In winterslaap richting Mars

Welkom allemaal al bij Space Cowboys op dit aflevering nummer... 88. Op naar die 180. Ja, dat is een mooi getal. Back to the future fans is dat natuurlijk een mooi getal. Sowieso. 88 en we nemen hem op vandaag met Thijs. Thijs Roes is hier en naast mij staat... Luc. Van de Nabeelen. Tegenover ons staat... Met Michel van Baal, dat ben ik. En wij hebben weer een heleboel te bespreken. Hé, en Herbert Blankesteijn zwaait door de ruit. Dat mag er niet bij vandaag. Dat mag vandaag niet bij zijn. Doei, goeie Herbert. Dag. In de geest aanwezig. Goed te bespreken. Wat heb jij, Thijs? Allerlei kleine nieuwtjes rondom Mars en dat blijft spannend. Ik had eigenlijk het idee dat het een beetje slow news weken waren. En dan vanzelf ga ik een beetje kijken naar... Goh, hoe staat het eigenlijk met Missies Elders? En toen bleek eigenlijk ook dat er afgelopen maand... best wel wat Mars nieuwtjes naar buiten kwamen. Dus daar ga ik het over hebben. Ja, nee, dat viel me ook op. Dat ze echt hele grote dingen zijn. We hebben momenteel even niet aan de hand. Maar we hebben wel heel veel leuke kleine dingen die... Ja, we hebben voluitzending ook met heel veel kleine dingen. En ik kijk weer naar het witte tapijt voor Rook. Met alle nieuwtjes van deze maand. Ja, weer een hele weg. Het duurde weer een paar afleveringen. Dus weer een tegeltje. Ja, precies. Veel dingetjes over ruimtesations aan en aanhangsels. En een plan voor een nieuw ruimtevliegtuig. Oh, een ruimtevliegtuig. Het is wel nieuw, maar het is eigenlijk de honderdste keer dat we het gaan proberen. En ik ben heel benieuwd. Een soort space shuttle versie 10. Ja. Ik ben benieuwd. Het idee is niet nieuw, maar inderdaad de poging is toe te juichen. Bovendien, ik vind eigenlijk een ruimtevliegtuig sowieso raar. Want op het moment dat hij eigenlijk vliegtuig wordt... is hij bijna per definitie niet meer in de ruimte. Omdat hij eenmaal van een atmosfeer gebruik maakt. Dus ja. Dan gaan we het zo overwijmen. Ik heb drie dingen. Een wat groter onderwerp. Want er kwam een wetenschappelijk publicatie tegenover... de impact van winterslaap bij marsreizen. Met opmerkelijk goed nieuws voor vrouwen. Maar dan kom ik zo meteen op. Ik kwam er tegen dat de NASA op dit moment wasmiddel aan het testen in de ruimte is. Zo, dat is vooruitzwevend. Wasmiddel. Ja, wasmiddel. Je moet er wat op kunnen draaien. Inderdaad. We hebben nu officieel als aarde een tweede Trojaan. Daar hebben we het eerder over gehad in een podcast toen het over Lucy ging. De Amerikaanse zonde die naar de Jupiter Trojaan is gegaan. Maar de aarde heeft nu officieel een tweede. Dus daar moeten we toch ook even sturen. Een Trojaan? Even voor de mensen die niet weten wat het is? Daar gaan we natuurlijk zo allemaal over tellen. Een Trojaan is een begeleider die in een van de lagrange punten van de aarde mee beweegt. En mee beweegt met de aarde in dezelfde plaats. Wat als we daar gewoon eens even meteen op doorgaan? Wat jij wil. Ja. Laat me doen joh. Er is dus een soort object in dezelfde baan als de aarde ontdekt. Een soort andere mini-planeetje. Net een schermpjaneetje. Ja, iets ingewikkelder. We hebben het wel vaker over die Trojaan. Of die lagrange punten gehad. Dat zijn die plekken waar je ten opzichte van de aarde eigenlijk stilstaat en mee beweegt met de aarde rondom de zon. Dus dan lijkt het rondom de aarde als twee op een vaste punten staan. De aantrengingskracht van alle objecten is ongeveer hetzelfde. Waardoor je ongeveer stil hangt. Iets ingewikkelder, maar ja inderdaad. James Webb hangt er nu ook. James Webb hangt er ook, maar dat is L2. Dat is helemaal aan de achterkant. Dus achter de aarde. Dat is superhandig. Want dan heb je altijd de maan en de aarde en eventuele straling en zon. Heb je allemaal aan dezelfde kant achter je. Dus dan kan je je schild die kant op rikken en richten. Heb je geen last meer van. Hier gaat het over de punten L4 en L5. Die zitten aan de zijkant. En daar zitten ook twee van die punten. Die zijn in principe stabiel. En daar heeft Jupiter bijvoorbeeld echt duizenden planetwieten verzameld ingevangen eigenlijk. Die daar in een soort van wolk met Jupiter in zijn baan meebewegen. De aarde heeft die twee punten ook. Pakken we 80 miljoen kilometer van de aarde. Dus best een eentje weg. En daar hadden we er één van. De aarde is ten opzichte van een zon vrij licht. Dus het is voor de aarde veel moeilijker om daar iets in te vangen. We hadden er één officieel. En dat was, dan moet ik even spieken. 