Vliegt SLS binnenkort dan toch echt naar de maan?

Deze is in contact met de test 1. Touchdown. Ja. Hey allemaal, welkom bij een nieuwe Space Cowboys, aflevering 101. Ja, dat kun je niet verkeerd hebben deze keer. Dat kan ik niet hebben. Dat is weer jammer eigenlijk. Precies, dit keer weten we het wel. Mijn naam is Thijs Roes en ik zit hier met Michel van Baal. Hallo. Hallo, en een nieuwe iemand, Bruno van Wayenburg. Hallo. Hey, hoi, welkom. Je was er de vorige keer niet bij. Je zou eigenlijk al eerder een keer hier zijn. Ja, het liep anders. En toen liep het anders. Wat vond ik op zich wel, de reden is wel leuk, om, ja, ik weet niet, kunnen we het al op de zender gooien? Nee, nog niet. Oké, misschien een keer een special guest eraan komt en dat liep een beetje mis. Daar was ik vooral opzij geschogen. Daar was je vooral opzij geheuven. En toen kwam de special guest niet. Hopelijk komt hij in de toekomst wel. Maar Bruno, welkom. Kan je heel klein beetje vertellen over jezelf? Wat doe je? Wat heb je met ruimtevaart lang? Ben je er al mee bezig? Ja, goed, zoals zo ver. En was ik als jongetje natuurlijk, of niet natuurlijk, maar was ik daarmee bezig. Fascineerde space shuttles heb ik lang zien komen. Toen ging ik natuurkunde studeren en wetenschapsjournalist worden. En eigenlijk was het een beetje weggezakt, shuttle. Het werd een beetje routinematig, die shuttle. En toen op een dag kwam Columbia naar beneden, of eigenlijk niet. Die ontploft. En toen was ik... Kom je in stukjes naar beneden? Ja, dat was heel dramatisch. Maar dat was wel een soort eye-opener voor mij. Dat is toch een sector, wat nog geen gladgestreken industuele sector is. Ik wou gewoon drama en allerlei doelen en ook mislukkingen zijn. Dus toen dacht ik, ik ga me op de ruimtevaart storten als techniekjournalist. Het was toen echt een behoorlijk impopulair onderwerp. Het is echt best weinig gebeurd. Ik heb jarenlang mijn best voor gedaan trouwens. Maar sindsdien volg ik dat en schrijf ik erover. Onder andere voor NRC en verder ben ik freelancer voor andere opdrachtgevers. Super leuk om je erbij te hebben. En dan heb je vast ook altijd wel je eigen soort van nieuwtjes, je eigen gebieden waar je misschien meer of minder mee hebt. We zoeken nog wel eens naar astronomie onderwerpen. Want veel mensen die in de vaart zelf zitten, hebben op een gegeven moment ook met astronomie veel dingen. Of zoek je meer raketten? Ik vind dat wel leuk en ik schrijf er ook weleens over. Maar het is natuurlijk zo'n groot veld ook. En eigenlijk toch wel een beetje een ander veld. Dus ja, als ik een specialisatie zou hebben, dan is het misschien de Russische ruimtevaart. Ik ben een paar keer daar geweest en spreek ook Russisch. En heb een paar keer ook geschreven waarom het nou zo slecht ging met de ruimtevaart. Dus ja, dat is een beetje een aflopende specialisatie, Freeze. Ik vond dat gewoon niet goed. En dan komt daar die oorlog nog bij. Maar dat heeft altijd mijn fascinatie gehad. Je hebt vandaag ook een Rusland verhaal meegenomen. Dus daar gaan we het aandacht over hebben. Wat is dat in het heel kort? We zijn nog steeds bezig de European Robotic Arm uit te vouwen en installeren. En dat is nu, as we speak, aan de gang. Dus het Rusland verhaal komt later. Ook de European Robotic Arm gaan we doen. Misje, daar komen we zo op. Dan zal ik vast verklappen dat we het ook nog over Artemis gaan hebben. Want daar komt dan toch daadwerkelijk een Missie-Nia de Maan aan. Dus dat is heel gaaf. Maar de Robotic Arm, waar we het toch al een paar keer over hebben gehad. Nederland heeft meegewerkt aan een robot arm. Meer dan meegewerkt. Vertel, wat is de claim to fame? Het is toch voor een belangrijk deel. Nederlandse fabricaten is ervoor. Toen heeft hij heel lang op de plank gelegen. Toen is hij uiteindelijk gelukkig toch omhoog gegaan naar het internationale rampstation. Hij heeft echt heel lang op die plank gelegen. En nu is hij geïnstalleerd, toch? Maar nu is er een... Nou, take it away. Wat is er aan de hand op dit moment? Wat zijn we aan het doen? Wat is jouw verhaal? Wat gebeurt op dit moment? Jij staat erna foto ervan te kijken nu. Nou goed, in de loop van een aantal ruimtewandelingen wordt hij geïnstalleerd. Dat heeft iets heel... Ja, een beetje alsof je een kampeertent uitpakt. Want dat ding zat op de Russische Nauka module. Ja, van het rampstation was dat allemaal verschillende modules. En daar zat hij op. Ja, precies. En daar zou hij eigenlijk niet op. Want hij zou met de space shuttle, maar dat liep anders. Weinig ruimtvaartprojecten hebben zoveel pech gehad met al hun liften en alle technische problemen. En de space shuttle die volledig gecanceld is, ik bedoel, want dat klinkt al zo lang geleden. Daar zou hij eigenlijk mee omhoog zijn gegaan. Ja, precies. Lang geleden. Toen zou hij dus mee met de Russen, met Nauka. Maar die kreeg ook problemen. Dat heeft ook eindeloos geduurd. Die werd dan... Maar nu was het vorig jaar gelanceerd. Ging ook nog bijna mis. Ja. Die koppeling werd een drama. Toen ging hij besluiten dat hij zelf een beetje rondjes mocht draaien. Toen ging de institute waar ze waren. Ja, dat zegt inderdaad. Maar wonder boven wonder is het nog altijd heel gebleven. En zei ze dat nu, ik denk dat het nou de zevende ruimtewandeling is. Waarmee vooral Russen, daar heeft Samantha Castoforetti mee gebouwd. En het gaat dan om, ja, dit schuifje moet daar en dat klemmetje moet daar in de camera's geïnstalleerd. En er is sprake van een soort platform. Het is eigenlijk een soort gezechmenteerde arm met drie scharnieren. En die kan over die Russische module scharen. En ook aan de ene kant vastklikken en aan de andere kant loslaten. Dus heel, heel, heel ingeëus. En wat doet hij eigenlijk? Die hobelt arm, want hij heeft een arm en hij kan iets vastpakken. Ja, het is de bedoeling om bepaalde onderdelen te installeren die te zwaar zijn om in een ruimtewandeling te verslepen. Daar is hij voor gemaakt. En je kunt er ook een astronaut op het uiteinde zetten. Dus een soort plankiertje en dan kun je hem zelf bedienen. Oh, dan sta je erop, aan het ruimtehuis, op die arm. Ja, dan kun je bijvoorbeeld naar een hoekje aan de buitenkant waar je anders niet bij zou kunnen. En dan kun je daar iets repareren of iets inspecteren. Dus dat is het idee. Maar dat heeft flink wat tijd gekost om dat allemaal weer in elkaar te schroeven. En te zorgen dat alle aansluitingen goed waren. En als ik het goed begrijp is vandaag dan de ruimtewandeling waarbij het afkomt. Zodat de volgende klus voor het eerst dat in een keer echt gebruik is. Dat hij iets nuttigs gaat doen. Dan is het voortreject na 20 jaar voorbij. Gaat het goed? Michel, jij zit aandacht te kijken. So far wel, maar het