De lancering die niet doorging, Webb-resultaat haalt Nature, bijtanken in de ruimte

Welkom bij Space Cowboys aflevering 102. En ik heet ook welkom Bruno van Wayenburg. Dank je wel. Erik Laan. Hi Herbert. Met dit gezocht gaan we de 102de Space Cowboys maken. Maar nog met iemand de eerste tien minuten. Want we hebben aan de lijn Mark Heemskerk. Hallo Mark. En goedemiddag. Met een beetje vertraging. Jij zit in Reykjavik. En we gaan jou even doorzagen over iets wat jij toevallig op dit moment aan het doen bent. Waar je ook wel eerder in Space Cowboys over verteld hebt. Toen je hier gewoon in de studio zat. Maar je bent weer bezig met een missie van het simuleren van een ruimtereis. Ja, spesifiek van het overleven op de maan. Dus inderdaad, zo'n simulatiemissie. Analog astronautenissie genoemd. Daarmee ga je dus eigenlijk op aarde testen hoe het zou zijn om te overleven op de maan of op Mars of ergens buiten de aarde. Was dat nog niet eerder gedaan dan? Dit is zeker al een paar keer eerder gedaan. En sterk nog, dat is ook wel grappig eigenlijk. De Apollo astronauten, voordat zij naar de maan zijn geweest, hebben zij ook in IJsland getraind om zich voor te bereiden op hoe het zou zijn om op de maan rond te lopen. En wat wij dan eigenlijk hier specifiek doen is echt kijken hoe je niet alleen naar de maan toe kan gaan, wat stentjes kan verzamelen, wat experimenten uit kan zetten en zo snel mogelijk weer weg voordat je dood gaat aan de straling of de meteorite of de temperatuurse verschillen zoals de Apollo astronauten hebben gedaan. Maar wij zijn dan echt specifiek aan het kijken van hoe kunnen we nou daar een habitat opzetten en dan beginnen we met een bijna soort schuilplek en uiteindelijk misschien zelfs echt een lunar village, dus gewoon een dorp op de maan achtergiet gaan neerzetten. En dat doen jullie dus in IJsland en ik gok dat dat is vanwege het landschap daar. Ja, het is niet alleen het landschap. Ik ben zelf geoloog, dus ik kijk ook echt naar de soort stenen die we dan hebben. En dat is dus wel grappig, want de stenen die we hier in IJsland hebben, afhankelijk van een beetje welk lava veld, maar die komen opvallend dicht in de buurt van de mare bezalte op de maan, zeg maar de zwarte vlekken van de maan, de oceanen wordt het ook wel genoemd. Ja, oké. En bij eerdere gelegenheden was jij zelf analoog astronaut zoals je dat noemde. Dit keer heb je een andere functie, hè? Ja, klopt, want een van de hoofdonderdelen eigenlijk van onze missie is dat de astronauten lava tubes, een soort van lava grotten, nog niet eerder hebben gezien. Dus net zoals op de maan, je gaat niet eerst naar de maan om even door zo'n grot heen te lopen om te kijken waar je dan precies je basis op gaat zetten. Je gebruikt de data van robots, van rovers, van misschien drones ofzo die in zo'n grot zijn geweest. En die gebruik je om dan te oriënteren en te bepalen van wat zou nou de beste plek zijn om die habitat neer te zetten en dus echt als mens daar te gaan wonen. En ja, ik ben zelf al iets te vaak vreselijk in deze lava tunnels geweest om daar zelf in mee te doen. Dus bij dit project ben ik dan de flight director, dus degene die eigenlijk de communicatie met de astronauten vanuit het Mission Control Center allemaal regelt. Kijk even hier de kring rond, Eriks, je hebt een vraag aan Bruno. Ik heb wel een vraag van hoe werken jullie daar nou als je dus in die, je zit in een lava tube, maar ga je nou ook naar buiten en ga je dan ook echt in een ruimte pak naar buiten omdat de maan natuurlijk, ja daar is het vacuum. Is dat ook onderdeel van het analoog astronaut zijn? Ja, dus we gaan dan eigenlijk niet naar buiten de lava tube. Ik bedoelde de hele reden natuurlijk dat we in zo'n lava tube gaan zitten is omdat we de oppervlakte met alle gevaren van dien proberen te voorkomen. Dus de astronauten die wij vorige week hebben opgesloten in die lava tube, we hebben ze echt vrij letterlijk opgesloten, want ze mochten dus inderdaad niet zomaar buiten in habitat komen. En die habitat, dat nog net niet, maar zo bij ons waren ze ook weer niet. Maar we hebben dus inderdaad die habitat die hebben de astronauten zelf op moeten zetten in die grot. Dus we hadden wel vast beveiligingscamera's en energiesystemen van zonnepanelen die dan op de oppervlakte stonden met lange kabels die dan bijna 200 meter de tunnel ingaan zegmaar. En dat hebben dus de astronauten toen zelf hun habitat op hun rug eigenlijk mee moeten nemen naar de plek die wij dus van tevoren hebben uitgezocht en aan de hand van foto's en een 3D model aan de astronauten hebben laten zien van hier moet je de habitat opzetten. En dat hebben ze dus ook allemaal in een ruimte pak gedaan. En in dit geval dan helaas nog wel een simulatie ruimte pak. Dus het staat niet onder druk. Het is wel zo goed als afgesloten. Dus ze ademen geen verse lucht meer in zegmaar. Ze zitten echt wel afgezonderd van de natuur. Maar ze mogen dus wel die habitat uit maar dan zijn ze nog steeds in de lavatube. Dat begrijp ik van jou. Ja dan zijn ze dus nog steeds in de lavatube en dus nog steeds in een ruimte pak. En dat mag alleen als ze van tevoren dus toestemming hebben gekregen vanuit MCC. En ja met mij dus aan het hoofd. Precies en ja ik ga natuurlijk niet iedere zomaar moonwalk, spacewalk, EVA hoe je het ook wilt noemen goed keuren. Dus er moet wel echt een onderzoek aan vastzitten. Wat moeten we ons voorstellen bij zo'n lavatube? Hoe is dat gekomen en hoe ziet dat eruit? Het grappige is dus eigenlijk dat vaak wordt het ook wel grotten of tunnels genoemd. Maar we hebben daar in het Nederland eigenlijk niet per se een goed woord voor. Want een grot is per definitie eigenlijk erosief. Dus dan heb je bijvoorbeeld een kalksteen aan de loop er water doorheen wat uiteindelijk een holte maakt. En een tunnel dat