Starliner een stap verder, afscheid van Ruimtecomponist Vangelis, en komt de nucleaire raketmotor terug?

Goedendag allemaal, welkom bij Space Cowboys nummer 95. Precies. We nemen vandaag op met z'n tweeën. Aan de andere kant staat Ono. Goedemiddag, Michel. En ik ben Michel van Baal. We waren eigenlijk traditiewil met z'n drieën, maar helaas is de derde Space Cowboy ziek. Dus we doen het met z'n tweeën, maar dat gaat goed lukken, want we hadden een heleboel weer wat te bespreken gehad. Laten we even beginnen bij Triest Nieuws, want we hadden twee overlijden in de afgelopen periode die voor de ruimtevaart liefhebben opmerkelijk waren. Allereerst natuurlijk Vangelis. Wat had jij met Vangelis? Ik ben sowieso een instrumentale muziekfan, dus Vangelis hoorde daar zeker bij. Helemaal de nummers die hij ook maakte voor Mars Odyssey en Juno. Die heb ik natuurlijk allemaal klaar op de potlastlijst staan, dus daar luister ik helemaal naar. Vangelis is een van mijn helden van vroeger. Ja, het is al echt iemand die ik ook wel het gevoel heb dat het echt een beetje de componist van de ruimtevaart was. Samen met Jean-Michel Jarre. En wie is hij? Help me even. Jean-Michel Jarre is de beroemde synthesizer componist uit Frankrijk. Die twee maakt altijd, als je naar een documentaire van Guititula keek, de muziek was altijd van één van die twee. Het gaat al heel ver terug. Ik weet ook dat uit de tijd dat ik bij ESA zat andere rapers een enorme fan was en dat ze ook kakaomoed hebben. En het was ook wel opmerkelijk hoeveel ruimtevaartorganisaties toch stil hebben gestaan bij zijn overleden. Ik heb gezagd, na zaten er uiteraard over tweete ESA ook. Elon Musk zelfs, die afscheid nam op Twitter. Dus wel een... Ja, maar kijk, ruimtevaart heeft altijd iets mythisch over zich. En die muziek hield er altijd bij om dat beeld te versterken in mijn ogen. En Vangelis deed dat heel mooi met behulp van elektronisch, maar ook af en toe met klassieke muziekinstrumenten zoals piano en andere. Dus ja, het vroeg mij altijd wel. Ja, ik hoorde het er als je geen nood kon lezen. Dat het echt een autodidact was qua muziek. Dat is weer bijzonder. Maar hij is niet meer... Ik begreep dat hij overleden is in Frankrijk op de IC. En helaas toch een van de mensen, een van de slachtoffers van de COVID-pandemie nog was. Dat las ik ergens. Die ze ontvallen, er is ons nog iemand ontvallen. En dat was, dat weet ik dan niet helemaal uit mijn hoofd. Dan moet ik even kijken, Colin Campbell. 90, dat is natuurlijk wel een gezeegende leeftijd. En dan niet iedereen is misschien meteen... Ik moet eerlijk zeggen, ik wist het ook niet. De naam rinkelde niet direct een balletje, maar hij is de ontwerper van Star Wars. Dus de T-fighter, de X-wing en de Death Star komen uit zijn geest. En ook de eerste... Hoe heet dat schip nou? Hij staat op mijn piano, weet je dat ding. Star Destroyer? Nee, van... De Millennium Falcon. De Millennium Falcon, denk je. De eerste. Waarvan uiteindelijk alleen de cockpit is overgebleven, heb ik begrepen. Die is nog... Die is nog van het oorspronkelijke ontwerp. Dat ding wat er een beetje raar aan de buitenkant zit. Dat is nog van het originele ontwerp. Maar voor de rest is hij heel anders geworden. Dat was heel langwerpig en zo oorspronkelijk. Helaas is hij er ook niet meer... De eerste keer dat we deze man leerden kennen... Ik niet hoor, want ik was er niet. Maar de eerste keer dat we hem tegenkwamen was op Stanley Kubrick's oorspronkelijke 2001. Dat is blijkbaar de eerste keer dat hij als ontwerper al op de kwent is. Dus hij heeft ook dat schip ontworpen? Dat weet ik niet helemaal. Maar daar was hij voor het eerst betrokken bij dit soort projecten. Ja, dat is ook... Ik vond 2010 net een stukje beter dan 1, maar oké, dat is persoonlijk smaak natuurlijk. Maar die ontwerpen die daarin kwamen, dat geeft echt een gevoel van grootsheid. Grote schepen. Ja, en ook knap dat het in die tijd ook nog aan zekker op de eerste Star Wars films moest. Dat ook nog met fysieke modellen. Ja, want dat is... Wij hebben tegenwoordig het allemaal renderen, maar het is natuurlijk nog uit de tijd dat dat niet kon. Ik zag ergens voor het langst komen van The Dead Star. En dan inderdaad dat het gewoon een bolt was, te grote van ongeveer een flinke kast. Maar ja, dat was fysiek bestond hij ook echt. Hij zou ook wel thuis willen hebben. Hij zou wel duur zijn, denk ik. Heel goedkoper. Nou goed, we nemen afscheid van ze. Wat heb jij nog meer bij je? Ik heb een aantal dingen bij me. Er gaat zo direct... Ik denk om half negen vanavond gaat Transporter One van SpaceX omhoog. En die heeft aan boord wel interessante dingetjes. En één daarvan is een experiment om metaal te snijden in de ruimte. Waarom is dat moeilijk? Dat is nog nooit gedaan. Het is een robotarm die ze ontwikkeld hebben. En het idee is een beetje om de tweede trap van raketten te gaan gebruiken voor andere doeleinden als ze in de ruimte zijn. Nou, dan moet je natuurlijk in staat zijn om metaal te kunnen snijden. Recycling in orbit. Dit is het eerste experiment op dat vlak. En er gaan nog meerdere volgen. Maar de transporter is een soort concept bij SpaceX. Waarbij ze meerdere satellieten op een partner satelliet zetten. En die kunnen naar een andere baan gebeld worden dan Falcon 9 normaal gesproken. Dus dat is een interessant concept. Dat is een ride-share. Ja, precies. Ik zat heel even naar te kijken en toen dacht ik dat is inderdaad nog niet zo heel makkelijk. Je kunt wel gaan zitten boren bijzanspreken. Maar je wil ook voorkomen dat er aan alle kanten schilfruis metaal loskomen. Want daar heb je Space Debris met al een ellende van dien. Dus je moet het natuurlijk wel zo doen. Dat je geen rotzooi veroorzaakt. Dat is nog wel een uitdaging. Ik ben erg benieuwd wat daar de resultaten zijn. Of de resultaten er ook publiek van worden. Want het is een privaat bedrijf die dat doet. Dus we moeten even kijken hoe dat afloopt. En die willen dan uiteindelijk allemaal upperstages van raketten die rondzweven? Nou ja, bijvoorbeeld NanoRacks heeft het idee om nieuwe commerciele stations te bouwen. Met behulp van tweede frappen. En dan moet je dus inderdaad