is wel een ruimtewandeling van 6,5 uur. Dat is een paar rondjes rond de aarde. Ik zit toevallig even te kijken wat ze vandaag allemaal gaan doen. Kan je eens laten zien aan ons hoe het eruit ziet? Je ziet hem nu nog op. Dit is niet de video. Dit is een foto van de arm op de module. Dit is op die Russische module op het internationale ruimte station. Op die module. Ze gaan vandaag een camera installeren. Meerdere zeg maar. Relocate external robotic arm control panel to new base and connect. Het is in gebruik nemen hier van deze arm. Maar het is een ruimtewandeling. De astronauten zijn hem nu nog net met de hand aan het installeren. Nog even duimen voor Nederland. Van wie komt hij af? Welke Nederlanders? Hij is gebouwd door toenmalige Focus Space. Dat later Dutch Space. Volgens mij is dat nog steeds Dutch. Deze Airbus. Het is nog steeds hetzelfde bedrijf, maar aan het keer van naam veranderd. Er zijn mensen die hier nog een jaar geleden met taart en zielaar gewerkt hebben. Die dit nu volgen. Voor wie het fijn is dat dit tot een werkende robot arm komt. Het is wel een beetje jammer dat ze over anderhalf jaar naar Uka gaan afkoppelen om hun eigen ruimte station te beginnen. Dat hebben we vorige aflevering over gehad. De Russen willen hun eigen weg gaan voeren. De Russen zouden de module inclusief robot arm afkoppelen en in beslag nemen. Ik heb dat net precies zo gehoord. Je kunt je niet iets anders voorstellen. Maar dat gaat ze echt niet in 24 uur doen. Er zit een groot verschil tussen wat ze zeggen en wat ze doen. Dat geldt ook niet voor trouwens. Volgens mij hebben ze op een gegeven moment gezegd dat ze weigerde om deze wandelingen te doen. Dat was ragauzin. Ja precies. Nu gebeurt het toch. We moeten gewoon kijken hoe dat verder gaat. We hebben geen glazen bol. Er is een probleem met jouw microfoon. Zou je me beginnen? We gaan eens kijken of we het dichter bij je mond kunnen doen. Dan kijken we of het een karabel kan zijn. Dat zien we later wel. Of ik mompel gewoon te veel. Of je mompel gewoon vaker. We hebben gelukkig ook een van onze podcasts. Die werden in ieder geval vroeger nog gelijk getrokken. Zodat iedereen thuis het altijd goed kan horen. We gaan rustig verder. Hoe bedoel je gelijk getrokken? Je normaliseert het. Als het laag volumene is wordt het op hetzelfde volumenniveau gebracht. Ik praat gewoon veel te hard. Zodat we allemaal een dj stemmen krijgen. Allemaal zo'n dj. We gaan iedereen naar binnen. We zullen zien. Het is een beetje bij die robotarmen. En het hele ISS misschien wel. We kunnen er nog wel een paar jaar van genieten. Maar de Russen is inderdaad even afwachten. We gaan het pas nog wel een keer over hebben. Wil ik wel even bij Rusland blijven, Bruno? Want je hebt ook iets over een spionage-satelliet. Het is ongezelliger geworden in de wereld. Rusland doet daar vooral op aan mee. En op 4 augustus hebben ze een satelliet. Cosmos. Even kijken hoor. Zeg maar. 2-558. 2-558. Cosmos is wel een heel weinig zeggende naam. Maar die zit in precies dezelfde baan. Als een Amerikaanse nieuwe spionage-satelliet. USA 326. En wat is dat dan? Dat is een satelliet die wordt aangekondigd als military payload. With improved technology. Dan weet je nog niks. Maar waarschijnlijk is dat een satelliet die scherpe beelden kan maken. Misschien ook elektronische signalen oppikken. Maar het is het soort satelliet dat goede diensten bewijst in oorlogen. In een oorlog, ja. Het hele sterke vermoeden is dat Cosmos daar achteraan gaat. En gewoon van dichtbij gaat kijken. Dus een spionage-satelliet. Ze gaan dus niet naar de aarde kijken. Ze gaan naar die Amerikaanse satelliet kijken. Dat heeft ook inmiddels gezegd. Dat wordt proximity operations genoemd. Dus je manoeuvreert jouw satelliet in de buurt van een ander satelliet. Ze hebben al eens een soort projectiel afgeschoten. Er zijn proeven geweest met grijparmen. Dus wat er gewoon heel erg aan zit te komen is dat op een dag... een satelliet uit de lucht geplukt wordt, gesaboteerd wordt, geblindeerd wordt. Of op andere manier hindelijk gevolgd wordt. Dat is het vermoeden achter deze. Er zijn daar geen verdragen tegen. Niet dat dat allemaal veel uitmaakt. Het kapot maken mag natuurlijk niet. Maar je mag je wel ophouden in de baan die je zelf wilt. En een doek over de lens heen gooien. Ik vraag me af wat is daar dan te zien? Wat zul je zien? Een hele goede camera. Wat die software dan precies doet. Dat is een soort... meer de dreiging dan per se de kennis die je wilt hebben. Er zit een stukje intimidatie in. Dat hebben ze bij Spacestation ook wel eens gedaan. Ik weet niet of dat de Chinezen of de Russen waren. Maar dat er een partij was die ook heel bewust... een satelliet heel dicht in de buurt van Spacestation had gebracht. Dat ook de rest... Wat kom je doen? Wat willen jullie hier dan mee bereiken? Gewoon om te kijken of je het kunt doen. Want in zekere zin zeg je daarmee... een satelliet is niet veilig. Hoewel ik me ook best kan voorstellen dat je informatie kan halen... uit de vraag van wat is dit nou voor een ding? Je kan alle satellieten met een laser toch... het ruimte neerhalen als je zou willen. Als een weer een wil is het een weg toch? Om het te klooien. Dat kan wel, maar goed dat is natuurlijk wel meteen een... Precies een oorlogsverklaring. Ja daarom. Net als met een vliegtuig in iemands luchtruim komen... en je kan het een beetje aanscherken tegen iemand anders satelliet. Het is niemandse luchtruim weet je. Nee daarom. Je zegt het mag wel, het is inderdaad een goede. En ook kijk een vliegtuig over de grens vliegen... dat is niet zo moeilijk, maar het is toch ook het ontwikkelen... van een nieuwe vorm van... toch wapens in de ruimte... intimidatie in de ruimte. En het is ook iets wat China ook doet... en heeft gedaan. Dus ja er zit wel een andere sfeer aan te komen in die ruimte. En ja misschien moeten we meteen even door naar een andere onderwerp... want het lijkt wel... Want de Chinezen doen het ook? De Chinezen doen het ook. Nou om heel eerlijk te zijn de Amerikanen doen het waarschijnlijk ook. Heel de Pianen niet? Moeten wij dan niet ook? Wij lopen eerst achter. Nee, dit is een klein ruimtevliegtuigje... dat lijkt een beetje op de shuttle, onbemannt. Dat heet X-37B. En die vliegt al een paar jaren volgens mij op zijn tweede of derde missie... heel lang gewoon in de baan om de aarde. En wat hij daar doet, dat weten we niet. Maar het ligt voor de hand dat hij ook zo'n van die andere satellieten zouden kunnen benaderen. Maar goed, dat weten we niet. Maar in ieder geval... China heeft helaas ook zo'n ruimtevliegtuig gelanceerd... vanuit een woestijn in het westen van China. Dat is een ruimtevliegtuig? Dus het is goed om te kijken wat het