De honderdste, 'live' vanuit de Koepel in Haarlem, met publiek

Hoi daar allemaal en welkom bij de honderdste Space Cowboys. Niet zomaar een uitzending, een live uitzending. Naast mij zit hier Herp Blankesteijn. Ja, langer dan leef ons. We zitten hier met een hele club mensen. We zitten hier met een hele club hosts. Daar gaan we het allemaal nog uitgebreid over hebben. En totaal zeven Space Cowboys. Zeg hem wel eens iets dat iedereen weet dat jullie er zijn. Hoi hoi hoi zeg het maar. Goeiedag. Hallo. Strak stellen we iedereen voor. Strak stellen we iedereen voor. Nou ik ga even het rondje af. Dan mogen ze zichzelf nog eens even voorstellen. Maar dan krijgt iedereen deze uitzendingen even te horen wie nou precies wie is en zo. Daar zit Arno Wielders. Dan hebben we Luc van den Abeelen. Marieke Baan. Mark Heemskerk. En natuurlijk Nick. Je bent hartstikke nieuw. De allernieuwste Space Cowboy. Komt helemaal. Ja welkom. Nick Poelstra. Ik had je nog niet eens in de laatste lijst staan. Moet je nagaan. Zo is het echt van dat allemaal. Dus hartstikke leuk om jullie hier allemaal te zien. Er zijn er een paar op vakantie. Die komen dadelijk nog eventjes aan bod. En voordat ik eigenlijk met de uitzending wil beginnen wil ik ook even aandacht voor die plek waar we hier zijn Herbert. De Koepel in Haarlem. De Koepel in Haarlem. Echt een prachtig gebouw. En een enorme aanwinst voor de stad ook. Vormaalige gevangenis. Je ziet hier nog gewoon achter ons de celdeuren. 35, 36, 37. Het is echt heel apart om te zien. Daar zitten dus bedrijfjes in. Wij zitten dan in een soort glazen aquarium in de middenhal. Om het zo maar te zeggen. En daar zijn ook meerdere bedrijven. Er is een podcast studio hier beschikbaar. Er is dadelijk hier naast nog voor ons een borrel. Staat er nog klaar. Dus dat kan ook nog hier. En te gek om hier binnen te zijn. Dus dankjewel Arno, Wielers, voor de tip. Want jij hebt hier een werkruimte. Dus vandaar. Sfeervolle locatie. Voordat we verder gaan met de uitzending. Het is toch de 100ste. Het is een jubileum-uitzending. En wat doe je bij een jubileum? Feest vieren. Dat zou ik zeggen. Terugblikken. Herbert, met jou. Want de 100ste. We hebben niet altijd gedacht dat we de 100 zouden halen. Nee. We zijn door veel iteraties heen gegaan. We zijn twee keer gestopt volgens mij. Dat zou wel kunnen ja. We zijn nog wel even voorbij. Maar ik ben er wel trots op dat het de 100ste is. We hebben elkaar een beetje doorheen gesleept. Zullen we eerst even een fragment beluisteren van de allereerste. Die hebben we. Die staat hier klaar. Lift off. Welkom iedereen. Welkom bij Space Cowboys. De eerste aflevering. Dit is een podcast over de ontdekking en zetting van onze kosmische achtergrond. En bovenaan. Brouwen jullie uit Amsterdam door jullie eigen houd. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. En de mensen die het hebben. In het Engels dus. Ja, dat is L skinns. In het Engels, ja. In het Engels. Dat was een bewuste keus, hè. Want we wilden ons richten op een internationaal publiek. Want Nederland was te klein, dachten we. Jij had ook…! Ik Hen 그렇게 jou ook deels de schuld mag geven, Doy parrot. Jij had internationale ambities. Jij was eigenlijk tochal. Ben je nog steeds..? Naar lid. posing Be Millionen, Conrad. Ching. en daar ook op een gegeven moment een soort netwerk opgebouwd en publieken weten te verzamelen. En het gaf ons toegang tot Engels sprekende gasten. Daar hebben we de nodige van hebben gehad waar we nog steeds wel trots op kunnen zijn. Ja, we hebben bijvoorbeeld Ed Stone van het Forger programma gehad. Dat was echt waanzinnig, gewoon om die te kunnen spreken. De Planetary Protection Officer van de ESA. Ja, die heette Gerard Chminek. Maar wat doet een Planetary Protection Officer ook alweer? Die beschermt het milieu op andere planeten, no kidding, echt waar. Dus die zorgt dat er dus niet per ongeluk leven van ons meegaat naar een ander planeet. Zodat je niet over 100 jaar zegt, oh mijn god, er is leven op Mars. En dan blijkt het uiteindelijk gewoon aardsleven te zijn. Dus daarom heb je dus Planetary Protection Officers. Of aardsleven dat het leven op andere hemelichamen verdelgt. Dat zijn ook redenen om voorzichtig te zijn met wat je meebrengt. En toen deden we het ook nog elke week. Dus je moest ook nog elke week iemand produceren. En dat, ook allemaal voor een op, laten we wel wezen. Wij zijn vrijwilligers, wij zijn allemaal vrijwilligers. Allemaal vrijwilligers. Gewoon voor liefde, voor de ruimtsvaart. En dat viel niet meer bij te beenen op een gegeven moment. Ik wou ook in het begin nog mijn camera meelopen zeulen. Omdat er nog niet een camera in de studio was. Maar je maakte een video ook. Ja, dat was maar zoveel gedoe en zoveel werk. Heel veel lessen geleerd. En ook als ik naar oude show notes terugkijk, daar klopt er ook allemaal niks van. En toen begon ik met zeggen, ik trek het niet meer. Ja, en het was ook zo dat we nu dan wel op Twitter wel eens kregen. En dat was ook zo. Dat was ook zo. En het was ook zo dat we dan ook wel in een kamer met z'n allen Engels spreken. Dat was ook cringy. Voorlek, of een better word. Dat was het soms ook wel. Dat was het soms ook wel. Ja, zeker als het Engels gewoon niet toereikend was of zo. En dan zit je gewoon niet naar een goeie... En jij bent een halve Amerikaan. Nou ja, geworden. Ja, ik vind mijn Engels soms best wel aardig. Maar ik heb toen gemerkt dat het ook op momenten best tegenvalt. Als je gewoon in de flow van een gesprek zit... En dat is ook een heel erg engelsk woord. Maar goed, om dan op alle momenten voortdurend het juiste Engelse woord paraat te hebben. En na mate van jaren verstreken en ik ook gewoon hier zat... Was het wel interessant dat bij het produceren van al die gasten... kwamen we langzaam achter dat er ook iets meer podcasts waren in het Engels... dan we van tevoren hadden gedacht. Niet veel. Toch echt, we waren ook net een beetje voor de grote podcasthype. Of misschien zo toen die er begon te komen. En toen realiseerden we ons langzaam. Maar in Nederland is er eigenlijk helemaal niks. Maar ik stopte dus eerst en Thijs zou wel even alleen doorgaan. De intentie was van nou oké, dan ga ik wel proberen me eentje te tillen. Ik ben sowieso iemand die veel te veel hoi op z'n vork neemt de hele tijd. Dus dat lukte gewoon totaal niet. En bovendien Herbert, je hebt gewoon input nodig. Je hebt een sparringpartner nodig. Het is leuk om het met iemand anders te doen. Of in dit geval met nog veel meer mensen te doen. En in je eentje is het ook maar gewoon in je eentje. Dus dat werkte voor remeter. En toen nam ik een keer contact op met Thijs. Ik zei, je hebt al een paar keer geen podcast gepubliceerd. Gaat het wel? En toen kwam het hoge woord eruit dat Thijs het eigenlijk ook niet trok. Nee, dat trok ik helemaal niet. Toen begon ik weer te denken, ja, maar dat is toch zonde. Want we hebben echt iets leuks opgebouwd. En het publiek was ook al best gegroeid. Ik denk dat we toen voor een duizendje of twee elke week aan het podcast waren. Toen dacht ik, hoe trekken we dit weer vlot? En toen is er een procesopgang gekomen dat heeft geleid tot huidige Space Cowboys. Waarbij we eens in de veertien dagen een podcast maken. We doen het in het Nederlands. We nemen gewoon genoegen met ons eigen land, zeg maar zeggen. En we zorgen ervoor dat we een vaste groep hebben. Waar we elke week een greep uit kunnen doen. Elke week drie personen uit dat vaste groepje. Dus dat je niet al te druk hoeft na te denken over welke gasten we nog regelen. En op