in staat zijn om daar wat aan te kunnen sleutelen. Dus dat is wel interessant om te doen. Het geeft wel een soort Mad Max gevoel qua uitstraling. Misschien krijg je ook wel Mad Max ontwerpen eruit. Maar uiteindelijk lijken die toch te kunnen werken. En NASA heeft ook geïnvesteerd. Het is niet zo maar een wild idee wat door NanoRacks zelf bedacht is. Maar het heeft uiteindelijk ook geld gekregen via NASA om daar verder naar te kijken. Het is natuurlijk ook wel een ontwikkeling. We hebben het daar in het verleden ook wel eens over gehad. Dat je uiteindelijk in de volgende fase moet gaan kijken hoe je daadwerkelijk dingen kunt bouwen. En dan kom je bij de fase dat je moet gaan lassnijden en inderdaad booren in dingen. En dat is eigenlijk wel opmerkelijk. Dat we moeten bekennen dat we dat helemaal niet kunnen. En dat er pas nu experimenten bedacht worden om die kennis op te gaan bouwen. Want je zou verwachten dat dat in de jaren 80, 90 er al gebeurde. Maar dat is heel weinig gedaan. Tot nu toe was het gewoon lego. Je kan dingen aan elkaar klikken als ze ontworpen zijn om ze aan elkaar te klikken. Maar daar houdt het ook mee op. Ja, precies. En dat gaat vandaag omhoog? Vandaag om half 9 staat dat op de planning. Dus houden we even in de gaten. Er komt ook nog wat terug dacht ik. Want dat is natuurlijk wel het verhaal van de afgelopen weken. Starliner. Weet jij hoeveel je hoofdpaneer die... Die zou morgen terug moeten komen. Ik moet eerlijk zeggen ik volg het een heel klein beetje. Maar ik vind het toch minder spannend dan de eerste keer dat Dragon omhoog ging. En waarom? Misschien omdat het de tweede is in het verhaal. Dat weet ik niet. Maar er schijnen toch nog wel wat probleempjes te zijn. Vooral met zijn stuurraketten. Dat is een... Misschien is het goed om even terug te halen. Wat voor de luisteraar die er niet zo in zit. Dit is de tweede poging. Of de tweede vechikel waarmee Amerika mensen naar de ruimte kan brengen. Naast Dragon. Weet je het is een vergelijkbaar concept. Eigenlijk ook weer vergelijkbaar met Apropos. En ook weer vergelijkbaar met Apropos. Op Zule allebei in zekere maatschappij. Het ziet er net even iets aan zuid. En dat had al heel lang... Het is tegelijkertijd met Dragon eigenlijk opgestart. Maar ging heel veel trager. De eerste echte vlug ging mis. En ik begreep dat het lastig was. Dat de bron van het probleem waarom dat nou mis ging. Dat ze uiteindelijk A6 niet konden bereiken. Omdat dat ding veel te verbranselen was. Van het verspillen van allerlei bewegingen. Dat dat zat in de synchronisatie met de clock. Dus blijkbaar liep er een clock. En dat was puur achter op de... Dat is één onderdeel ervan. En ook nog wat software dingen te zijn geweest. Waardoor bij elkaar genomen ze gewoon geen toestemming kregen. Om aan het ISS te koppelen. Dus ik denk dat dat heel slim is om te doen. Maar ja, daardoor moesten ze inderdaad een tweede vlucht gaan doen. En die is vorige week gelanceerd. En dat leek in het begin nog wel oké te gaan. Dat is al een keer van het platform afgehaald. Omdat er vijf kleppen niet open wilden. Of twaalf kleppen niet open wilden. Zo iets was er. Van die brandstofkleppen die gewoon vastgroeien. Maar ja, dan breng je hem weer naar het platform lanceren. Dan denk je dat het wel goed is met die propulsiesystemen. En dan schijnt er nu toch nog wat dingetjes te zijn. Waardoor men toch niet direct al een vervolgende vlucht durft te agenderen. Ik begrijp van de vier hoofdtrostels die ze hebben. Om baankorrecties te doen. Dus niet voor het bewegen binnen de baan en de orientatie. Maar echt voor de baankorrecties. Dat van die vier twee het niet deden. Dat is echt een heel groot probleem. En dat is ook een heel groot probleem. En dat is ook een heel groot probleem. En dat is ook een heel groot probleem. En dat is ook een heel groot probleem. Dat van die vier twee het niet deden. Dat is natuurlijk ook wel scarring. En die maakt ook die landing, of zeg maar ontkoppelen, straks nog spannend. En dat maakt ook die landing, of zeg maar ontkoppelen, straks nog spannend. Die heb je ook weer nodig voor de WN2. Om de WN2 in te zetten. En ja, ik kan me wel voorstellen dat je dan niet daarna heel veel... Ik kan me wel voorstellen dat je dan niet daarna heel veel... Dat viel me ook wel op orde riepen heel hard. Dat is gewoon succes. Maar ik denk wel, ik weet niet of je dan kan claimen dat het een groot succes is. Maar ik denk wel, ik weet niet of je dan kan claimen dat het een groot succes is. Ik heb er wel energie ergens met twijfels mee op dit moment. Maar ja, we gaan het zien. Laten we eerst eens overwachten of hij morgen inderdaad goed naar beneden komt. Want het is wel apart, want hij landt niet op water, hij landt op beland. Dus dat is ook anders dan wat bij Dragon gebeurt. Dus dat betekent dat het propulsiesysteem in de laatste fase toch nog wel even aan moet om die klap zachter te maken. Dus ik ben erg benieuwd hoe dat gaat aflopen morgen. Wat ik trouwens ook nog aan het onderbelicht aspect hier vond, hebben we met z'n allen misschien wel bewust, maar niet over gehad. Maar hij ging natuurlijk eigenlijk Russisch omhoog. In de zin dat die Atlas V, daar zitten nog Russische RD-180's onder. Ik begreep dat ze dat sinds 2014 mocht niet meer doen. En ze mocht ze althans die dingen niet meer kopen. Maar alles wat ze nog wel in bestelling hadden is natuurlijk nog wel uitsleverd. Maar dat ze om die reden ook op dit moment ook geen nieuwe Atlas V lanceringen verkopen. Omdat het heel onzeker is dat ze straks, ik meen ergens een tijdje terug, hadden ze nog voor 21 lanceringen, hadden ze nog motoren. Maar daarna niet meer. Sowieso, ULA heeft Vulcan op de lijst staan om dat over te nemen. Maar Vulcan is weer heel erg verhankelijk van de motoren die geleverd worden door Blue Origin. De BE-4's. Daar had jij nog iets aan, zo. Als we dan toch een bruggetje maken naar... Dat zag ik lang. Blue Origin heeft nu net een week geleden een video online gezet waarbij ze laten zien dat inderdaad die BE-4, die niet alleen de Vulcan omhoog moet sturen, maar ook hun eigen New Glenn omhoog moet sturen, dat die daadwerkelijk heel deep throttle-able is. Dus