Eindelijk nieuwe ruimtepakken en alwéér interplanetaire mijnbouw

Hartelijk welkom bij Space Cowboys, aflevering 96. Hartelijk welkom Michel van Baal. Hallo. En Luc van den Abeelen. Hoi. En mijn naam is Herbert Blankesteijn. We gaan het hebben over het ruimtevaartnieuws. Eerst maar even een rondje met een of twee van jullie favoriete onderwerpen van vandaag. Michel. Nou ja, ik wilde toch even stilstaan bij het ruimtetourisme, want we zijn bij een soort Apollo 13 momentje beland. Dat ga ik zo meteen verder uitleggen. Er is wat SpaceX-news rondom dragons. Daar heb ik twee nieuwtjes van. En het was even heel spannend rondom Mars. Want NASA was de zon de meevind bijna kwijt. Heel goed, Luc. China is weer lekker druk bezig. Nieuwe bemensvluchten zijn ze begonnen. En NASA gaat oude plannen voor zonnekrachtcentrales in de ruimte nog eens afstoffen. Oh leuk, spannend. Ik heb ook een onderwerp, misschien wel twee, waarbij iets ouds opnieuw wordt geprobeerd. We gaan namelijk weer Platina delven op asteroiden. Niet lachen. Dat bent in ieder geval het plan om dat weer te doen. Best niet eens doen om niet te lachen. En we hebben hier verschillende keren met elkaar besproken dat Rusland en de rest van de wereld met elkaar ruzie hebben. Maar dat het in het ruimtesaison wel meevalt. Rusland heeft nu ook met de rest van de wereld ruzie in de ruimte. En wel vooral met Duitsland. En dat betreft een gamma-satelliet waar Duitsland uitgestapt was. Alleen hun telescoop zit daar nog in. En Rusland dreigt nu dat ding te kapen. En wat ik ook een spannend verhaal vind, dat noem ik dan toch meteen ook maar eventjes. De ster Bethelgeuse is onlangs nogal in lichtkracht afgenomen. En er waren theorieën over. Er waren alleen geen waarnemingen. En nu is ontdekt dat een Japanse weersatelliet, helemaal per ongeluk, de afgelopen jaren naar dat verschijnsel heeft zitten kijken. Dus er zijn nu, totaal onverwacht, zijn er alsnog metingen met terugwerkende kracht over een aantal jaren van wat daar op die ster is gebeurd. Terwijl, nota bene, een aardobservator, die heeft gewoon aan de horizon van de aarde, eens in de 1,5 dag, heeft hij Bethelgeuse in het vizier. En daar wordt nu druk naar gekeken. Zo leuk. Dus eigenlijk is het niet zo heel gek als je weer aan het werk doet. Maar dan komen we straks meteen wel even op de aardige weg uit. Je moet er wel even aan denken dat dat kan. Daar begin ik daarover. Michel, ik begin steeds met jou, dus kom maar met je eerste onderwerp. Maar nu op volkkracht. Nou ja, hij is een kleintje eigenlijk. Ik kondigde net het Apollo 13 momentje van het ruimtevaarttoerisme aan. Wat ik daar eigenlijk mee bedoelde is dat het jullie compleet zal ontgaan zijn dat Blue Origin een zoveelste bommande ruimtevlucht heeft uitgevoerd. Ik heb geen idee wanneer precies. Ik heb geen idee. Ik vroeg dus van jou vandaag. Ja, en de zit maken niks. En dat is... Eerst de stel rekjes stinkers die omhoog gaat. Ja, dat is wel... Dat bedoelde ik met het Apollo 13 momentje. Weet je, dat staat natuurlijk ook bekend om het feit dat nou ja, dat het echt begint dat verhaal met het met dat niemand meer belangstelling had voor die vlucht. Totdat het heel erg misging. En toen ging iedereen toch weer tv kijken. Maar iedereen die de Apollo 13 film gezien heeft, die weet de frustratie van het begin, waarbij niemand het meer interessant vond. Ja, bij dat punt zijn we bij ruimtevaarttoerisme ook beland. Ik vrees een beetje, met grote vrezen, dat we ergens een keer dus ook bij de andere deel van het Apollo 13 verhaal terecht gaan komen. Dat het misgaat bedoel je? Ja, dat nou ja, in zekere zin een kwestie van feit. Onvermijdelijk, ja. Ja, zou je haast zeggen. En ik hoop niet dat het gebeurt, zo voor de goede orde. Maar dat is natuurlijk wel... Nou ja, vandaar dat ik denk, we zitten een beetje bij zo'n Apollo 13 punt. Het is ons niet meer tot het misgaat. Het is mij inderdaad totaal ontgaan. Heeft Blue Origin zelfs geen persbericht uitgebracht? Of heeft gewoon iedereen dat in je beeld? Zo gek ben ik dan nog wel. Ik heb nog wel eventjes live gevolgd. Ik moet eerlijk zeggen, ook meer met in het achterhoofd wanneer wordt de eerste keer dat er iets fout gaat. Dan wil ik het wel gezien hebben. Dan is het toch leuk, als het in ieder geval in mijn wakende uren gebeurt, dat ik dat heb gezien. Maar ja, inderdaad, het is ook nog eens een keertje zo. Dit was de vijfde vlucht met de astronauten. Er zitten ook geen beroemdheden meer aan boord. Met toeristen bedoel je? Ja, precies. We hebben natuurlijk Shetner gehad en de dochter van Ellen Shepard. Er zijn wel meer toeristen, als je begint met Dennis Tito, dan zijn er natuurlijk al veel meer geweest. Ik ben van die mensen eerder geneigd om ze astronaut te noemen dan deze mensen. Ja, deze komen maar 80 kilometer hoog. Het is even over de 100. Dus zelfs voor Europa zitten ze wel boven de grens dat je wings mag krijgen. Maar ja, je bent twee minuten gewichtloos. Het is pakkobolisch, hè? Ja, precies. We mogen wel constateren dat uiteindelijk Blue Origin deze wedstrijd gewonnen heeft. In de zin dat zij nu als eerste en eigenlijk als enige SpaceX is voorbij gefietst. Toen heeft u het niet interessant gevonden. Virgin Galactic zit ook echt helemaal vast. En er zijn er een paar die er ooit waren waar ik nooit meer van gehoord heb. Uiteindelijk heeft het eigenlijk toch in mijn beleving nog wel onverwacht, omdat ze heel lang heel lang achtergelopen hebben. Toch opmerkelijk dat Blue Origin dit nu operationeel doet. Ja, precies. Vooral omdat Branson heel slim plannings geweest. Toch de eerste is geweest die dan zo'n vlucht uitvoerde. En ik kan me wel voorstellen dat de ervaring bij Virgin Galactic intenser zal zijn. Want je bent een uur bezig om naar boven te klimmen. Vervolgens een ontzettende kick in the pants. En je hebt een veel ruimere cabine. En dat is wat ik geloof mevrouw Funk, oud, nou ja nooit officieel, maar Mercury-kandidaat, astronauten geweest. De oudste vrouw in de ruimte tot nu toe. Ja precies. Die zei al van ja toch een beetje krap een cabine. En toen vloogen ze maar met z'n vier en nu vliegen ze met z'n zes. Dus echt veel ruimte om te manoeuvreren heb je niet. En dat heb je in het vlieghaag van Branson wel. En toch, en dat heb ik in een eerderige podcast al zo lang geleden ook al gezegd, ik zou toch als ik moest kiezen, toen al weg met toen ik daar allemaal niet vloog, zou ik toch wel bij Branson aan boord gestapt zijn. En zeker niet bij Virgin Galactic. Gewoon ook vanuit het feit. Wacht even, Branson en Virgin Galactic? Ah sorry, bij Blue Origin aan boord. De Blue Origin aan boord, ja. De Blue Origin aan boord, ja. Vanwege het gevoel dat dat concept is intrinsiek veel veiliger dan het concept van Virgin Galactic. En dat betaalt zich uiteindelijk toch wel uit. Ja, nou ja, het lijkt er toch op dat inderdaad ook vooral