die manier hebben we het werk dat er aan vastzit geweldig kunnen beperken. En lukt het eigenlijk vrij makkelijk om elke twee weken zo'n podcast te maken. Ja, nu is het ook... Het is leuk om te doen. Het ruimtevaart nieuws en zo, dat volgen we toch al. Daarvoor ook, dat was meer mijn wens om wat grotere onderwerpen te pakken. Ik kom toch een beetje uit een journalistieke sfeer van langere items. Ik heb veel nieuws gedaan, maar daar was ik een beetje klaar mee. En nu pak ik heel vaak, probeer ik eigenlijk maar één onderwerp mee te nemen. Zodat je gewoon wat langer over één onderwerp kan praten. Luc bijvoorbeeld, die had wel stapels nieuwtjes. Maar we zijn ook wat meer naar nieuws overgeschakeld. Om gewoon het nieuws van de afgelopen twee weken door te nemen. En er is gewoon hartstikke veel. En dan kom je ook vanzelf, raak je aan de grote onderwerpen. Dus dat is alleen maar hartstikke leuk. Ik ben heel blij dat we nog steeds doorgaan. Ik zie ook de toekomst zonnig tegemoet wat dat betreft. We gaan door naar de 200, 500. Dat duurt dus alleen nog wat langer. We hebben hier drie jaar over gedaan. Dus dat was drieënhalf jaar geleden zijn we begonnen. Ja, want eens in de veertien dagen heb je toch echt vier jaar nodig voor 100 afleveringen. Ja, ja. Het wordt over vier jaar, mensen. Dat zijn jullie allemaal hard en welkom. Toen kwamen er op een gegeven moment, hebben we het op een andere manier gedaan. Toen zijn er allemaal mensen bijgekomen. Ik weet niet meer precies in welke volgorde. Niet iedereen kon er ook bij zijn. Want het is natuurlijk vakantieperiode. Dus een paar mensen zitten even in ver land. Maar het lijkt me heel leuk om even de mensen hier aan tafel te bij te trekken. We gaan ook horen nog van die mensen die op vakantie zijn. Dus dat is hartstikke leuk. Ik zou Luke even eerst willen vragen. Want dat wil ik eigenlijk iedereen even vragen. Van, Luke, wie ben je eigenlijk? Nee, wat is jouw achtergrond? En waar komt je liefde van ruimtevaart vandaan? Om dat even nog gedoe voor te zijn. Eén minuut, Luke. Want anders dan als iedereen drie minuten neemt, dan zijn we zo een half uur verder. Ja, precies. Duidelijk. Ik heb geen opleiding op dit gebied. Ik heb in een ver verleden anderhalf jaar geneeskunde gestudeerd. Dat bleek het helemaal niet te zijn. Liefde voor ruimtevaart is er inderdaad vanaf. Rond mijn dertiende begin van Space Shuttle. Arianis waren aan het vliegen. Ik ben toen ontzettend veel gaan verzamelen. Ik ben op een gegeven moment iemand tegengekomen uit Amsterdam. Jaap de Rij. In ruimtevaart kringen een bekende naam. Die zich toen helemaal richtte op Sovjet-Unie, Rusland en die ruimtevaart. Ik ben met hem gaan reizen. Voor British Interplanetary Society ben ik toen begonnen met artikeltjes te schrijven. Het is inderdaad een vreselijk uit de hand gelopen hobby. Het begon met wat krantenknipsels bewaren. Het is eigenlijk een way of life geworden. Inderdaad zelfs het bijwonen van lanceringen als journalist. En het schrijven van een boek over de geschiedenis van een van de mislukte projecten uit de ruimtevaart geschiedenis. Hoe heet het boek? Dat noem ik niet meer. Er zit een verkeerd woord in. Een andere vraag voor zelfpromotie. Waar kunnen mensen jouw patches vinden? Kijk op spacepatches.nl. Dat zijn van die emblemen voor op je schouder. Je had een hele mooie gemaakt. Dat is van Voyager. Dank je wel. Hartstikke tof. Ik wil graag van jou eens weten. Arno Wielis, je bent nog een relatief bekende naam in het wereldje. Dat weet ik niet. Ik ben fysicus van origine. Ik wist al vroeg op achtjarige leeftijd dat ik wat in de ruimtevaart wilde doen. Dus vanaf die tijd is het in mijn leven zo gekomen. Eigenlijk is dat gekomen door de eerste beelden van Giotto. Dat was in 1986. Om drie uur nachts lieten mijn ouders me opblijven. Toen konden we de eerste beelden van de kern van de Komete Alley zien. Dat heeft mijn carrière de rest van mijn leven beïnvloed. Ik ben daarna bij TNO gaan werken. Ik werk nu zo'n 18 jaar voor een grote Europese ruimtevaartorganisatie. Niet genoemd, sorry. Ik ga even naar iemand die er helaas niet bij kan zijn. Dat is Michel van Baal. Ik ben er niet bij. Ik zit op een boot tussen Noorwegen en de Eemshaven. Dat gaat gewoon even niet. Maar ik doe het altijd wel met veel plezier met jullie mee. Het is mijn oude achtergrond. Ik ben nooit afgestudeerd in de ruimtevaarttechniek. Maar je herkent dat wel. Het wordt mijn favoriete onderwerp om jullie te vermoeien met ingewikkelde details. Over het biljarten in de ruimte dat je kunt doen door die baanorganica. En af en toe ook een beetje terug te duwen tegen de Elon Musk-hype. En een klein beetje het belang van de oorspronkelijke institutionele ruimtevaart te verdedigen. Ik doe het altijd met veel plezier. Ik ben er nu op de 200 gaan halen. En dat ik er dan absoluut bij heb. Veel plezier met deze uitzending. Tot snel. Supergoed. Jammer dat hij er niet bij is. Maar wel ook ooit in het Engels nog te gast is geweest. Dat is Ingeloes ten Katen. Ik zat nog even te kijken. En zij heeft ook even iets voor ons ingesproken. Ik heb luchtenruimtevaarttechniek gestudeerd. En daarna ben ik gepromoveerd in de sterrenkunde. Ik heb 5 jaar bij NASA gewerkt aan onder andere de Curiosity Missie op Mars. Nu werk ik aan het ontstaan van leven op aarde. En de mogelijkheid van leven buiten de aarde. Daar bestudeer ik nog steeds Mars, maar ook andere planeten. In Space Cowboys vertel ik hierover. Maar ook over andere planeten in ons zonnestelsel. Ik ben heel erg geïnteresseerd in ons zonnestelsel. En hoe we ons zonnestelsel kunnen gebruiken om zowel de aarde... als exoplaneten beter te kunnen begrijpen. Dat is heel gaaf. Dat werkt echt aan de hele grote vragen. Vooral zijn we hier nou in ons eentje in het universum of in het zonnestelsel. En dus ook exoplaneten. Dat gaat nu ook een enorme vlucht nemen. Dan zijn er wat recente aanwinsten. Ik ga even bij je beginnen. Wat is jouw achtergrond? Waarom ben je mee als Space Cowboys? Ik ben erg met Inge Loes. Meer van de sterrenkunde dan van de ruimtevaart. Maar dit is volgens mij helemaal geen probleem in deze podcast. Volgens mij is het schuld van Michel dat ik hier zit. Toen heb ik het teruggekeken in de trein net. Maar ik heb mezelf gewoon uitgenodigd. Ik kwam late to the party. De 99e uitzending was de eerste waarin ik zat. Over James Webb. Ik heb geen sterrenkunde gestudeerd. Ik werk wel in de sterrenkunde. Als hoofdcommunicatie voor de academische sterrenkundeinstituten in Nederland. Dat zijn er vier. Ik heb een achtergrond in de journalistiek. Ik heb heel lang bij de NOS gewerkt. Ik heb ook in de mediathek gewerkt. Daarvoor heb ik psychologie gestudeerd. Politiek en sociale wetenschappen. Dat is iets heel anders dan een bertastica. Het heeft ook voordelen als je in de communicatie zit. Het grootste voordeel is dat je hoofd en bijzaken goed kunt onderscheiden. Dat is voor sommige wetenschappers nog wel eens moeilijk. Mijn fascinatie voor sterrenkunde en ruimteonderzoek komt ook uit mijn jeugd. Ik had een filmpje. We zaten thuis en we hadden te kijken. Daar ga je al. Dat was genoeg. Dank je wel, Brieke. Je hebt een paar meegemaakt. In februari en 97. Jij bent een analoog astronaut. Ik vind dat al super af. Dat moet je even uitleggen. Waarom deed je mee? Mijn achtergrond is in de aardwetenschappen. Ik wilde altijd... Meestal noem ik mezelf exo geoloog. Als ik mezelf in één woord moet omschrijven. Dat komt van een levenslange fascinatie. Toen wilde ik iets met het planeet studeren. Dat kon niet echt. Toen