dat je heel makkelijk hoeveel het vermogen kan regelen van de raketmotor. En dat is indrukwekkend om te zien. En het is ook duidelijk dat ze dat heel erg snel kunnen doen. Wat ook nodig is op het moment dat je de eerste trap wilt laten landen op een platform, wat Blue Origin ook wil doen. Dus er lijkt daar wel wat... En wat ik begrepen heb is dat de eerste BE-4 motoren voor Flight van Vulcan die moeten al dit jaar geleverd worden. Dus ULA zit te wachten tot die dingen komen, want zij hebben de rest van de Vulcan al min of meer klaarstaan. Ja, en die RDT-180's zijn op een gegeven moment wel op. Daarmee kan het niet meer. Vulcan moet echt met die motoren gaan werken. Ja, het filmpje heeft een shownote. Je ziet een heel mooi soort staande golven in bewegen in dat soort motoren. Het klinkt makkelijk, je zet hem gewoon wat harder en zachter. Maar in de praktijk is dat helemaal niet zo om dat goed stabiel te laten branden. Nog één ding over die RD-180's is wel grappig. Dat was dus tot 2019 zijn eigenlijk hele oude Russische motor. Ik heb er al zeer over gehad in de eerste podcast. Het is Closed Cycle, wat technisch heel knap is. Dat ze ook alle uitlaatgassen van de pompen gebruiken in de hoofdverbandingsmotor. Dat is heel moeilijk om stabiel te krijgen. De Russen hebben rondom hun maan en één in het eind jaren 60 dat probleem gekraakt. Heel lang is dit gewoon de beste motor van de wereld geweest. Ik meen ook dat hij heel lang het wereldrecord had van 263 bar druk. Dat zegt heel veel over die efficiëntie. Hoe groter de druk in de brandingskamer, hoe meer vermogen er uit die motor komt. En dat dat pas door Raptor in 2019 is dat recordvast verbroken. Laat ik wel zien hoe goed, we moeten er echt afscheid van nemen, maar goed die Russische technologie in het verleden geweest is. Absoluut. Maar volgens mij was iedereen het daar ook wel over eens dat dat zo was. Alleen ja, het loopt wel een heel klein beetje van de andere kant op. Het is eigenlijk niet beter aan het worden. Die 180 is eigenlijk ook een oude motor. Het is uitglijden op een enorme, ik neem het toch met weemoed in het hart afscheid. Maar goed, dat te zeiden. We gooien de BE4F in de show notes. Ja, nou is het wel een indrukwekkend filmpje. Wat hebben wij nog meer? Nou, er is een bedrijf dat is opgericht door de mensen die ook in Biosfeer 2 zaten. Weet je dat project nog, Biosfeer 2? Ja, dat is een feestelijke flop volgens mij toch? Nee, dat valt wel mee. Maar een groot gebouw waarin ze eigenlijk de aarde in simuleerde. Alle grote, de savanen, tropisch regenwoud, alles soort dingen. In een soort gesloten systeem. Dat leek veel ingewikkelder dan men dacht. Dat had je ook wel kunnen voorspellen natuurlijk. Maar oké, er was wel het probleem met mieren en zuurstof. Klein dingetje. Een paar details. Maar die twee mensen zitten al heel lang in de ruimtevaart. En die hebben een bedrijf opgericht dat heet Space Nogwat. En die gaan ballonnen omhoog sturen. Space Perspective heet het. En het idee is dat je nou ongeveer 25 kilometer hoog gaat met een grote ballon. En onder die ballon zit een soort capsule. En daar kan je met iets van tien man in. En er zit ook een bar in. Dus het is vrij luxe. Een soort battleboss voor wat jongere generaties. En dan kan je gewoon je drankje te drinken in een luxe stoel. Geen geekkrachten of wat dan ook. Je zit gewoon onder een hele rustige ballon. En je hebt een paar uur lang... Kun je het zwart van de ruimte en de kroming van wat de ballistische... De Virgin Galactics en de Blue Origins ook beloven. Precies, maar dan een stukje lager. En je bent natuurlijk niet gewichtslos voor een paar minuten. Dus dat zit er allemaal niet bij. En je bent niet in de ruimte. Want dat tafelbaar. Ik maak het altijd sterk voor. Je kunt niet met een ballon naar de ruimte. Nee, nee, nee. Dat is niet mogelijk. Maar het geeft wel... Misschien dat het voor ten eerste is de prijs een stuk lager. Is dat zo? Hoe kost dat? 50.000 euro. Oké. Dat is wel een stuk beter dan de half miljoen waar je nu op zit bij Virgin Galactics. Oké. Ja, dat is vrij hoog geworden. Is dat nog steeds hoog? Ik dacht dat ze daar richting een ton wilden. Maar dat is nog niet gelukt. Wanneer hebben ze voor het laatst gevlogen? Geen idee. 1,5 jaar geleden. Dus dat schiet ook niet echt op. Nee. Blue Origin die heeft natuurlijk met New Shepard... Die zitten volgens mij op iets lager, op 250.000. Maar ook die hebben hun laatste vlucht weer uitgesteld. Die staat volgens mij vrijdag vliegen. We dachten even dat nu gaat het los. Maar het gaat eigenlijk heel lang. Nee, het gaat nog vrij langzaam. Dus nee, maar die ballon, ik denk dat daar wel dingen snel kunnen. Je hebt niet echt een raketmotor nodig. Het is een ballon die al meerdere keren gebruikt wordt. De capsule is... Het moet niet al te moeilijk zijn, kan ik me inschatten. En toch is de ervaring die je krijgt, als je dat met een groep doet van tien man, het is wel apart. Dat geloof ik wel. Het wordt op een gegeven moment wel echt zwart boven je hoofd, denk ik. Precies. En dat onder het genot van een Whisky on the Rocks. Waarom niet? Ja, en dan kan je je oma ook nog eens meenemen in de categorie van het is geen heftig belastende 4G-ervaring. En zo weet je, nee, dat is waar. Aan de andere kant denk dan ook wel, ja, het voelt veiliger. Want dan denk je, als dat ding gaat lekken, dan... Ik weet niet of ze daar dan nog... Het moet ook niet te veilig worden, natuurlijk. Het moet wel een beetje avontuurlijk blijven. Dat is natuurlijk ook wel weer veilig. Als het net zo veilig is als een stadsbazier in Nederland, wie gaat er dan nog mee? Nou, interessant. Wanneer moet dit... Ze hebben het idee dat ze de eerste vlucht halverwege 2024 gaan doen. Oké. Is dat Elon Time? Nee, ik denk dat dit geen Elon Time is. Dit kan wel eens lukken. Dit is natuurlijk ook weer... Het is natuurlijk even over de shelf allemaal. Het enige, volgens mij is het lastig, is een kwestie van schaal. Omdat je hebt best een groot gewicht, dus je moet echt een loei van een balon doen. Ja, je hebt een hele grote balon. Maar die balon hebben ze nu al gebruikt een aantal keren om wetenschappelijke experimenten of