is kunstmatig gemaakt door meestal door mensen. Kan ook door bevers of fossels of zo zijn. En dit is echt de lava flow zelf eigenlijk die dus deze lavatube maakt. Dus op het moment dat je een vulkaan uitbarsting hebt van een specifieke compositie, specifieke viscositeit, temperatuur en dan ook nog over een bepaalde helling. Dus een hellingzoek van tussen de 0,5 en de 1,2 graden op aarde. Dan kan je dus deze soort lava buizen vormen. Dat is echt de flow zelf die de heuvel aan het afrollen is. En vervolgens natuurlijk afkoeld aan de koude aard atmosfeer. En dan een soort schilletje vormt bovenop de lava. En uiteindelijk is dat schilletje dat wordt dikker en dikker. En dat isoleert dan de warme binnenkant met de koude buitenkant. Dus het lava aan de binnenkant dat blijft vloeibaar. Dat stroomt door en dat schilletje wordt gewoon dikker en dikker. En uiteindelijk zodra dan de uitbarsting stopt of de lava gaat een andere kant op, dan houd je dus zo'n holle buis over zodra de lava allemaal is weg. Ja, precies. Dus ja, een lava pijp zou misschien nog de beste Nederlandse term zijn wat dat betreft. En zoiets hebben we ook op de baan en daar willen we heen? Ja, ja. En het coole is dus, kijk, op aarde zijn de grootste lava tubes die zijn misschien een kilometer of drie, vier lang. En misschien wel, wij zaten hier dan ongeveer 23 meter onder het oppervlakte, relatief diep. Maar dat is het ook wel ongeveer. Maar op de baan heb je door de lagere zwaartekracht veel grotere structuren die nog steeds stabiel kunnen zijn. Dus er zijn lava tubes op de baan gevonden die wel 70 of 80 kilometer lang zijn. En op sommige plekken meer dan 300 meter wijd en meer dan 150 meter hoog, zeg maar. Wat een kreuzer. Ja, daar kan je gewoon... Ja, ik zal je even inreden. Sorry daarvoor. Maar wat ik luisteraars kan aanraden, dat is om de eerste uitzending met Mark, de eerste podcast met Mark even op te zoeken op de bnr.nl site bijvoorbeeld. Want daar heb je dat ook al een keer uitgelegd, die structuur van die lava tubes. Wat ik jou verder wil vragen, want jullie gaan naar zo'n... jullie doen zo'n missie om wat te leren. Het verblijf in die tube is intussen afgelopen, begrijp ik. Wat hebben jullie nou geleerd? We hebben enorm veel geleerd. Het was echt heel spannend. We hebben dus met mensen uit 17 verschillende landen hebben we samengewerkt. En we hadden 16 verschillende onderzoeksprojecten waarin we bijvoorbeeld dus gingen kijken naar hoe werkt een ruimtepak en wat zijn nou knelpunten op het moment dat je ook zelf echt fysiek bijvoorbeeld moet gaan klimmen. Maar we hebben ook stressstudies gedaan waarin we dan de bloedwaardes eigenlijk van de astronauten aan het mee te waren, zowel voor tijdens als na de missie. En dan echt om te kijken wat voor een invloed heeft dat nou. En ja, ik denk eigenlijk een van de grootste dingen waar we achter zijn gekomen, wat ergens ook misschien wel het simpelste is, is dat je echt moet uitkijken hoe je de communicatie tussen het Missie Control Centrum, dus MCC, en de astronauten echt volledig vloeiend kan houden. Want zodra die astronauten opgesloten zitten in die lavatube, dan zijn ze vrij letterlijk natuurlijk afgezonderd van de rest van de wereld. En dan krijg je een heel sterk soort van wij versus hen gevoel. En dat was wel echt opvallend, dat op een gegeven moment waren eigenlijk de astronauten gefrustreerd met MCC en MCC was gefrustreerd met de astronauten. Maar je hebt hetzelfde doel en je wilt hetzelfde en je hoopt natuurlijk dat iedereen alles overal veilig kan blijven doen. En uiteindelijk hebben we dan in de debriefing na de missie hebben we ook nog met een NASA astronaut gesproken, Gregory Shamitov. En hij hoeft geen kwartjes in de geluven te doen hoor trouwens. Nee, daar viel even een pen. Maar die had het er ook over dat inderdaad eigenlijk bij het ISS dat het soms ook wel een beetje gebeurt, dat het echt lastig kan zijn om die communicatie in goede banen te houden. En dat vond ik zelf wel het grootste ontdekkingspunt. Je gaat naar de maan en je vergeet je menselijkheid of zoiets meer. Nou, laten we hopen dat volgende missies die menselijkheid meenemen. Ik wil het hier graag bij laten. Wat jouw bijdrage betreft Mark Heemske, dank je wel vanuit Rijkjevik. Ja, en die pen, het klonk hier voor mij tenminste als muntjes die in het rond rollen. Dus vanaf mijn opmerking. Of andere zwaartekrachten. Ja, andere zwaartekrachten, ja dat zal het zijn. Heel goed, dus Mark Heemske, tot de volgende keer. Dan zul je er ongetwijfeld meer over vertellen, dus dat lijkt me leuk. En wij gaan hier verder in de studio met een reguliere Space Cowboys. En ik ga de kring even rond zoals we dat meestal doen. Bruno, pak een beetje twee leukste onderwerpen waar we het over gaan hebben. Een leuk, maar klein onderwerpje vind ik Voyager. De missie, de zon die al in 1977 vertrokken is. Inmiddels is het zonnestel eruit gevlogen. Die begon een beetje te glitsen. Hij begon zich te misdragen. Ja, ik dacht meteen als je dan zo'n oude telefoon hebt dan doet de homeknappen niet meer. Of krijg je allemaal een streep over je scherm ofzo. Dat ding is 45 jaar oud, dus dat mag wel. Maar in ieder geval hebben ze het toch nog op afstand weten te repareren. Hij stond dan verkeerde signalen uit. We houden nu even bij het benoemen van het onderwerp. Wat is het tweede? Het tweede onderwerp is zonnestormen. Af en toe braak de zon deeltjes naar ons uit. Daar kunnen we last van krijgen. Oké, gaan we het over hebben. Erik? Ik denk we ontkomen er natuurlijk niet aan om over de SLS test. De lancering die niet doorging. Ja, en tweede onderwerp. Ik heb een paar sataniet telecommunicatie onderwerpen. Oké, leuk, prachtig. Ik heb mede op verzoek van Marieke Baan, mede Space Cowboy. Web, de web telescoop die die koolstofdioxiden heeft gedetecteerd