2010 TK7. Heel aantrekkelijk naam. Mooie naam weer. En daar was een verdachte mogelijke nummer 2. En nu hebben ze na uitgebreide observaties en een teruggraaf in allerlei archiefbeelden hebben ze onderzoek gedaan naar die baan van 220XL5. En hebben vastgesteld dat dat inderdaad ook een trojan is. Dus die zit inderdaad in dat lacroche punt. Verwachting is niet dat die daar eeuwig zit. Kijk die trojane van Jupiter zit daar echt miljoenen jaren. Deze wordt na verwachting, na een paar duizend jaar zal die er vermoedelijk wel uitvloepen. Dus hij is niet super stabiel. Ze zijn wel interessant, want er is namelijk op sommige lacroche punten kun je redelijk makkelijk bijkomen. Dus als je nog een keer een astromining wil gaan doen, dan zijn dat soort objecten vrij makkelijk als het ware op te halen. Heel rustig eigenlijk, rustig plekje. Ja, onst weinig energie. Volgens mij eigenlijk ook een ideale bestemming om een repetitie voor een marsvlucht te doen. Je bent toch redelijk dicht bij huis. Het is wel ingewikkeld te navigeren en zo. Nou ja, dat zou kunnen. Kijk, waarom ze voor de aarde trouwens ook moeilijk te vinden zijn heeft ook te maken met het feit dat als je met eenoscope wilt kijken, je altijd min of meer in de richting van de zon kijkt. Je kijkt net langs de zon. Dus dat maakt het maken, het doen van opnames heel lastig. De zon zit in de weg. Bij de Jupiter lacroche punt veel makkelijker, want dan kijk je gewoon naar die periolalle in. Dus we weten ook niet zeker of het er nou meer zijn dan twee, maar er zijn er nu in ieder geval officieel twee. Ja, het is wel interessant. Dat doet me een klein beetje denken aan als je een muur hebt in een stad of zo, een soort hoek, een soort vies steegje in een hoek waar de wind altijd doorheen gaat en er is altijd eens zo'n hoekje, maar altijd maar het afval. Het is ook eeuwig blijft liggen. Het wil maar niet wegwaaien, want het eindigt totaal. En zo is het. Dus er is eigenlijk een beetje stof achtergebleven, zowel bij Jupiter, bij elke planeet dan lijkt me, waar je dus eigenlijk heel makkelijk, relatief makkelijk, er heen zou kunnen om het natuurlijk te kunnen minen. Ja, het is dus wel zo naarmate hoe groter de planeet, hoe stabieler die punten worden, weet je. Dus het machtsverschil tussen de zon en de aarde is wel zo groot dat het niet super stabiel is, maar ze zijn in principe stabiel. In tegenstelling tot L1 en L2, dus waarbij James Webb, die zijn niet stabiel, dus dat betekent dat je moeite moet doen om op die plek te blijven. Vandaar dat zo'n punt dus inderdaad toevallig planetwiede uit de planetwiedegordel, die een beetje uit de buurt zijn geraakt, kan invangen. Ja, leuk. Hebben we enig idee van hoe groot dat ding is? Nee, ik meen een paar honderd meter, maar dat weet ik niet. Nou ja, gewoon echt best wel klein. Een klein stofje. Dan ga je er niet met astronauten op land in. Hoe denken jullie eigenlijk over ruimte minen? Wat zijn hier van deze onzit? Ik geloof er wel in. Ik heb één hand. Ik geloof in alle plannen. Het gaat alleen eventjes over de termijn. Ik heb namelijk wel een broertje naar een nieuwtje voor minen op de maan. Dat was al een interessante. Dat was een Amerikaans bedrijf dat weer een poging wil gaan doen, maar dan niet om het materiaal hier in toe te halen. Daar gaat het allemaal niet om. Eigenlijk meer om een soort machine te maken, die dus van het spul van het maanoppervlak materialen kan maken. Zodat je dus, als je batterijen nodig hebt, of staal, of wat dan ook, staal, ijzer, om maar eens even te beginnen, magnesium, omdat het dus van de maan af te halen. Dat is het. Er is op dit moment, NASA heeft daar ook wat funding voor beschikbaar gemaakt. 3 miljoen. Het is niks, dus het gaat om een soort proof of concept. Kan je nou maanstof opscheppen en daar dan iets van maken? Met een molten regolith electrolysis. Dus dat is dan eigenlijk, je pakt het stof van de maan, je verheert het tot 1600 graden Celsius. Dat is niet 1600, maar? Ja, maar 1600. Dan moet het nog via elektrolyse, dus daar zijn we het hier ook raar opgeschreven, moeten dan van alles van te maken zijn? Ik drop het even, want Michel, ik weet dat jij altijd heel skeptisch staat over alles wat dan met spice mining te maken heeft. Dit is roktata stil naar de maan brengen. Dat is het idee. Nee, maar op zichzelf, als je op de maan een permanente basis wil inrichten, en je gaat daar dingen bouwen en zo, dan is het een supergoed idee. Dan hoef je niet al die bouwmateriaal omhoog te brengen, maar kun je de plekken maken. Dat geloof ik wel, om dat vervolgens weer terug te brengen naar de aarde. Die dynamiek geloof ik niet. Dat geldt voor astromining het algemeen. Zolang je nog veelgekoper al die grondstoffen uit de vuilnisbelt kunt halen, is het gewoon qua businessmodel zo ver weg. Maar voor ter plekke op de maan, om daar dan dingen mee te bouwen, als dat is wat je wil, is het natuurlijk een logische manier om te doen. Het heet Lunar Resources, het bedrijf. Ja, die ken ik wel. Die is al langer bezig. Die willen dus heel graag binnen het Artemis-programma doen. Dus dat het eigenlijk onderdeel is van naar de maan gaan, is ook kunnen we daar dan materialen hebben en houden. Ik moet dan altijd afvragen, geen idee of wij dit weten, maar kan je dit soort processen in een vacuum doen? Dat weet ik niet. Of moet je het inderdaad eerst ergens naar binnen brengen, een tentje bouwen en daar in de tent je fabriek weer bouwen? Een plaatje voor je. Het ziet er niet uit als een vacuum, het ziet eruit als veel zonnepanelen, machine en van de graafding. Dus wie zal het zeggen? Ik wist trouwens ook niet waar het maanopvlak uit bestaat. 40 tot 50 procent zuurstof, wat ik wel interessant vind. Dus zuurstof op de maan is wel handig natuurlijk. 