tot een hoogte van 40, 50 kilometer te brengen. Dat is natuurlijk met een groot telescoop ook ook gedaan. Ook echt al van het type Hubble Space Telescope niveau. Over de Hubble Space Telescope was het gesproken, als we hiermee klaar waren, dan niet de Hubble Space Telescope, maar zijn opvolger Web. Ik zag er een update tegen met Web. En zo far, zo goed, nog steeds lastig. Dus vooral hebben ze nu voor het eerst bewezen dat ze bewegende objecten kunnen volgen. Dan zal de gemiddelde luisteraar misschien denken, is dat dan moeilijk? Ja, toch wel, denk ik. Dat is een extreem precisieniveau. En dan gaat het vooral volgens mij over planeten, asteroides en dergelijke. Alles in het zonnestel zo. Ja, en dan weet je al dat die bewegen natuurlijk, of van afstand gezien, niet zo heel veel. Maar als je onder extreme uitvergroting dat doet, dan lopen ze natuurlijk wel zo je beeldveld uit. Dus dat is toch wel weer mooi. Ik heb het idee dat alles daar toch eigenlijk best wel redelijk vlakkeloos aan het gaan is. Wat ik hoor is dat alles oké gaat en dat ze nu al aan het voorbereiden zijn om de daadwerkelijke waarnemer te gaan starten. Dat zou volgens mij einde van dit jaar moeten gaan starten. Nou, fantastisch. Ik ben heel erg benieuwd wat daaruit gaat komen. Want je hebt natuurlijk de sterrenkundeboekjes. Ik heb sterrenkunde geleerd net voordat Hubble omhoog ging. En toen Hubble klaar was, kon je al die boekjes bijna herschrijven. Dus ik ben benieuwd hoe ver de boekjes opnieuw herschreven gaan worden met web. Ja, want ik zag op een gegeven moment volgens mij een overgang van, ik dacht dat het Spitzer was, die andere infrotiscope. En dan naar wat Spitzer zag en wat Web ziet. Weet je, dat was wel vrij spectaculair, moet ik zeggen. Oké, heel benieuwd. Oké, heb je nog andere dingen? Ik zal eventjes kijken. Nou, wat mij altijd opvalt is dat wij veel praten over ontwikkelingen die in Amerika plaatsvinden. En dat irriteerde me een klein beetje. Het lijkt alsof Europa helemaal niet zoveel doet. Maar ik heb nu een mooi plaatje gevonden van Europa. En alle lanceervoertuigen die ontwikkeld worden in Europa. En dan valt dat toch dus redelijk mee. Er zijn veel dingen in ontwikkeling die daadwerkelijk ook de lanceerplek die ze willen gaan gebruiken. Het is niet de standaardplek als Cape Canaveral of Cool. Er worden plaatsen voorbereid in Engeland. Er worden plaatsen voorbereid in Noorwegen en Zweden. Dus er is daar echt best wel veel ontwikkeling in gegaande. En de hoeveelheid bedrijven die verpland zijn om een raket te bouwen die bijvoorbeeld tot 1000 kilo in een baan zonder aarde kunnen winnen. Dat zijn er vrij veel. We hebben orebags in Engeland. Vroeger de mensen die van Copenhagen Suborbital's die we van plan waren om een eenpersoons raket naar hoog te brengen. Maar ook die MAF ketel bij zat die er opgepakt is omdat die iemand vermoord had in die onderzeeër. Die was ook een van de oprichters van Copenhagen Suborbital. Maar de andere oprichter die zit nu bij orebags in Engeland. En die ontwikkeld een daadwerkelijke nieuwe raket. En die moet ook groene brandstofgave gebruiken. Wat betekent dat? Meestal voelt dat als een soort van smoesjes, groensteam, greenwashing gimmick? Nee, nee. Zij hebben daadwerkelijk een analyse gedaan van hoe ze het minst uitstoten als ze een raket lanceren. En daar hebben ze hun brandstof op geselecteerd. Precies het brandstof weet ik niet, maar dat is niet een gimmick. Dit is echt waar ze over nagedacht werden. Het project wordt ook via een aantal subsidies door ESA ondersteund. Dus dit is niet zomaar wat. En dan heb je in Frankrijk nog een aantal Venture Orbital. Je hebt Rocket Factory Augsburg in Duitsland. ISAR Aerospace in Duitsland. En die bouwen nu allemaal hun eigen raketten. Ze doen allemaal testen op hun raketmotoren. Dus het lijkt erop alsof Europa aan het aanschakelen is. Maar hij heeft toch ook dat Nederlandse nieuwzeelands bedrijf? Don Aerospace. Die bouwen ook wat. Maar het is me niet helemaal duidelijk wat ze precies bouwen. Ik zou het wat dieper moeten duiken. Maar die zitten inderdaad ook. Dus er gebeurt genoeg eigenlijk. En je zegt daarmee, we zijn wat vertraagd op gang gekomen. Maar het lijkt er nu wel op dat het wel nodig was natuurlijk. Absoluut. We kunnen niet altijd met een soort monopolie blijven leven in Europa. Er moet ontwikkeling opstarten. En de rakettenprijs moet flink naar beneden. Zodat we veel meer omhoog kunnen sturen. Dat is simpel is het gewoon. De vraag is of je dan afhankelijk wil zijn van een Amerikaanse leverancier. Dat is vaak bij GPS ook altijd... in mijn beleving toch wel sterke redenering achter Galileo. Tuurlijk kan je ook gewoon op GPS draaien. Maar wil je afhankelijk zijn van één specifieke leverancier. Waarbij je ook nog... in feite een instrument dat echt letterlijk overal in zit. Dat is niet het enige wat dit inzijds in zuivermilitaire handen is. Wil je dat? Nee, lijkt me niet. Als je Europa als continent als een sterke geopolitieke macht wil houden. Dan moet je in staat zijn om al dit soort dingen zelf te kunnen. Zo simpel is het gewoon. Absoluut. Je wilde nog bitcoins minen in space. Ik ben altijd een klein beetje skeptisch daarover. Het is er niet. Het is niet echt bitcoins minen. Het is meer... blockchain. Smart blockchain. Volgens mij waar het op neerkomt... Ik vind het interessant dat Lockheed Martin bij wij betrokken is. Vertel even waar het over gaat. Er zijn partijen die zijn verplanen... om een aantal databases niet op aarde te houden... maar op de maan te zetten. Als je dat op de maan zet en je informatie via een blockchain... gedecentraliseerd bewaren... dan is het heel erg veilig. Als er dan wat op aarde gebeurt, heb je je informatie altijd nog. Als de aliens komen... Zoals ik al zei, het businessplan is mij onbekend. Als we alle bicep's hebben, wordt het hier nooit wat met zien. Wij kunnen wel skeptisch lopen doen... maar als Lockheed Martin daar wat in ziet... dan doet het bedrijf niet zomaar. We hebben het over Falcorn Foundation. Die willen een blockchain network in space. Ik denk toch dat daar wel wat in zit. En dat daar een hoop volgende missies op gaan aansluiten. En