dacht ik dat ik het planeet wilde studeren. De aarde is dichterbij. Zodoende begon ik met aardwetenschappen. Uiteindelijk bleef die vraag naar meer. Hoe kunnen we de geologie en kennis van de aarde... toepassen om leven op Mars mogelijk te maken... maar ook te beantwoorden... wat heb je nodig om leven te laten ontstaan. Het is wel om. Dat kan je lang over door blijven vragen. Ik heb altijd een beetje een soort heart for extra planeet of in ieder geval gewoon werelden van buiten. Ik denk dat daar mijn fascinatie ook heel vaak vandaan komt. En we hebben het laatst over het analoge astronaut zijn, maar dat is dus dat je eigenlijk hier op aarde net doet? Ja, alsof je op de maan of op Mars of op een andere planeet zeg maar bent. En dat is echt om te leren hoe het zou zijn om te overleven op Mars. Welke dingen gaan er mis voordat ze op Mars mis gaan zeg maar en het een jaar duurt voordat je hulp hebt zeg maar. Zoek je nog vrijwilligers? Niet dat ik meteen mezelf wel aan... Misschien wel, dus binnenkort zit ik weer in IJsland en gaan we weer een onderzoekscampagne doen in een lavatube voor de maand. Even via Twitter dan kunnen we je wel vinden. En dan gaan we naar onze nieuwste aanwinst, Nick Poelstra. Yes, dankjewel. Hey, welkom. Dankjewel, super leuk om hier te zijn. Ja en jij hebt, wat had je gestudeerd? Je hebt het er zo te dagsteld. Ik kom eigenlijk vanuit de luchtvaart en daar werd altijd gezegd dat er een sky limit was. Dat was ik er niet mee eens. Dus ik heb een stap hoger opgezocht richting ruimtevaart. Dus ik ben via de beroemde Aerospace Engineering van TU Delft de ruimtevaart ingegaan. Daar onder andere via Aerospace, Hyperion, wat tegenwoordig ANC Clytespace is. Oh ja, er zijn niet meer vandaan veranderd. Ja en nu werk ik nu tegenwoordig bij CJ, een eigenlijk grote IT consultant, maar met een grote ruimtevaart afdeling. Daar ben ik onder andere design architect voor een groot element binnen de Galileo grondstations. En ook coördinator, mede-oprichter en trainer van onze eigen Space Academy. Aha, super gaaf om je bij te hebben. Wij zijn niet de enige Nederlandse ruimtevaart podcast. Marieke, jij hebt laatst eens iets gemaakt. Klopt. Wij hebben de geschiedenis van Anton Pannenkoek onderzocht. Anton Pannenkoek is een astronoom uit het begin van vorige eeuw. Maar hij was vooral bekend als Raden-communist van Portugal tot in Hongarije. Er liepen mensen met de borden van Leenen en met de borden van Stalin. Of van Pannenkoek, sorry. En hij is ooit de sterrenkunde uitgestapt omdat hij het saai werk vond. Hij vervolgde zijn leven, maar ook de sterrenkunde toen 100 jaar geleden. De sterrenkunde nu aan de hand van interviews met huidige sterrenkundigen. Hij verdelen. En voordat wij begonnen met Space Cowboys was er ook Erik Laan. Die ken ik ook absoluut nog van de... Ja, van de vooruit. Ik was ook journalist. Die heeft natuurlijk Govert Schillingen zijn bekende naam in Nederland. Die gaat trouwens ook beginnen met zijn eigen podcast op BNR. Die loopt al volgens mij. Die loopt al. Die is net begonnen. Ja, toch? Ja, die loopt al. Die heeft dus een... Terug naar de oerknal. Terug naar de oerknal. En... Goed zo. Goed zo. Maar we hebben ook Erik Laan in ons team zitten. En dat is de laatste. Nog eventjes die van afstand... Nog eventjes, hoi zeg. Hi Space Cowboys. Hier Erik Laan. Een van de co-hosts van de Space Cowboys podcast. Ik ben er helaas niet bij vandaag. Ik zit in Luxemburg. Maar natuurlijk iedereen gefeliciteerd met deze 100ste uitzending van de Space Cowboys podcast. Ik vind Space Cowboys podcast een hele waardevolle toevoeging aan het media landschap. Dat je echt weer een vol uur kunt praten in de diepte over de wereld van de ruimtevaart. En dat die aan het versnellen is. Ja, geeft heel veel inhoud om een uur lang over te praten. Soms zou ik wel eens denken we kunnen elke week wel een podcast doen. Misschien komt het er nooit van. Maar goed vandaag de 100ste. Heel veel succes met de uitzending. Nou, dat is leuk geworden. Dank je wel Erik. Wat ik daarover zou willen zeggen trouwens. Want het is ons wel eens vaker gevraagd. Waarom maakt jullie er nou niet wekelijks een? En qua nieuwsaanbod zou dat helemaal geen probleem zijn. Ik heb het net al uitgelegd. Toen we het wekelijks deden, toen trokken we het niet. En dat heeft veel mee te maken dat het allemaal vrijwillig moet. Als wij daar voorstelijk werden betaald, dan lieten we er wel andere werk voor lopen. Of iets dergelijks. Dan hebben we een sponsor nodig. Ik spreek het maar even uit. Nou, daar wilde ik naartoe. En we hebben het in Space Cowboys wel vaker gezegd. Als iemand een sponsor weet, dan houden wij ons aan bevolen. En dit is een mooie gelegenheid om dat nog een keer te zeggen. Weet iemand een sponsor? Niet speciaal hier in de zaal, maar ook onder de luisteraars. De 4000 luisteraars die wij ergens vermoeden. Achter hun pc's en hun oerknopjes en zo. Laat het ons weten, stuur die sponsor op ons af. Want met wat meer geld kunnen wij best wel wekelijks een podcast maken. Zeker met dit team. Dat zou kunnen. Zeker met het grote team. Dankjewel voor deze korte sponsorontbreking. Dan gaan we nu naar het nieuws. Want we gaan toch een klein beetje een reguliere uitzending erin proppen. Dus we bespreken eventjes het komende blok. Wat er na de afgelopen tijd is gebeurd. Het zijn een paar grote onderwerpen. En dan later in deze uitzending nog wat ruimte voor vragen. En praten over de toekomst van de ruimtevaart. Dus hartstikke leuk. Eerst maar is het eigenlijk toch het grootste nieuws van de afgelopen twee weken. Even kijken wanneer het ook daadwerkelijk gebeurd. Is dat de Russen gaan stoppen met het ISS. Dus die trekken zich terug. En... Althans, dat hebben ze gezegd. Dat hebben ze gezegd. Dan is het meteen de vraag hoe dan, waar dan, wat dan. En ze hebben ook gezegd dat ze een eigen ruimtevaartstation dan er voor in de plaats willen gaan maken. Dat lopen we niks van. Dan kijk ik naar Luc. Luc, de details. Wat hebben zij gezegd? En hoe vaart gaat het lopen? Niet zo'n ontzettende vaart. Het was trouwens niet voor het eerst dat ze het zeiden. Meneer Rokoszin, de voormalige directeur van Roskosmos, de Russische NASA, had daar al vaker mee gedreigd. Er is een kerstvers opvolger van die man gekomen. Meneer Boryssov. En die heeft dus gezegd dat na 2024 Rusland zich zal terugtrekken uit het internationale ruimtestation. Op welke manier dat gaat gebeuren is nog helemaal de vraag. Of dat fysiek het verwijderen van het Russische deel van het station wordt. Dat valt nog te bezien. Dat is ook geen simpele operatie om te doen. En hij heeft in ieder geval de woorden wat genuanceerd. Hij is onlangs bij Poetin op bezoek geweest. En daarin heeft hij gezegd dat wij ons inderdaad na 2024 gaan terugtrekken. Maar pas als wij ons volgende eigen nieuwe ruimtestation hebben gebouwd. Dat zou dan een station worden wat eigenlijk een beetje lijkt op de MIR uit Sovjet-Unie en de Russische tijd begonnen in 1986. En weer bestaan uit diverse modules die apart gelanceerd worden en in een baan om de aarde aan elkaar worden gekoppeld. Probleem is alleen dat er slechts één module in aanbouw is op dit ogenblik. Eind van het jaar moet de Duma eigenlijk het hele plan goedkeuren. Om over te gaan tot het bouwen van Ros zoals het ding moet gaan heten. Er zijn heel veel hobbyisten en serieuze analisten die daar ernstige twijfels bij hebben bij de haalbaarheid. Ze waren toch ook bezig met de Chinezen tot de samenwerking te komen. Dat was toch hun uitweg uit het ISF? Er was in ieder geval