20 procent silicium, 10 procent aluminium, wat ik ook een interessante vind. Aluminium is natuurlijk wel handig. Ik heb nog wat ijzer en titanium. Dat valt toch iets te halen. Dat zijn allemaal spullen die in de ruimtevaartindustrie veel gebruikt worden. Als je ter plekke wilt 3D printen met titanium, dan heb je zo'n opstelling nodig. Wat hier wel grappig aan is, is dat ik vrij recent een science fiction boek las, dat genaamd Toevallig Artem is. Dat gaat precies hierover. Dat is van de schrijver van de Martian, wel bekend. Dat is een boek van Andrew Weir. Die heeft een tweede boek geschreven. Dat speelt zich af op de maan. Dat draait om een enorme smeltfabriek die ze daar hebben neergezet. Die wordt aangedreven door een enorme nucleaire installatie. Niet door zonnepanelen, omdat je daar, en dat is het puntje hier ook, echt loei veel energie ver nodig hebt. Dat ze blijkbaar in dat boek hebben, en deze man staat bekend om wetenschappelijk verantwoord dit soort dingen in elkaar te zetten, dat hij uiteindelijk op de oplossing kwam om dat nucleair te drijven, maar vanuit daar dus een maandbasis te bouwen waar ook toeristen kwamen. Het is een boek van de schrijver van de Martian, dus het is een goed boek, ik kan daar rijden. Daar speelt deze smeltfabriek in een heel centrale rol in. Ah ja, gaaf. Ze zeggen dat het voornamelijk bedoeld is om uiteindelijk ook power system, dus elektriciteitssystemen te moeten kunnen bouwen. Je kan in principe batterijen maken van lithium en ijzer, en als je daar alles voor handen hebt, volgens mij, het staat ervan natuurlijk bij hoe ingewikkeld is de machine die je daar heen moet brengen, en hoe zwaar is die. Dat zie ik inderdaad ook uiteindelijk als de grote bottleneck voor het bewoombaren maken van Mars. Je kan zeggen, living off the land en zo, net zoals Amerika dat heeft gedaan, maar het grote verschil was, de mensen die naar Amerika gingen, die kwamen wel in een hele hoop niks, maar ze hadden wel gewoon zuurstof om te ademen, en een beeld te schieten. Je kon redelijk normaal door met je leven, en op de Maan en Mars is dat natuurlijk echt nul. Je moet alles maken, je moet met alles beginnen. Je kan niet een stukje evolutie daarin droppen, en dan vanuit gaan van nou, over tien jaar kunnen we beton maken, en over twintig jaar maken we hier chips. Laat ik nou voor de verandering niet te skepticus zijn hier. Je kan natuurlijk ook denken, ik breng eerst een kleintje, en met dat kleintje maak ik de grote. Je kan in die zin natuurlijk wel dat heel gefaseerd opbouwen, maar nogmaals, vanuit het uiterlijk punt, als je daar zit en je wilt het daar doen, en je hebt er genoeg geld voor over, dan is de techniek denk ik niet het grootste probleem. Je moet maar één onderdeeltje kapot te gaan of onvindbaar te zijn, of wat dan ook, je moet het te laten vliegen. Het belangrijkste is dat je begint met, na je nieuwe bestemming, machines te sturen die machines kunnen maken. Ja, die machines kunnen maken. Zullen we eens door, Luc, heb jij iets moois nog? Ja, dan ga ik toch alles wat vleugels heeft, dat vind ik interessant. We gaan het maar weer eens proberen, single stage to orbit. Met één apparaat inderdaad de ruimte kunnen bereiken om daar ook te blijven. Want al die kleine vliegtuigjes die hopjes doen, die tellen niet mee natuurlijk voor ons. Radion, een lucht- en ruimtevaartbedrijf uit Washington State, stelt voor om een ruimtevliegtuig te gaan bouwen, aangedreven door drie grote raketmotoren. Er zouden vijf mensen mee moeten kunnen en iets van 2,5 ton vracht. En zij denken het te kunnen. Wat ik heel opvallend vind, is dat een van de co-founders van het bedrijf Radion, meneer Holder is, die destijds bij Boeing hoofd van het X-33-programma was. Dat is eigenlijk de laatste keer dat het heel groot is geprobeerd. Destijds is het kort na 2000 fout gelopen, toen ze de brandstoftanks van redelijk exotisch materialen aan de testen waren. Die scheurden en een jaartje later is toen het hele project gecanceld. Dus die meneer Holder weet in ieder geval wel waar hij mee te maken heeft. En waar hij aan gaat beginnen. Zoals in artikelen naar voren komt, het wordt een beetje als de Heilige Graal beschouwd. Zelfs SpaceX, wat ontzettend met herbruikbaarheid bezig is, de tweede trap van een ruimtevaartuig, die gaat nog altijd verloren. En tot SpaceShip operationeel is, gaat het ook zo blijven. Het is een hele interessante, ze zitten ontzettend aan het begin. Ze hebben nu iets van 27,5 miljoen dollar opgehaald om research te gaan doen. In totaal hebben ze nu 32 miljoen beschikbaar. In ruimtevaart wereld is dat natuurlijk niet zo gigantisch veel als je zoiets wil gaan doen. Maar het is wel een interessante. Ik vind het opmerkelijk dat iemand het toch weer aandurft. Zeker met SpaceX op de achtergrond. Wat ik eigenlijk niet begrijp is dat er hier weer wordt gekozen voor het combineren van mensen en vracht in een vechikel. Dat hebben we al eens een keertje gedaan. En daar hebben we toch de conclusie van getrokken. Nou, dat is niet zo handig. Dus mysterieus. Mysterieus, maar mijn jongenshart hoopt natuurlijk... Dat het iets moois wordt. En dat het dit keer wel lukt. En dat ik er een keertje bij kan zijn als zo'n ding opzijgt in land. Maar waarom nou precies dan dit keer weer? Ze zeggen we willen graag een lijnvluchter opstellen. Dus we willen via de ruimte kunnen of zo. Heeft dat snel? Ja, ze hebben het inderdaad ook zeker wel over personenvervoer op de planeet. Dus je kan heel erg snel van New York naar Australië. Die verhalen hebben we ook al heel vaak gehoord. Ik ben een beetje septisch, maar... Voor de mensen die het willen googlen, het is dus radian. R-A-D-I-A-N. Dat het ook