nou verschilt tussen een satelliet lanceren... en een... Ik kan landen. Ja, hij landt dus horizontaal als een kleine space shuttle. Ja, die is dus herbruikbaar. En dan kun je misschien iets uit een baan plukken... en thuis even goed bekijken, zoiets. Daarbij moet ik wel zeggen... dat het een ruimtevliegtuig is, dat is dat vermoeden we. Zijzelf noemen we dat zo. Een experimental space plane. Het wordt al wel aangekondigd door Chinese autoriteiten... maar in zeer summiere bewoordingen. En het is natuurlijk voor vredelieve doeleinden... Tuurlijk. Zoals het opruimen van ruimtepuin... en het herreparen van satellieten. Het is wel topgeheim. Dus we weten daar verder ook niet meer van. We hebben nog een foto met een stipje op een landingsbaan. We weten wel type nummers, dus het is niet een 100% geheim project? Amerikaanse zijn wel foto'spren, toch? Ja, precies. Dat is gewoon een kleine stomp space shuttle. Maar wat hij doet, daar wordt geen informatie over gegeven. Vermoedelijk overigens, hoor. Het testen van nieuwe technologie. Dus met allerlei sensortechnologie... een nieuwe spionage-satelliet er gewoon gooit. Het is handig om zo'n ding even te proberen. Dus mijn eerste vermoeden zou zijn dat ze dat ding daarvoor gebruiken. Een relatieve, kost-efficiënte manier om een aantal technieken te testen. Ja, je gaat ook niet zomaar naar een satelliet toe... om hem even uit de baan te plukken. Dat is echt niet eenvoudig alleen al baantechnisch gezien. Nee, zeker niet. Maar hij heeft een lateruim dat open kan. Dat heb je ook als je sensortechnologie aan het testen bent. Dan bouw je in dat lateruim een aantal sensoren in. Je hangt hem op zijn kop met zijn lateruim, net zoals de shuttle vroeger. Of was de shuttle er ooit voor bedoeld. Alleen bleek daar veel te duur voor. Dan hang je hem open en doe je het lateruim open. Dan kun je je instrumentarium testen. Dat zou wel het meest logisch zijn als ze hem daarvoor gebruiken. En dat zou ik wel verklaren, omdat het soms handiger is om een tijdje boven te blijven. Dat is bij de Chinees ook al een hand dat niet helemaal duidelijk is wanneer komt dat ding nou terug. Dat kan ik me voorstellen dat dat ook afhangt van het soort experiment dat ze aan het doen zijn. Maar goed, dat weten we allemaal niet. Dat is allemaal speculatie. Het is weer een kleine wedloop. Dit keer wel heel... Niet om te laten zien wat wij kunnen, maar meer geheim. We hebben het al over geheime Amerikaanse en Chineese satellieten gehad. Dat was natuurlijk altijd al zo. Maar we hebben het de afgelopen weken ook vaak gehad over het uiteenbrokkelen van alle goede intenties van de afgelopen decennia. Decennia om dan meer samen te werken. Het zou dus alleen maar meer kunnen gaan worden. Nou is dit niet van gisteren op vandaag. Dit is al sinds die proef van de China in 2007 waarbij ze satellieten uit de lucht schoten. Minstens aan de gang. Toch wel een wapenwetloop in de hand. Het is wel interessant wat jullie zeiden. Dat je op een gegeven moment ook moet laten zien dat je het kan. Want dan kan je het inderdaad, mocht het dan nooit oorlog worden of wat dan ook, inzetten. Dus heb je in ieder geval van tevoren het als dreigmiddel. Ja, afschrikking. Wat volgens mij veel mensen ook niet weten. Want dit is niet nieuw. Dat dit gebeurt aan alle kanten. We hebben heel veel aandacht voor de ruimtevaart van NASA. En de modernere variant van SpaceX. Maar dat zijn vaak ook projecten die van NASA zijn. Maar NASA is in Amerika absoluut niet de grootste ruimtevaartorganisatie. De Department of Defense in Amerika is in omvang van budget een grotere ruimtevaartorganisatie dan NASA. Er gaat veel meer geld naar militaire ruimtevaart dan de meeste mensen denken. Alleen hoor je nooit wat over. Je kan het in budget zien, maar wat ze ermee doen, dat weten we niet. Of je krijgt een tientallen spionage satelliet. Maar ja, hoelang schrijf je daar een stuk over? Het is ook zo. Het is ook niet zo journalistiek moeilijk om dat interessant te houden. Om er iets van te doen. Als je zegt, een military payload, dan wordt er inderdaad alleen gezegd, ja, dan gaat de military payload omhoog. Daar kan je geen leuk verhaal over maken. Je krijgt er geen press kit bij. Maar we zien natuurlijk in Oekraïne wel wat het verschil van verschillen maakt. Wat je daar ziet is wat ze suffiel kunnen doen. Want je ziet het omdat het over Planet Labster was. Waar hebben jullie het nu precies over? Dat je vaak in de krant satellietfoto's ziet van dingen die in Oekraïne zijn gebeurd. Waardoor je kunt zien of informatie klopt van verschillende partijen. Maar die komen van civiele partijen. Dus mijn inschatting is altijd dat militairen minimaal nog een factor op tien beter kunnen. Alleen dat zie je nooit. En dat dat volgens mij eigenlijk een beetje vermoedelijk zichtbaar was, is dat toen Donald Trump een foto op Twitter gooide die hij volgens mij niet op Twitter had moeten gooien. En dat dat een beeld gaf van wat de huidige capaciteit is. Maar daar weet je niet eens van of het klopt. Dat zou nog best veel beter dan dat kunnen zijn. Je kon in ieder geval bijvoorbeeld die gevechtsvliegtuigen van Rusland die vorige week vernietigd waren. Dat kon je eigenlijk al heel goed zien. Die beelden komen wel tot een meter in de orde van een meter denk ik. Ja precies, dat is civiel. Militairen komen ze al onder deze meter hoor. Dat weet ik niet. Dat is wel een facultie. Dan zie je echt nog wel meer. Nou interessant. Bruno, dan zijn we in één klap door al jouw nukjes. Ja, klaar jongen. Mag weer gaan. Ja, dat denk ik voor je kort. Dan gaan we even naar jou Michel. Ik had nog twee dingen los van Artemis, maar die halen we even. Dat had natuurlijk wel spannend, want ook dat gebeurt nu best veel aan de hand. Ja, dat gebeurt eigenlijk van alles. Artemis schijnt gelanceerd te gaan. Nou, we hebben het er zo over. We hebben het er zo over. Hij schijnt echt gelanceerd te gaan. We hebben het er zo over. Dat geloven we bijna nooit. Dat schijnt. Na al ons gemoppen over het project. Nee, eerst maar even Europa. Nog niet het continent Mijne Maan. Want ze hebben onderzoek gedaan aan de Texas University naar ijsvorming. En de conclusie was dat het vermoedelijk sneeuwt op de Maan Europa. Maar dan niet van buiten zoals wij sneeuw kennen. Maar eigenlijk van binnen naar buiten. Ze hebben onderzoek gedaan naar ijsgroei onder Antartische ijsplaten. Hoe de ijs aan groeit aan de onderkant. En dat bleek op twee manieren te gaan. Je krijgt er ontstaan bergjes of berggruim. Want Europa heeft een soort onder ijsde zee. Europa heeft een waterplanet met een enorme dikke ijslaag eroverheen. Waterwereld, zullen we het maar even noemen. Voordat we allemaal positieve reacties krijgen. Het is een Maan