technische toestanden bij Virgin Galactic partiespelend. Ja, er was dan een nieuw schip in aanbouw en dat ging dan weer langzamer. En er waren toch problemen en procedures. En nou ja, goed, ze hebben natuurlijk een vervelende ongeluk. Het gaat ervan bij een testpiloot om het leven is gekomen. Ja, daardoor zijn ze ook wel extreem voorzichtig geworden. Maar ja, het is nu een jaar geleden dat Branson de zogenaamde eerste toeristenvlucht deed. Wanneer de volgende gaat plaatsvinden, weet ik niet eens. Ja, goed, dat is het Michel? Ja hoor. Oké, Luuk? Ja, nou ja, ook dat haalt bijna het nieuws niet meer. Maar er is een nieuw trio Taikonauten vertrokken op 5 juni. We hebben het over China. China, ja inderdaad, de negende exemplaar van het bemend ruimtevaartuig Shenzhou. Dat is zes uur na de start al vastgemaakt aan het Chinese ruimtesation Tiangong. Ja, dat is inderdaad een van de gevolgen van een iets verbeterde versie van het schip. In vermogen. Ja, en de wat verfijndere techniek heeft natuurlijk ook heel veel met communicatie te maken om al zo snel binnen 6 uur bij het station te kunnen aanleggen. Daarvoor hadden ze twee dagen nodig, net zoals vroeger de series naar het internationale ruimtesation. Maar dit wordt de meest ambitieuze missie van Taikonauten tot nu toe. Nog dit jaar moeten er twee nieuwe grote onderdelen aan het station worden vastgemaakt. Twee modules met enorme zonnepanelen. En dit trio moet dat allemaal overzien, moeten ook ruimtewandelingen voor gaan doen. Twee meneer en een vrouw, zag ik. Ja, precies. Voor mij toch wel opvallend dat een van de meneer zijn eerste vlucht maakt. Je zou toch denken van ja, sleep iedereen die vooral ruimtewandelervaring heeft aan boord van die missie. Maar ze durven het toch aan. Die twee laboratoria die moeten worden toegevoegd, dat wordt nogal een gedoe met robotarmen. Vanwege hemelmechanica en de bewegingen van ruimtesations als er elementen aankoppelen De station moet die nieuwe laboratoria in de lengte richting van station aankoppelen. Maar uiteindelijk aan de zijkant permanent worden bevestigd. Daar hebben ze dan een grote robotarm voor nodig. En dat is eigenlijk niet zo ontzettend bekend. Misschien ook nog ruimtewandelingen om een paar kabels te leggen. Dat was in ieder geval altijd de traditie bij het internationaal ruimte station. Dus ja, ze hebben heel veel te doen op deze missie. Hoe lang gaat die missie duren? In december moeten ze terugkomen. De eerste module die dan naar toe moet staan, op het ogenblik gepland voor 23 juli. En in oktober moet dan nummer 2 volgen. De Menthian en de Wethian, heten die dingen. Je moet er weer een taaltje bij leren. Ik was blij dat ik een beetje Russisch sprak vroeger. Maar nu moeten we weer opnieuw beginnen. Die twee dingen zijn aan twee disciplines toegewijd. De eerste, die in juli gaat aankomen, is helemaal aan levenswetenschappen geweid. En nummer 2 gaat zich op material sciences richten. En dan gaat het ook voor het eerst zo zijn dat deze bemanning de volgende bemanning gaat ontvangen. Tien dagen zo ongeveer samen zal werken. Vanaf dat moment moet het station het komende decennium permanent bemensd zijn. Hiervoor was het even leeg. Ja, inderdaad. De eerste bemensing was, ik geloof, een maandje geleden teruggekeerd. Het is een kort oponthoud geweest. Intussen is er gewisseld van een vrachtschip. Wat er aan vast zit. Ook daarvan gaan ieder jaar twee exemplaren naar boven. Voeding, schone onderbroeken, nieuwe apparatuur te brengen. Het wordt een langdurig project. Chinezen hebben intussen al meerdere malen gezegd. Internationale bemanningers zijn ook welkom. Je kan met je eigen ruimteschip komen. Hoe gaat dat weg? Dat is de grote vraag. We hebben nog een beetje. Je moet je eigen dockingpoort meenemen. Als je met je eigen ruimteschip komt. Dat is universeel. De vraag is of dat nodig is. Ze hebben het ontwerp genomen van A-89. Dat wordt ook gebruikt aan boord van Space Station. Ook de Dragon en Starliner. Of het 100 procent compatibel is, is nog steeds niet duidelijk. Het toont voor mij wel aan hoe groot die Chinezenvluchten zijn geworden. Als je nu kijkt naar de grote initiatieven. Er zijn twee grote spelers. Elon Musk en China. Die doen de grote dingen. Als je nu realiseert dat er op Mars een wagen rondrijdt. Op de achterkant van de maan. Dat is niet van Musk, toch? Nee, dat is allemaal van China. De laatste paar jaar zijn er nieuwe types raketten ontwikkeld. En in gebruik genomen. Er wordt aan minstens twee verschillende shuttleachtige vaartuigen gewerkt. In 2035 staan wij op Mars. Daarvoor willen ze nog een maanbasis bouwen. Het geld is er ook wel aan die kant. Laat een wetenschappersjournalist zeggen dat het Amerikaanse ruimtevaartprogramma weer terug op track is. Er is een periode geweest waarin je dacht dat het niet meer loopt. Maar in het intussen loopt het eigenlijk weer. Het gaat naar de wet science mission. Dat is ook goed. Om dat nu al een kwet bij SpaceX te leggen, gaat mij wel een beetje ver. Ik moet zeggen, al die dingen die jij nu noemt, staan nog op papier. Er vliegt nog niks van. Zelfs SLS niet. Het scienceprogramma van Amerika is nog steeds heel groot. Je kijkt naar wat er op Mars rondrijdt. Dat is nog steeds veel meer dan de Chinezen hebben. Dat wel, maar als je kijkt in hoe korte tijd die Chinezen het allemaal de ruimte in hebben geslingerd en het nog operationeel weten te krijgen en te houden ook, toch wel petje af. Maar er zit natuurlijk een militair budget achter. Het ruimtevaartprogramma van China valt nog steeds onder militaire leiding. Dat is natuurlijk ook wel... Ze stonden te salueren, die taikonauten. Ze liggen te salueren. Het is echt 10 seconden voordat de raket omhoog gaat salueren ze in hun stoeltjes. Dus heel bijzonder gezicht. Nu jij zegt raketten, rijk ik even naar achteren. Luuk heeft dit al gezien, maar Michel is de verrassing. Michel kwam thuis en zei wat ik nou toch gezien heb. We hadden een kort gesprek en toen heb ik het teruggestuurd om het alsnog te verhalen. Zag je het in de gaten? Nee, ik zag het niet. Nou, dan rijk ik jou het doosje even uit. Rakettenquartet uit de 60's. De meeste hebben wel een jaarntal. Ik weet niet meer precies, maar het hoogst voorkomende jaarntal is iets als 1965. Dat is nog eens 1964. We zetten grote versnelling er ook in. Gemanyprojecten liepen toen. Ook daar goed doen, geld genoeg. Er werd als een idioot budget ingepompt om die belofte van Kennedy te proberen. Ze hebben wel moeite gehad om het kwartet vol te krijgen. Er is een kwartet Thor raketten, een kwartet Atlas raketten en een kwartet Thor en Atlas raketten. En zelfs nog een kwartet raketten. Ik ben benieuwd hoe dat gaat. Is het compleet? Dat past precies in het doosje. Alle kwartetten die er zijn hebben vier kaarten. Of er zou een compleet kwartet moeten zijn verdwenen, maar daar ziet het niet naar