in de atmosfeer van een exoplanet. Daar gaan we het over hebben. En wat is het nog meer? Oh ja, dat vind ik een hele mooie. Er is een nieuwe start-up, een ruimtehuis, start-up Orbit Fab heet die. Kijk, ik ring even rond. Erik Knik, dat is een bedrijf dat wil satellieten in geostationaire baan gaan bijtenken. Dus dat is ook heel interessant. Goed. Nou, we moeten met Artemis beginnen. Vind je ook niet Erik? Ja, dat was de grootste nieuws van de week. Dat de lancering niet gebeurd is. Dat Muze van Baal niets in schoenen heeft opgebreid. Dat vond je ook op Twitter heel mooi volgen dat dat niet gebeurde. Dat hij heerlijk moussaka heeft gebreid. Maar hij heeft ook nog gezegd als het nou toch niet binnen. Hij zou zijn schoen opeten als? Als die lancering meteen de eerste keer zou lukken. Als die de eerste keer zou lukken. Maar hij heeft nu gezegd zijn andere schoen is nu aan de beurt. Om niet opgegeten te doen? Nou, als hij over twee weken nog niet gelanceerd is, dan hoeft hij zijn schoen niet op te eten. Als ik het goed begrijp. Ja, Michel moet het misschien mee proposeren. We zullen dat gewoon met elke podcast nog even op terugkomen. Dat lijkt me sowieso leuk. Wat was er precies mis met SLS dat die lancering niet doorging? Weten ze dat eigenlijk al? Nou, dat weten ze. Er zitten natuurlijk op die SLS raket vier zogeheten RS25 motoren. Dat zijn overgebleven motoren van het Space Shuttle tijdperk. Er zaten altijd drie op elke Space Shuttle. En die hebben ze gehouden. Want dat zijn hele mooie technische juweeltjes. Hele goede motoren. En die zitten op die SLS. En één van die motoren, één van die vier, die gaf een verkeerde temperatuur aan. Want die moet namelijk heel diep gekoeld worden naar min 250 graden Celsius. Want er gaat vloeibare waterstof in. En je wil niet dat als die eenmaal aan wordt gestoken dat die een enorme temperatuur schok krijgt. Dat die ineens heel koud wordt. Dus die temperatuur was niet goed om hem op te starten. En dat heeft uiteindelijk tevolg zorg dat die hele lanceerssequence is gestopt. Maar goed, naar onderzoek kwamen ze erachter dat er dus een temperatuur sensor niet goed werkt. Dus het was heel hoog waarschijnlijk. Maar dat was gewoon op de goede temperatuur. Alleen de sensor zei dat hij toch te waard was. En ze hadden onvoldoende tijd. Wanneer was het nou? Dinsdag? Maandag. Maandag was het al op te lossen. Maar zaterdag zullen ze het opgelost hebben. Kunnen we daarvan afvragen? Dat is nog even te vragen. Ze moeten om die temperatuur sensor, eigenlijk zou je zeggen, moeten we die temperatuur zender vervangen. Maar dat is nog niet zo 1, 2, 3 logisch om dat te doen. Dus de kans is nog aanwezig. Nu ze gepland hebben voor zaterdag, denk ik, nou ja, ze gaan gewoon met die, of ze gaan die temperatuur sensor vervangen on-pad, zeg maar, waar die staat nu. Of ze gaan er gewoon vanuit van ja, hij geeft geen goede waarde aan, we gaan gewoon. Omdat er natuurlijk, er zitten nog meer sensoren op dat ding die ook aangeven dat hij in een goede conditie is. Ja, misschien nemen ze dat risico. Maar ik denk dat ze dat risico nemen. Nou, dat ze hadden gedacht, whatever, we lanceren toch. Was het dan goed afgelopen? Ja, ik denk het wel. Ik denk het wel, maar ze nemen die risico's niet. Nee, dat begrijp ik wel. En nu ze weten dat die sensor echt stuk is, ja, dan is dat een beetje gemitigeerd, zeg maar. Kijk, op het moment dat die sensor echt een goede waarde geeft, van hij is niet koud genoeg. En ja, zo'n ontsteking gebeurt en die motor krijgt een te hoge thermische shock daardoor en die gaat stuk. En die raket gaat niet goed omhoog. Ja, dat was zeg maar wat er had kunnen gebeuren. Ja, ja, oké. Dus ja, nou, moeten we gewoon zaterdag afwachten. Is er verder nog iets over te melden? Ja, nee, volgens mij niet. Ik heb even de technische briefing nog geluisterd van waar ze allemaal rekening mee houden. En toen viel me ook op dat ze in de twee uur tijdspannen dat ze hadden om dat ding te lanceren, dat ze ook iets van veertig keer een moment hadden waar ze niet konden lanceren vanwege interferentie met het debris field wat ze tegen zouden komen tijdens de lancering. Dat waren steeds stukjes van tien seconden of een minuut of een paar seconden, wat ze zeggen, ja, dit kunnen we niet lanceren. Dat viel me toch wel op. Ja, het debris field is het ook? Ja, nou, het debris field wat we... Hebben die namen tegenwoordig? Wat we hebben aan satellieten die om de aarde heen draaien. Oh jeetje. Ja, dat mag natuurlijk niet gebotst worden. Ik denk dat ze daar toch wel extreme risico's niet willen nemen om botsingen te voorkomen. Met een raket van, wat kost die ook weer? Een miljard per exemplaar geloof ik. Ja, hoe je dat uitrekenen. Maar hij heeft tot nu toe volgens mij twintig miljard dollar gekost. En ja, de projectie is dat die ongeveer een miljard dollar per lancering gaat kosten. Als die één keer per jaar gaat, dat is de huidige planning. Ja, als ze het vaker doen dan wordt het goedkoper. Ik denk dat het bij Arten is één, twee en drie nu wel gepland. Ik denk dat die misschien nog wel gaan vliegen, maar daarna is het afgelopen. Ja, waarom denk je dat? Nou, omdat dan heb je Starship online en je hebt New Glenn online. Ja, dit stomme ding is niet herbruikbaar. Ja, die van die motoren waar het net over hadden. Die worden dus maar één keer gebruikt. Die kun je straks vinden op de bodem van het Atlantische Oceaan. Kijk, daar liggen ze. 125 miljoen dollar per stuk. Ik zal altijd goedkoper zijn met z'n gebruikbare wakketten. Oké, we gaan eerst gezellig zaterdag afwachten. En dan is het de eerste en laatste vlucht van de ESA. Nou, dat zal het niet zijn, maar we kunnen hier eindeloos grap over maken. We gaan naar Bruno. Voyager één dan maar, maar nu echt rustig even. Haha, dat is goed. Ja, ik wou het graag