helemaal als je... Amerika heeft via NASA... een heel programma opgestart om commerciële dingen naar de maan te brengen. Er zijn al vijf partijen gecontracteerd... die nu een maanlander aan het bouwen zijn. Die hebben al via NASA contracten gekregen om Pelo daar naartoe te brengen. Als je al die informatie die eruit komt wilt bewaren... dan wil je het niet alleen op de maan doen. Misschien wil je het centraal naar de aarde brengen. Dat zijn allerlei dingen die nodig zijn... om een soort infrastructuur op de maan of in de aarde te brengen. Zodat je met die hoeveelheid data die er straks gaat komen... goed overweg kan gaan. Daar geloof ik wel in. Dat je op een gegeven moment bij een fase komt... dat je op de maan een soort van internet nodig hebt. En op Mars wellicht ook. Dat je daar internetsystemen hebt... waarbij je een collectief datatransportsysteem hebt. Dat je op die manier daar naartoe gaat. Dat geloof ik wel. Dat denk ik wel. Ik kan me zelfs voorstellen dat je daar een soort... datamanagement, whatever het is... maar een soort systeem nodig hebt. Omdat we nu nog leven in een tijd... waarbij in ieder geval tot een vrij recent... waarbij eigenlijk in space heel weinig processing van informatie werd gedaan. Al dat data komt gewoon naar jou toe. Je zoekt het thuis wel uit hoe je er mee aan moet. Je begint ook een punt te bereiken... dat die sensoren zo krachtig en zo veel output gaan leveren... dat het niet meer te doen is. Zeker niet op grote afstand in de ruimte. Je moet on-board processing gaan doen. En misschien dan inderdaad op plekken als de maan... of Mars gewoon ook informatiestallen processen. En dan uiteindelijk het eindresultaat wel licht. Ik heb altijd wel een beetje bij blockchain... maar het is ook maar een mening. Het idee dat het een oplossing is waar we nog steeds een aardig probleem voor zoeken. Maar ik heb er ook niet veel verstand van. Maar of je daar dan een blockchain voor nodig hebt... dat is dan natuurlijk een interessante vraag. Ik ben wel benieuwd. Maar het heeft ook een beetje met data veiligheid te maken. Misschien dat het een manier is waarop je je data veiligheid... kan bewaren. Ik kan me voorstellen dat als je op een bepaald onderzoek... op de maan doet of op Mars... dat dat gevoelige informatie kan bevatten. En dat je dat veilig wil bewaren. Volgens mij heb je het vooral aan dit soort technologie... iets als je later wil kunnen terugvinden. Veel naar wat de integriteit van de data is. Dat je ziet dat het niet meer geknoeid is. Ik vind op zichzelf deze ontwikkeling wel mooi. Ik ben natuurlijk in de tijd dat ik in ESA zat... opgegroeid in de periode dat on-board computer power... Commodore 64 niveau was. Dat overrijft mij wel heel lang. Omdat je robustheid, betrouwbaarheid, rekenkracht... je generaties achterliep op wat er in een mobiele telefoon... of in een normale computer zat. En dat ik het idee heb dat we daar wel... dat kan je beter inschatten. Ik heb het idee dat we daar wel een soort van voorbij zijn. Dus dat wat je nu aan boord kan of in ruimte kan... is redelijk vergelijkbaar met... in ieder geval vele malen krachtiger. Ik denk dat je een beetje onderscheid moet maken... tussen wat er binnen de commerciele partijen gebeurt. Bijvoorbeeld science missions binnen ESA. Daar zie je dat de computer een keer een mission naar Jupiter stuurt. Ik denk dat je een beetje dat conservatief en zorg dat heel erg... robust en betrouwbaar is. Maar als je bijvoorbeeld 100 kleine satellietjes... in een barond om de aarde hebt. Als we dan 10 weg Starlink of de planet met hun doves. Dan is het veel makkelijker om nieuwe technologieën omhoog te sturen... die dan misschien zou kunnen falen. Of op een gegeven moment te zeggen... we belasten het op een riskantere manier. Dat helikopter op Mars. We laten hem verder afkoelen dan we elektronisch verantwoord vinden. Maar je weet wel een risicootje. Dat je kijkt of hij het bij 40 ook nog doet. Als het niet zo is dan is het jammer. Dan heeft het project al lang zijn doel bereikt. Precies. Als hij officieel iets van 5 keer moet vliegen... dan zou het al succesvol zijn geweest. Dat is ook heel constant. Ik heb nog nooit meegemaakt dat zo'n apparaat... na die belofte prestatie ook stuk was. Als hij het doet, doet hij het ook 100 keer. Eigenlijk is dat helemaal fout. Als je een missie bouwt en je hebt de eisen... Het is jouw varken. Hij is een beetje vloek in de kerk dit. Dan moet je hem niet bouwen dat hij 20 jaar mee kan. Operationele kosten zijn vaak niet geprojecteerd. Voor die 5 tot 20 jaar daarna. Dat is vaak het probleem. Dat zie je nu ook. Cluster zou 5 jaar werken, maar die werkt nu al 20 jaar. Die brengt nog steeds mooie data naar beneden. Maar het is wel een kostepost die je niet van tevoren ingepland hebt. Misschien is het toch eens een keer verstandig... om erover na te gaan denken. Je moet het zo robust moeten bouwen. Misschien wil de bouw van zo'n missie naar beneden kunnen. Dat zou positief zijn. Is dit ook niet een stukje berekening in de categorie... je moet uiteindelijk toch approval krijgen... voor het feit dat je bepaalde kosten doet. Dat je dan ook kan denken... ik budgeteer dit 5 jaar. Als ik het 10 jaar doe, krijg ik het er niet doorheen. Als het 5 jaar succesvol is, ga ik daarna wel praten over de kosten? Dat is net waar we vanaf een beetje moeten. Als je een heel scienceprogramma hebt... dat zoveel miljard per 3 jaar kost... dan zit dat soort kosten er niet in. Dat heeft een impact op de toekomstige missie. Die worden dan vertraad door vertraad. Ik vind dat daar wel eens over nagedacht mag worden. Soms doen mensen dat ook wel. Ik las trouwens over projecten die al heel lang meegaan. Of je had je won. Ik las dat er problemen waren... dat er garbage uit de telemetrie binnenkwam. Dat heb ik ook meegekregen. Het schijnt garbage van een bepaald instrument te zijn. Het is niet de besturing en de controlling zelf. Het is niet de 8-bits computer die... Nog zelfs voor de bepaalde kosten. Het is een defect omgeprogrammeerd naar een 7-bits computer. Dat even te zeggen. Ook daarin kan je zeggen... dat 40 jaar heel lang is. Het is een interessant experiment om te kijken... hoe