in meerdere manieren gespeld kan worden. Ja, precies. Radian. Dat hadden we nog niet eerder van gehoord. In dit nieuwjaar, gewoon in de optimistische stanten deze podcast. Ik ben het al, ik deel je septisch wel hoor. Maar ik vind wel... Dit is een verhaal wat ook al wat langer loopt. Het komt al vaak terug. En het is in mijn beleving altijd een materiaalkundig-probleem geweest. Dus het idee, zeker voor point-to-point verbindingen op aarde. Dan hoef je niet door die lucht te vliegen, wat natuurlijk veel energie kost. Dat is helemaal niet zo'n gek idee. Maar de materiaal-technische mogelijkheden waren er eigenlijk niet. Want als je dat moet doen met de huidige stante zaken, of met de vroegere stante zaken in ieder geval. Dan wordt het heel inefficient. Je moet een hitten schickonten. Je moet allerlei tegenstrijdige functies zien in zo'n apparaat. Want je gaat het anders weer uit, dan ga je weer in. Dan moet je allemaal voorbereid zijn. En dat is natuurlijk met zo'n dunne pijp van staal, of waar je hem ook van maakt, weet je niet meer mogen. En als je hem dan een pootje schreef, dan kan je hem weer laten landen. Dat is natuurlijk een veel simpelere manier van het probleem op lossen. Dus ik weet niet of we intussen bij de materiaalkunde-status zijn geweest dat we dit nu kunnen. Want je zei inderdaad dat X33 liep ook vast. Want het feit dat de ambities gewoon niet aansluiten met wat de materiaalkunde aankomt. Nee, precies. Nou ja, het is zeker discutabel. Er zijn hele scholen die zeggen van vleugels horen niet thuis in de ruimte. Dat is doodspul wat je omhoog sleept. Alleen maar voor die twintig minuten dat je ze nodig hebt om weer beneden te komen. Weet je waar? Ja, nou ja. Het levert in ieder geval een mooie artist-impression op. En die triggert mij enorm. Nog één klein vraagje. Nog één klein vraagje. Wil je het vliegendeel dan wel luchtgevoed doen? Want dat is altijd de interessante meerwaarde. Nee, nee, nee. En dat is natuurlijk, dat maakt het in ieder geval wel weer een stuk simpeler. Het zijn gewoon raketmotoren die de zuurstof aan boord van het toestel hebben. Het voordeel daarvan is dat je het begin in de onderkant van de atmosfeer, zeg maar, de lucht die daar is kan gebruiken voor je verbranding van je motor. Hoef je dus niet mee te nemen. En is niet de zwaal, zeg maar, de lucht? Nee, dan vliegt hij er ook. In feite ga je eerst vliegen tot, wat zal het zijn, macht 2 of iets zeggen, waar je kan komen. En daarna neem je de raketmotoren het over in een gebied waar je veel in de luchtveestand een beetje veel hoger zit. Dus dat is het zeker zin efficiënten. Nadenkelijker zijn je moet twee type motoren meenemen. Of een motor bedenken die allebei kan. Nou ja, dat is in Engeland zijn ze er ook al 25 jaar mee bezig. Dit is inderdaad wel de heilige grijl van de draadvaarttechniek. Dat is absoluut waar. Voor als je op de aarde van A naar A naar B wilt toch? Nee, sowieso. Als je een apparaat het een stuk kan maken wat zij het mens, zij het satelliet naar boven kan brengen en weer terug kan brengen. Ja, dat is het meest simpele natuurlijk. Waarbij Starship er twee zijn. Ja, precies. Wel 100% gebruikbaar. Wel twee verschillende. Wel de twee aparte dingen die heel veel motoren hebben. Grappig was er nog steeds over uitgedacht. Ja, zeker. Overigens denk ik wel hoor dat je voor het lanceren van satellieten... ...blijf je ook altijd een tweede trap nodig hebben. Weet je wel, je hebt een kickstage nodig. Dit is single stage to orbit, maar alleen maar naar een lage orbit. En daarna heb je een ander soort motor nodig om ergens anders te komen. Maar ja, als het er ooit komt zou het wel spectaculair zijn. Ja, zeker. Hou hem in de gaten. Michel? Volgens mij was jij eerst toch? Ja, we kunnen de mars met een weg zo lang aan het woord. Dan doe ik nog even een... Wil je een groot of een klein dingetje? Dat is het exacte plaats dat ik eruit zou pakken. Ja precies, wil je een groot of een klein groot dingetje? Zullen we de winterslaap doen? Dat is wel mooi. Oké. Ik kwam een publicatie tegen van ESA... ...over onderzoek naar winterslaap voor astronauten. Nou is dat op zichzelf geen nieuw onderwerp. Dat loopt al sinds de jaren 80. Het is natuurlijk een rete goed idee als je astronauten naar Mars wil brengen... ...om ze gewoon vier maanden in winterslaap te leggen. Heten niet, plassen poepen niet. Is dat zo? Nou, daar gaat die studio over. Dan kom ik zo. Ze maken geen ruzie. Dat is ook nog wel een soort van voordeel. Maar wat ze nou gedaan hebben is eigenlijk de huidige stand van zaken... ...rondom onderzoek naar winterslaap. Dat zijn eigenlijk twee soorten dingen. Ik heb me er even in verdiept. Een korte biologiekcursus zeg maar. Je hebt dieren die echt een klassieke winterslaap doen... ...zoals wij dat kennen. De egel, de beer. Weet je, dat is klassiek winterslaap. Die trouwens zo nu nog steeds wakker worden. Dat is ook vreemd. En daarnaast heb je een andere groep dieren die zijn in staat om kort... ...in een soort van hibernation, torpor heet dat dan te gaan. Dat is een soort korte verlamming... ...waarbij ze ook een hele lage metabolisme krijgen. Maar dat is dan een paar uur of een stuk van de dag. Muizen kunnen dat. Bepealde vogelsoorten. Degene die dicht bij ons zit is de makie. Dat is een kleine half-aap, geloof ik. Dat is ook. En