vertellen. Ja, nee, begrijp ik. Ik heb een jaar geleden een artikel geschreven over de Voyagers. En die toen al dan niet net over de rand van het zonder stijl zou heen gaan. Dat ze trouwens volgens de kanten een stuk of tien keer gedaan hebben. Maar ze zijn er nu echt echt uit. En steeds andere randen bedoel je. Ja, ja, ja. Je hebt toch een beetje nieuws aanleiding nodig. Maar, maar ja, ze doen het dus nog steeds. En alleen krijg je een beetje kuren. En ja, dat vond ik zo herkenbaar. Oude spullen gewoon op een gegeven moment. Ja, oude spelcomputers. Jij noemde mobieltjes, maar er zijn allerlei voorbeelden van. Ja, ja, ja. Dus wat er gebeurde is een of andere stand. Signalen die hij doorgeeft over hoe het met zijn instrumenten is. Die kwamen helemaal vervormd aan. En dat hebben ze proberen uit te zoeken hoe dat kwam. En dat kwam omdat hij hem dan door een computer heen stuurde. Die al jaren geleden ook al stuk gegaan is. Dus dat ding, dingen gaan stuk. En ook worden instrumenten langzaam uitgeschakeld. Omdat er steeds weer minder energie is. Ja, de stroomvoorziening loopt steeds verder terug. Ja, want er zit dus een radioactieve bron op. En dat levert steeds minder. Stroom. Met een paar jaar zal het ook afgelopen zijn. Dan is er geen enkel instrument meer stroom. Maar rekken zolang het kan. En dat signaal ging door een kapotte computer. En waarom is niet helemaal duidelijk. Maar ze hebben het dan weer rechtgetrokken. En nu werkt dat dan weer. Dus we kunnen nog even vooruit met Voyager 1. Ja, ja, ja. Ik vond de berichtgeving er een beetje dubbelzinnig over. Want ik las dat het signaal ging door een dead computer. En ik zou zeggen als je een signaal in een dode computer invoert. Dan komt het er nooit meer uit. En als het eruit komt dan zou het ongeschonden moeten zijn. Want een dode computer kan er weinig aan bederven. Maar blijkbaar is dat toch ingewikkelder. Dat weet je ook niet meer dan ik. Ja, en ik had die computer last onder handen. Nee, ik... Dank u wel. Nee, dat ding zal inderdaad niet goed meer doen. Ja, net niet dood genoeg om dat signaal ongemoeid te laten. Ja, ja, ja. Maar dat begrijp je trouwens nog eigenlijk niet. Waarom dat nou gebeurd is. Ze hebben wel weer dat ding opnieuw geprogrammeerd. De computer die wel leeft. En dat nu weer nu goed gaat. Maar waarom Voyager nu had besloten om dat dan weer de dead computer te doen. Ja, dat zal inderdaad ook onder de kuren vallen die Bruno noemt. Die code die draait op Voyager, dat is ook 45 jaar oud. Dat is niet mega bij, dat is gigabyte. Dat is een heel klein simpel programma. Zou die nooit op een of andere manier zijn geupdate? Of hadden ze toen nog geen update voorzieningen? Nou, dat weet ik niet goed. Ja, ik denk wel dat daar update voorzieningen in zaten. Maar gewoon zeg maar de hele complexiteit van die code is niet gelijkbaar met wat er nu is. Het is allemaal heel simpel in FDNL zeg maar. Dus ja, hoe ze nou ook niet kunnen begrijpen dat wat er nu gebeurt is, dat is ook wel interessant. Ja, goed we hebben hier een speciale belangstelling voor de Voyagers. Ja, precies Thijs Roes. Die heeft zelfs een tatoeage op zijn lijf. Hij heeft een Voyager tattoo op zijn lijf. Het was 21 lichturen en 48 minuten is hij van ons vandaag. Oh, nog even, we hebben een licht dag waar we het over kunnen hebben. Ja, bijna. Ja, er is zo'n website van NASA waar je van het Deep Space Network, waar al die grote antennen staan, dan kun je live zien met welke spacecraft ze nou contact hebben. Je ziet heel vaak Voyagers daar langs piepen. Kun je een link geven die ik in de show notes kan zetten? Voor die site, dat is vreselijk leuk. Nou, dan zal ik vertellen wat het nieuws is van de Web Telescope, want dat is er ook eentje die we bij moeten houden. Die heeft definitief bewijs gevonden voor koldioxiden bij een sterp 700 lichtjaar hier vandaan. En dat is een gasreus genaamd WASP 39b. Ja, dat is eigenlijk het hele verhaal. Web neemt waar in overwegend infrarood te kijken. Even stiekem de kring rond, dat klopt wel. Ze zullen CO2-absorbtielijnen of uitzendlijnen hebben gevonden die het bewijs van dat molecule leveren. Ja, in de planeet die om die ster heen pijpt. In de atmosfeer van die planeet. Ja, niet de ster. Daar zagen ze dat inderdaad. Maar die planeet zelf was 900 graden Celsius. Dus het is wel, zeker niet CO2 wat door plantjes is produceerd. Niet vloeibaar. Nee, blijkbaar blijft dat molecule wel heel bij die temperatuur. Dat zal dan wel. Ja, dat is natuurlijk de vraag van wat is nou de oorsprong van dat CO2? Als je nou maar zuurstof hebt en je hebt kalstof ergens, dan oxideert dat en dan heb je CO2. Maar wij denken natuurlijk altijd meteen aan CO2. Dat wordt door fotosynthese en door levende organismen geproduceerd. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Ja, dat is eigenlijk een beetje uitschondeling waar we hier zitten, omdat we hier zoveel zuurstof hebben. Dat is juist een rare, een vreemde omstandige. Ja, dus het zoeken naar zuurstof is natuurlijk veel interessanter. Als je ergens zuurstof ziet, denk je, dat moet ergens. Dat is een vingerafdruk van leven. Maar CO2 dus niet. Svenis is ook, dat is 99% zuurstof. Dit blijstelde de aanwezigheid van kalstof, maar dat is ook weer niet zo bijzonder. Want dat is eigenlijk overal. Al is het in de vorm van methaan of wat dan ook. Ja. Maar dit is wel een primeur, blijkbaar. Enig idee, Bruno, waarom dit heel erg belangrijk is. Waarom Nature dit accepteert, want dat is namelijk het geval. Dat gaan ze afdrukken. Was het niet ook gewoon de eerste peer-review, de publicatie die van WEB afkomt en natuurlijk in de sneltreinvaart klaargemaakt. Ja, en dat je natuurlijk een atmosfeer van een exoplanet, dat je daar kunt identificeren wat de moleculen kunnen aden. Dat is natuurlijk niet eerder gedaan. Ik denk dat dat wel eerder