een overeenkomst om samen met China een maanbasis te gaan ontwikkelen. Dan hoef je niet gelijk te denken aan op de maanden rond wandelende astronauten. Maar misschien gewoon het bouwen van telescopen en andere observatoria daar. Wat betreft de bemensen ruimtevaart kan je je ernstig afvragen of de Chinezen de Russen nog nodig hebben. Ze zijn deze week inderdaad bezig hun ruimtestation enorm uit te breiden. Dat gaat allemaal vlekkeloos en in veel hoger tempo dan de Russen of de Amerikanen zelfs om elkaar. Hoe heet hij ook alweer? Dat is Tiangong. Er is een nieuwe module Wendjan aan toegevoegd. Het ding is gelanceerd 12 uur later. Zat die module eraan. Een paar uur later waren ze al aan boord. Afgelopen dagen hebben ze een nog kleiner robot armpje wat op die module zit getest. Het wordt een complex wat over het eind van het jaar vol te hard moet zijn met de toevoeging van nog eens zo'n module. Een complex dat heel erg veel aan kan. In ieder geval de komende 10 jaar in bedrijf zal blijven. En daar hebben de Chinezen de Russen dus echt niet voor nodig. Hebben de Russen sinds meer, zijn die nog flink doorontwikkeld op enige manier? Een aantal jaren geleden las ik ook stukken over hoe het hele Russische ruimtevaartprogramma totaal op zijn gat lag. En eigenlijk gewoon stil stond. Eigenlijk is dat het geval. Je kan natuurlijk nooit geschiedenissen terugdraaien en kijken wat was er gebeurd als dat niet gebeurd was. Maar dat de Russen behoorlijk afhankelijk zijn geweest van het geld dat ze verdienden aan de verkoop van stoelen in de sojuus. Om Amerikaanse astronauten omhoog te brengen. Dat is waarschijnlijk gewoon de levenslijn gebleven van het hele. Het afzetten van de Amerikanen voor magistrale bedragen om... Zoiets? Ja inderdaad. NASA astronauten betaalden veel meer dan een aantal privé toeristen die ook wel eens met de Russen zijn meegevloogd. Op een gegeven moment vroegen ze 80 miljoen per seet. Terwijl waarschijnlijk de volledige kosten tegenwoordig van een Falcon 9, die het uiteindelijk gedeeltelijk heeft overgenomen, is waarschijnlijk... Ruimgenomen is dat de totale prijs voor vier astronauten. Ja, precies. De eerste toeristen die met de Russen meevlogen betalen ook zo'n 20 miljoen dollar. Ja, 20 miljoen. En op een gegeven moment is het omhoog, omhoog, omhoog, omhoog gegaan. Het heet een verdienmodel, Ter. Oh, een verdienmodel. En dat voor oud-Communisten inderdaad. Maar op het ISS dan eventjes? Ja, ooit was het wel eens getipt zelfs voor Nobelprijs voor de Vrede, als een soort van kumbaya, iedereen in de ruimte op hetzelfde ding, alsof aardbierikelen niet getransporteerd zouden kunnen worden naar buiten de dampkring. Dat zit er ook niet meer in. Ik bedoel, de versplintering is begonnen, lijkt het wel. Ja, absoluut. Kijk, we kunnen inderdaad niet heel erg kijken wat daar nou elk moment van de dag precies gebeurt en hoe de verhoudingen liggen op dit ogenblik. Maar een aantal weken geleden zijn er vlaggen van de twee door Rusland zogenaamd bevrijde gebieden in Oekraïne voor de camera heen en weer gewapperd. Er is een verandering plaatsgevonden in het logo van Roskosmos. Dat bestaat op dit ogenblik, ze hebben gezegd dat het tijdelijk is, uit een rode ster. Dat is eigenlijk gewoon een Sovjet militair symbool. Dus er gebeuren gewoon wat dat betreft vreemde dingen. Nasa is zelfs zover gegaan dat ze daar commentaar op hebben gegeven en het niet gepast vonden. Hoe schat jij dat in? Ik kan me voorstellen dat het echt wrijving heeft gegeven tussen de Amerikaanse afdeling en de Russische afdeling. Maar kunnen die Russische afdeling, die Russische kosmonauten zoiets weigeren als we daar een opdracht toe krijgen om met die vlaggen te gaan paraderen? Natuurlijk kan je dat altijd weigeren. De vraag is wat gebeurt op het moment dat je terugkeert? Misschien word je dan wel gewoon naar het front in Oekraïne gestuurd. Dat zou maar kunnen. Het is verschrikkelijk moeilijk in te schatten. Het punt is natuurlijk wel dat er, je zou haast zeggen, nog steeds kosmonauten zijn die uit het Russisch leger afkomstig zijn. Uit de tijd dat Amerika inderdaad een vijand was. De ene Russische commandant gaat daar een beetje verder in dan de ander. Dat dit gebeurt is natuurlijk heel vreemd. Maar met deze machtswisseling die nu bij Roskosmos heeft plaatsgevonden, eerste aanwijzingen toch dat deze man het wat kalmer aanpakt. Want er zijn natuurlijk gewoon gigantische risico's. Als zij inderdaad uit ISS zouden stappen, zelfs als dat in 2028 pas gaat gebeuren, is de kans enorm groot dat ze het niets meer voor elkaar krijgen als het gaat over bemensenruimtevaart. Wat dat betreft zijn er al wel de eerste terugtrekkende bewegingen geweest. Een grote interview geweest met Vladimir Solovyev, vluchtleider van onder andere ook de ISS. Dat nieuwe station Roskosmos gaat het grote voordeel hebben dat daar niet permanent mensen aan boord hoeven te zijn. En zo'n spookstation dat dan? Precies, dit wordt een man-tended station. De redenering is dat het in een polaire baan komt. Dat betekent dat je meer door straling heen vliegt. Dus kunnen mensen niet zo lang aan boord zijn. Dus is dit alleen maar veel beter. De grote trots van Rusland was dat wij altijd onze cosmonauten in de ruimte hebben. Dat tijdprijs voorbij te zijn. Nou, we zullen het zien met de geopolitiek. Dan gaan we eerst naar een positievere. We komen bij jou Herbert met een leuk nieuwtje over Bas Albin. Eerst even James Webb. Dat is een heel goede man. Je ziet er nu toch weer nieuwe foto's uitkomen. Ik heb zelf ook al een beetje zitten zoeken in die database. En Marieke, jij had nog wat te vertellen. Wat heb jij gezien? Wat ik vooral gezien heb is dat heel veel amateur's met die open data bezig zijn. Want er is een website. Hebben wij een Twitter account? Ja, Show Notes. Die zijn een soort van open data. Welkom in de Show Notes. Die zijn al aan het stoeien met die data. En er komen best wel hele mooie dingen uit. Maar ook interessant is dat die neerkampcamera al bijna elke dag weer een nieuwe kandidaat Verste Sterrenstelsel ooit vindt. Ze zitten nu al op Z. Z is 20. En dat betekent? Nou, dat is heel ver. Ik heb het voor. Z is 16,7. Dat is 235 miljoen jaar na de oeknal. Dat is heel kort. Het zijn kandidaat, dus dat moet nog bevestigd worden. Maar dit zijn alleen nog maar die open data die op 12 juli gepresenteerd zijn. Die first early observation data. Ik vond het zo grappig. Het is zoeken naar welke het is. Dat is fascinerend. We hebben het vorige keer ook gehad over die preprint service. Wanneer daar de eerste artikelen op zouden verschijnen. Er zijn er al tientallen verschreven inmiddels. Dat is dan nog buiten het onderzoek wat de teams nu aan het doen zijn. Die met die eigen data aan het werk zijn. Die zijn al een jaar vrij komen. Daar heb ik nog niet zoveel van gezien. Dus je hebt een amateur. Als je handig bent en weet hoe je het moet. Dan kan je er aan de slag. Er wordt onderzoek gedaan door al die teams. Die allemaal een eigen instrument hebben. Het zijn allemaal waarnemvoorstellen gedaan. Die waarnemingen worden nu gedaan. Daar zijn de eerste 6 weken van waarnemingen ook al doorgestuurd. Maar die zijn nog niet openbaar. Je zit te wachten op de persberichten en de foto's. Dat zijn allemaal specifieke onderwerpen. Dan wordt die gericht op een bepaald object. Een team krijgt dan een paar uur die telescope. Dat ligt er aan. Sommige gaan over het verre hele al. De Verste Sterrens Telescoel, Eerste Sterren. Maar er zijn ook teams bezig die naar de extraplaneten gaan. Waar jij zo gek op bent. Sommige waarnemingen duren een uur. We hebben zoveel korter nodig dan alle eerdere grote ruimte telescopen. Dat is ook wel interessant. Hebben jullie al te kijken? Het is bijna om te kwijlen af en toe. Het is een hele gekke van Jupiter langskomen. Dat heb ik ook gezien. Dat was ook een engineersfoto. Verder is het... Hebben jullie nieuwe skinsalers al ingesteld? Dat is een hele mooie. Welke heb je gekozen? De Carina Nebula. Waar sterren geboren worden. Het was altijd al prachtig. Nu heb je een Ultra Full HD 4K. Dat is te gek. Ik verwacht ook dat we het over Webb gaan hebben. Er gaat veel uit naar voren komen. Dat is echt te gek. Herbert, groot nieuws. Ik noem het de afdeling entertainment. Het gaat over Buzz Aldrin. Hij is al jaren schaamteloos van zijn roemgeniet. Hij treedt voortdurend op in talkshows. Hij zit tussen 92. Hij heeft besloten zijn zolder op te ruimen. Hij ging veilen. Hij heeft een pakket van 70 kavels. 