uit. Graaf kwartetten zijn verschenen. Leuk he? Er zit geen prijsje meer op. Ik weet niet wat de vrouw er heel veel voor betaald heeft. Ik weet niet eens wat. In de serie Graaf kwartetten zijn verschenen. Poppensprookjes, jonge dieren, Europese vlaggen, Europacup, straalvliegtuigen, auto's internationaal, raceauto's, sportauto's, raketten. En ook ruimtevaart. Mocht het een van de luisteraarsen hebben, laat het ons even weken. Helikopters, schepen, loks, speedbooten en marine. Goed. Dat werd geproduceerd. Kenen jullie die Shell plaatjes nog? Nee. Dat was een soort kwartetachtige iets. Als je die kaartjes omdraaide, vormde dat weer een grote puzzel. Shell had ook nog de missie-emblemen-stickers. Die kon je dan ook bijzonder sparen. Zoveel liters. Vandaag zou dat dus onbetaalbaar zijn. Dat is niet groen, want je promoteert een laakbaar product. Het is niet groen wat je doet. Laat dit mijn eerste onderheb zijn geweest. Dan gaan we nu weer naar Michel. Ik had nog een aansluitend op de vrachtmodules die net al langskwamen. Aan de Amerikaanse kant, SpaceX, gaat het niet helemaal jofol met de vrachtmodules. Ze hebben de volgende vlucht van Dragon een paar weken uitgesteld. Vanwege een lek van hydrazine. Nu hebben we het ook vaak over gehad. Deze is een rotte spul, dat wil je niet. Dat lekt. Bovendien een explosief brandbaar. Het is een monopropellant, dus die verbrandt met zichzelf. Het heet de Cargo Dragon. Het zijn wel twee vergelijkbare onderontwerpen. Dit gaat over de motoren waarmee je de in de baan regelt. Dus je hebt niet heel veel vermogen. Die zitten in allebei. Als je het aan de ene kant hebt, dan heb je een grote kans dat je het probleem ook zou kunnen hebben. Bij Crew Dragon. Die staat pas op de rit voor september. Dus daar zit geen tijdsdruk op. Dus ze hebben tijd om dit uit te vogelen. Deze stond gepland voor 12 juni. Maar is nu een paar weken uitgesteld om te kijken waar dat lek vandaan komt. Het is een tikje alarmerend. Ik ben in 2019 in de VVD. In 2019 is er bij een test een Crew Dragon ontploft. Ze hadden ook een lek. Maar dat was dan in de Super Draco's. Dat waren dezelfde type motoren. Maar ze waren zwaarder om in noodgevallen van de raket te kunnen trekken. Dat zijn wel krachtige motoren. Dus ze zijn wel een beetje sensitief voor problemen met die Draco's. Waarschijnlijk horen we er verder niks van. Naast ze heeft de VVD ook een beetje een beetje een oplossing. Waarschijnlijk horen we er verder niks van. Naast ze heeft er wel vertrouwen in. Ze hebben recent een heleboel nieuwe vluchten gekocht. Van Crew Dragon. Als je het doorrekent is er ongeveer genoeg om... tot 2030 naar het Space Station te kunnen. Daar werd ook wel van gezegd dat de achtergrond ook wel kunnen zijn. Dat ze op die manier SpaceX kunnen verleiden om een extra Crew Dragon te bouwen. Als we een soort redundancy wel hebben. Dat ze er eentje meer willen. Daarom hebben we gezegd dat we ons aan een aantal vluchten... of Space Station gaan bestaan tot 2030. Dat is de vraag nog even. Dat is natuurlijk een andere vraag. Maar het laat wel zien dat NASA veel vertrouwen heeft in het ding. En terecht op zichzelf. Ondanks het feit dat ze een lekje hadden in de Cargo Dragon. Dat is het. Dan mag Luc weer. Daarop aansluitend heeft SpaceX nog wel meer kleinere probleempjes. Intussen zijn ze natuurlijk lekker door aan het gaan met Starship. Super heavy booster. Maar die hebben toch alle twee een beetje probleempjes. Er was een exemplaar van de booster. Waar ze een bepaalde tanktest deden. Daarmee is een interne brandstofleiding totaal vervolgd. Dat is een hele andere probleem. Dus dat ging niet helemaal lekker. Ik geloof SpaceShip nummer 24. Die nu op de testtent staat. Daar zijn ze de vergelijkbare tests mee aan het doen. Op het moment dat de tank weer... Starship. Op het moment dat de tanks weer leeg werden gemaakt... regende het weer hitteschilte. Dat is een hele andere probleem. Ik durf er onder de hand wel een wetje op te leggen. Dat de eerste Starship die gelanceerd wordt tijdens de terugkeer... een kaduuk zal gaan. Ik kan me niet voorstellen dat ze dit straks in één keer hebben opgelost. Zeker niet als dat binnen een jaar moet gaan gebeuren. We hebben al heel lang geen mooie explosie meer gezien. Dat is wel waar. Het is een beetje simpel. Het is een beetje simpel. Het is een beetje de business manier van ontwikkelen. Dat je het een paar keer laat gebeuren dat het mis gaat. Hoe groter je schaal wordt, hoe duurder dat wel wordt. Dat is een beetje de... Als Musk 44 miljard in zijn achterzak heeft om Twitter te kopen... dan is er toch ook nog geld voor SpaceShip. Daar is ook wel twijfel over. Maar daar gaat deze podcast niet over. Ik zal even een echt onderwerp met de kop halen. Ik zal even een echt onderwerp met de kop pakken. Ik had het over Rusland. Ruzie, oorlog. En wat wil het geval? Er is in 2019 een spectrum-runge gamma-telescoop gelanceerd. Die had een hele voorgeschiedenis al. Want die is ooit bedacht in het Sovjet-tijdperk. En toen koud gesteld. Want er was opeens geen geld meer. En de russers hebben dat ding toen alsnog gebouwd en aan de praat gekregen. Dat is geworden de Spectre RG-satelliet. 1,2 ton. En die bevindt zich ongeveer 1,5 miljoen kilometer van de aarde. In een halo-orbit. Weet iemand van jullie wat dat is? Is dat niet rondom een racrounspunt? Ja, een halo-orbit is volgens mij hetzelfde... waarin de Gateway zou moeten komen. Om een punt tussen de aarde en de maan. Dat hij vanuit aardigziend rondjes rondom de maan maakt. Maar dan inderdaad visueel. Dat klopt ook met het woord halo natuurlijk. Ik heb even snel gecheckt, maar het is inderdaad een baan-ommel racrounspunt. Prachtig. Dat ding is nu dus een paar jaar actief. Hij heeft al vier keer de hele hemel in kaart gebracht. In de hele wereld. Hij heeft al vier keer de hele hemel in kaart gebracht. In Rundgen en Gamma en zo. Moet nog vier keer, want acht keer was het voornemen. Nu in de aanleiding van de oorlog in Oekriëne is Duitsland er uitgestapt. Dus zei dat ze nu niet met jullie samen werken. Waardoor het zaakje stil begon te liggen. Nu heeft de chef van Roscosmos, Dmitri Rogozin... leg ik de klempen goed. Die heeft gezegd... Weet je, we gaan dat ding als Russen maar opstarten. Want wonderlijk... argumentatie, maar de Russische specialisten hadden dat geëist. Want wonderlijk, maar de Russische specialisten hadden dat geëist. Ik lees het even uit Ars Technica voor. De mensen die het besluit hebben om het telescoop te schudden... hebben geen moralisch recht om deze onderzoek voor de menselijkheid te houden. hebben geen moralisch recht om deze onderzoek voor de menselijkheid te houden. Gewoon omdat hun pro-fascistische uitzichtjes dicht bij onze voordelen zijn. Rustland kan het niet op zijn kant laten gaan dat de fascisten besluiten... dat deze prachtige telescoop niet wordt