sommige dieren kunnen dat. De heel verwante dieren kunnen dat ook weer niet. Want de muis kan het wel, maar de rat kan het niet. Waarom dat dan is, dat is niemand die dat nog precies begrijpt. Maar zij hebben gekeken van hoe doen die dieren dat dan? Of wat gebeurt er dan in die lichaam? En hoeveel energie verbruik je dan? Niet naar de kaart. Hoe doen we dat bij mensen? Want we snappen dit eigenlijk nog niet. We kunnen ook geen gen vinden dat het doet. Dus het is eigenlijk een beetje onduidelijk waarom. Maar stel nou dat een mens dat ook op die manier kan... ...wat winnen we dan? En dan blijkt dat je mensen zou moeten kunnen terugbrengen... ...als je ze gelijk bij een beheer... ...na 10 naar 20 procent van je metabolisme. Dus dan ga je in de spaarstand op zo'n 10 naar 20 procent. En vervolgens zijn ze gaan rekenen... ...wat betekent dat voor de missie. Dus als we dan een missie naar Mars organiseren... ...wat hoeven we dan allemaal niet mee te nemen... ...en wat moeten we wel meenemen? En wat levert dat dan op? Dat blijkt dan dat je in plaats van zes ton eten... ...hoeft je maar zevenhonderd kilo eten. Dus dat is de voetbal. En voor het eten hoef je maar zevenhonderd kilo eten mee te nemen. Dat is een factor tien, dat schuldig al. En hetzelfde met water... ...wat je op zich moet kunnen recyclen. En je hebt ongeveer maar een derde van de zuurstof nodig... ...die je nodig hebt. Alleen vooral hebben ze wel gekeken... ...wat heb je dan wel nodig? Naar een belangrijkste deel het stuk artificial intelligence... ...dat ze nog niet hebben. En dat is omdat je natuurlijk wel zo'n ruimtestip in staat... ...dat ken je ook al een beetje uit de science fiction... ...in staat moet stellen om in te zelfstandig ingrijpen... ...op het moment dat hij detecteert dat er iets aan de hand is. Je kan niet tien minuten heen, tien minuten terug signaal... ...van hey, ik heb een rare reading bij Henk. Ik moet niet modden. Dat moet tot de defibrillator erbij. Dat moet ook iedereen even wakker gemaakt worden. Maar hoe hou je iemand lang in slaap eigenlijk? Dat is het probleem dat weten ze niet. Je hebt wel... ...daar wordt best wel veel onderzoek nog gedaan... ...en in ziekenhuizen doen ze natuurlijk ook wel. Maar dan breng je eigenlijk het metabolisme niet terug. Of als je iemand in onder narcozen brengt... ...heb je een enorme infrastructuur nodig... ...om dat allemaal te modellen. Dat is ook niet praktisch. Maar hoe je dat precies moet doen, dat weten ze niet. Wat we er wel eens hebben ontdekt... ...is dat je bij ratten... ...het chemisch kunt opwekken. Dus hoewel ze het van naturen niet doen... ...kun je het wel synthetisch veroorzaken. Voor mij zijn ze niet bij mensen even los van ethische vragen. Maar ze zijn dus... ...wat dat betreft zijn we eigenlijk nog niet zoveel verder... ...dan toen ik dit spouw voor het eerst hoorde... ...en dat is zo'n 20 jaar geleden. Dat geef ik eerlijk toe. En als je het niet meer weet... ...dan heb je het ook nog niet zo'n 20 jaar geleden. Dat geef ik eerlijk toe. Maar ze hebben nu wel een soort van black box studie gedaan. Stel nou dat het lukt... ...wat levert dat dan op? Wat hebben we er aan? Er kwamen nog een paar opmerkelijke dingetjes uit. En één daarvan is dat het waarschijnlijk... ...zobiezo medisch heel interessant is. Omdat als je naar beren kijkt... ...die gaan in winterslaap. En volgens gaan ze eigenlijk over op een soort vetafbraak. Dus ze overleven op vet. En wat er niet gebeurt... ...is dat ze niet meer worden afgebroken. Dus hun spier en de bodmaatsaal blijft gewoon intact. Dat is maar goed ook natuurlijk. Want anders ben je volledig verzwakt. En dat gaat ook niet werken. En dat is natuurlijk wel super interessant. Want dan zou je dus als je dat kan stoppen... ...dan is dat voor astronauten, waar dat het groot probleem is... ...ideaal. Ze lijken ook wat meer bestendig te zijn tegen straling. Oh, best wel handig. En je hebt ook een praktisch voordeel. Op het moment dat je een klein rok hebt... ...waar je die zes mensen... ...in een slaapkamer hebt liggen... ...hoeven je alleen maar dat deel... ...de Radiation Shield, hoe zeg je dat... ...tegen straling af te schermen. Dus dat maakt zo'n ruimteschip ook al weer... ...een heel stuk praktischer in de omgang. Kortom, hartstikke veel voordelen aan. Moeten we alleen nog even regelen. Omdat we mensen voor elkaar krijgen. Er was trouwens nog één opmerkelijk dingetje... ...wat er in las is. En dat blijkt uit onderzoek... ...dat testosteron... ...een negatief effect heeft op het vermogen van dieren... ...om in winter slaap te gaan. En dat lijkt er dus voor te pleiten. Dat mochten we dit gaan doen... ...we dus een olfiumicroon naar Mars moeten gaan sturen. Dus mocht je astronauten belangstelling hebben... ...en je bent vrouw... ...dan ben je nu ook een voordeel. Op de bewaarschakel hadden we hier vandaag een vrouw gestaan. Die had je ervan langsgegeven. Terecht. We gaan door. Maar wel in de geest van haar. Want we zouden vandaag een nieuwe... ...Space Cowboy erbij hebben. We hebben hier Inge Loes Ten Cate... ...die ook de allereerste gast ooit was... ...van Space Cowboys toen we nog in het Engels waren. Maar die had een coronatoestand thuis. Nu duurt het waarschijnlijk nog wel... ...een dikke maand voordat ze nog een keer kan komen. Maar dan denk