70 objecten met historische waarden. Die zijn daar onlangs geveild. Een paar dagen geleden. Daar zaten de vrolijkste dingen bij. Een prozaais ding is een jasje. Ik begrijp uit het Engels dat het van glasvezel was. Een jas die hij onderweg naar de maan heeft gedragen. Die is teruggekomen. In Amerika is een wet aangenomen. Die bepaalt dat wat astronauten aan objecten mee naar huis hebben genomen. Dat het ook hun eigenom is. Dan mogen ze doen wat ze willen. Dat jasje is tot daar toe. Een ander object op de veiling was een afgebroken knop uit de maanlander. Dat is een fantastisch verhaal. Die knop is afgebroken door een astronauten bij het manoeuvreren met de rugzak. Dan is die knop afgebroken. Bij het binnen gaan van de maanlander? Bij het naar buiten gaan. Bij al die bewegingen die daarbij nodig waren. Op de maan? Dat was een belangrijke knop. Ik vond het best leuk om terug te komen. Dat moest gerepareerd. Aldrin heeft het zelf gedaan. Hij heeft daar een pen voor gebruikt. Hij heeft in dat gat gestoken. Hij is erin geslaagd om de verbinding met de knop te maken. Zo zijn ze alsnog teruggekeerd. Anders was dat niet gebeurd. Volgens mij was die pen ook te koop. Die maakte deel uit van datzelfde kavel. Dus de pen en de afgebokken knopje kon je kopen. Voor 100.000 of zo? Het openingsbod moest zijn 500.000. Het streefbedrag was, ik weet niet meer, precies 1 of 2 miljoen. Dit is het enige kavel dat niet is verkocht, omdat ze het streefbedrag niet hebben gehaald. Dus dat werd door het publiek blijkbaar toch ervaren als niet voldoende waardevol. Er is nog wel 6,5 ton geboden hoor. Nam dus Sotheby's of misschien moet je zeggen Old Wind zelf, geen genoegen mee. Dus dat is mee naar huis gegaan. Maar een aantal andere dingen zijn wel verkocht. Dat jasje bijvoorbeeld, dat ik noemde, is verkocht voor 2,2 miljoen dollar. En dan is er ook bijvoorbeeld nog een vluchtplan geweest. Dat is dus meegeweest naar de maan en ook weer mee teruggekomen. Dat is verkocht. Even kijken hoor. Ik heb ook wel even een vraag. Dit is allemaal voor het goede doel? Ik heb de indruk van niet, want ik heb een aantal berichten hierover. Een soort slechte doel. Een soort slechte doel van best, of was Old Wind vakantiehuis? Voor de familie Old Wind, nu voor Edwin zelf. Die, zoals ik al zei, speelt graag de rol van beroemdheid. En daar goed waarschijnlijk ook een bepaald uitgavenpatroon bij. Maar het vluchtplan is een half miljoen. Een checklist die ook mee is geweest naar 6,5 ton. Al met al heeft de veiling 8,2 miljoen dollar opgebracht. En daar kan Edwin Old Wind zelf mooi weer mee spelen. Dat wordt een heel mooi huis. Of hij gaat naar de Erven, want hij is 92. Ik vond het echt een kostelijk verhaal, omdat het een maanlanding in herinnering roept. Maar ook natuurlijk alles wat daarna komt, dat de astronauten die daar hebben rondgelopen, dat die absolute celebrities zijn geworden. We gaan zo even over de maan. Ik vond dat Edwin zelf nog een keer een rap gemaakt. Wat heeft hij een rap gemaakt? Jij ook toch trouwens? Ja ik heb er een hele tijd van die dingen. Maar Old Wind heeft dat één keer gedaan. Hij was veel slechter dan de mijne. Die was veel slechter dan die jou. Dat was echt absolutionant. Ivo, start er maar in. De rap van Herbert. Nee, de rap van Old Wind zou leuk zijn geweest. Misschien volgende Space Cowboy. Die laten we nog een keer horen. Ik wil even aan de andere co-hosts vragen. Wat ben je heel trots op? Ik heb een stukje van shuttletegel. Ah nou ja? Maar dat is ook wel een leuk verhaal. Dat had ik ooit een keer aan een journalist laten zien. Dat was ik niet. Nee dat was jij niet Herbert. Dat was iemand anders. Maar die zat koffie te drinken en toen liet hij dat stukje in zijn koffiekopje vallen. Dus ik denk dat ik nu de enige tweer op ben die een klein stukje van een shuttletegel heeft wat bruin is. Dat neemt enorm goed koffie op. Dat is echt een uniek stuk. Als ik dat ooit op de feiling breng dan gaat het echt ver over die bedragen van Old Wind. Dat heb ik. Niemand een stukje maan nog thuis? Helaas niet. Nee? Daar kun je ook vrij makkelijk kopen tegenwoordig volgens mij. Ja hoewel daar ook een heel groot deel natuurlijk hards knep van is. Maar dit is dan niet een stukje maan dat meest genomen door de Apollo Asphalt of de Sovjet Unie ofzo. Maar Mark Heemschirk die spreekt nu. Maar goed ik ben geoloog dus dit is van een meteoriet die ooit op de maans ingeslagen een stukje maan heeft losgemaakt. Die vervolgens weer op de aarde zijn geland. En dan aan de hand van de chemische analyse kunnen ze zeggen dit is het daadwerkelijk stukje maan. Maar hoe vinden ze die stukjes? Dat vind ik al zo absurd. Ja goed zoeken denk ik. Ik heb als gehoord gewoon in Groenland en zo op het ijs. Antarctica ook he. Antarctica veel. Of op een hele soort van dode plek zeg maar een hele droge plek. Antarctica is natuurlijk ook een grote woestijn. Chile in de Atacamawoestijn vinden ze ook met regelmaat meteorieten. En tegenwoordig doen ze ook onderzoek om juist misschien van stadse daken meteorieten af te halen. Ieder jaar wordt iedere vierkant anderhalve meter een keer getroffen door meteoriet gemiddeld genomen. Dus je moet gewoon een groot genoeg dak hebben zeg maar en daar slim weten te filteren en dan kan je inderdaad. En op Antarctica heb je dus echt hotspots he. Want er zijn dus plekken waar er zitten stromingen in dat ijs. Het sneeuwt neer op de echte Zuidpool. En dat glijdt dan geleidelijk aan dat continent af. En aan de randen daar komt het nodig aan de oppervlakte. Het water smelt weg die meteorieten blijven liggen. Dus die hopen zich daar op. Er vallen er niet meer hoor op de Zuidpool en in de woestijn. Alleen ze zijn beter vindbaar zoals je net heel goed uitgebracht hebt. Nou maar willen ze er zijn dan moeten ze toch eerst vallen of niet? Jawel maar er vallen niet op de Zuidpool of in de woestijn of in Chile meer meteorieten dan elke week. Nee maar op Antarctica hopen ze zich op op bepaalde plekken. Dat is wat ik wil zeggen. En ze verweren niet zo snel. Dat is natuurlijk ook een ding. Want? Koud? Het is gewoon koud. Er is niet zoveel regen. Zeker als het onder het ijs ligt worden ze ook niet door de wind afgebroken. En dus Inge heeft drie maanden op Antarctica. Inge Loefstenkaat. Inge Loefstenkaat, een van onze co-host die heeft drie maanden meteorieten gezocht. Heel graag. Dan gaan we er nog eens goed over. Dan moet je een keer vragen. Inge Loefsten is sowieso altijd volkig. Heel mochtige verhalen. Dan blijven we even bij de maan. Want er komen nu ook nog twee persconferenties aan deze week over Orion. Die gaat een rondje