gebruikt. Dus, rustland... Het is een dreigement. Ik heb uit het bericht niet de indruk dat het al gaat gebeuren. Dus misschien is het allemaal losgebabel. Het is een vraag of het kan. De Duitsers hebben hem uitgezet volgens mij. Volgens mij is dit zo'n satelliet waarbij de infrastructure... de hele systematiek van het zijn van satelliet... maar dat is waarschijnlijk maar een klein stukje. Dat is Russisch. En daar zit dan een enorme telescoop op. En die is Duits. En dat interacteert wel met elkaar. Maar vaak hebben die wel hun eigen soort van gebruiksanwijzing. Hoe zeg je dat? En of je dat zo heel makkelijk kunt even overnemen. Ik denk in de theorie ook het risico dat een of andere amateur zegt... en dat schijnt wel eens te gebeuren trouwens hoor... dat mensen gewoon proberen te communiceren met andere satellieten. Dat je kijkt of je op de S-band... Je kan die dingen ook proberen te hacken. Dus ik kan me niet zo goed voorstellen dat daar niet op een of andere manier... wel iets van waarborgen tegen zijn. In ieder geval bevat het bericht hier ook de zin dat Duitse officials... hebben gezegd dat het opnieuw opstarten van dit apparaat... en dat een medewerking zou kunnen leiden tot schade aan het telescoop. Ja, dat kan ik wel voorstellen. Dus als amateur's inderdaad aan de knoppen gaan zitten... dan wie weet dat het er dan allemaal mis gaat. Maar dat is het verhaal. Rusland slaat wild om zich heen. Dat is eigenlijk het verhaal van de veroorzaking. In het bijzonder. Er is afgelopen week ook nog een Progress-vrachtvaartuig... naar Space Station gestuurd. Daaronder dat schip zat... daar op stonden de twee vlaggen van die twee onafhankelijk republieken... in de Donbas. Met de tekst daarbij. Rusland voor onachtzaamt hun volk niet. En op de provoceren stond ook nog met hele grote letters Donbas. Dus ja... inmiddels is het dus... volgens mij had ik dat wel een keertje eerder genoemd... want de ruimtevaart die nu verandert in een rode ster. Dus ik ben benieuwd wanneer die voor het eerst op astronauten pakken... gaan verschijnen. Aan de andere kant denk ik dan... hoe vervelend ik dit ook vind met pijn in het hart. Want ik ben als een liefhebber van de Russische ruimtevaart... zoals jullie weten. Maar aan de andere kant denk ik ook... dat dit vraagt om veel meer dan retoriek. Er moeten daadwerkelijk mensen met een hart voor ruimtevaart... een best gaan doen om het probleem op te lossen. Dan hoop ik toch maar dat mensen niet zo erg een best gaan doen. In dit specifieke geval... is dat een patroonwezen lastig te breken. Je kunt mensen niet dwingen om hier een best op te doen. En wat die logo's en vlaggen en zo betreft... als je een stapje terug doet... dan moet je natuurlijk wel vaststellen dat in het westen... Jan en allemaal op dit moment in het blauw en geel rondloopt. Wij hebben die keuze gemaakt. En we zijn allemaal tegenstanders ook. Maar dat vlaggfotoon... daarvan kun je zeggen dat komt van twee kanten. Ja, dat is wel waar. Je moet je altijd realiseren... hoe moeilijk dat ook is in een geval als dit. Dat alle twee kanten denken dat ze gelijk hebben. Maar dat is iets voor een filosofische podcast. Eens kijken. Dus, Miesje, ik heb een vraag. Ja, een oude idee. Een zonnecentrale bouwen, maar dan in de ruimte. Daar schijnt het ding altijd. Geen last van bewolking. Dan heb je ook niet dat probleem met opslag en zo. Dan heb je gewoon continu aanvoeren van zonne. Ja, inderdaad. Doorzenden naar aarde. Dat is eventjes een dingetje wat een probleempje geeft daarover. Maar het opvallende is dat NASA heeft besloten... inderdaad nog eens naar al die oude plannen te kijken. Met als argument, om dat nu opnieuw te doen... dat lanseren zo veel goedkoper is geworden. Precies. Dat is inderdaad het opvallende in het geheel. Leuk is nog wel dat ze hier toe zijn gekomen... door een workshop afgelopen winter die door ESA was gelanceerd. NASA zegt nu nadrukkelijk... we gaan niet kijken naar nieuwe technologie. We gaan kijken naar de technologie die we hebben. We gaan niet kijken naar nieuwe technologie voor de zonnecellen... of zonnecollectoren. Maar puur kijken naar wat het vandaag zou kosten. Als we die dingen zouden bouwen. Maar nu zouden lanseren. Daar zit het grote verschil. De democratisering van de lanceermarkt. Als je kijkt wat voor prijzen SpaceX de ruimte inbrengt... scheelt dat een enorme slok op een borrel. Een ontzettend aantrekkelijk idee. Maar inderdaad het verzenden van de energie naar aarde... dat is eventjes een dingetje. Er waren ook oplossingen voor bedacht. Maar die waren niet helemaal gevaarlijk. Je kan het met micro-golven inderdaad keurig naar de aarde doorzenden. Het punt is alleen wel dat je dan dus... tussen het oppervlak van de aarde en die satelliet... die daar in de zon aan de grond ligt... een soort magnetron overcreëert. Dus alle vogeltjes die daardoorheen liggen. Dat is inderdaad wel een probleem. De vogeltrek kennen we wel een beetje. Maar die zal zich niet voor 100% laten dirigeren. Dat is natuurlijk een enorme bottleneck. Wat dat weer oplevert. De enige idee hoe breed zo'n gebied moet zijn... is dat centimeters werken? Dat kan je niet voorstellen. Als het centimeters werkt, is de intensiteit enorm. Je moet het kunnen ontvangen op een park... met een redelijke omvang. Voetbosvelden, zoiets. Je kunt niet denken aan iets met een straal van vele kilometers. Dat is eigenlijk altijd te gek. Maar ook geen meters. Dat is ook niet te gek. Maar ook geen meters. Dat wil je volgens mij ook niet. Maar dat is wel het formaat van een goede vluchtspreeuw. Dat volledig wordt verdeld. Tenzij je de intensiteit zo laag... misschien wil je het heel verdunt doen... want dan krijg je de intensiteit zo laag dat die spreeuwen het overleven. Dan moet je gebied weer heel erg groot worden. Of je moet heel veel van dat soort gebieden hebben. Dat is een hele grote voetbosveld. Maar dan krijgen we er waarschijnlijk de bijen last van. En die zijn misschien wel belangrijker dan vogels. Als je puur biologisch bekijkt. Ik denk dat er nog heel wat comité's zich met dit plannetje gaan doen. Het is dus een plan om dat nog weer te gaan onderzoeken. Er is nog geen uitkomst. Inderdaad. Ik ben heel benieuwd. Ik denk dat het een heel goed plan is. Het is een heel goed plan. Het is een heel goed plan. Ik ben benieuwd of dit iets gaat opleveren. Het zou wel mooi zijn. Ik kom met dat andere plan. Ik kijk altijd aan tegen de gedachte. Als je dat toch gaat doen en het kost heel veel geld... is het dan niet handiger om zonopdelingen te zagen... maar het is wel goed. Ik kijk het grote voordeel wel. Je bent ook seizoensonderhankelijk. Zo'n paneel heeft geen last van winter. Zonop en heel andere zagen ook niet. Maar wel weer van zand. Ik heb er wel wat met mijn bedenkingen bij. Maar ik hoop dat ik het verkeerd heb om er door te ontdekken. Gewoorekenen kan