van Jupiter. Het is een wereld. Een ijswereld. En het is een van de meest inspirerend fascinerende plekken. Als het gaat over de vraag of ze zou leven op een andere objectie. Kunnen we hem ontstaan onvangelijk van ons. Dan is dit er een. Omdat vaak wordt gezegd dat vlugbouwwater daar wel een voorwaarde is. Als je daar een voorwaarde van hebt. Dan is die oceaan van Europa onder die dikke ijslaag. Dat is een van de meest fascinerende plekken. Over een aantal jaren gaat Europa Clipper ernaartoe. Een speciale missie. Dat is een radar. De bedoeling is om met die radar door die dikke ijslaag heen te proberen. Of in ieder geval de samenstelling van die ijslaag te leren kennen. Dat is alleen één probleem. Als je ijs hebt kun je met radar best goed in. Maar niet als het er te veel zout in zit. Dan wordt het lastiger om die radar doorheen te penetreren. Nu is het vermoeden dat die ijslaag wel eens zuivert zou kunnen zijn. Wegen die twee aangroeiscenario's. Eén, dat er aan de onderkant ijskristallen vormen. Waardoor onderzee ze bergen naar binnen toe. Dus op de bodem van die ijslaag groeien bergen naar beneden. Ja, aan de onderkant van de ijs. Twee, dat het dus vermoedelijk sneeuwt. Als het zou kunnen dat het sneeuwt. Ook weer van binnenuit, vanuit het water. Dat daar ijskristallen vormen. Dat gebeurt dus onder Antarctica ook. Ijskristallen vormen. Die zijn veel zuiverder dan... Er zit weinig zout in. En daardoor lichter. En gaan dus omhoog richting de onderkant van die ijschot. Dus het sneeuwt naar boven. Het neemt naar boven en door het water. Het is dus een omgekeerd groenland. En ze zeggen, en dit is overigens de universiteit... Die ook die radar ontwikkeld van voor Klipper. Dus het is logisch dat zij hier onderzoek naar doen. Dus er ontstaat wat hoop dat die ijslaag wel eens veel minder zout. Dus echt veel zuiverder zou kunnen zijn dan tot nu toe het gedacht. Ze weten al wel dat de druk aan de onderkant is heel vergelijkbaar met... Met een ijsschot in Antarctica. Dus het is vergelijkbaar onderzoek. Maar voor de rest weet je over die samenstelling van die oceaan... Nee, nog helemaal niks. Dus dit is onderzoek dat ze op Antarctica hebben uitgevoerd? Ja, met de bedoeling om zo goed mogelijk die ontwikkeling van die radar te kunnen doen. Zodat je zoveel mogelijk kunt leren straks over Europa. Super spannend. Europa Klipper staat gepland over twee jaar. Dus Michel, wat was ook weer de regel? Dan weet je nog niet wanneer die gaat. Ja, precies. Dus dan wordt het 2030. Het is wel gaaf om te gaan kijken. We weten inderdaad nog niet wat er in die oceaan zit. We weten dus alleen maar dat er als een soort tennisbal wordt gekneed... Doordat hij rondom Jupiter gaat. Of dat sneeuw er dan op dezelfde manier werkt. Dat is allemaal nog een grote vraag. Moeten we nog achterkomen. Maar het blijft een fascinerende plek. Ja, ja. Over Europa is altijd... Ja, absoluut. Het jammeren bijna van die ijswereld is... Als we gewoon iets meer geld beschikbaar zouden maken... Dan zou Europa Klipper eerst kijken. En daarna nog een keer met een nieuwe missie... Pas boorden waarschijnlijk. Dit gaat nog een decennia duren voordat we hier wat antwoorden. Ja, dit gaat heel lang duren. Dus dat is jammer. Want het is een van de spannendste plekken in ons zonderstelsel omheen te gaan. Ja, dat booren is ook nog niet zo makkelijk. Want je moet echt kilometers booren. Dus dat is echt... Ik heb ook wel een scenario gezien van nucleiënten erdoorheen smelten. Ja, goed idee. Ja, precies. Het gaat goed mogelijk ook nog. Of daar de bewoners heel blij mee gaan zijn... Is natuurlijk een tweede. Kom je naar beschaving tegen. Maar het is daar... Je staat er al stijf van die hypertextwaling, gok ik. Ook dat nog, aan de bovenkant. Aan het opvlak natuurlijk. Ja, dat hebben we het dan over. Ja, precies. Dan moeten ze wel wat gewend zijn. Ja, wat zo interessant is natuurlijk... Als je ernaar kijkt dan zie je ook direct dat het een nieuw oppervlak is. Dus er zitten geen kraters op, of nauwelijks kraters op het oppervlak. En dat maakt het natuurlijk toch fascinerend dat het de hele tijd zichzelf vernieuwt. Ja, een schaatser kan dat gewoon... Ja, die ziet er iets aan. Dat is er slecht uit. We kunnen ook aan het schaatsen natuurlijk. Nederlandse missie om te gaan schaatsen op Europa. Volgende keer in Spesca. Je hoeft dus ook niet per se, om er nog iets serieus over te zeggen... Je hoeft niet per se daar binnen om een gevoel te krijgen of daar om te ontdekken... Of er misschien een leven in heeft. Dat is natuurlijk niet de tijd. Ja, dat is voor ons fascinerend. Maar voor de wetenschap per se niet altijd de leidende vraag. Maar omdat er inderdaad continu uit water omhoog wilt... En aan de bovenkant van dat ijs en dan weer bevriest... Kan je natuurlijk ook uit die samenstelling van... Als je in staat bent om een deel van dat water, van dat ijs te analyseren... Het komt van binnen. Dus je hoeft niet eens per se doorheen om al heel fascinerende dingen te leren. Nee, precies. Het is natuurlijk dat bij Enceladus... Dat is een maan van Saturnus. Daar kwamen geizers uit. En daar zijn we al doorheen gevlogen om te kijken wat er ergens in zat. Dat is zelfs... Hoe noemen we het? Dutch Organic Molecules. Organisch materiaal. Dus het blijft snel terug daarheen. Dan blijven we even in het zonstelsel. Mars, daar staan even slecht nieuws. Niet helemaal duidelijk, maar het was de Insight-zonde. Die is daar een aantal jaren geleden heen gegaan. Om te kijken of er... Ja, eigenlijk... Volgens mij door een soort schok aan het oppervlak te geven... Een soort kleine aardbeving te creëren... Kunnen ze meten wat er nou onder zit. En daar zou water hebben moeten zitten. Het hele idee was dat ding gaat op een plek staan... Waar dan waarschijnlijk wel water in de grond zit. En hij kan niks. Hij kan geen water vinden. Dat is eigenlijk op zichzelf wel weer eens een keer nieuws. Dat is weer eens een keer nieuws. Geen water. In ieder geval tot 300 meter heeft hij gekeken. En daar zat het dus niet. En dat is eigenlijk met Mars altijd een beetje ding. 100 jaar geleden was het ongeveer de consensus. Even van, nou daar wonen allemaal mannetjes... En die maken grote kanalen aan het oppervlak. 