gezien. Ja, water bijvoorbeeld, dat herinner ik me wel. Maar nog niet met WEB misschien. Ja. Ja. Goed. Primeurs in elk geval. Mooi. Komt ook in de show notes. Dan kan iedereen zich zelf daarover bijlezen of wachten op de publicatie in Nature. Want daar zal nog meer en nog diepgravender informatie in staan. Bruno, wat was jouw andere bericht ook weer? Ja, dat was een paar weken geleden stond ik ten noorden van Leiden te kijken naar de nachtelijke hemel. En de hoop op noordenlicht. Ja, want toen was gezegd dat de activiteit van de zon zodanig was, dat dat er aan mogelijk was in elk geval. Ja, je hebt af en toe dat de zon zo'n bel deeltjes uitbraakt en als je dan geluk hebt, dan knalt hij tegen de aarde aan. En als je dan heel veel geluk hebt, dan is dat zo krachtig dat het noordenlicht zich helemaal uitstrekt dat je het hier ook kan zien. Nou, zoveel gelukken hadden we niet. Het is wel noordenlicht gefotografeerd vanaf Ameland. En je hebt dan zo'n klein ploegje mensen die dan allemaal in een auto springen en dan naar een plek gaan waar je het uitzicht op het noorden hebt en dan de hele tijd appen van hey, zie jij het al? Zie jij het al? Ja. Nou, dat viel een beetje tegen zoals eigenlijk altijd, maar dat is helemaal niet erg. Maar je hebt het wel gezien? Nee, deze keer niet gezien. Het is gezien. Het is niet onopmerkt gebleven. En dat gaat nu vaker gebeuren omdat de zon heeft zo'n activiteitscyclus die nu weer in de lift zit. Oké. Dus het gaat weer steeds vaker gebeuren. En dat brengt mij op dat onderwerp van deze podcast, Ruimtevaart. Die activiteit kan schadelijk zijn voor satellieten. Dus wat er kan gebeuren is dat of die deeltjes rechtstreeks op die satellieten terechtkomen. Of die satellieten zijn straalingsgehard. Je leest het wel vaak, maar je hoort het niet vaak. Af en toe gebeurt het natuurlijk wel. En het andere is dat die activiteit ook zo hard op de atmosfeer kan raken dat er een soort zwelling is en dat de atmosfeer gaat uitzetten en dan de lage satellieten afremt. En dat is al in februari gebeurd met een aantal satellieten van SpaceX. Er zijn 40 gewoon naar beneden gekomen. Oh, 40 stuks. Ja. We hebben er een paar duizend al. Dat kunnen we wel niet missen. Ja, 3.000 in dat enorme netwerk dat hij wil bouwen. Maar 40 is natuurlijk geen... Dat is toch wel jammer, denk ik. Een aardig sommetje per stuk waard. Of wat ik een sommetje niet weet. Ja, dus dat was ook een beetje raar. Er zijn verwachtingen van die activiteit en dat wordt in de gaten gehouden. Net zoals space debris heb je ook space weather. Maar ja, dat kan dus misgaan. En kijk, de vorige zonnecyclus die piekte rond 2012, geloof ik. Dat zou kunnen gebeuren. Het gaat om de 11 jaar ongeveer. Ja, dat is het. En toen had je natuurlijk ook satellieten. Maar wat er sindsdien al is bijgekomen is natuurlijk enorm. Dus ja, ik vraag me wel af hoe gaat dat deze keer gaan. De omstandigheden worden toch anders in de aanloop naar de... We worden kwetsbaarder door alle satellieten waar we ons van afhankelijk maken. Ja, precies. Dus afwachten. Spannend wat een vraag. Mojo. Dank je wel Erik. Jouw volgende. Ja, misschien daarop aansluiten. Er is al een slachtofferage gevallen afgelopen maand. Dat het Galaxy 15 satelliet, geoscessionaire telecomsatelliet, die ging tijdens een van die zonnestormen, zeg maar, ging die uit. En zijn ze nog steeds mee bezig om die weer aan de praat te krijgen. Want je zei net wel van, iedereen blij, oh, er komt een zonnestorm aan. Maar de satellite operators die... Nee, ik heb nu ook over de noordenlichtjagers. Maar dat is weinig gevoel. Maar je bent de ruimtevaart ingejeur, Erik. Is het erg moeilijk om satellieten zo te ontwerpen dat ze hier gewoon tegen kunnen? Nou, tot een bepaald niveau is dat niet moeilijk. Maar als het echt extreem wordt, is dat wel moeilijk. Ik bedoel, zo'n satelliet moet zo licht mogelijk zijn, maar je wilt altijd aan de buitenkant gelijkt. Je kunt het niet in lood inpakken. Nee, je kunt het niet in lood inpakken. Dus dat is een massa overweeg dat je tot een bepaalde flux ontwerpt. Dat je daar moet je wel tegen kunnen. Een paar worst cases daar worden ze tegen beschermd. Anders is het jammer. En ze zetten ze ook in een speciale stand als het echt moet. Dan kunnen ze met de zonnepaneelrichting dan... Ik weet niet precies hoe ze hem zetten. Ik leid de doorsneden naar de richting waar de storm vandaan komt. Astronauten gaan ook schuilen in het ISS tegen de straling. Nog meer vandaag over? Nee, nee. Ik denk dat er inderdaad een slachtoffer was. Maar er komen er meer. Het is drukker natuurlijk. Dat is het punt van Bruno. Er komen steeds meer satellieten in de bouwplaats. Die zonnecyclus komt nu weer even terug op volle kracht. Er gaan slachtoffers vallen. Dat moeten we in de gaten houden. Dat is helder. Oké, laat ik dan vertellen over die start-up. De start-up gaat om Orbitfab. Die wil aan space refueling gaan doen. Ze gaan een dienst organiseren. Die moet in 2025 beginnen. Bij Space Scaleless twijfelen we altijd aan dit soort prognoses. Maar ze willen een brandstoftank iets boven die geeststationaire baan positioneren. 300 meter daarboven. Dat wordt tussen de geeststationaire baan en de graveyard orbit. Waar opgebruikte satellieten naar toe worden gebracht. Daartussen komt de brandstoftank. Er komt een shuttledienst. Die gaat vooraan de brandstof naar geestationaire satellieten. Van klanten, bedrijven die wensen daarvoor te betalen. Dat kost 20 miljoen per tankbeurt. 