ik dat we... ...nu nog even naar Mars gaan inderdaad. En ik had echt veel liefde gehad dat zij het allemaal uitlegde. Want zij heeft aan Curiosity gewerkt... ...en ja... ...kent Mars. En ik heb eigenlijk geen flauw idee. Je hebt de schone taak om dit over te nemen... ...en alle kritieken daarna over je in de kruiden. Ja, dat dan weer wel. Brand los. Nou... ...het is zo grappig... ...dat sinds de vikingmissies... ...richting Mars... ...altijd dachten we van... ...oké, er is leven op Mars, toch? Want als een soort standaard is... ...mars-managers worden er wel... ...weather-der geacht te zijn. En sinds we weten dat die er niet zijn... ...sinds de vikinglanders... ...zijn eigenlijk alweer een beetje dood. En sindsdien zijn we eigenlijk alleen maar aan het zoeken... ...naar zijn er nou hints... ...dat er wel gewoon leven is. Want iedereen vindt eigenlijk dat er leven is... ...of is geweest. Of zou moeten zijn. Maar we vinden het maar niet. En ook de instrumenten... ...ze gaan eigenlijk maar in hele kleine babystapjes richting... ...meer bewijs die kant op. En we weten wel dat er water is... ...op Mars, op de ijskappen. Maar er is bijvoorbeeld... ...en daar is er bevestiging gekomen... ...dat er water is in Valles Marineris. Dus de Grand Canyon van Mars. Zo groot als... ...te grote van Nederland. Een vlek zo groot als Nederland... ...hebben ze gezien. Waar dus ook aarde is moeten zijn. Dus mensen zijn meteen aan het zeggen... ...waar dan ook water moet zijn. Dus mensen zijn meteen aan het zeggen... ...dan moeten we daar natuurlijk heen... ...om dan een Marsbasis te bouwen. Dat is wel best wel episch... ...om te zien hoe de IJsken in Valles Marineris zou zijn. Veel meer informatie dan dit heb ik ook niet. Van oké, daar heb je water. Ik heb ook nog gehoord... ...er kwam ook nog nieuws langs... ...er was dan misschien zelfs vloeibaar water gevonden. Lange tijd geleden, dat bleek dan nu niet aan de hand te zijn. Dus misschien dat je... ...headlines belangs gekomen van... ...er is water gevonden op Mars. Maar ook tegelijkertijd... ...er is toch ook geen water gevonden op Mars. Er is water. H2O. Maar als ijs. We zijn nu aan het rondzoeken. Perseverance en Curiosity. Welke wil je eerst horen? Curiosity... ...die heeft... ...anseniteit, Curiosity. Die heeft misschien... ...een koolstof afdruk gevonden... ...waarvan je zou kunnen zeggen... ...dat de verhouding toch wel interessant is. Zodat we misschien zouden kunnen zeggen... ...goh, zou dat misschien op leven kunnen duiden? Dat is ongeveer de hardste hoe ik het kan maken. Koolstof afdruk. Koolstof komt op verschillende manieren. Je hebt koolstof waar een extra neutron in de kern zit. Dan noem je het koolstof 13. Want dan heb je nu niet 12, maar 13. En dat is relatief zwaar. En leven, zeker jong leven... ...houdt ook van efficiëntie. We zijn een carbon-based life. We draaien op koolstof. Ons hele lichaam hangt aan elkaar van koolstof. Maar leven vindt het makkelijk... ...om dat met een lichte vorm van koolstof te doen. Dus carbon 12. Dus het is een hele vorm van koolstof. Carbon 12. Dus koolstof 12. En niet koolstof 13, want dat is relatief zwaar. Het kan wel. Het gebeurt ook wel eens. Maar in principe zie je... ...als ik jou zo doormeet, Luc... ...jou ook... ...dan zou je zien dat er een bepaalde verhouding is... ...hoeveel koolstof 12 of 13 je hebt. En waarbij dan het overgrote gedeelte... ...koolstof 12 is, want lichter... ...dus efficiënter en handig. Nu heeft dus Curiosity op Mars... ...relatief veel van het koolstof 12 gevonden. Waarbij ze... ...eigenlijk als we naar de heidige mix kijken... ...kunnen ze dus op dit moment niet echt verklaren... ...uit geologische processen... ...astronomische processen... ...hoe dat dan gebeurd zou moeten zijn. Dus één van de mogelijke opties... ...is... ...hoe hard ik het kan maken en hoe goed ik het kan uitleggen... ...een van de mogelijke opties is... ...dat het dan een... ...toch een signatuur van leven zou zijn... ...omdat het dus een rare mix is. En het is wel grappig, want op Mars zijn een paar van die dingen... ...dus ze zijn er inmiddels ook achter dat er een soort methaan... ...ademing is... ...er komt meer en minder methaan in de lucht... ...en dat is ook zoiets van... ...ja, dat is ook... ...het is wel een hele mooie of veel helderere... ...zot soort van... ...afdruk van wat leven zou kunnen zijn... ...maar men heeft de bron nog niet gevonden. Dus tot die tijd zijn zulke dingen... ...allemaal van... ...het zijn puzzelstukjes in een soort enorme puzzel... ...maar een groter beeld... ...blijkt hier nog niet uit. We hebben nog iets langsgebeken dat nog een duit in het zakje... ...van rinds op leven doet. Nee, nu schiet ik toch weer terug... ...in mijn skeptie. Ik denk eigenlijk dat het dood is. Ja, hetzelfde gevaar zit hier natuurlijk... ...als in de uvodiscussie. Een raar vlekje en tussen is het buitenaars leven. We willen heel graag... ...de verklaring geloven dat het leven is... ...weet je wel, maar... ...daar moet je volgens mij enorm meer uitkijken... ...want je weet bij God niet welke... ...processen er op Mars allemaal plaatsvinden... ...en wat dat voor effecten heeft... ...op dit soort samenstellingen. Weet je, daar weten we gewoon veel te weinig voor. Dus ja, ik wil het ook heel graag geloven... ...maar ik vrees dat