150 jaar denk ik. Dat was nog 100 jaar geleden. Ja, volgens mij pas in de jaren 60... Ik ben even de naam van de missie vergeten. Een betere historicus die kan dat mij vertellen. Die vloog er langs. En toen werd eigenlijk uit de foto's duidelijk... Van, oh het is eigenlijk een hartstikke dode planeet. Er is hier echt helemaal niks. De close-up foto's. En vanaf dat moment was het dus... In plaats van het is helemaal vol met leven... Is het helemaal leeg. Mariner. Mariner, daar was het. Mariner was het. Ja, Mariner vloog er langs. En toen was Mars opeens helemaal dood. Scherp hebben je. Ja, dank je. En toen was Mars opeens helemaal dood. En sindsdien is het weer het langzaam optellen van... Oh nee, maar er is toch eigenlijk wel water ijs. En oh er is misschien water geweest. En er zijn rivieren geweest. We kunnen zeeën vinden. De hele tijd van die kleine stapjes. En dan nu opeens... Nu gaan we weer terug. Zlingen we weer terug. Omdat de grote vraag blijft een beetje van... Ja, we zien dat er dus allemaal water is geweest. Maar waar is het? Waar is al dat water heen? Is het er nog? Is het misschien weggevlogen van Mars? Ja, maar aan de andere kant... Je zet dat ding op een bepaalde plek. En de conclusie is hier niet. Blijkbaar niet daar. Er is wel veel Mars over, maar het mag wel zo kunnen zien. Ja, dat is een stomme... Dit was natuurlijk niet zo'n rovertje als al die andere. Het was echt een soort plak. Een grote pizza die gewoon op de grond is neergezet. En daar moet ie doen. Hij heeft overigens volgens mij nog wel meer bruin nuttige dingen gedaan. Ook aan atmosfeer onderzoek en zo. Dus ik weet het, ik heb het niet scherp hoor. Maar water vinden. Hoe kun je überhaupt water vinden met zei's missen? Dat is eigenlijk kloppen en luisteren. Kloppen en luisteren? Ja. Volgens mij hoort het mat het ding ook. Marsbevingen. Want volgens mij hebben ze ook de landing van wie was ik weer de laatste. Curiosity. Als je een Mars landing hebt kun je het meten. Dus de klap van het hitteschilte. Dat was meetbaar voor Phoenix. Hij heeft dus een size-mongraaf bij zich. Voor dat doel. Ik hoop dat ze er vanavond nog niet op kunnen pakken. Dus het is even wachten op de volgende Mars Missies. Inge Loes te Katen, mede Space Cowboy. Die is nog een paar maanden met VLOF. In ieder geval niet hier in Nederland. Als het terug is gaan we het even aan de tand voelen. Special over Mars doen. Tot zover het slechte nieuws uit de zonnestelsel. Voordat we naar Artemis gaan, heb je nog iets? Wel een leuk nieuwtje. Heb je een leuk nieuwtje? Ja, het is positief. We zullen het in een show note zetten. Je moet het even zien. Ik kwam een filmpje tegen een event uit Amerika. Er is een geslacht na 7 jaar om een mini Falcon 9 te maken. Een amateur raket. Ik heb gekeken hoe ik het gedaan heb. Het is veel moeilijker dan je denkt. Ook een zelflandende raket. Een zelflandende amateur raket te maken. Hij heeft er 7 jaar over gedaan. Het grootste probleem dat je hebt is de motor. Je hebt een grote stuk vuurwerk in. Het is een pijpje. Je steekt het in de hens en het brandt even heel hard. Het geeft kort heel veel stuwkracht. Dan is het weg en is het uitgeleien naar een kilometer. Dan val je weer naar beneden. Maar vanuit die techniek naar een landend systeem komen... heb je een heleboel problemen die je moet overwinnen. Je moet de pootjes uitklappen. Je moet hem stuurbaar maken. Dat kunnen ze per definitie ook nooit meer. Dat de nozzle stuurbaar is. Dan kom je nergens. Dat is best knap. Op een schaal van 10 centimeter te moeten doen. Dat vind ik knap. Maar tot en met de stuwkracht beheersbaar. Dat is ingewikkeld. Dat ding gaat aan en kan niet uit. Dat kunnen niet uit. Hoe maak je dat dan regelbaar? Ik vond het een heel lompe oplossing. Maar in z'n lompe is het elegant. Ik had een keramisch dingetje gemaakt. Wat eronder zat. Waardoor hij de stroom kon dichtknijpen. Hij kon hem verder open en dicht zetten. Maar door de stuurkracht te regelen... vond het broeien ook knap. De stroom afknijpen. Hij heeft er 7 jaar over gedaan. Om het uiteindelijk bij het punt te komen. Bekijk vooral het filmpje. Om dat ding te laten opstijgen. En als een echte Velcomdantje weer op zijn pootjes te laten landen. Ik heb er niets aan. Is er een levendige amateur-reketten scene in Nederland? Jazeker. Ik heb voor mijn verjaardag een lanceerdag gekregen. Van een groep vrienden. Ik moest nog iets doen. Het probleem is dat we naar een weiland moeten in Friesland. Daar hebben ze een lanceerdag. Maar om allerlei mogelijkheden wordt het slecht weer gekanceld. Ik ben nog een keer een vriend van Michel. Bel Michel voor die lancering. Ik vind dat er zo veel tijd nog een datum komt langs. Mijn nosecone ligt nog bij mij in de kast. We hebben in Nederland een levendige wereld. Heb je ook die club Dare in Delft? Die ook. Die doen ook echt een ontwikkeling. Die zijn bezig met het ontwikkelen van vloeibare reketmotoren. Die ontwikkelen hun technologie. Je kunt naar een modelbouwwinkel een modelbouwraket kopen. En een paar van die cartridges in je gang gaan. Moet je dan naar Friesland? Je moet wel op een plek hebben waar ze een vergunning hebben. Dat gaat niet in het centrum van Hammersfoort gaan doen. Nee. Het is in die zin gevaarlijk. In de zon van de vrienden. Je moet wel even goed weten wat je aan het doen bent. Qua veiligheid moet je een heleboel voorwaarden voldoen. Ik heb ook weleens meegemaakt. Toen ik bij de TU Delft werkte. Die club Dare deed dat op het harde schietkamp. Dat ze de helft van het schietkamp in het fik hadden gesloten. Dat is een beetje overdreigend. Het is wel iets waar je goed voor voorzieningen moet hebben. Daar staat het op de gang. Anders wacht je gewoon maar op oud en nieuw. Ja, precies. Je moet wel vergunningen hebben. Je kunt bij zo'n club. Dan kun je dat doen. Veel hoger dan een kilometer mag je volgens mij niet over. Ik heb nog een grappig dingetje. Weten jullie wat spacecraft upmass betekent? Wat de upmass van een spacecraft is. Is dat de cargo of het hele ding? Ik zou zeggen wat er aan massa in de orbit komt. In de orbit. Er is een overzicht van alle verschillende partijen. Wat ze het afgelopen kartaal in de ruimte hebben weten te brengen. Dat is de spacecraft upmass. Ik vroeg me af of dat de hele reket. Daar blijkt uit dat op dit moment SpaceX totale absoluutheid van de ruimte is. Dat was het afgelopen kartaal. Ik reken het even snel uit. Ze hebben meer dan vier keer zoveel gelanceerd als de volgende. Dat is Chinese Aerospace Science and Technology Corporation. Die hebben 38.000 kilogram naar boven weet te brengen. Roscosmos 17.000. United Launch Alliance was 13.000. De V-signal is dus een hele grote groep. Dat is een hele grote groep. United Launch Alliance was 13.000. Arianespace was bijna 10.000. SpaceX was 160.000. Dus 16 keer zoveel als Arianespace. Ik lach laatst dat de dag steeds korter werd. De dag. Dat komt natuurlijk daardoor. Dat zal wel. Dat moet het zijn. In theorie klopt dat wel. Ik denk dat we per dag een veelfout van die massa opvegen. Aan ruimtesstof. De aarde wordt eigenlijk ook een beetje zwaarder. Ik denk dat er veel mensen naar die meteore regen hebben. Ze kijken. Wat zei je net? De aarde groeit aan de hand van al het stof dat we opvegen? Ik heb het niet paraat. Ik heb het ooit eens opgezocht. We worden lichter door de ruimtevaart. Ik heb geen idee waarom ik dit opzoek. We worden lichter door de ruimtevaart. Dat is jullie opmerking. Als je dit wegschiet gaat de aarde... Als een ballerina zou je het in theorie zelligen. Dat kunnen we nauwkeurig meten. De aarde wordt wel zwaarder. We hebben elke dag een orde magnitude groter. We hebben een aantal mensen die de aarde opvegen. Massa opvegen aan stof. Mini-meteorietjes. De aarde is nog steeds een enorme stofzuiger. 