20 miljoen dollar. En wat was er nog meer? Er is een soort standaard voor de tankdop. Dat je daarop aansluit. Die heet RAFTI. RAFTI, R-A-F-T-I. R-A-F-T-I, ports. En satellieten die daarvoor zijn, kunnen makkelijk geholpen worden. Andere satellieten is mogelijk, maar er zitten meer haken en ogen aan. Zegt het verhaal uit spacenews.com. En wat tank je dan? Hydrazine is in eerste instantie de bedoeling. Later op de agenda komen andere brandstoffen. Zoals waterstof en methanen. Maar het is geen makkelijk te hendelen brandstof? Nee, zeker niet. Als je eenmaal van de aarde af bent, dan wordt het minder gevaarlijk. Het is een moeilijk goedje. Als ik goed ben geïnformeerd, ontbrandt het van zichzelf. Dat heeft geen zuurstof nodig. Dat klopt. Dat is heel fijn. Het geeft heel veel push. Je kunt temperatuurschommeling hebben. Je kunt het goed opslaan. Als je er mee in aanraking komt, met je huid of longen, dan is het over. Het is niet het fijne aspect. Verder is het een perfect spul. Er zijn overigens wel groene alternatieven. Dat verbaast me dat ze dit doen. Terwijl je ook ziet dat er veel groene alternatieven zijn. En worden gebruikt. Ken je er een die je kunt noemen? Ik ken geen namen van die. Ik weet in Bedford engineering. Dat zit in Brabant. Dat is een Nederlandse bedrijf. Dat heeft ook een Zweedse bedrijf overgenomen. Die hebben daar technologie voor. Die verkopen dat al. Waarom zou dat niet op deze manier gedaan worden? Misschien omdat die groene oplossing nog niet in voldoende satellieten is. Om zo'n tankdienst rendabel te maken. De huidige satellieten in geostationair orbit. Voor het grootste deel is dat nog allemaal hydrazine. Er zijn er misschien een paar die op groen werken. Dus de grootste markt is nu wel hydrazine. Maar dat is nu het geval. Ik zie dat deze dienst nog wel even duurt. Omdat dat echt een markt gaat worden. Dat de operators er echt wat mee gaan doen. Ze moeten dat eerst maar eens van de grond zien te krijgen. Ik ben in elk geval altijd skeptisch over. Het is wel grappig dat het een nieuwe business vertical in de ruimtevaart is. Dat heet dan In Orbit Servicing Assembly and Manufacturing. ISAM. Dat is een nieuwe business line waar heel veel bedrijven zich nu achter gaan schaaf. We gaan dingen doen in de ruimte. Niet alles komt straks ook van de aarde. Satelieten opruimen is er ook eentje. Dat komt inderdaad geleidelijk van de grond. Satelieten kapen. Satelieten kapen, ook heel spannend. Dat hadden we vorige keer over. Zeker, goed. Mooi, dan hebben we de onderwerpen die we aan het begin snel even genoemd hadden. Om de luisteraars warm te maken. Wat heb jij nog meer, Bruno? Ik zag een mooi verhaal. Het is niet een mooi achtergrond. Dat is een Ukrainese crowdfunding voor wapens. Dat heeft veel geld opgebracht. En daar waren ze van die Byraktar drones van kopen. Het verhaal gaat dat ze die toen gratis gekregen hebben. Uit pure sympathie van fabrikant Bykar in Turkije. En toen hebben ze er een satelliet van gekocht. Dat is een Finns bedrijf. Icy. Icy. We hebben 21 synthetic aperture radar satellieten. Dat zijn radarbeelden. Van de grond maken. Het voordeel daarvan is dat je door wolken kan kijken. Het is nu zomer in Ukraine. Maar de herfst komt eraan. En je kan nog steeds zien waar tanks en dergelijke staan. Dus de satellietbeelden worden doorgezonden naar het Ukrainianse leger. Dat neem ik aan. Natuurlijk krijgen ze ook al heel veel informatie van de Westerse bondgenoten. Maar dit vond ik wel een opmerkelijk aankoop. Ze hebben dat ding wel gekocht. Die hing daar al bijna. Dat bedrijf heeft een netwerk van 21 satellieten. En eentje kun je dan laten richten en bestellen welke beelden je wil hebben. En je mag de andere beelden ook hebben. Maar ze hebben nog meer klanten. Dus je koopt je voorraad tijd op zo'n satelliet? Ja, je koopt een deel controle en een deel informatie. Maar dat is een soort nieuwe ontwikkeling. Je krijgt dan door iedereen een gefinancierde oorlogsvoering. En die breidt zich nu ook uit naar de ruimte. Ja, gekwouwd van de oorlogsvoering. Dank je wel, Erik. Wat anders? Ik zag het bericht van SpaceX en T-Mobile. Dat vond ik wel een opmerkelijke stap. Dat SpaceX nu met zijn Starlink-satellieten... mogelijk wil maken dat iemand met een telefoon... dus niet met zo'n Starlink-pizzadoos... maar echt gewoon met een telefoon die je nu al hebt. Dat je dus ook via die Starlink-satellieten in de toekomst... kunt gaan smsen en kunt gaan bellen... op plekken waar dus geen bereik is. De dead zone, zoals ze dat noemen. In Nederland hebben we daar bijna geen last meer van. Moet je daar een nieuw mobieltje voor hebben? Die satellieten moeten op een of andere manier 5G leveren. De satellieten die nu hangen van Starlink... die werken nog niet daarmee. Maar die volgend jaar gaan gelanceerd worden. Daar komt een speciale transponder op. Dat is een hele grote spijt om een grote telefoonpaal in de ruimte te hebben. Ik las die dingen 25 vierkante meter zijn qua open vlak. Dan heb je het over een ander bedrijf. Dat heet AST Mobile. Met SpaceX, met de Falcon 9... gaan ze zo'n satelliet lanceren met een heel grote antenne. Die wil eigenlijk diezelfde markt gaan bedienen. Dus dat je gewoon met je mobieltje trekt met de ruimtebel? Dat betekent dat een satelliet in de ruimte... het signaal van een mobieltje op de grond moet kunnen ontvangen. Terwijl dat mobieltje niet als een idioot energie kan gaan zitten uitstralen... want dan is de accu zo leeg. Dus je moet een fenomenale gevoeligheid hebben daar in de ruimte. Dat is waarschijnlijk een ontvangelijkheid. Ja, dat kan. Er is een ander bedrijf, dat heet Link, die wil ook die markt op. Die heeft al gedemonstreerd dat dat kan. Dat is wel spectaculair. En dan breiden ze hun klantenkring natuurlijk gigantisch uit. Want tot nu toe ging het om mensen die in zodanige omstandigheden zitten... dat ze niet makkelijk breedband kunnen krijgen. Dus ze zitten niet in Nederland in de Randstad... maar ergens in de middle of nowhere, dat is dan ongeveer een ijs. Of in een gebied zoals Amerika, waar een normale breedband verschrikkelijk duur is. Die markt voor Starlink is eigenlijk vrij