geen kwaad zijn. Ik heb ook een paar bedrijven. Planetary Resources. En ook weer, staat hier in het verhaal wel. Deep Space Industries. Bedrijven die van plan waren om in de ruimte aan mijn bouw te gaan doen. Die zijn stille doodgestorven de afgelopen tijd. Ik geloofde ze nog wel bestaan, maar niet meer actief zijn. Maar er is nieuwe nieuwe. Die heet Astroforge. Dat is een nieuwe bedrijf. Dat is een nieuwe bedrijf. Is dat niet een voortje zoals Smeedvuur? Ja, dat is een nieuwe bedrijf. Dat is een nieuwe bedrijf. Dat is een nieuwe bedrijf. Ze richten zich vooral op platina. Ze hebben 13 miljoen gekregen van investeerders. Ze gaan nu van 7 medewerkers naar het dubbele. Dat is naar aanleiding van het feit dat die Hayabusa, die Japanse satelliet en de Amerikaanse EviKni intussen met spulletjes van elders zijn thuisgekomen. Het thuisbrengen van materie van asteroiden, dat kan. Het gaat om vingerhoedjes volgens mij. Iets van schaalvergroting is nog even nodig. Dat plan van net eigenlijk heel realistisch worden opeens. Dat is een heel goed idee. Dat is een heel goed idee. Dat is een heel goed idee. Er is een oprichter, die heet Gialic, van zijn achternaam. Er is een oprichter, die heet Gialic, van zijn achternaam. Die zegt dat het in potentie kan. Die zegt dat het in potentie kan. Hayabusa en Osiris rekt zoals de andere. Die namens geven kwijt. Hij zegt dat onze eerste vlucht niet miljarden opbrengt. Hij gaat niet honderden miljoenen opbrengen, maar hij gaat wel een paar miljoenen opbrengen. Als je dat dan uitrekent met een platina-prijs van 31.000 dollar per kilo, Als je dat dan uitrekent met een platina-prijs van 31.000 dollar per kilo, dan moet je toch denken aan iets in de orde van 1000 kilo aan pure platina, dan moet je toch denken aan iets in de orde van 1000 kilo aan pure platina, wat ze denken thuis te brengen. Het is ambitieus. Het is ambitieus. Het is echt een botterijenorm, dat gaat niet werken. Ik heb het niet helemaal in verdieping, Je zit sowieso met de baanmechanica aan, Je zit sowieso met de baanmechanica aan, dus je moet een enorme bak materiaal van de ene plek naar de andere plek, dus je moet een enorme bak materiaal van de ene plek naar de andere plek, dat gaat voor energiekosten, maar als je dat even, waar ik me het meest tegenaan loop, de hikken is de vraag hoeveel stroom je nodig hebt. de hikken is de vraag hoeveel stroom je nodig hebt. Platina wil je extracten uit zo'n ads. Platina wil je extracten uit zo'n ads. Meestal, kijk hier naar data, dat proces waar je heel veel energie voor nodig hebt. De interessante vraag is hoe ga je dat dan doen? Als je dat pure ads gaat terugbrengen, dan kan je beter die hele astroïde een douw geven. Dat lijkt me heel inefficiënt. Hoe krijg je op een haalbare manier platina uit een... Dat lijkt me nog wel interessant. Als ze daar een hele intelligente oplossing voor hebben, dan... Je noemde een paar ton aan materiaal, maar een paar ton platina moet het gaan opleveren. Voor het gemak de orde van een ton aan platina. Dat is wat ze zeggen, dat ze aan geld denken binnen te halen met de eerste vlucht. Dan heb je dus minstens over tientallen tonnen... Dan moet je vele tonnen echt bewerken. Het leuke is wel dat het terugsturen naar de aarde, dat is in Gentrie geen probleem. Ik zou geen moeite doen, ik zou gewoon een paar ton atmosphere indouwen. Ja, je moet je dus de haren laten vallen. Dat is wel een heel hard gedoe. De landing hoeft niet zachtjes. Je wilt wel goed mikken. Niet in de oceaan bijvoorbeeld? Nou, misschien is het wel zo. Een hele interessante vraagstukje. Niet in de laatste plaats. Wat ik me herinner van Planetary Resources, dat is dat ze om te beginnen een programma hadden van eens even uitzoeken waar je dat platina eigenlijk kunt halen. Niet elke astruïde bestaat uit puur het ideale platina-ed. Nee, nee. Maar wat deze zeggen te gaan doen, is we gaan meteen maar even ergens heen. Dan komen we ook meteen thuis met tientallen miljoenen aan platina. Ja, right. Op die misma valt ze niet ont weg. Niemand gelooft dat. Het is waarschijnlijk weer iemand die net als Pieter Diamandis van Planetary Resources heel goed lezingen kan houden, heel overtuigend kan klinken bij het bewerken van investeerders bijvoorbeeld. Maar het bewerken van arts is dan al even een handel. Het bewerken is, dat is echt vakmanschap. Ik heb het artikel op Ars Technica, dat ik even zit lezen, wat hij daarin aan het eind zegt, is wel veelzeggend. Ook wat mooi op een pad. Maar jij zegt van, ja, I think spaces become a little mundane and boring. We doen het niet op musk. Ja, saai is het niet wat ze willen. Maar inderdaad, nou ja, goed. And we really want to inspire a younger generation. Dat zal wel lukken op deze manier. Pieter Diamandis is wel de man achter de X-Price geweest. Ja, op de Google. Ja, wat dat betreft heeft hij wel... Was het ook weer wie het eerste op de maan een carousel laat rondrijden? Nee, nee, dit was wie het eerste binnen X uur twee keer een bemenschd ruimtetoestel in de ruimte kan brengen. En dat heeft toen inderdaad hetzelfde team van. Niemand tot nu toe. Ja, die X-Price is toen gewonnen door het dood van de X-Price. Ja, die X-Price is toen gewonnen door het team wat uiteindelijk Virgin Galactic is geworden. Ja, op die manier. Met dat ding met twee van die cockpits waar die onder hing. Ja, die Katamaran. Ja, wat een mooie ding. Nou, goed, Astro Forge, hou eens in de gaten. Nou ja, ik vind het heel fijn dat we er nu in zitten. Bij de volgende podcast hebben we het progressie hebben geboekt. Precies, we gaan ze scherpen. Elke week komt er een update. Even kijken, Michel, wie geloof je? Ja, ik had nog een nieuwtje over Maven. Maven, even voor de uitleg, is een wat minder bekende Mars-zonde. Die draait sinds 2014, of is er een gelanceerd week niet helemaal uit mijn hoofd, draait hier rondom Mars en doet volgens mij vooral onderzoek aan de atmosfeer. Dat is dus een afkorting van, ik denk, een jaar geleden. Dat is een afkorting van, ik denk, een jaar geleden. En dat is een afkorting van, ik denk, een jaar geleden. En dat is een afkorting van, ik denk, twee jaar geleden. Ikirler met maven voor het aanpassen, adalah er kanske ook maar drop-iniana's. GELACH Dat is een afkorting van ben.