160.000 kg. De aarde is in een heel kwartaal. De aarde veegt meer dan 160.000 kg. Toen ik dit checkte was het in een andere tijd. Misschien dat we nu meer lanceren. Ik heb dit een stukje over geschreven. Toen dacht ik ook dat ik wat zou doen. Zo veel vegen wij op. SpaceX moet meer gaan schieten. SpaceX is zo'n enorme marktleider geworden. In het lanceren van zaken. Ze laten iedereen ver achter zich. Indian, Rocket Lab, Korea, Eastspace. Dat heb je over kilo's. Maar nu is het SLS 1. Alles gaat veranderen. Artemis. Maar SLS. Maar er komt een nieuwe raket aan. Voor mensen die het ook weer vergeten waren. Er wordt al heel lang gesproken over... Vergeet SpaceX, er waren ook nog andere partijen. Er moest een grote raket komen. Dat zou het Space Launch System worden. Dat wordt ook het Space Launch System. Dat lijkt nog een beetje op de Space Shuttle. Dat wordt voor een deel ook een gerecycling van de Space Shuttle. Dat is een hele rare. De motoren zijn afgeleid van de Space Shuttle. In de Space Shuttle waren ze bruikbaar. En hier niet meer. Dat is best gek. De boers zijn ook SLS. Eigenlijk is het een aangepaste Space Shuttle. Maar dan zonder de Space Shuttle. Dat is best een goed idee. Dat heeft te zeiden, want het was een rot ding. Maar dat is in feite wel wat het is. Het had in 2016 gelanceerd moeten worden. Het is vertraagd vertrouwen. In 2016 was dat oorspronkelijk. Dat is veel lang geleden. Je had daarvoor toch dat ARIUS-programma. Ongeveer net zoals die Robotharm. Dat is onvergelijkbaar. Volgens mij was dat er ergens in 2016. Dat was ook alweer een omgekat programma. Moet je nagaan. En dan even voor wie het dan gemist heeft. Aanstaande 29 augustus moet het dan toch daadwerkelijk gaan gebeuren. Moet de eerste SLS daadwerkelijk gelanceerd worden. Niet zomaar ergens heen, maar richting de baan. Het grappige nieuws was dat de roll-out... Die was gisteren. Nu zag ik hem net rollen. Die roll-out was te vroeg. Dat is de eerste in het SLS-programma. Eerder dan verwacht. Nu staat de lanceerdatum op 29 augustus. Dan moet hij na de maan. Laten we even daarbij stilstaan. Dat is heel cool. Wat neemt hij mee? Er zit een proefversie van Orion op. De capsule waar uiteindelijk mensen in moeten. Maar dan nog zonder mensen. Er zit een proefding op. Er zitten meedpoppen in. Dan gaan ze op zichzelf ook iets bijzonders doen. Ze brengen hem naar de maan. Dat gaat normaal met een transfer orbit. Je kan een achtje maken naar de maan. Je houdt van banen. Je moet even duimen wat dat is. Ik ga het even uitleggen. Dat doen ze bij Artemis 2. Dat doen ze bij Artemis 2. Dat is een soort vrije returnbaan. Dan ga je richting de maan. Kruis je de tussendoor bij. Dan slingen je in een achtvorm achter de maan langs. Dan kom je terug bij de aarde. Superveilig. Dat duurt te lang. Dit is de meest veilige manier om naar de maan te gaan. Je weet altijd dat je terugkomt. Dat is voor een testlansering met mensen. Dat is de bedoeling van Artemis 2. Dat Artemis 2 moet een testlansering met mensen worden? Dan wil je dat inderdaad doen. Ik moet even een goede afkorting opzetten. Er komt een DR ook. De afkorting waarvoor? Ik kom er zo op. Dit gaan ze niet doen bij Artemis 1. Er komt Artemis 1 in een distant retrograde orbit. Dat is een baan die op grote afstand distant van de maan staat. Ik meen dat het 70.000 km van de maan af is. Retrograde betekent dat hij tegen de draaibeweging van de maan ingaat. Als je bovenop de aardemaansysteem kijkt. De maan draait dan met de klok mee. Dan draait dit met de klok. Dat is de maan. Dat is de maan. Als je de maan draait met de klok mee. Dan draait deze baan tegen de klok in. Waarom? Dat is een van de weinige manieren om een stabiele baan rond de maan te hebben. Daar heb je niets uit te doen. Amerikanen hebben die maan nog nooit gebruikt. Ze hebben het wel eens bedacht. Je draait net buiten de lagrange punten om. Die baan is stabiel. Vanaf hier gezien is die baan van ons af. Of is het meer dat je hem eromheen ziet? Hij draait om de maan heen. Die orbit duurt 12 dagen. Ze weten ook nog niet hoe lang deze missie wordt. Dat hangt ervan af hoeveel orbit ze gaan doen. Of ze doen een halve orbit. Ze schieten achter de maan langs. Dan zet je de motor aan en breng je hem in die TRO. Dan doen ze een halve orbit. En weer terug naar de maan om snelheid te maken. Vlink het duw en weer terug naar de aarde. Als je dat doet is de missie 19 dagen. Maar als je anderhalve doet, komen er nog 12 dagen bij. Dus daar hou je van af. Je zag dat het onduidelijk is hoe lang het precies gaat duren. Maar ergens tussen de... Dat hangt van af hoeveel van die TRO. Dat is de afhankelijkheid van die TRO. Of je een, een halve of anderhalve doet. Dat bepaalt de missielengte. Tussen de 26 en 42 dagen is gerecht. In ieder geval 6 van die dagen in zo'n distant retrograde orbit. Dat gaan ze dus nog bepalen? Ja, dat gaan ze op plekken bepalen. Die missieprofiel is best wel ingewikkeld. Ik heb ook even gekeken naar de lanceerdata. Dat is de eerste dag in de 19. Dat is de eerste periode van 14 dagen niet. Maar bij een deel te maken heeft met de performance en power van de raket. Als de zon aan de verkeerde kant staat en die trekt terug... dan heb je niet genoeg vermogen. Dus dat heeft heel platgeslagen. Maakt het uit hoe het maan-aardensysteem ten opzichte van de zon staat. Op bepaalde plekken kan dat niet. En ze hebben een criterium dat ze niet langer dan een aantal uur... in de schaduw mag zitten. Dus als de aarde achter de aarde staat en je komt te lang in de schaduw... dan mag het ook niet. En dan was er nog een derde criterium. Als ze terugkomen, dat de landing bij daglicht moet zijn. Dus dat is een hele batterij aan criteria. Waardoor die lanceerdata vrij beperkt zijn. Dus je hebt 2 weken waarin het kan. En dan heb je elke 7, dat is ook nog zo, binnen elke 7 dagen... kun je het 3 keer proberen. Want in principe kan het elke dag. Dat zag je ook aan de schema's. Alleen als je niet gaat, heb je minimaal 2 dagen nodig... om de vloeibare waterstof aan te vullen. Want dat verdamt voor een deel en ze hebben het daar niet genoeg. En als ze 2 keer hebben geboeid, hebben ze 3 dagen nodig... dan moet ze