rond de maan doen. Dat is allemaal nog getest. En eigenlijk wat daar nou exact gaat gebeuren. Dat weten we dan hopelijk vanavond en vrijdag meer over. Dus misschien wel bij het live komen van deze uitzending. Dus hou op dat je nog even op de maan gaat. En dan gaan we nog even kijken naar de maan. En dan gaan we nog even kijken naar de maan. Dus houden we het nieuws in de gaten. Er speelt van alles naar de maan. En ik wil echt tot de rest van de uitzendingen hebben over de toekomst van de ruimtevaart. Want ik denk dat we allemaal wel onze eigen ideeën over hebben. Waar het heen gaat. En ook wat dan eigenlijk de scope is. Want we kunnen het over de komende tien jaar hebben. Misschien ook over de komende vijftig of honderd jaar. Omdat daar allerlei plannen voor worden gemaakt. Wordt de maan nou echt de springplank na Mars? Of gaat misschien de shortcut gevonden worden? Want eigenlijk direct de maan eerst wordt overgeslagen. Ik ben gewoon echt benieuwd naar wat nou de rol van de maan in het komende decennium. Wie wil daar eens even op zijn licht over laten schrijven? Oh, Nick eerst en dan Arno. Ik denk dat de maan in ieder geval wel een goed oefenterein wordt. Maar we weten wat het natuurlijk al over Bus Aldrin. En die heeft ook nog zijn eigen Mars Cycler bedacht. Een eigen soort ISS. Die in een soort loop tussen de aarde en de Mars zit. En volgens mij, als ik het goed begrijp, wil hij er drie tegelijkertijd hebben. Die in een elliptische baan tussen de aarde en de Mars heen en weer cirken. Dus de aarde en Mars? Niet de maan? Nee, volgens mij niet. Aarde en Mars, een elliptische baan. Als oefenbed zijn we daarna, gooi je dat erin en dan vlieg je naar het Mars ISS. Ik zag er ook steeds meer kritiek op komen. Waarom gaan we eigenlijk naar de maan? Waarom hebben we de maan eigenlijk nodig? Die is op zichzelf interessant. Argument is natuurlijk altijd, je kan tot op bepaalde hoogte wat technieken testen. En dat is wel aantrekkelijk omdat het zo dicht bij huis is. Als er wat fout gaat, ben je drie dagen later thuis. Het meest kritieke kan je nou net weer niet op de maan simuleren. Namelijk de landing. Landing is in een totaal anders waardekrachtsveld dan op de maan. Streek er zo sterk volgens mij. En je hebt te maken met een atmosfeer. Dus de dingen waar het nou precies om draait, kun je niet testen. En verder, wat er dan overblijft, wat interessant is om te bekijken, dat is een leefsysteem. Daar hebben we al 30 jaar ervaring mee met diverse ruimtesitiaals. Dus ik zie inderdaad ook niet heel erg de noodzaak of zelfs de logica om eerst de maan te gaan bevolken voor dat soort voorbereidingen. En Arno, wat is jouw visie hierop? Als je naar Mars wilt gaan, moet je naar Mars gaan. Zo simpel werkt het. Goed idee. Alleen, je moet kijken in welk politiek landschap je verkeert. Als je dan gaat zitten kijken, dan zie je dat om mensen weer echt buiten de lage aardbaan te brengen, dan is de maan gewoon de meest logische stap. Omdat inderdaad wat je zegt, je kan mensen na 2, 3 dagen of zo wat fout gaat weer terughalen, het duurt geen half jaar, of tot de anderhalf jaar voordat je weer terug kan komen. En daar zitten gewoon een aantal aspecten bij die gewoon politiek veel beter verkoopbaar zijn. En als je gaat kijken naar welke systemen je nodig hebt, is het beter om iets naar de maan te sturen, want dan heb je misschien binnen twee weken kan je weer terug, dan heb je je doel al bereikt, terwijl als je naar Mars gaat, moet het wel ongeveer anderhalf, twee jaar lang werken. Dus er zitten gewoon een hele hoop technische aspecten aan die voor maan nu makkelijker lijken dan voor Mars. Maar wil je een Mars programma hebben, dan moet je gewoon naar Mars gaan. Energetisch gezien is het maan niet handig om dat te doen. Dus wat gaan we dan op de maan doen, is toch een beetje de vraag. Is het van inderdaad die leefsystemen testen? Ja, maar is dat op de maan doen? De maan is interessant vanuit wetenschappelijk oogpunt, want als je de achterkant van de maan kan je heel mooie waarnemingen observatoren bouwen. Zoals James Webb. Ja, precies, dus daar kan je over nadenken. Maar je kan ook nadenken van, zijn er niet bepaalde grondstoffen op de maan, zoals water, die je wil ontginnen om te kijken of je bepaalde brandstoftepo's in een baan tussen de aarde en de maan kan brengen, zodat je niet altijd je brandstof moet lanceren vanaf de aarde om verder de zonnestelsel in te gaan. Dus als je echt zonnestelsel wilt gaan ontginnen, dan heb je brandstoftepo's in de ruimte nodig. En het beste om te gebruiken is gewoon het water op de maan. En daar kan je dan uiteindelijk metaan van maken? Gewoon waterstof en zuurstof, dat zijn de beste manieren. Waterstof en zuurstof, ja. SpaceX sorteren daar niet op voor in ieder geval. SpaceX heeft gewoon met hun methaan-racketmotoren, laten we afwachten wat ze er verder mee gaan doen. Dit is de eerste generatie, die is op Starship proberen om langdurig dit soort projecten te doen. Dat er een soort evolutie gaande gaat worden, waarin ze in de ruimte misschien weer andere motoren gaan gebruiken, die kans is best wel aanwezig. Vanuit Plantary Protection Officer, die had je eerder ook over, daar is het wel ook een ding dat het misschien beter is om inderdaad met meer waterstof-zuurstof combinatie op het marzopvlak te landen. Dat je natuurlijk dan ook koolstof meeneemt vanaf de aarde. Een van de dingen die wij als geogénici dan weer doen is bijvoorbeeld kijken naar de verhoudingen tussen de isotopen van de stabiele koolstof isotopen, dus C12 en C13. En daaruit kunnen we bijvoorbeeld afleiden of er fotosynthese is geweest, waarbij een voorkeur is voor volgens mij C12. Maar don't quote me on this. Een van de twee koolstoffen heeft daar een lichte voorkeur voor. En dat kan dus inderdaad onze waarnemingen op het marzopvlak misschien wel weer een beetje gaan verschuiven op het moment dat we daar heel veel aardse koolstof gaan introduceren op het marzopvlak. Heel gaaf. Dan is er ook nog een vraag uit het publiek. Zou je even naar het microfoon kunnen toelopen, want dat gaat ook hierover. Want het is natuurlijk een beetje een wedstrijd. Stel je even kort voor als je wilt. Floris Smule, vaste twitteraar van Space Cowboys. Leuk, welkom. Vraag in jullie met jullie allemaal. Onderleefs gefeliciteerd. De grote vraag, de redwees denk ik naar Mars, Elon Musk, de Chinezen. Ik heb Luc de afgelopen jaar heel veel gehoord over Chinezen die zo snel gaan naar de maan. Dus ik vroeg me af wie gaat winnen. Wie wordt de eerste mens op de maan, een Chinees, Amerikaan? Het gaat over Groot reparatie который. Zij zijn niet geefbaar, dat głap autistic ES. We zullen het Couleur photo visuelen, die duizes De Chinezen laten gewoon buiten ons beeld blijven. Want dat Elon die is natuurlijk groot op Twitter en op... Elke lanceering kan je volgen. En met de live feed op Boca Chica. Maar de Chinezen daar zie je niks van. En we hadden net over het Chinese ISS. Dat gaat zo ontzettend snel. We hebben in elk geval geen last van een congres... dat voortdurend aan de budget zit te zagen. Precies. Marc? Ik denk dat dat inderdaad wel heel erg schild. Dus wat dat betreft denk ik dat het inderdaad of China... of misschien dan toch SpaceX zal zijn. Juist omdat ze hoeven iets minder diplomatiek te zijn... denk ik in dat opzicht. Dus ze hoeven niet te bepalen of het nou Italië is... die de satelliet gaat bouwen. Of dat het Duitsland is die de motor gaat bouwen. Weet ik van wat. Of waarna ze ook last van heeft. Wat waar wordt gebouwd en wie gaat het geld