lang je hem nog kan volgen. Dat soort dingen hebben altijd impact op toekomstige missies. Dat is waar. Dat is waar. Dat is waar. Ik ga niet blijt hoor. Ik denk dat de operationele kosten van Voyager en Lulastar... ook minimaal zijn. Er wordt bijna niet meer met de data gewerkt. Er komt bijna niks meer uit. Ik vind het ook wel rustig. Ik weet niet of jij het volgt. Twitter account op Twitter. Dat is een soort moment in de maand. Dat hij een bepaalde orientatie is gestart. Dat hij zijn calibratie even doet. Een vast moment in de maand. Tussen alle waan van de dag en alle ophuffing... Voyager en aanrader kan ik u vertellen. Dus als je Voyager nog niet volgt, doet u dat vooral. Oké. Dat was... Blokchain in space. Hebben we nog iets anders? Wat had jij op je lijst staan? Ik had nog één dingetje. Ik kwam tegen wat jij ook zegt. Ik kijk met een schuin oog naar wat we in Europa doen. We missen de China update in deze podcast. Volgende keer wel weer. Citizen science projecten hou ik altijd wel van. Ik ben ook heel erg betrokken. Mijn persoonlijke favoriet is Birdnet. Een app waarmee je vogelgeluiden kunt herkennen. Superhandig, want je hoort iets fluiten. Je bent benieuwd wat dit is. Waarschijnlijk is dit een... Dat is leuk voor je als gebruiker. Er zit ook wetenschappelijk onderzoek achter. De Universiteit van München verzamelt dat data. Je moet jezelf niet op een andere plek opduiken dan vroeger. De migratietijden veranderen. Er zit onderzoek achter. Er kwam ook zo'n achteren. Dat heet Kamaljot. Dat is een app. Daar wordt je gevraagd om je smartphone... Het werkt helaas alleen op Android. Het was voor de Apple bezitter alleen op Android. Je telefoon voor de raam te leggen. Dat is ook alles wat je hoeft te doen. Met de GPS aan. Hij zoekt contact met navigatiesatelliten. Om dan te kijken... En te meten wat voor verstoring er in het signaal zit. Dat is een maat voor klimaatinformatie. Maar ook voor space weather. Dus de activiteit van de zon. Dat is een app. Je moet je telefoon downloaden. Je hoeft het alleen bij het raam te leggen. Dan doet hij het zelf. Dus hij gebruikt alle navigatiesatellite-systemen. Om die signaal-kwaliteit te meten. Mocht je meer over de gegevens van de app. Dan heb ik nog een andere app. Dat is de Google Maps. Dat is een app om alle kwaliteiten te meten. Kamaljot. Waar komt het initiatief vandaan? De ESA is er in ieder geval bij betrokken. En... Wie is hier? Vunderten. Het is een ETA-project. Er wordt geleid door ETH Zuurich. Het is een top universiteit in Utrecht. Top universiteit in Zuurich. We zetten de show notes. Het kan nog tot 31 juli. Je kan ook nog iets winnen. Dat is nooit verkeerd. Is het anders nog? Je moet snel naar Amerika. Wat heeft Musk nou weer gedaan? Ik denk dat ik even weg bij Musk blijf. Sorry Thijs. Dat was trouwens een briljante aflevering. Je hebt daar de organisatie DARPA. Die horen bij de militaire hoek van de Amerikaanse overheid. Die zijn best wel in staat om vrij bizarre ideeën te ondersteunen met geld. DARPA challenges. Wat is er nu gedaan? We hebben een hele grote aantal dingen gedaan. We hebben een hele grote aantal dingen gedaan. Ik ben daar heel goed voorstander van. Ze gaan kijken naar nucleaire thermische propulsie. Met behulp van een kleine reactor aan boord. Je gooit de brandstof door die reactor heen. Die wordt enorm verwarmd. Je doet het met waterstof. Dan kan je twee keer zo efficiënt als een chemische propulsiesysteem werken. Je hebt ook een veel groter vermogen. Je hebt een paar typische systemen. Je hebt de chemische. Dan verbrand je iets van een chemische reactie. De snelheid stoot je massa uit. Dat creëert de uitstoot. Dan krijg je hoog vermogen. Maar het is niet efficiënt. Het kan elektrisch. Je kan deeltjes versneld. Je levert weinig kracht op. Dit is de tussenweg. Met thermisch verhit je tot hele hoge snelheden. Je kan ook hoge massa gebruiken. Je kan veel brandstof erin gooien. Is dat een probleem? Wat is het probleem? Je hebt er een nuclear reactor voor nodig. In het verleden, als je kijkt naar de nucleaire missies. We hadden in de jaren 50 en 60 in Amerika een nerva. Daar werd zo'n motor gebouwd. Uiteindelijk hebben ze dat stopgezet. Ze zijn doorgegaan op de modules die een beetje stroom genereren. Door het verval van plutonium. Dat wordt gebruikt. Ook daar zijn veel dingen om te doen geweest. De laatste verhaal van een collega was bij de lancering van Casini. Die ging met 5, 6 tot 10 kilogram plutonium omhoog. Daar stonden militairen om het lanceerplatform heen. Om de bots te bewaken. In Europa mag er niks gelanceerd worden. Wat ook maar enigszins nucleair is. Je kan geen reactor lanceren die al kritisch is. Waarbij de nucleaire reacties al gestart zijn. Maar zou je het niet kunnen doen dat je pas kritische massa bereikt. Op het moment dat je in een barrenwad om de aarde bent. Dat je de lancering doet. Dat is Darpa van. We hebben nu een contact gegeven aan drie bedrijven. Die daar al mee bezig waren in Amerika. Om de reactoren te gaan ontwikkelen. Om te kijken hoe je dat zo veilig mogelijk kan doen. Zonder dat we tijdens de lancering al dit soort discussies krijgen. Het verschil zit er wel. Ik weet van die plutonium verval. Die kapsules. Die produceren hitte. Maar die zitten in een onhulsel. Waarvan men zegt. Ook als de raket uit elkaar spat. Dan komt dat in zich heel beneden. Je moet hem even terug vinden. Maar dan gaat dat niet stuk. Ik kan me wel voorstellen dat dat waar is. Het is alleen maar een staaf plutonium. Je moet wel nucleaire brandstof omhoog brengen. Dus uranium of iets dergelijks. Of je naar uranium. Wat brandstof of plutonium omhoog stuurt. Het gaat alles om de verpakking. Dat je dat veilig kunt doen. Dat is inderdaad de uitdaging. Hoe kan je iets heel veilig verpakken. Om later weer uit elkaar te halen. Dat is een oplossing. Daar wordt gekeken hoe je dat kan doen. Het grote voordeel is dat je makkelijker kan manoeuvreren. Veel meer dingen kan bereiken in de ruimte. De reistijd naar Mars gaat 25% omlaag. Dat heeft grote voordelen als je in staat bent. Om dat soort motoren te gaan ontwikkelen. Amerikanen zien vooral militair op de ploeg. Dat is ook