ook de vloeibare stikstof aanvullen. Dus dat is 2 dagen. Op een periode van 7 dagen kan 3... Vloeibare waterstof, zei die? Sorry, nee, vloeibare zuurstof. Want deze reguette doet het op. Waterstof en zuurstof, althans de hoofdmotoren. Net als de spaceship. En dan gaat die dus... De 29e is dus de eerste mogelijkheid. En dan heeft hij dus 2 weken, zei je? Ik heb hier staan 29 augustus. Maar dat is Wikipedia. Overigens is het ook wel weer zo dat die DRO-baan... die we net over hadden, verder niet zo nuttig is. Ze hebben die baan, dat is misschien wel aardig... een keer hebben ze die baan verkend omdat ze van plan waren... maar dat plan is in Brullerbroek beland, helaas was wel een leuk plan... om een near-Earth asteroid te vangen. En dan in die baan te zetten. En de reden om dat te doen is dat die zo stabiel is... dat je hem nog een paar honderd jaar kunt laten zitten zonder wat er gebeurt. En dan kun je daar salieten naar toe stellen. Dus ze hadden ooit een project dat heette ARM. En dan had de bedoeling om een grote asteroid in die in de buurt van te vangen... en dan in die baan te zetten. Zodat je daarna een aantal... Voor de rest zit alleen een Chinese saliet, Chang'e 5-zitter. Maar is deze baan nooit gebruikt, maar gaan ze later in die missie ook niet gebruiken. Want daarvoor, voor dat baan... dat maanstation, hoort het ook weer, gateway... is er een heel andere baan in gedachten. Er moet een maanstation komen inderdaad. En dit is eigenlijk Artemis, is volgens mij... de eerste stap richting dat hele maanprogramma... wat de vers probeert uit te rollen. Er gaan ook nog, behalve de Orion spacecraft... er gaan ook nog tien CubeSats mee. Wat wel leuk is, want de aandacht lag zo op SLS... doet die raket het wel, doet die het niet. Maar eigenlijk nu dat dan deze missie gaat lanceren... zie je wel dat er eigenlijk toch ook wel onderzoek wordt gedaan naar... wat is er daar op de maan... en welke consequenties heeft het allemaal als we daarheen gaan. Bijvoorbeeld gaat hij ijs onderzoeken... straling van buitenaf, regolith gaat hij onderzoeken. Ja, en er zat er één met een zonnecel zelfs. Een missie met een zonnecel zat er aan boord... die volgens mij ook op zoek moest naar astroïdes... of iets dergelijks, aardschreders. Dus ja, dat zijn best wel leuke dingen... die inderdaad helaas een beetje in de ruis vangen. Ergens ook wel spannend, want ze worden natuurlijk wel... in die transfer orbit geflikkerd. Kategorie onderweg naar de maan, zoek het maar uit dan. Maar daarna moet je wel wat gaan doen als mini-satelliet zelf... om te voorkomen dat je gewoon weer terug wordt gestuurd op de aarde. Dat je gewoon opbrandt. Hoeveel er dan daadwerkelijk in een baan of onderaarde komen... of zelfs bij die zelding die moet zelfs los van de aarde komen... dus echt in de baan om de zon terechtkomen... of al die satellieten, die cube-satelieten... dat allemaal voor elkaar gaan krijgen, vind ik nog wel niet. Wanneer worden ze er dan uitgezet? Volgens mij tijdens die transfer tussen de aarde en de maan. Dan zit je dus in een baan die je weer terugflikkert... als je niet echt een boodraad zet. Ze zullen toch niet heel veel eigen stuwkaart bij zich hebben? Blijkbaar wel. Ze zijn overigens niet zogenaamde zes pakket... dus het zijn relatief grote cube-sats. En ook gewoon een verleden professioneel NASA-project. Terwijl het wel een van de eerste cube-sats zijn die naar de maan gaan. Cube-sats zijn natuurlijk in principe een soort van... nieuwe ontwikkeling van het afgelopen decennium... dat satellieten steeds kleiner konden worden... net alsof onze computers kleiner zijn geworden. Dus wel leuk dat dat nu daar ook wordt doorontwikkeld. Ik zag nog een ander grappig nieuwtje over Orion. Blijkbaar heeft NASA samengewerkt met Amazon en Cisco... om ook voice recognition daar nu te installeren. Daar kunnen die dummies volgens mij dus helemaal niks bij. En dat is eigenlijk een heel goed idee. Ik zag dat vandaag. Ik ben bezig met een alien-marathon. De films. Ik had alien namelijk toen ik een klein kind was. Toen heb ik ooit eens een keer bij de m'n vrienden gelopen... en mijn broers die het aan het kijken waren. Ik vond het zo doodeng dat ik die films nooit durfde te kijken. Dus ik ben daar deze week aan begonnen. Derapoëtisch. Dat is waar. Dat is heel vet. Maar het was niet zo eng als ik dacht dat ze waren. Maar in de eerste alien zit daar Mother. De AI van het ruimtevaartuig... waar ze tegen gepraat wordt. En nu is Alexa geïnstalleerd in Orion. Dus ze kunnen tegen het Orion-ding... alsof het Mother is, kunnen ze tegen praten. Dat is gewoon het probleem. Het lijkt me wel dat je geen idee hebt wat voor meuk je allemaal aanvalt. Of dat je snoep als je weer terug bent. Hoezo heb ik dit besteld? Dat er ongeluk allemaal producten op Amazon zijn besteld. Je wil ook niet dat hij een eigen willetje krijgt. Dus dat je op de pot bay doors gaat lopen. Dat je dat tegen Alexa gaat zeggen. Dat je dat gewoon niet zegt. Dat is 2001, 2000. Maar in Aliens had het ook hetzelfde. Dat ook op een gegeven moment Mother... om een of andere reden een eigen willetje krijgt. En dan een streken gaat uitlopen halen. Ik denk dat ik dat niet kan doen. Die dummies hebben daar geen last van. Maar als Alexa een eigen willetje krijgt... dan komt heel SLS en dat Orion-ding nooit terug. De eerste vraag is natuurlijk... denken we dat hij gaat? Hij gaat echt wel SLS bedoel je? Hij gaat hier goed. Hij kan ook nog. Het is best wat dat betreft. Als je kijkt hoeveel problemen ze ook hadden tijdens de dry runs. Je hebt nog wel ergens een ongemakkelijk gevoel. Dat is de plan van Donald Trump. Het is op een gegeven moment wel gezegd... dat dus omdat breaking de hij hoeft niet released teomm標atur Roy Touch de afternoon 20 neighbours mich era Het oude speciaal tanker plat gezegd. En daarnaast zitten boosters. En die boosters zijn gegarandeerd voor een jaar vanaf het moment dat ze in elkaar zijn gezet. Dus de leverancier zegt, ik heb ze gemaakt voor je. Ik garandeer een jaar lang dat die het werkt en daarna... Weet ik niet zeker. En dat, althans, moet je even terugkomen. En dat jaar loopt af op 17 januari. Dus dat is voor SLS-ervaring, is dat ergens ook wel scary. Daarover was wel de suggestie dat ze met wat checks en onderzoek nog een half jaar konden verlengen. Maar daar zit dus ook nog wel een pijnpuntje uit. Ik ga zeggen, houd het in de gaten. Op 29 augustus dit jaar moet die gaan lanceren vanaf Kennedy Space Center Launch Complex 39B. Dus we gaan het zien. Daar heb ik op zich nog wel een paar kleine kortjes. Ik zou zeggen, blijf James Webb in de gaten houden. Want daar komt de hele tijd iets nieuws uit. We hebben het vorige aflevering kort aangestipt, maar er is een