beperkt. Maar zodra Starlink een mobiele provider wordt... en het werkt allemaal zonder al te veel toeters en bellen... dan hebben ze de hele wereldmarkt als doelgroep. Ze zien dat als echt miljardenmarkt. Wat ik las is wel dat de bandbreedte nog wel vrij beperkt zal zijn. Dus dat je niet meer gaat geen YouTube-filmpjes kijken. Wat was het, 2 tot 4 megabit per seconde? Voor een hele cel. Ik weet niet hoe groot een cel precies is. Ik heb nog wel eens YouTube-filmpjes gekeken toen ik nog maar een kwart megabit per seconde had... met mijn eerste ADSL-doosje. Dus ja, als je precies uitrekt wat video voor bandbreedte vereist... dan kom je met 2 tot 4 megabit toch echt wel een hele end. Maar goed, je moet dat dan wel delen met meerdere gebruiks... maar goed, je zit in een gebied waar geen bereik is, waar dus weinig mensen zijn. Ja, en je hebt met je ene mobiel je verbinding met één satelliet... maar er hangen er op elk moment toch wel tientallen tot honderden boven je in het zwerg. Maar je gaat maar via één. Maar ik bedoel, alle mensen om je heen kunnen misschien naar die ernaast. Nee, dat klopt. Maar dat zullen ze ongetwijfeld meegerekend hebben in dat getal van per cel 2 tot 4 megabit per seconde. Zakelijk een hele interessante stap en dat gaat die markt misschien nog weer eens extra opschudden. Ja, en het bevestigt ook die andere twee bedrijven, dat AST Mobile die daar al veel langer mee bezig is... en Link ook, die zou denken, oh die zullen er wel niet blij mee zijn... dat SpaceX en T-Mobile dit nu gaan doen. Die zeggen, ja, onze markt wordt juist... Nu Elon Musk heeft geroepen van, ik ga hierin. Oké, dat valideert zeg maar hun businessplan naar hun investeerders. Die zijn er eigenlijk heel blij mee. En Apple gaat trouwens ook 14 september een nieuwe iPhone uitbrengen... en die heeft een vrij opmerkelijk filmpje geplaatst van een soort teaser... en dat ziet er een beetje starry uit zeg maar, van is het iets SpaceX? Nou ja, de vraag, gaat Apple ook zoiets doen? En de gedachte is aan een global star, die heeft ook zeg maar een netwerk van satelliet... om het via het global star netwerk dat de nieuwe iPhone 14 daarmee zou kunnen gaan communiceren. Ja, het zou wel fijn zijn als we hier in Nederland weer eens wat meer hadden... dan de drie netwerken waar we het van moeten hebben. En dat hebben we... Al voor mobiele telefonie? Ja ja. Fysiek, kijk, we hebben natuurlijk ontzettend veel providers... en daar hebben we, dacht ik, drie netwerken, namelijk die van KPN en die van Vodafone. En die van... Tim Warburg? Tim Warburg, inderdaad. Ja, en politiek is natuurlijk ook wel een ander verhaal. Je kunt bijvoorbeeld nou niet uit de bezetten delen van Oekraïne... kun je niet bellen met Oekraïne, dat wordt allemaal via Russische providers. En er zitten natuurlijk wel meer landen waar je beperkt wordt met wie je kan bellen. Dat is dan natuurlijk ook opgegeven. Ja, toen je zei politiek, toen dacht ik eigenlijk aan iets anders. En dat ga ik nu zeggen. Want in Nederland wordt de... vandaar die netwerken, de telecomfrequenties, die worden geveild. Omdat, om in Nederland mobiele telefonie te kunnen leveren, heb je zo'n fysiek netwerk nodig. Maar dat dreigt dus in de nabije toekomst anders te worden. Als het ook via satellieten tot ons kan komen, door toekomst van Amerikaanse bedrijven. Maar er zijn regels voor. Als een satelliet boven Nederland vliegt en die wil radiofrequenties over Nederland strooien... dan moeten ze wel toestemming hebben van de Nederlandse overheid. Ja, dan... Oké, nou, daar dan de consequenties van zijn. Ik kan niet zomaar over Rusland gaan vliegen en zeggen, nou, in Rusland hier... Nee, nee, dus ze zouden gedwongen kunnen worden om in het Nederlandse luchtrem... dat is trouwens niet het Nederlandse luchtrem, want het is de ruimte. Maar even goed, ze zouden gedwongen kunnen worden om dat uit te zetten als ze over ons gaan vliegen. Nou, oké, dat is te veel om nu nog verder over te speculeren, denk ik. Dus daar houden we mee op. Ik heb hier ook een beetje een randonderwerp als het gaat om ruimtevaart. Want dat zijn lotgevallen van de Airbus Zephyr S-drone... die op vrijdag vermoedelijk is neergestort. Het is een leger drone, vandaar dat we lang niet alles over weten. Maar die is neergekomen na een vlucht van 64 dagen en een beetje. Dat is in ieder geval de langste vlucht van een vliegtuig ooit. Nee, sorry, de langste vlucht van een bemand vliegtuig. Ik begin opnieuw. Het is de langste vlucht van een onbemand vliegtuig ooit. Dat is het gek, hè? Want er is maar één langere vlucht geweest. Dit was dus 64 dagen en 19 uur en nog wat. En er is een vlucht geweest van 64 dagen en 23 uur en nog wat. Maar dat was een bemanden vlucht. Dus alleen die ene bemanden vlucht was langer. En het absolute record van deze onbemanden vlucht... hebben ze gemist op een uurtje of vier. Die bemanden vlucht vind ik ook fascinerend. Dat die langer was. En zo lang, bedoel. Hoe lang blijf je nou in een vliegtuig? Deze drone, als ik het goed zie, was uitvroeger uitgerust met zonnecellen. En hoe dat destijds is gegaan met die bemanden vlucht van 64 dagen en meer... die informatie heb ik niet. En wat van deze vlucht, van die Zephardrone, de toepassing, de doel precies is geweest... dat is ook niet bekend. Dat heeft het Pentagond niet bekend gemaakt. En ook niet hoe die precies aan zijn einde is gekomen. En door de manieren waarop die vlucht tot een einde kwam met toch vrij snel hoogteverlies... en zo wordt aangenomen dat die is verongelukt. Waar dan? Boven Arizona. Even kijken of ik dat nog snel kan terugvinden. De interessante toepassing is natuurlijk... als je dat gewoon ongeremd of ongelimiteerd kunt laten vliegen... is dat je iets hebt hangen waar je telecommunicatie mee kunt doen. Precies, wat in sommige opzichten kan rivaliseren