uiteindelijk hebben. Bij SpaceX gaat het gewoon een stukje direct. Waarin de hoge baas Musk zegt... nee ik wil dit doen en we gooien er een paar miljard dollar tegenaan... totdat het werkt. En ik denk dat dat in China ook iets meer het geval zo is... hoewel minder open. Dus ik denk één van die twee eigenlijk. Interessant. En Luc? Het wordt één van die twee ook. Het grote zwakke punt bij de projecten van Elon Musk... is Elon Musk. Ik heb het wel eens eerder gezegd. Aan de ene kant hij is veel te optimistisch. Juist deze dagen heeft hij nog getweet van... de eerste starship tussen 1 en 12 maanden na nu. Terwijl hij in februari van dit jaar nog zei... in de eerste helft van dit jaar. Waar ik me meer zorgen om op maak, en dat heb ik al eens eerder gezegd... als deze man mocht overlijden valt de bodem uit het hele project weg. Want hij heeft zo'n enorme krachtige visie... die hij weet over te brengen op een hele hoop mensen. Goed ik weet dan ook dat het niet altijd een lolletje is... om bij SpaceX te werken. De roel. De flexibele tijden. Je mag zelf kiezen welke 80 uur per week je daar werkt. De plus is een enorme drive. En zijn eigen geld wat hij erin investeert. De drive bij de Chinezen tot nu toe is doodgewal, propaganda. Laten zien hoe sterk je land is door een sterke mogelijkheid... in de ruimte te worden. Zoals Amerika en Rusland in de jaren 60. Precies. En wat dat betreft... Heel veel ruimtevaartprogramma's worden steeds meer rationeel gebaseerd. Helpt het ons? Kan het het milieu verbeteren? Kunnen we er veel geld mee verdienen? Daar hebben de Chinezen allemaal geen last van. En kan dat dan ook betekenen als ze die race naar Mars winnen? Dat precies hetzelfde gebeurt als met de Amerikanen gebeurde... in relatie tot de Maan. Namelijk dat ze na het planten van die vlag... eigenlijk nergens meer toegemotiveerd zijn. Ik denk dat dat nou juist een historische fout is... die niet meer herhaald zal worden... juist omdat we die ontzettende les hebben gehad. En ik kan me voorstellen dat... Chinezen naar Mars brengen wordt natuurlijk zo ongeveer... de duurste onderneming die de mensheid ooit heeft gedaan. Dat dan zelfs de Chinezen denken van... ja, dat wordt dan wel heel erg moeilijk te verkopen aan het volk. Arno, ik zag jou ook heel hard neeschudden. Om dezelfde reden? Ik denk trouwens niet dat de SpaceX als eerste op Mars landt. Het zal een combinatie worden van NASA en SpaceX. Vergeet niet dat Starship voor het grootste gedeelte op dit moment... gevund wordt door NASA. Ja, NASA heeft een contract gegeven aan SpaceX... om de Lunar Lander te bouwen voor mensen... en dat is eigenlijk wat Starship is. Dus de reden waarom Starship nu zo snel evalueert... en zo snel gebouwd kan worden en getest kan worden... komt door NASA funding. Goed punt, want ze zijn natuurlijk ook bij NASA bezig... dus bij 39.1e in Florida, Cape Canaveral... om daar te bouwen omdat NASA gewoon volledig aan boord is... met het hele idee van starten. En NASA volgt de ontwikkeling van Starship echt heel nauwkeurig. Dus ik denk dat dat echt een gezamenlijk project gaat worden. En ik denk ook dat zij als eerste zullen zijn. Een combinatie van SpaceX en NASA dat Mars zal bereiken. Dat lijkt mij de meest logische volgorde. Ook omdat, als je kijkt naar het Chinese programma... je ziet dat ze met dat ruimstation goed bezig zijn... maar echt dingen naar Mars... daar zijn ze toch al minder... Ze hebben één keer wat gelanceerd, één keer daar wat geland. Ze zijn nu wel bezig met Mars and Return. Dus er zitten wel ontwikkelingen in gaan... maar om nou te zeggen dat die als eerste dat Mars zullen bereiken... dat zou me verbazen. Hé, en Marieke, waar sta jij? Het is wel leuk, want we hebben het hier heel vaak ook... voor en na de uitzending zetten we ook wel het over de backvechten en zo. Dus ik ben helemaal niet waar jij staat in dit gebackvecht. Ik ben sowieso skeptisch als het gaat om ruimtevaart. Enerzijds vanwege wat jij ook zei... Beman der ruimtevaart bedoel je? Of overhoudtje ruimtevaart bedoel je eigenlijk? Ja, beman der ruimtevaart. Ja, nee, oké, bemens. Ja, oké, bemens. Whatever. Voor all mankind moet eigenlijk ook voor all humankind heten. All humankind, ja. Maar wat jij ook zegt, de motieven die zijn vrij duister soms. Ook zelfs bij NASA weet ik het nooit helemaal zeker. Plus, ja, de meeste missies naar Mars zijn tot nu toe mislukt... en er waren helemaal geen mensen aan boord of zo. Ik bedoel, hé? Veel succes. Ja, dat is wel waar. Ja, storten neer. Nogmaals, het is niet mijn vak. Niet de meeste, denk ik, maar een significante fractie. Ik zie Arno poten scheren. Volgens mij wel de meeste. Nee, nee, dat is niet waar. Sorry. De laatste, als je over de begin missies hebt, heb je gelijk. Dat geef ik je helemaal gelijk. Maar de laatste 20 jaar is er geen enkele missie naar Mars... behalve dan Schia Parrelli. Die is dus niet gelukt. De Polar Lander was volgens mij de echte laatste mislukking. Ja, dat is precies. Maar Curiosity, Perseverance, Pathfinder... Opie en die anderen, dat is allemaal gelukt. Dus de succesrate van de laatste 20 jaar is beter dan van daarvoor. Ja, maar ik had het zo overigens gedeelde. Ah, ja. Je zou dan ook weer dat tegenin kunnen brengen van als ze nou wel bemenst waren... waren ze misschien wel gelukt. Ja, dat is een beetje... Of koffiedik. Maar dan waren ze er ook veel duurder geweest en waren er veel minder geweest. Dat is ook weer waar. Absoluut. Over bemenst gesproken, het idee of het plan voor de eerste vrouw op de maan... ligt er ook nog steeds. In principe is dat eigenlijk het eerste wapenfeit dat dan op tafel ligt. Dat zal de eerstkommende mens op de maan zijn. Niet om daar heel gek over te doen, maar waarschijnlijk zal het zelfs nog een zwarte vrouw zijn. Er zijn al een paar namen die in het rond zingen bij NASA. En misschien ook een vrouw op Mars. Wie zal dat zeggen? Waarom niet? Dat zou ook mooi zijn. Nog wel is de vraag op welke termijn... Mannen komen van Mars, vrouwen gaan er naartoe. Hé, schrijf het boek zou ik zeggen. Ja. Dat is wel een goeie. De vraag is, moeten we je dan eventjes vragen van wanneer dan? Want die vraag kwam ook nog van jou, van wanneer staat het nou? Je had net iets anders gevraagd. Er is daar nog ruimte voor. Eén vraag uit het publiek is ook nog wel leuk. Ja, iemand een vraag. Ja, daar zit mij ook van. Kom even naar de microfoon toe. Geef hem even een microfoon. Ik ben Bertus, gefeliciteerd. Dag Bertus, dankjewel. De toekomst van de ruimtevaart is hier besproken. We hebben het over competitie bijvoorbeeld. SpaceX, Mars, China en dergelijke. Ik ben benieuwd naar de humanitaire kant van ruimtevaart. Ik zie ruimtevaart altijd als iets ideologisch. Ik heb gisteren een documentaire gezien dat heet Falling from the Sky. In 2009 gemaakt, gaat over brokstukken die in Xi'an neervallen. Dat is iets antihumanistisch. Russische raketten zonder dode mansknoppen bijvoorbeeld. Die gewoon neerstorten. Maar ik zie altijd de hoop van dat is een heel mooi iets in de ruimtevaart. Maar ik ben benieuwd van waar gaat dat heen in de toekomst? De vraag is een beetje van, vallen er doden? Dus stel dat al deze plannen doorgaan. Als het allemaal goed gaat, gaat het goed. Maar zodra er echt doden beginnen te vallen, kan het ervoor zorgen dat mensen nog sterker denken we gaan het wel doen. Maar het kan ook dat politiek delen. Iedereen billen bij elkaar knijpt. En dat het weer jarenlang wordt uitgesteld. En dat het vanuitstel afstel komt. De grote vraag is volgens mij, als je het over humanitaire hebt, willen mensen daar wel zijn? Willen er eigenlijk wel mensen in de ruimte zijn? Marieke, je zegt ook al, je stelt je grote vragen bij mensen ter ruimtevaart. Maar sturen we dan tot in lengte van dagen alleen maar robots? Dat lijkt mij heel verstandig. Met een VR-set vanuit aarde en dan blijven we altijd hier? Dat lijkt mij heel verstandig, maar ik denk dat Arno daar heel anders over gaat. Niet alleen Arno. Je had natuurlijk Mars. Ik ben Nick Woestra. We hadden natuurlijk het nu te doden opgeschreven Mars One. Volgens mij hadden die bijna 200 vrijwillige inschrijvingen voor de one-way ticket to Mars. Dus die wisten gewoon van tevoren. We hadden er veel meer. Hoeveel hadden jullie er uiteindelijk? We hadden er 200.000. 