het gewoon... ...wishful thinking is. Nou ja, goed, het pleit wel voor... ...nog veel meer missen. Dus die kant op sturen. Eigenlijk Perseverance was dus eigenlijk... ...die kant op gestuurd om dus een stapje verder te komen... ...in het hele getoet. Dus daar heb ik ook een update over. Want Perseverance had het best wel lastig deze maand. Dus dat hebben we net even genoemd... ...tussen neus en lippen door. En ik snap eigenlijk de machine niet helemaal... ...die die gebruikt, maar hij boort met een... ...mepaal soort drill, daar kunnen ook verschillende... ...bitjes op als ik het goed begrijp. En verschillende soorten boren. En ergens in die machinerie waren nu... ...steentjes vastkomen te zitten. En eigenlijk, dat ding draaide niet meer goed. Hij werkte gewoon op een of andere manier niet meer goed. Want er zat allemaal stof in. Ze hadden vorig jaar al een beetje een probleem... ...met als ze stof verzamelen, dat ze op een of andere manier... ...nog wel kapot maken. Waardoor het dan vergruist voordat ze goed en wel konden testen. Dus ze hebben een beetje gedoe met... ...met het goed aanboren van zaken. Dus ze zijn eigenlijk sinds nieuwjaar... ...alleen maar bezig geweest om die pebbles... ...de steentjes eruit te krijgen. En volgens mij is het er gelukt om... ...een ding, Perseverance, half schuin te zetten. Ongeveer 13 graden. En toen hebben ze de boren aangezet om dat ding... ...heel erg te laten trillen. En daarmee hebben ze als het ware iets eruit kunnen laten trillen. En ze hebben ook opnieuw een boring gedaan. Dus degene die mislukt was... ...en die allemaal verzorgden... ...die hebben dat ook opnieuw gedaan. En dat is dus nu schijnt goed gegaan te zijn. Dit is trouwens ook wel het belangrijkste argument... ...voor een man de ruimtevaart heeft. Als je nou zo oud was, dan had je dit in 3 minuten. En dan had je een flinkeschop tegen een ding. En je blaast hem even. Oh nee, dat gaat dan niet. Maar het is ook heel gaaf waar die aan het boren is. Je moet maar eens op Google Earth... ...heeft een marsfunctie. Daar kan je prachtig zien... ...waar die ook staat. Het is wel duidelijk dat het een oude soort rivierbedding... ...of een oude soort meerbedding is. En perserveer ons op dit moment echt aan de rand van dat meer. En probeer dus te boren door sedimentafzettingen. Waardoor je op een heel klein stukje... ...heel veel verschillende vrachtlagen moet kunnen testen. En daar moet... ...wat gaat hij daar eigenlijk testen? Dat is grappig. En dit alles, wat hij nou precies... ...hij moet signaturen van even vinden. Als je juist aan zo'n... ...rand van een meer gaat kijken... ...en vooral als er een beetje getijdenwerking is... ...daar verzamelt zich allemaal... ...slipp, rommel en zo. Als er levens is, is dus de kans dat je... ...daaraan treft... ...veel en veel groter dan dat je... ...midden op de bodem van een droog meer gaat boren. Dus ja... ...daar gaan ze op zoek naar... ...dat soort... Daar zou een alg zich ook vinden. Ja, karpelt zich natuurlijk... ...gewoon microscopisch. Want er zijn nog celletjes te vinden misschien. Dat hebben we dus op Mars gehad... ...dat er microscopisch van... ...dat lijkt wel een heel klein wormpje. En dat lijkt wel een geologisch uitleg. Volgens mij moet Perseverance dus... ...die is in principe aan het voorbereiden... ...op een sample return mission. Dus het grappige is dat Perseverance... ...van alles kan doen om die samples te samelen. En dan is het idee dat nog... ...een of andere robot... ...een beetje ouderwet... ...dat moet gaan ophalen. Als er niet inderdaad een mens hetzelf... ...netjes eruit komt scheppen. Het moet trouwens een Europese missie worden... ...die dat gaat doen. Ja, dus dat moet nog helemaal ontwikkeld worden... ...om dus te kijken van... ...zit er nou iets in en wat dan ook... ...moet hier op aarde terug goed onderzocht worden. Dat blijkt dan toch elk keer... ...enigszins moeilijk om dat lekker te doen. Ja, hetzelfde argument wat Michelle net zegt... ...als mensen hebben dat in een vloek in de zucht gedaan... ...als je het hele laboratorium eerst naar Mars moet brengen... ...dan wordt het een stukje ingewikkelder. Ja, ja. Ja, het is natuurlijk wel zo dat... ...volgens mij deze perserveerings... ...dat ook een beetje probeert uit te volgen... ...wat is nou de beste plek om zo'n sample... ...echt te doen... ...waar je de meeste kans maakt dat je dit... ...en dit soort dingen van leert... ...en dat dan terugbrengen. Als je hier op de aarde... ...in een sampletje maakt en je brengt dat terug... ...dan denk je ook aan door je boel daar... ...schijn toch wel tegen te vallen... ...maar dan krijg je misschien niet de meest interessante data... ...en dat is ook wel voor dat je iets wilt terugbrengen... ...moet je wel eerst weten waar de interessantste plek is... ...waar je het vandaan wilt aan. Volgens mij is dat de fase waar we nu in zitten. Ja, waar moet je zijn, zeg maar. Maar volgende keer als Inge Loes erbij is... ...dan gaan we er helemaal los. We wachten op haar diepe uitleg. En dat was het nieuws van Mars. Ja. Luc, wat heb jij nog? Terug naar de aarde. Ja, nou ja, weer een stukje daarboven. We kennen... ...Axiom Space. Een commerciele instelling... ...die modules wil gaan bouwen... ...die aan het International Space Station... ...vast moeten worden gemaakt. Helemaal