met satellieten. En je kunt ook denken aan het maken van luchtfoto's. Als je dan vliegt zit je er iets dichterbij en kun je nog scherpere foto's maken. Ik weet, Google had op een gegeven moment ook zo'n project. Dat hebben ze later weer verlaten. Met ballonnen toch? Project Loon. Daar zijn ze weer mee gestopt. Die ballonnen waren toch wat moeilijker te beheersen. Die waren met alle winden mee. En dat deden ze dan ook. Dus inderdaad is dat tot een einde gekomen. Maar dat was dus wel leuk. Een aantal nieuwe records heeft deze drone gevestigd. Alleen dat absolute duurrecord, dat hebben ze misgelopen. En die eerdere langste vlucht... Lijkt het toch op dat die in 1958 al geweest is. Mijn geboorte jaar. 150.000 mijl. En het oorspronkelijke bericht van die Zephyr drone, dat ik vond op Space.com trouwens. Daar zit ook een kaartje bij van de route die hij heeft afgelegd. En dat ziet eruit als toch een wat kortere route. Ik denk dat die niet zo'n vreselijk hoge snelheid heeft gehad. Dus dat hij dan toch vooral boven Amerikaanse grondgebied is gebleven. En die bemannde vlucht was een ballon of zo? Nee. Even kijken of ik dat snel kan vinden. Een mission modified 6 na 172. Dus dan vraag jij meteen aan mij hoe kwam die dan aan brandstof. Als die eenmaal op was. Die moet in de lucht zijn bijgetankt. Maar daarvoor heb ik dat artikel niet nauwkeurig genoeg gelezen. Dus dat kan ik je nu even niet vertellen. Dat gaat ook graag uitzoeken. In orbit servicing. Inderdaad. Maar het nieuws was dus dat die Zephyr drone het heel lang heeft volgehouden. En ook dat hij dat dure record uiteindelijk niet heeft gehaald. Mooi. Heb jij nog wat Bruno? Nee, ik ben er wel doorheen. Je bent er doorheen. Erik? Ik wil nog iets vertellen over waar ik zelf mee bezig ben. Ik ben bij een Holland docent aeronautical position engineering. We beginnen volgende week met een half jaar specialisatie voor space engineering. Er zijn vier jaar studenten die gaan fulltime alles doen voor de ruimtevaart. Ik zie zelf dat er heel veel bedrijven dat soort mensen ook willen. Technici. Dat is een nieuwe opleiding? Het is een bestaande opleiding, maar het is een nieuwe specialisatie richting. En als je die volgt, dan ben je ingenieur ING? Ja, dan word je bachelor of science inderdaad. Dus anders dan IR, wat je wordt op een technische universiteit. Het verschilt is een beetje. De HBO studenten zijn iets meer praktisch ingesteld. Dat wilde ik gaan vragen. Test engineers, design engineers. Terwijl de mensen die IR doen, die zijn ook wat meer wetenschappelijk en theoretisch geschold. We gaan een half jaar tegemoet met allerlei leuke space projecten. We gaan voor de Lunar Zebro project. Misschien hebben we het daar wel eens over gehad. Ik weet niet uit mijn hoofd, vertel maar. Dat is een project van de TU Delft om een maanrover op de maan te zetten. Die heeft een heel speciaal locomotion manier met zes wielen. Die wielen zien er heel bijzonder uit. Daardoor kan die elke obstakel niet hoog genoeg zijn om er maar af te komen. En die rover moet getest worden. Onze studenten gaan daarvoor een testfaciliteit bouwen in Delft. Om die rover te testen bij een zesde zwaartekracht. Wat je natuurlijk wil. En hoe doe je dat dan? Je hangt die rover aan een veer. En boven die rover zorg je ervoor dat die veer zo recht mogelijk boven die rover blijft hangen. Dus je volgt een rover met een camera systeem. En die veer zorgt ervoor dat je vijf zesde van het gewicht opneemt. En zo ervaart de rover zesde zwaart. Met zijn wiel ophanging ervaart hij een zesde deel van de zwaartekracht. En verder zullen we ook de lichtcondities willen simuleren. Dat je echt het licht hebt zoals je dat ook op de maan hebt. Dus zonder atmosfeer van de aarde maar echt met één grote lichtbron. En ook het maan zand simuleren. En dan gaan we kijken hoe kan die rover bepaalde operaties doen. En is dat een rover waarvan vast staat dat die gelanceerd wordt naar de maan? Dat staat nog niet vast. Maar er worden een aantal opties bekeken om hem naar de maan te krijgen. Er gaan zoveel missies naar de maan die gepland staan. Dus ik ga ervan uit dat hij ergens in de komende jaren meegaat. En dan echt gaat rijden daar. En die opleiding duurt een half jaar? Ja, dus dan gaan ze maandag mee beginnen. Dan is het de eerste keer. Ik ga zelf lessen geven op het gebied van baanmechanica. En over toepassingen van de ruimtevaart. En dan gaan we kijken hoe de collega's het doen over space propulsion en space instrumentatie. En allerlei engineering die je voor space nodig hebt. En termisch gezien wat experts opgetrommeld die wat gaan vertellen. En na dat half jaar zijn ze dus bachelor of science. En dan kunnen ze ge-recruit worden door ruimtevaartbedrijven. En zitten die nu al aan te trekken die ruimtevaartbedrijven? We hebben zonder onze studenten en zonder die space specialisatie dat onze studenten overal aan het werk kunnen. Ook zonder zeg je? Ja, ook zonder. Gewoon in het technisch veld. Maar we horen wel terug dat er bepaalde behoeftes zijn. We willen eigenlijk de perfecte werknemer al bij de start. En het is ook die behoefte waardoor de school heeft besloten om deze studierichting in te richten. Nou geweldig. Daar moeten we ook meer van jou over horen. Als het eenmaal begonnen is. Misschien als de eerste afgestudeerden met hun papiertje in de hand staan. Oké, nou dan zijn we er doorheen voor deze Space Cowboys. Hij is iets korter dan anders, maar wat geeft het? Ik dank iedereen voor het deelnemen aan deze aflevering. Bruno van Wayenburg en Erik Laan. Mijn naam is Herbert Blankesteijn. We danken ook Mark Heemskek nog een keertje die aan het begin hier in geur en kleur heeft verteld over zijn missie op IJsland. En tot zover de Space Cowboys aflevering 102. Heel graag tot over 14 dagen bij de volgende Space Cowboys. Dag.