(…) Maar nu doen we dan op zijn minst dat die eerste letter favourite, dat przege consortiër Textpapier, ар Ubuntu? Just saying that we just want to show off the Oh ja, de Mars Atmosfeer and Volatile Evolution. Daar is de N. Mission, Maven for short. Nou ja, wel heel belangrijk onderzoek, et cetera, maar niet zo sexy als robotjes en koptetjes, dus je hoort er niets van. Geen handigding of spannende foto's. Nee, waarom een ding in de achtergrond wel crucial is, is dat die nogal stevig gerold heeft als data relay station. Dus het is één van de belangrijkste data relay stations die NASA gebruikt. Dus ze hebben er wel een paar en Mars Express wordt er ook voor gebruikt van ESA. Dus allerlei dingen die op Mars rondrijden hebben een relay nodig om naar de aarde informatie te kunnen doorgeven. Dat kan niet in één keer, er is niet genoeg vermogen voor. Ja, heel klein beetje, maar als je zeg maar een paar megabyte, friegebite moet doorzetten, dan moet het via een tussenstation en dat doet heel vaak Maven. Dus hij is voor NASA heel belangrijk. En die heeft er een tijd uitgelegen om een op zichzelf best herkenbaar probleem, dat is een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. En dat is ook een hele grote bedoeling. Nou, daar hebben ze er altijd twee van. Nou, daar hebben ze er altijd twee van. En die hebben allebei een probleem. En die hebben allebei een probleem. Dus vandaar dat die... Dus vandaar dat die... Daardoor is die dus in safe mode gegaan. Daardoor is die dus in safe mode gegaan. Die ene die heeft kuren en die andere die gaat heel snel achteruit. Die ene die heeft kuren en die andere die gaat heel snel achteruit. Dat is eigenlijk veel sneller dan die achteruit moest gaan. Dat is eigenlijk veel sneller dan die achteruit moest gaan. Dat is eigenlijk veel sneller dan die achteruit moest gaan. Nou, hebben ze hier een trucje voor. Nou, hebben ze hier een trucje voor. Om die te houden. Maar wordt veel gebruikt als referentiepunt. Je kunt ook die navigatie alleen maar op sterren doen, maar dan moet je een heel nauwkeurige kaart maken van wat die satelliet dan op een bepaald moment ziet. Dus als je met zijn linker Star Trekker die ziet, dan ziet hij met zijn rechter Star Trekker die. Dus je moet een complexe softwareprogramma hebben om daarop te kunnen navigeren. Daar waren ze wel van plan. Ze stonden op de agenda voor een paar jaar, maar is nog niet toegekomen en het wordt pleurs uit. Dat zal je altijd zien. Nu hebben ze dus onder hoogspanning alsnog dat programma gemaakt en zijn ze eigenlijk aan het kijken van hoe kunnen we het zo inregelen dat we als het nodig is dat grofmazige gebruiken. Je kunt niet heel nauwkeurig stand regelen. En alleen als we heel fijne operaties moeten doen dan gebruiken we die ene die heel hard achteruit gaat. Weet je, maar die raakt heel snel levensduur kwijt. Dus we zijn nu aan het puzzelen hoe we dat ding nog tot 2030 aan de gang houden. De Zeeuvel had dit soort problemen toch ook? Ja, ze gaan bijna altijd als satelliet wat langer bezig zijn en dan gaat het kapot. En altijd de gyroscoop of de reactiewielen waarmee je de beweging opwekt. Dus dat zijn heel vaak reactiewielen. Ik ken veel meer satellieten die op een gegeven moment, volgens mij een van die NASA telescopen was toen weer Hursholt, dacht ik, is op een gegeven moment ook. Bij aardnavigatie ERS, de aardobservatie satelliet van ESA, die draaide op een gegeven moment ook nog maar op één. Weet je, maar één zo'n reactiewiel. Dus dat is heel vaak puzzelen hoe je om dit probleem heen kan om zo'n satelliet nog aan de gang te houden. Mevrouw willen we dus niet kwijt. Dus A, omdat die zo belangrijk werk doen aan de atmosfeer. Ze balen wel een beetje, want in de periode dat die maanden niet kon functioneren kwamen er een paar zo hele interessante zonestormen lang. Zoals je ziet. En daar kijkt hij dan naar hoe die marsenatmosfeer interacteert met die zonestormen. Nou, hebben we helaas gemist. Maar ze hebben hem weer aan de gang. En ze zijn nu aan het uitvogen hoe ze hem zo lang mogelijk aan de gang kunnen houden. Dat is eigenlijk het leven van de ruimtevaart injuren in de achtergrond. Ik vond het wel opvallend dat ze inderdaad in het persbericht gewoon zeggen we nearly lost it. Het heeft echt weinig gescheld of ze hadden hem niet meer tot leven kunnen wekken. Het zijn wel de leukere klussen hoor. Zo is ESA ook zo hoog een keer kwijt bij. Helemaal kwijt geweest. Zo is het zonneobservatorium. Want tussen ook weer een loquantiepunt. Tussen de aarde en de zonnepervastpunt hangt het permanent naar de zon. Die was op een gegeven moment ook weg. Weet je gewoon. Niks meer. Weet je wel. Toen hadden ze heel nauwkeurige radarmetingen nodig om te achterhalen in welke positie staat hij nou precies. Want die antenne waarmee hij met de aarde communiceert is natuurlijk van de aarde weggedraaid. En als die zonnepanelen ook weggedraaid zijn dan loopt de batterij lager. En op een gegeven moment houdt het echt op. Dus je hebt haast voordat er een heleboel uitvalt. En toen zijn ze echt met de radar gaan meten hoe staat hij nou precies. Om proberen met een bekaalde commandootjes in de hoop dat hij daar nog wel luisterde hem weer recht te zetten zodat ze na een aantal weken hadden ze hem weer te pakken. Die was ook bijna afgeschreven daardoor. Er worden ook vonderdelijke trucs uitgehaald. Ik kan me iets herinneren. Het is al lang geleden. Er was een Duitse communicatie satelliet in de geeststationaire baan. En men had het vermoeden dat een van de zonnepanelen niet was uitgeklapt. En toen zeiden ze dus aan het rekenen gegaan aan de hand van de schaduwtjes van de krampen die om het zonnepanel wilden zitten. En daar kwam een schaduw. Waardoor er minder energie opgewekt werd. Aan de hand daarvan konden ze bepalen hoeveel van die klampjes er nog omheen zaten. Je kunt niet gewoon even kijken. Nee, weg, weg. Je kan er niet even langs met je autootje. En ook hier in dat god bij meven ook op een gegeven moment moet je het stap en nemen waarvan je weet. Dit is een onomkeerbare riek overgenomen. Want ze hebben een hele harde reboot moeten doen. Ze komen er niet anders. En dan trek je echt in virtuele zin de stekker eruit. Ja, dan hoop je dat hij weer aan de praat raakt. Ja, daar zit allemaal een systeem in waardoor je noodklokjes blijven tellen. En als er heel lang niks gebeurt dan restart hij iets. Want je kunt niet letterlijk de stekker eruit trekken. Dat is een van de grote problemen. Je kunt er niet heen om die stekker om hem te resetten. Je moet dat. Weet je, daar is er heel goed over nagedacht. Maar ze hebben een hele harde reboot gedaan. En dan moet je gewoon hopen dat hij terugkomt. Weet je, dat zal wat liters zweet gekost hebben. Dat is gebeurd. Maar goed, het was een boel spanning. Zoals je hoort, leef nog iets bij voorstellen. Ja, je vertelt het ook. Routen pakken. Je denkt het niet dagelijks aan met alle verre reizen. Maar je moet wel iets hebben om aan te trekken. Want er is weinig lucht op de Maan en Mars. Nou was NASA al een paar decennia bezig om pakken voor de hernieuwde Maanlandingen te ontwikkelen. Intussen keken ze ook met een schuin oog naar de ruimtepakken die aan boord van Space Station worden gebruikt. Die dingen zijn al meer dan 25 jaar oud. En beginnen behoorlijk wat mankementjes te vertonen. Echt gewoon, die pakken zijn niet 35 jaar geleden ontworpen. Maar die zijn zo oud. De exemplaren zijn 35 jaar geleden voor het laatste