soort wedloop aan de gang van wie kan het oudste sterrenstelsel vinden. Dat moet allemaal nog getrippeltcheckd worden. Eigenlijk wat interessant lijkt, maar dat moet allemaal nog een beetje uitgezocht worden, is... Astronomen dachten dat het iets van 300-400 miljoen jaar duurde voordat sterrenstelsels volwassen, heet sterren aan het produceren waren. Maar nu als je kijkt naar de redshift die nu wordt gedetecteerd door James Webb omdat hij zo goed terug in de tijd kan kijken, wordt geconcludeerd dat eigenlijk het universum, zoals we het kennen, veel eerder al heet en sterren producerend was dan dat we voorheen dachten. En nu is eigenlijk de vraag van, klopt natuurlijk die data? En wanneer dan? Omdat het zo lastig nu in te schatten is, want vorige keer Marieke Baan die legt al uit, en je krijgt op een gegeven moment ook een beetje een soort van teams die elkaar proberen af te troeven met wie heeft het oudste, of hoe moet je het zeggen, het jongste, sterrenstelsel gevonden. Dus inderdaad het oudste van ons gezien. Ik heb het niet scherp ook, maar ik meende daar slecht nieuws te zien omdat ik ergens een tweet zag langskomen van een onderzoeker die op metaniveau al die dingen naast me had gelegd. En eigenlijk concurreerde dat 90% van al die resultaten eigenlijk gewoon ruis was. Ruis? Nou ja, dat de... 90%? Ik weet niet of het 90% was, maar dat het overgrote deel daarvan bij een zorgvuldigere dataanalyse in ieder geval niet als resultaat bleef staan. Nee, precies. Dat er heel veel van die snelle dingen waren. Dus ik ben ook wel een beetje bang dat er veel van dat soort... Scoringdrift. Dat de Parach onderzoeken uiteindelijk wel weer omvalt, maar dan nog hou je natuurlijk een schutje aan de boom en ja, houd er een paar over die wel solide zijn. En dat is dan nog steeds indrukwekkend. Ik begreep ook dat niet alle data echt nog vrijgegeven wordt omdat bepaalde groepen zo'n soort voorrang hebben. Ja, ook dat. Er is lopend onderzoek en er was een soort publiek gedeeld waarbij ze eigenlijk alle instrumenten aan het testen waren. Maar die data, na een bepaalde periode, dat die data dan wel publiek gemaakt moet worden. Moet worden. Maar je krijgt een voorsprong omdat het jouw onderzoek is. Maar goed, artikelschrijven, publiceren, dat was natuurlijk ook wel zoiets. Daarom zit men daar nog een beetje op te wachten. De ruwe data is dus wel beschikbaar. Maar dan moet je dus weer even behoorlijk een know-how hebben om te weten hoe je daarbij komt. Niet voor alle ruwe data, maar bepaalde. Je ziet dus duidelijk dat er een verschil is tussen wat er als het ware aan PR publiekelijk laagdrempelig beschikbaar wordt gemaakt en wat er te zien is. En wat er als leek naar boven wordt te halen. Ik wilde even aantippen in de show notes een link naar het liveblog van space.com. Want dat is wel handig. Die houden gewoon redelijk makkelijk bij wat er dan in ieder geval wel te melden valt. Dus die in de show notes. Ja, het is overigens als het echt groot nieuws is, dan kunnen die topbladen fast track. Dan kunnen ze heel snel een publicatie er doorheen krijgen. Dat kan binnen weken. Wat je wel vaak bij dit soort dingen ziet, is dat ze op een gegeven moment specials gaan maken. Dat dat bladens en dit soort dingen gaan groeperen. Welke? Ja, dat zie ik me hier. Oké, dus dat komt eraan. En dan was er nog een laatste. Ja, SpaceX. Wat leuk is bij SpaceX, is dat daar eindelijk het static fire testen is begonnen. Van zowel de booster als van Starship. En dat gaat dit keer wel goed. De vorige keer toen ze eigenlijk een beetje zo'n halfstom te tanken. Toen ontploften de Européens van alles. Dat schijnen we nooit over. Onze luisteraars zeiden dat wij het daar nooit over hebben gehad in deze... Nee, ik heb een tijdje teruggezit te kijken of we al wisten wat er aan de hand was. En wat ze blijkbaar... Ik weet niet het precise jagon bij de hand. Maar volgens mij deden ze een dry spin test. Die eigenlijk de turbines van. Die hebben twee met brandstof en een zuurstof pompend. Dat zijn gigantische turbines. En motoren in zichzelf. Die onder enorme druk die brandstof in je verbrandingskamer spuiten. Haardgas en zuurstof in dit geval. Ja, en wat ze vaak doen is dat... Voordat ze die motor spuiten, dat ze eerst die enorme turbines op toeren brengen. Maar dan draaien ze eigenlijk, zonder dat je de motor aansteekt... Draaien die turbines op toeren. Zodat die motor meteen volle druk kan leveren. Want anders moet die namelijk gaan klimmen in het vermogen dat die levert op het moment dat je hem aandoet. Dan moet je die druk opbouwen. Dan hou je hem met een stel bout op de grond. Dat deden ze met de speeschuttle. Die werd met bouten vastgehouden. Ah ja, vandaar dat hij dat zo wegschoot. Dat waren dan zogenaamde explosive bolts. Maar dat zijn eigenlijk explosive nuts. Het was niet wat het was, het was precies de andere wat ontplofte. Maar goed, dat doet het niet toe. Maar in dit specieke geval waren ze dus inderdaad bezig met een test. Zonder die, de bedoeling was niet om die motoren aan te steken. Maar op een of andere manier, vonk, whatever, gebeurde dat dus toch. En dan heb je op dat moment heel veel relatief exclusief materiaal bij de hand. Wat in één keer boom doet. En dat is wat er gebeurde. Volgens mij had Musk ergens op Twitter gezegd dat ze vanaf dit punt niet meer die dryspin gingen doen. Dus dat ze hem gewoon meteen ontbranden en dan op toeren laten komen. Omdat je dan dat risico niet loopt. Maar veel meer dan één regeltje heb ik er ook niet over kunnen vinden. Dat is in ieder geval al veel meer dan dat we het in deze podcast besproken hebben. Dus dank. Ik hoop dat we luisteraar corrigeren als het anders zou. En wat dat betreft is even de vooruitblik naar wat dan de volgende stap is. Het is nog steeds onduidelijk want de vergunning is nog steeds niet binnen. Dus er valt eigenlijk even niks te melden. Behalve dat er toch elke keer die camera's weer aangaan. En dat er toch weer iets staat te gebeuren. Dus het is heerlijk achtergrond noise de hele tijd. Het zal Musk toch pijn doen dat hij straks het risico loopt. Dat het artemis één ding eerder omhoog gaat dan... Ja die post is inderdaad wel fijn. Wat denk je dat er eerder vliegt? SLS of Starship? Nu lijkt het. De kaarten staan nu toch goed voor SLS. Maar in de volgende weten wij meer. In de volgende Space Cowboys. Ongezweldig weer over. Ja precies. Bruno, hartstikke leuk dat je er vandaag bij was. Ja, vond ik ook. En tot de volgende keer. Ik zag je ook alweer op. Voor een volgende keer op het schema staan. Oh ja. Haha. Exact. Michel Svelte. Ja, graag gedaan. En volg ons op Space Cowboys pod op Twitter. En tot de volgende keer allemaal bij de volgende Space Cowboys. Tot de volgende keer. Dag.