spannend. We moeten afwachten hoe dat verder gaat. Het is interessant om te zien hoe dat gebeurt. Wat daar in de zijhoek meespeelt. Voor wetenschappelijke missies voorbij Jupiter. Is het gebruik van zonnepanelen kansloos. Je hebt zonnepanelen die net zo groot zijn als tennisbanen. Dat kan je niet lanceren. Dat kan je ook niet besturen. Als je ook nog een keer het ruimtegene moet besturen. Dat is een soort grensgeval. Dat was een soort grensgeval. Dat was inderdaad een soort grensgeval. Dat was inderdaad een soort grensgeval. Dat was inderdaad een soort grensgeval. Voor Jus die straks naar Jupiter gaat. Daar zit een groot zonnepanel op. Dat heeft aan beide kanten een kruis. Dus dat is wel apart, maar als je voorbij jippietjes gaat... Dat is handig, want dat kun je als een soort origami, als een soort doosje makkelijker uitvouwen. En je wil ze ook niet te lang hebben, want dan is je moment, in Ursa wordt het natuurlijk een beetje zo dat je heel moeilijk je satelliet kan besturen. Als je moet draaien, dan moet die hele flap mee. Precies, dat doet heel erg lang en als je een aantal flybys van Europa gaat doen, waarbij je heel snel langs het oppervlak vliegt, moet je heel nauwkeurig en snel kunnen bewegen. Dus er zit een limiet aan wat mogelijk is. Dus je moet gaan denken over hoe je dat anders kan doen. En daar wordt natuurlijk over die plutonium-kennisers nagedacht om die te gebruiken. Maar daar krijg je misschien 300, 400 watt van. Bij je eigen toewil is het een soort krachtblon van een kilowatt. En dat niet alleen, maar ik begreep dat dat soort plutonium is ook nog weer lastig te krijgen volgens mij. Want ik meen dat ze dat vooral ooit redelijke voorrad hadden, maar dat was een bijproduct van de productie van kernwapens. Ja, dat hebben ze weer op de productie opgestart, twee jaar geleden. Twee jaar geleden. Dat was het, volgens mij begon dat schaars te worden. Maar dat hebben ze weer opnieuw... Dat hebben ze opgestart, of ze zijn... De ontwikkeling om het weer opnieuw op te starten is gestart, in ieder geval. Dus ze verwachten dat ze binnen een paar jaar weer meer kunnen produceren. Maar er zijn nu een aantal... De NASA heeft ooit de, dat noemen ze, kilopower. Dat is een kleine nucleaire reactor met bulp van kleine Stirling-engines om daar energie uit te... Wat zijn Stirling-engines? Stirling-engines, dat zijn kleine motoren die hitte omzetten in elektriciteit. En die doen dat met bijna geen bewegende delen. Dus dat is een heel efficiënt motortje om dat te goed te doen. En dat patent is overgenomen door een bedrijf. Dus ze zijn nu aan het kijken om dat commercieel te gaan exploiteren. En dat is wel interessant, want dan open je eigenlijk het verre zonnestelsel met... Satelliten die daadwerkelijk genoeg kracht aan boord hebben en genoeg elektriciteit aan boord hebben... Zodat je ook goede instrumenten mee kan sturen. En dat je niet iedere keer op die 10, 15 watts zit te sturen. Moet knoeien. Helemaal nieuw is het eigenlijk ook weer niet. Dat we geen reactoren in de ruimte hebben gehad. Dus we hebben er best wel veel omhoog gestuurd. Volgens mij een spionage-satellite waarbij in de jaren 60, 70 dat dit nog niet zo'n ding was. Er is een groot incident geweest boven Canada. Dat een van die reactoren in de atmosfeer terugkwam en een groot deel besmet heeft. Dus je moet daar wel heel erg mee opletten hoe je dat doet. Wat dat betreft moeten we zeker niet terug naar die tijd. We hebben overigens nog die andere nucleaire aandrijving. Die voor als je echt naar een andere ster wil. Je kunt ook nog een hele batterij kleine atommolken meenemen. En die dan achter een groot schild gebruiken. Het Orion-project uit die tijd. Freeman Dyson. Ja, om op die manier sneller. Niet dat ik wil advocaateren dat we dat moeten gaan doen. Maar die nucleaire variant had je ook nog. Die konden 4.000 ton in één keer in een warrand om de aarde brengen. Als je hem daadwerkelijk op die manier vanaf de aarde lasseert. Volgens mij was dit vooral om in een interstellaire baan te komen. Ze hebben ook gekeken naar de lancering vanaf de aarde. In de jaren zestig. Toen deden we ook nog een cramproef op het open lucht. Daardoor dachten ze dat het misschien nog wel mogelijk was. Gelukkig hebben we dat nooit gedaan. Maar er is een heel mooi boek van. Ik weet niet of je dat boek kent. Dat is door de zoon van Freeman Dyson geschreven. Die beschrijft precies de tijd dat dat project... Ze hebben best veel geld gekregen om daar een bepaalde experiment in te doen. Ze hadden op een gegeven moment een kleine schrijfje van een groot edesbord. En daaronder schoten ze met een hoger laser een plasmapulser op. En dat ding ook omhoog. Dat werkte vrij goed. Het idee gaat werken. Alleen de toepassing hier op aarde is natuurlijk kansloos. Is dat trouwens dezelfde als de meneer van het Dyson sfeer? Ja, absoluut. Volgens mij het idee dat je om een zon een hele grote bol kunt bouwen... door je alle energie kunt harvesteren. Dat je dat wellicht ook als je beschavingen zoekt naar restanten... wel zulke bollen zou moeten zoeken. De grap is dat IRAS heeft daar dus naar gekeken. Wie? IRAS. De Nederlandse-Brittse satelliet uit de jaren 80 van vorige eeuw. Die hebben uit de data gebruikt van de satelliet. Maar die keken naar invarootbronnen. En daar hebben ze inderdaad gekeken of ze de signatuur van Dyson sfeers konden herkennen. Dat is voor de luisteraar een soort van logisch. Je hebt dus een zon met heel veel energie. Al die energie oogst je dan. Maar je krijgt natuurlijk wel veel warmte. En die warmte moet je wel kwijt. Dus dan straalt die hele bol gewoon invaroots uit. Geen ander licht, maar wel invaroots uit. Ik neem aan dat ze hem niet gevonden hebben. Anders zou ik wel ergens een nature-artikel hebben. Ik denk dat dat wel heel spectaculair was geweest. Maar het idee is echt super interessant. Ja, zeker. Want Kardasjev gaf die beschavingen hoe geavanceerd ze konden zijn. En dit was een type 2 beschaving, denk ik. Ja, zoiets ja. Kardasjev zei dat je beschavingen in drie categorieën kan indelen. Eén, je gebruikt de energie van je eigen zon. Twee, je gebruikt de energie van je eigen sterrenstelsel. En drie, je