ruimtepakken gemaakt. Daar komt het eigenlijk wel wat neer. In Europa. Ik weet Rusland niet meer zeker. Maar die pakken zijn al heel erg in het begin omhoog gegaan. Lepen ze dat twee voor drie? Het zijn er wel iets meer. En er is af en toe wel eens wat op en neer gestuurd. Volgens mij zijn er sowieso drie aan boord van het station. Maar op het ogenblik wordt er dus ook eventjes geen Amerikaanse ruimtewandelingen gedaan. Omdat de laatste keer, voor de tweede keer, bij een Europese astronaut een hele hoop water in de helm kwam. Die verzuipen dan bijna. Dat is heel erg vervelend. Want water in je helm, dan denk je van, wat maakt dat uit? Maar water hecht zich ergens aan. En dat is dan vooral je hoofd. En dan kruipt het gewoon langzaam je gezicht over. En daar kan je niks tegen doen. Nee, nee, nee. Dat is het met witte loos. Dus ook met dat niet achterhoofd. Er moeten nieuwe ruimtepakken komen. Nasa is met de XEMU al heel lang aan de gang geweest. Twee jaar geleden. Wat is dat, XEMU? Dat is Experimental Extrathicular Maneuvering Unit. Iets dergelijks. Duur woord voor ruimtepakken dus. Oké, oké. Ja, zeg dat dan. Leuk, weer wat geleerd. Dat werd dus met Veal Tam Tam gepresenteerd. Dit wordt het pak voor Artemis. Nou, een nadrukkelijke rood-wit-blauw. Naast Nederlands ook vooral de Amerikaanse kleuren. En ze zijn toch met een ander plannetje begonnen. Ze hebben nu contracten gegeven aan twee fabrikanten in Amerika. Axiom Space. Hebben we hem weer. En Collins Aerospace gaan ruimtepakken ontwikkelen. En die dan eigenlijk verhuren aan NASA. Want die jongens kunnen dat beter of goedkoper? Nou ja, het is het voortzetten van het commerciële model. Van NASA heeft zoiets van jongens, we hoeven al die spullen niet zelf te ontwikkelen en te hebben. Dat hebben ze dus wel al geflikt wat geld in. Dat is het aparte, ja. Want ik bedoel, even deze illusie weet je, dat werd toch altijd al door bedrijven gemaakt. Ik had overigens nog niet van Collins gehoord, dat was niet in die naam. Maar een voorloper van dat bedrijf maakte al de ruimtepakken voor Mercury. Dus het is niet zo dat NASA die dingen ook niet zelf maakt. Die huren daar bedrijven voor in. Commercialisering betekent vaak dat ze de opdracht geeft voor een belangrijke deel bij het bedrijf. Want we moeten een pak hebben, we moeten hier aan voldoen. Zie maar hoe iets regelt. We gaan daar niet bovenop zitten. Dat is het opvallende. Want die twee bedrijven gaan het ontwikkelen. En als je het dan inderdaad over historie hebt, Actiom. Die kennen we van een recent ruimtevlucht en de plannen voor een commercieel ruimstation. Die gaat met de David Clark Company werken. Die doen al vanuit de jaren 50 volgens mij dingen voor de Air Force en ook voor NASA. Collins Aerospace heeft ILC Dover als partner. En dat is de fabrikant van de huidige shuttleruimtewandelpakken. Opvallend in het hele verhaal is dat ze al het onderzoek dat ze zelf hebben gedaan voor de ex-IMU... nu aan deze twee fabrikanten ter beschikking stellen onder het motto van... bouw dit maar na en dan huren we de pakken van jullie. En ook in het achterhoofd. Je kan ze ook aan andere klanten verhuren. En de eerste plannen of in ieder geval wat concrete fantasieën van toeristische trips... van gewone burgers naar de maan die worden al gemaakt. Daar heb je ook deze pakken voor nodig. Dus misschien dat daar wel een markt in zit. Hoeveel kost de ruimtepak eigenlijk? Nou, dat is ook wel het grappige. Het was een hele vreemde persconferentie. Het was in een tafel met zes pratende mannetjes en vrouwtjes. Er is geen plaatje te zien geweest. Er was geen PR-materiaal beschikbaar. Dus geen voorbeeld van een pak zoals het misschien zou gaan worden. En het is commercieel, dus over contractprijzen spreken we ook niet. Dus het was niet enorm informatief of je veel inzichten opleverde. Anders dan van ook dit gaan we gewoon huren voortaan. Oké, mooi. Wat ik nog wel in zit, als je even goedgoekelt. Wat kost een 500 miljoen? Nee, ik heb nog twee dingen bij mij te bedenken. Eerst is het opmerkelijk dat SpaceX niet dat contract krijgt. Dat wil ik heel goed begrijpen. Je wilt niet te veel kennis concentreren bij een monopolist. Maar tegelijkertijd is SpaceX ook zijn eigen ruimtevorm op pakken aan het ontwikkelen. Dus ondanks dat ze daar geen funding krijgen voor NASA doen ze het wel. Dus dat geeft je ook nog de mogelijkheid om te zeggen... als die straks beter zijn, dan kopen we er daar een paar van. Dus in die zin heeft NASA wel een relatieve luxe. De tweede observatie die ik hierbij had is dat in mijn beleving... zo verstandig heb ik het niet van... is een ruimtepak voor een wandeling echt wezenlijk iets heel anders... dan een ruimtepak voor op de maan. Je hebt in beide gevallen geen lucht en extreme temperatuur. Dat maan en zand schijnt heel berucht te zijn omdat het vlijmscherp is. Ik denk dat dat wezenlijk andere requirements zijn. Of dat in één pak kan of dat ze twee versies maken, dat vind ik niet zo. Dat zal wel. Als je de eerste ontwerpen van de Apollo-maanpakken ziet... dat ziet er zo onbeholpen uit. Je had inderdaad een soort over het echte ruimtepak... nog een soort overal met een heel klein... Dat is bijna een witte burka. Het zag er heel vreemd en zeker niet sexy en SF uit. SpaceX is dus inderdaad bezig. Ze waren volgens mij ook gevraagd om hiervoor een plan in te dienen. Het is niet bekend of ze dat gedaan hebben. Maar hier en daar werd inderdaad opgemerkt van... ja jongens, niet weer SpaceX. Ze moeten geen monopolist worden op het gebied van alles wat NASA wil. En verder heb ik het idee dat het pak dat ze nu aan het ontwikkelen zijn voor... even kijken, de Polaris-missie. Ook weer met toeristen aan boord. Maar dus de eerste privé-ruimtewandeling gaat worden. Dat pak zijn ze aan het ontwikkelen op basis van het gewone drukpak... dat de astronauten aan boord van Crew Dragon dragen. Ik kan me voorstellen dat dat een heel apart exemplaar wordt... wat misschien 2-3 uur houdbaar is tijdens een ruimtewandeling. Niet veel langer. Als je het baseert op een... Nou, daar zou het best eens op werken kunnen komen. Ik weet niet of ik daar het proefkornijn voor zou willen zijn. Nee, wat dat betreft wordt die meneer Isaac Mann... die voor de 2e keer commandant van een toeristenvlucht wordt. Petje af, maar dat is echt een avonturier. Die gaat dat doen? Ja, die gaat het doen. En die vliegt met alles wat hij te pakken kan krijgen... zolang het een schaalmotor heeft. Dat wordt een heel spannende missie, hopelijk eind van dit jaar. Ik ga jullie vertellen over Betelgeuze. Betelbekend als Beetlejuice. Dat klinkt heel leuk. De thuisplanet van Fort Prefect. Sorry, het heet Sjouwkis Gijs. Je moet niet te ver gaan. Inkwoud. Die had onlangs een belangrijke dip in zijn helderheid. Ik zit tegen een aantal foto's aan te kijken. Ook weer bij een artikel in Ars