200.000. De eerste selectie, dat waren er 100. We zijn op een gegeven moment naar 100 geëindigd. Dat is het laatste stukje wat we gedaan hadden. Dus er is echt wel animo voor? Er is absoluut animo voor. Als je die 200.000 gaat bekijken dan zie je dat daar mensen tussen te wijven denken. Die moet je niet sturen. Die moet je gewoon niet doen. Maar er zitten er een hele hoop bij. Die mensen zijn goed opgeleid. Die weten echt wel waar ze het over hebben. En dat die mensen iets gaan meemaken waarbij ze het leven waarschijnlijk verliezen. Ja, duidelijk. Die kans is aanwezig. Maar als je de geschiedenis terugkijkt heeft de mensen dat nooit laten weerhouden om bijvoorbeeld de Mount Everest te beklimmen. Of vandaag de oost te zijn. Ik zie dat niet als een belemmerende factor. Dat vind ik wel heel leuk. Ik ben ooit meegevaren op een schip. Dat was een replica van de... Dat heb je overleefd. Ja, van de halve maand. Die voerde de Hudson op, helemaal naar Noord-New York. Die man deed dat al 20 jaar. Ik was met hem aan het praten over ruimtevaart tegenover de ontdekingsreizen toen. Die man was heel leuk. Die zei altijd van, oh maar destijds was het veel gevaarlijker. Nu sta je constant in contact met hele teams, allemaal terug uit en zo. Dus die vond eigenlijk van, tegenwoordig is het relatief veilig geworden. Dus waar klaagt iedereen eigenlijk over? Want 400 jaar geleden was het pas echt gevaarlijk. Met schurbuik, met drie mensen kwamen we nog aan. Kusten nog even de grond. Maar het is een feit dat, het duurde moment dat er doden gevallen, want daar begonnen we over. Dan heeft dat in de huidige tijd een PR-effect dat bijna niet te overleven valt. Dat is waar het over gaat. Bij de space shot, al was dat natuurlijk ook, dat het ingestopt werd voor jaren. We hadden de eerste space shot, die verloren we in 1986. Dat heeft het spaceprogramma niet gestopt. Nee, niet gestopt, maar wel een tijd tegengegaan. Dat klopt, dat klopt. En toen heeft het volgende ongeluk toch eindelijk wel... Ja, maar toen, ten tijde van het tweede ongeluk, waren er al stemmen in NASA opgegaan om te zeggen van de shuttle... ...moeten we dat wel langdurig volhouden. Dus toen is er al gesproken over, wat komt er hierna? Natuurlijk gaat dat een enorme impact hebben op het moment dat we de eerste astronaut verliezen als die in de ruimte is. Dat gaat een enorme impact geven. De vraag of dat gelijk ook het bemensenprogramma stopt. Al is het lijkt me heel klein. Inmiddels niet meer. Wat dat betreft, Elon Musk is genie slash vreemde vogel. Maar ik kan zijn belangrijkste aandrift helemaal onderschrijven. Het menselijk bewustzijn is zo waardevol dat we dat niet kunnen laten afhangen van de aanwezigheid van maar één planeet. Ook als we vanaf morgen heel erg zuinig met die blauwe knikker omgaan, wat we eigenlijk zouden moeten doen... ...op een dag is hij of te vol of uitgeput. Voor die tijd moeten we een tweede huis hebben om elders verder te kunnen. Voor mij is die stap veel kleiner dan die gekke vis die miljoenen jaren geleden... ...helemaal uitgerust op onderwater leven en zich voortplanten. Het strand opkroop om te kijken hoe het daar was. Maar hier ben ik het ook mee oneens. Om reden van het feit dat het ons waarschijnlijk niet zal lukken, dat beweer ik dan meteen maar eventjes... ...om de aarde zo ongastvrij te krijgen als Mars en alle hemellichamen die we kennen op dit moment al ruimschoots zijn. Lees On the Beach van Neville Shoot maar eens een keer. Maar volgens mij moet dat niet de reden zijn waarom we naar een andere planeet gaan in mijn ogen. Nee, dat ook. De reden waarom we naar Mars gaan en waarom we naar de maan gaan is omdat we gewoon meer willen weten hoe het daar is. En ik vind dat op het moment dat je daar een nederzetting kan bouwen op Mars en op de maan... ...dan krijg je een ontwikkeling van de mensheid die compleet anders is dan hier op aarde. En alleen al die inzichten die die mensen zullen hebben ten opzichte van wat wij hier doen, dat is al heel veel waard. Dit is al een mens en een volgende upgrade. Ik zie het altijd vanuit het humanistische... ...ik vond het een hele mooie vraag van jou. Vanuit het humanistische oogpunt denk ik dat het belangrijk is dat we het zonnestel zo gewoon compleet gaan bekijken hoe we daar kunnen wonen. En ook het zonnestel zit vol met grondstoffen. We hoeven niet de aarde compleet leeg te halen om aan onze grondstoffen te komen. En daar kunnen we nog een keertje later op terugkomen. Zeker, want we moeten naar een afronding toe. Ik wil wel eventjes... ...je zei het er wel in dat er de komende tien, twintig jaar heel veel te gebeuren staat. En heel veel is om naar uit te kijken. Zeker, het wordt rete spannend aan alle kanten. Als je inderdaad ook ziet, het werd net voor de uitzending al even genoemd... ...het aantal startups, het nieuwe bedrijf, mensen met gekke ideeën en een hele hoop geld. Ja, de grenzenloze creativiteit krijgt eindelijk een plekje binnen de ruimtevaart. Marc, mag je nog zeggen? Ik dacht dat je in de aanslag stond. Ja, nee, eigenlijk, ik hoop het ook. Ik sta wat dat betreft nog een beetje aan de start van een carrière in de ruimtevaart. Net een nieuw bedrijfje opgezet. Dus ja, ik hoop zeker wel dat er nog een hoop spannend staat te gebeuren. Ik denk dat het een rijke carrière kan worden. Nick? Ik wil eigenlijk daarbij aansluiten. Ik word overmorgen dertig, dat voelt voor mezelf wat oud. Ik kan je ook gefeliciteerd. Dank je wel. Maar inderdaad, ik heb ook nog naast... Ik heb ook nog naast... We hadden tot zijn tegen deze tijd 40 jaar nog om in de ruimtevaart te blijven werken. Ik heb er gewoon... Ik heb er nog geen menu spijt van gehad dat ik in de ruimtevaart terecht ben gekomen. En ik heb ook nog heel veel zin om er 40 jaar in te blijven gaan werken. Ja, geweldig. Gelukkig bij allemaal, denk ik. Dus er valt genoeg te vertellen. Ik wil ten eerste even het publiek hartelijk bedanken hier. Want wij gaan afronden, dus dank je wel. Nog één keer een grote applaus voor jezelf. En vooral de co-hosts, Arno Wielders. Marieke Baan en Luc van den Abeelen. Mark Heemskerk en Nick Poelstra. En inmiddels de oude rot in het vak. Herbert Blankesteijn. Thijs Roes als host van vandaag. Hartstikke leuk om te doen en hartstikke leuk om dit event te hebben. Ook hartelijk dank aan iedereen die hier is. En ook aan de koepel. En de technici niet te vergeten. Jury. Ja, hartstikke bedankt. Jury, jullie ook. Afzijgen, heer Eist. En dan natuurlijk als laatste de luisteraar. Hartelijk dank voor het luisteren. Volg ons op Space Cowboys Pod op Twitter. Havel, havel. Ja, en ik weet niet, moeten we eens een ander social media naar Twitter? Ik vind Twitter zo saai in de laatste tijd. Nou, voorlopig nog op TikTok. TikTok, ja. TikTok. Nee. Dank jullie wel allemaal. En tot aflevering 101. Of twee weken. Of twee weken.