gebruikt ook nog, weet ik, van je eigen galaxie. Ik denk dat drie, dat we die niet hebben. Maar twee zou in sterrenstelsels aanwezig kunnen zijn. Dus er is ook wel wat onderzoek gedaan naar hoe je een beschaving zou kunnen ontdekken die gebruik maakt van alle energie die het sterrenstelsel waar ze in zit gebruiken. Ja, nou ja. Interessante, ik vind dat nog altijd een interessante ding. Ik had nog één bruggetje op, draagzij. Ik kwam ook een nieuws tegen, daar was een amateurastronoom, dus ik weet niet helemaal hoe zwaar we het moeten nemen. Maar die had er een punt van gemaakt om te proberen te achterhalen waar het beroemde wow-signaal vandaan komt. Dat ken je ochtendop. Dat was ooit in een van die vele CETI-luisterprojecten, ik weet niet precies welke dit was, maar één keer in allerruis een heel duidelijk signaal gevonden was. Het heet het wow-signaal omdat de betreffende astronoom, daar bijvoorbeeld wow met een zikkel eromheen naast heeft geschreven bij dat specifieke signaal. Maar het was één keer, ik meen dat het twaalf minuten was of zoiets, en daarna nog weer teruggevonden. Maar die astronoom is gaan kijken in welk stukje met we zijn nu natuurlijk veel meer kennis nu over de sterrenhemel, om het zo maar te zeggen, nog eens terug te kijken met de kennis van nu, waar keek die nou precies, waar kan het precies vandaan en zit daar iets? Zit daar een M-klasse zon? En die heeft inderdaad één gevonden, een zon die vergelijkbaar is met die van ons. Maar ja, in feite, dit zou de bron geweest kunnen zijn van dat specifieke signaal. En zijn redenering, en nou wordt het voor mij wel te waarzoek hoor, was dan ook van ja, we hebben eigenlijk ook maar als beschaving een paar keer in de afgelopen decennia een signaal afgegeven in de richting van de ruimte van hier zijn wij. Misschien trouwens niet zo heel goed plan om dat te noemen als een andere discussie. Dus misschien moeten we, claimt hij, wat meer naar die sterren kijken, want misschien komt er nog eens een keer zo'n signaal. Nou, ik denk dat, ik zou toch 99% kans geven dat het een natuurlijke bron was waar dit signaal vandaan kwam, maar toch. Maar er is wel wat een probleem daarmee, dat WAU-signaal, want er is werkelijk geen enkel natuurlijke mechanismen dat dat precies een signaal kan verklaren. Ja, want ze keken volgens mij naar een emissiesignaal-signaal uit de waterstofband, dus dat komt dan heel veel voor. 21 centimeter lijn. Ja, zoiets. En er is geen mechanismen te bedenken wat op dat ze bij een dermaagd een sterk signaal op die 21 centimeter lijn, behalve dan dat het aards of... Ja, maar volgens mij is iedereen het er wel overheen dat het niet vanaf de aarde komt. Oké. Een cliff, ja, toch iets van een cliffhanger. Nou, en dat niet alleen, maar ik vind het helemaal niet zo'n gek idee als hij denkt dat een aantal wetenschappers dat checken en zeggen van die zon is inderdaad wat, zet er maar een radiotelescoop op, misschien kunnen we Dwingelo wel gebruiken. Ja, precies. Jive. Dat weten ook niet zo veel mensen, maar in Nederland zit het centrum waarmee je alle radiotelescopen ter wereld aan elkaar kunt koppelen, zodat je een radiotelescoop hebt met het oppervlakte virtueel, het opvlakte van de hele aarde. En dat zit in Dwingelo. Ik ben er ook op dat het ooit ontdekt. Dus ja, wellicht zou je dat kunnen doen. Ik vind dat astronomen altijd heel zenuwachtig worden van dit soort ideeën, want dat leidt maar af van het echte werk. Ik heb wel eens gesprekken met mensen die kijken naar onverklaarde atmosferische dingen. En die hebben ook heel veel moeite om serieus genomen te worden, terwijl het gewoon een serieus onderzoeksonderwerp is. Maar iedereen praat na tien seconden over UFO's en over aliens. En dat is nou net wat je niet moet doen. Ik heb de laatste keer op Twitter gedeeld bij ESA, dat was een mooie ervaring. Ik had een gebeld werd door iemand, en dat gebeurde eerlijk gezegd wel vaak, die in een UFO gedacht te zien, dat je meestal niks kunt doen. Maar in dit specifieke geval, die gaat toch een vraag stellen. Ik heb een lichtbeweegende lichtvlek aan de hemel gezien, dus ik vroeg hoe groot was die ongeveer, en toen gaf die een antwoord, ik weet niet meer hoe die is geformuleerd, maar een antwoord wat redelijk specifiek was voor iemand die weet wat hij het over heeft. Weet je al? In een graden. Dus ik zeg ook tegen hem, hoe weet u dat dan? En toen zei hij, ja, dan kijk je op de duim op armlengte, en ik denk, oh wacht, maar dat is een... Als mensen dit doen, dan weten ze over het algemeen wat ze het over hebben. En wat bleek die man nou gezien te hebben? Dat was de fuel dump van Space Shuttle, die in orbit boven Nederland zat, en die was aan het voorbereiden om te gaan landen aan de andere kant van de... En wat ze dan doen, is ze alle brandstof er nog een boordje dumpers om, gewoon zo licht mogelijk te krijgen zeg maar. En die fuel dump, die wolk, brandstof, die hing precies nog in de zon, terwijl de shuttle een stukje verder was, weet je, precies nog in de zon, maar beweegt dan natuurlijk wel een soort van mee. Dus ja, dan krijg je een bewegende lichtvlek, weet je. Dus door net volgens even te kijken naar die data, kwam ik erachter, hey, inderdaad, precies op dat gemeldde tijdstip had de shuttle die fuel dump, en dat was in de tijd dat je bijna zou nog al dit soort timelines openmaken, maar heel makkelijk om terug te vinden. En dat had hij dan gezien, dat vind ik toch wel leuk. Maar dat zijn dus serieuze onderzoeksonderwerpen in mijn ogen, hè. Want daar kan je gewoon goed naar kijken. En het is soms reuze leerzaam. Ja, absoluut. Helemaal niet eens. Nou, hebben we toch leerzaam, hè, kom er langs de maand uit. Ja, ik weet niet of je nog wat hebt, anders had ik een prachtige afsluiting. Als jij een prachtige afsluiting hebt, dan hou ik me daar natuurlijk altijd warm voor aan, bijvoorbeeld. Ja, nee, ik ben er ook weer doorheen, dus volgens mij zijn we klaar. En dan hopen we dat de luisteraars deze aflevering leerzaam vonden. Dus het is en leuk, vooral leuk. En leuk, ja. En dan dank ik jou weer voor je tijd, Arno. En jij ook bedankt. En de luisteraars voor het luisteren, en tot de volgende keer.