Technica. Januari 2019 en dan december 2019 is hij wat minder helder. Januari 2020 is hij echt verbleekt. En dan in maart 2020 komt het weer een beetje terug. Dat was wel bekend, maar er waren vrij weinig beelden van. Het was vooral niet bekend wat hier de oorzaak van zou kunnen zijn. Er waren wel theorieën over. Eén was een afkoeling en de andere was het optreden van stof. Hoe dat nou zo gekomen is weet ik niet uit mijn hoofd. Maar er zijn toen mensen die hebben ontdekt dat een Japanse weerstateliet, Himawari 8, die noot de benen bedoeld is voor aardropperse observatie. Die heeft bijna dagelijks die stomme betelgeuze in beeld gehad. En heeft een mer à boire aan materiaal beschikbaar kunnen stellen. Waarnaar gekeken is inmiddels. Wat aan het licht heeft gebracht dat het eigenlijk allebei de oorzaken is. Er is zowel een afkoeling van 140 graden Kelvin. Als ook een vrij aanmerkelijk optreden van stof. Wat die ster deels verduisterd heeft. Waar ze nog niet aan toe zijn is dan weer uitzoeken waar die afkoeling door is veroorzaakt. Waar dat stof door is veroorzaakt. Er is wel hoop om nog verder terug te gaan in de observaties van Himawari 8. En nog verder in het verleden te kijken naar de gedragingen van betelgeuze. Of daar dan misschien nog clues in te vinden zullen zijn. Dat had ik echt nooit verwacht. Grappig he? Ja. Betelgeuze staat dus eens in de anderhalve dag zo dicht bij de horizon van de aarde. Op een goede plek bovendien. In het beeld van Himawari 8 is een geostationair satelliet. Dus we zien hem vanaf de aarde op hetzelfde plekje staan. Maar hij ziet ook de aarde voortdurend in hetzelfde kader. En die betelgeuze komt dan eens per anderhalve dag boven de horizon uit. Of zakt hij in de horizon? Ik weet niet welke kant hij op maakt. Maar het maakt toch niet uit. Hij is eens in de anderhalve dag een tijdje in beeld. Dat levert over de jaren gewoon een film op. Dat het oplossend vermogen daarvan goed genoeg is om daar iets uit te halen. Dat had ik dus nooit verwacht. Wat ik hier heb, dat zijn beelden van ISO's Very Large Telescope. En dan zie je dus echt, je zou bijna zeggen, oppervlakte details van zo'n ster. Ja, ja, ja. Ik wist wel dat dat kon hoor. Maar dat doet die Very Large Telescope, wat die me waren, waar je 8 precies oplevert, dat weet ik dan niet zo precies. Dat zal 1 pixel zijn hoor, denk ik. Maar dan nog kan je... Dan gaat het meer om de variaties in de heldersteen. Tijdelijk heb je natuurlijk ook heel belangrijke informatie die je daaruit kunt halen. Het grappige is aan die weersatelieten, is dat de mensen zich niet zo realiseren hoe ver weg die staan. Die staan echt op 36.000 kilometer. De aarde is 12.000 kilometer doorsneden, dus dat is echt heel ver weg. En eigenlijk die weersatelieten die kijken als het ware naar die aarde, die zien eigenlijk maar een heel klein bolletje en heel veel zwart. Dat hangt een beetje vanaf hoe het ding werkt. Maar het is niet heel gek dat alles wat daar omheen zit, eigenlijk van nature in het beeld van die weersatelieten valt. Als ik een satelliet ontwierp met het doel van aardobservatie, dan zou ik wel zorgen dat de aarde zoveel mogelijk beeldvullend is. Nee, dat klopt alleen. Meestal werken ze dingen met scans, weet je wel. Dus dan scan je vaak, je begint te voegen, je scant een stukje door. Dus je scant in de rand onder aarde, scan je ook. En als je echt een beeld, echt een imager hebt, ik weet niet precies hoe deze werkt, maar dan kan ik me ook heel goed voorstellen dat je bij een spreek een vierkantplaatje van een rondje maakt. Dus je hebt al vrij snel iets in beeld waar je niet in geïnteresseerd bent. En ik denk dat we ons, nou ja, dat vinden we heel leuk dat iemand zich realiseert. Maar daar is de hele tijd iets in beeld wat we normaal gesproken gewoon weggooien, wat je eigenlijk kan gebruiken voor wetenschappen. Het roept wel de vraag of ze er nog meer zijn, want wij hebben hier weer weer satellieten. Zoveel sterren waar je in geïnteresseerd bent. Weer satellieten die dit soort dingen toevallig eigenlijk een beetje bij doen. Een leuke bonus. Ik moet even in mijn geheugen graven, en dat gaat nu niet meer lukken denk ik, de laatste twee minuten. Maar er was niet zo heel lang geleden een andere ster die ook rare helderheidsvariaties had. En waar speculaties uit ontstonden van Dyson spheres en zo daaromheen. Ja, precies, of komt er een supernova? Dit principe kan natuurlijk veel meer worden toegepast. Dank je wel voor de tip Michel. Nou ja, heb ik geen idee. Ik zit stiekem even te lezen wat voor instrument erin zit, maar dat gaat nog niet meer lukken in twee minuten. Nee, nee, nee. Maar er komen show notes. Ik zal in elk geval linken naar Ars Technica, dus dan kunnen mensen zichzelf verder weggooien naar informatie hierover. Iemand nog iets heel belangrijks te berg te brengen? Ik niet. We hebben al een paar eieren gelegd. Ik had nog Lockheed Martin met Filecoin, maar daar hebben jullie het al zeer over gehad. Ja, toen hebben we ja gemist, want daar snapten we niks van. Maar dat gaan we ook niet in twee minuten doen, denk ik. Nee, heel gauw. Lockheed Martin gaat samen met de club rond Filecoin, dat is een bepaalde crypto coin met een blockchain enzovoort, gaan ze proberen een satelliet te lanceren, die dan een voorbeeld gaat implementeren van het Interplanetary File System. Dus een interplanetair internet dat rekening houdt met de grote vertragingen die je kunt hebben in de verbindingen interplanetair en ook het feit dat die verbindingen er niet altijd kunnen zijn. Want het ene lichaam zit soms achter het andere, de mars kan ten opzichte van de aarde achter de zon staan, heb je even geen directe verbinding. Dus dan moet dat via via. Data kunnen op allerlei plekken staan op zo'n manier dat er altijd wel een verbind... de data die je wilt hebben is dan naar verwachting altijd wel ergens op een plek waar je verbinding mee kunt maken. Nou, dat zijn dingen waar het Interplanetary File System rekening mee houdt. Maar dan moeten dus allerlei eigenaren van opslagmogelijkheden die moeten die opslagmogelijkheden ter beschikking stellen. Daar wil je graag een vergoeding voor geven, daar is die Filecoin voor. Cryptocoin handig op allerlei manieren. En dat willen ze nu dus in het wild gaan testen. Daar moet je een satelliet voor lanceren. Dan maak je het jezelf zo moeilijk mogelijk en kijk je of het werkt zoals je hoopt dat het werkt. Dat is het plan. Locket marketing en Filecoin gaan dat samen doen. Dank voor deze uitleg. Kortom, ik kan het niet maken. Ja, het zal wel. Maar dat gaan we nu niet doen. Ook deze zal ik in de show notes zetten, daar kunnen mensen verder zelf bladeren. Ik dank je wel, Luc van den Abeelen. Hartstikke goed. Dank je wel, Michel van Baal. Gerrit Klein. Dit was Space Cowboys 96. En over twee weken zijn we er weer met nummer 97. Tot dan. Tot dan, iedereen. Dag.