commercieel. En vervolgens tegen het eind van het leven van de ISS... ...worden afgekoppeld... ...en onafhankelijk verder gaan. Ze hebben nu een deal met... ...Space Entertainment Enterprise... ...uit Engeland. Die heeft... ...Axiom opdracht gegeven... ...om een studio... ...een filmstudio te gaan bouwen. Een filmstudio? Ja, dat wordt dan een opblaasbare bol... ...van 6 meter doorsnede. En het... ...interessante daaraan is... ...dat Space Entertainment Enterprise... ...de producent is... ...van de komende ruimtefilm... ...van Tom Cruise. Dus zo grijpt dat... Dus de stijg is aan de hand. Dus het productiebedrijf van die film... ...is die van Tom Cruise. We hebben het hier wel eens over gehad. Waarom hoor je er eigenlijk niks meer over? Wat mij nu niet duidelijk wordt... ...is of die film van Tom Cruise... ...in die studio opgenomen... ...moet gaan worden. Want dan gaat het wel... Je zou denken van wel. Als je denkt aan een productiebedrijf... Is hij dat productiebedrijf toevallig? Is het ook van hem toevallig? Dat weet ik niet. Maar hij zit er wel in. Ik heb een achtergrondfilm. Niet cinematografisch... ...maar gewoon filmpjes. Ik kan me voorstellen... ...dat je inderdaad... ...wat gaat Tom Cruise daar precies doen? Omdat die astronauten... ...voor de voeten te zweven. Dat is eigenlijk alleen maar onhandig. Dus dat je daar een studio hebt... ...waar je als crew je ding kan doen... ...maakt het wel veel slimmer. Wat ik echt interessant vind... ...is dat ze kunnen afkoppelen... ...en zien in de toekomst zelf verder. Dus het is voor hun duidelijk dat springplank. Zeker. En het is ook... Als je behandelt voor die andere astronauten... ...want als die Tom Cruise dan echt heel vervelend is. Ja, dat is een grapstijg die niet te verblijfd in de buurt zal zijn. Zoals gezegd... ...het gaat wel even deuren. De eerste modules van Action... ...zijn ze wel aan het bouwen. Er wordt er ook weer in Italië gebouwd. Op basis van de Sickness module. Maar ze hebben het al over. December 2024 gaat het ding pas omhoog. Dat zeggen we in 2022. Dus dan kan er nog een beetje optellen. Minimaal. Meneer Cruise loopt toch ook al tegen de 60. Dus... Daar zit ook wel mijn bezwaar op. Ik vind dit sowieso onzin. In de zin dat je tegenwoordig... ...als je een film wilt maken met CGI... ...je kunt alles. Dus je kunt het... ...nou ja, dat is het. Precies. Nou ja, wel heel veel. Je kunt 99% benaderen... ...voor een fractie van de kosten. Dus is het dan waard? Maar ik zat laatst een artikel hierover te lezen... ...en dat ging over de persoon Tom Cruise. En toen dacht ik, wacht maar, dit gaat gewoon over de persoon Tom Cruise. Die gewoon een jaar lang... ...wat was het ook weer? Hele contest-tuntpiloot. Omdat hij per se in die openingscène zelf... ...die vlucht wilde doen. Dat is zijn ding geworden. Super stuns. Het gaat niet om een film, het gaat om de mens. En als je dan 600 miljoen dollar vermogen hebt... ...dan begin ik ook wel weer... ...tegen het probleem aan te lopen... ...dat er dan als ruimtevaart te veel... ...een hobbyproject van rijke mensen wordt. Dat vind ik wel een probleem. En daar zitten we toch al een beetje in die tent. En dat... ...ik ben hier niet zo fan van. Eerlijk gezegd snap ik het ook niet... ...helemaal goed. Wat jij zegt van, we kunnen inderdaad... ...in beeld brengen wat we willen. Dat ziet er echt uit. Kijk die vorige film... ...die de Russen hebben gemaakt... ...die speelde aan boord van het... ...International Space Station. Dat is het decor. Is die al uit trouwens? We weten niks van die film nog. Dus misschien is dat ook wel zo. Maar even op je computer. Ik ben er echt mee oneens. Even over Tom Cruise de persoon zelf. Hij wil inderdaad een soort Amerikaanse Jackie Chan zijn. Dus hij wil graag al zijn stunt zelf doen. En dat het nu naar mate die oude wordt... ...blijft dat zijn ding. Het ego van Tom Cruise... ...dat is de aarde te klein voor. Dat je met computers... ...alles tegenwoordig zou kunnen doen. Dat ben ik het enige met oneens. Je zag de afgelopen tien jaar... ...zo ontzettend veel computerfilms. Dat op een gegeven moment, als je ze ook nu... ...begint terug te kijken... ...dan denk je, ze zien er allemaal uit als games. Dus langzaam was ook het... ...we kunnen het met de computer. Het moet allemaal met de computer. En dat werd het niet helemaal beter van. Ik denk dat Dune... ...de rest van de film Dune... ...een hele prachtige volgende stap is. Ik zat hem te kijken. Toen dacht ik, hebben ze dit daadwerkelijk in de woestijn opgenomen? Toen bleek het antwoord dat het ook computer is. Dus het wordt wel beter. Maar wat Elon Musk op een gegeven moment zo prachtig zei... ...toen hij volgens mij... ...toen hij die Tesla de ruimte in schoot... ...op die Falcon Heavy. Je weet dat het echt is... ...want het lijkt zo fake. En dat is het. Het gaat niet om of we iets heel gelikt kunnen maken. Maar het simpelweg het vasthouden... ...van een wiebelige camera op Mars... ...in een hand... ...is zo anders dan wanneer je dat op de computer zou namaken. Dat misschien de achterloze kijker het niet zou maken. Maar als filmmaker... ...stoort het me eigenlijk al ontzettend lang... ...dat er elke keer geen filmmakers... ...worden betrokken bij het vastleggen van dit alles. Elke keer maar weer een filmmaker. Elke keer maar weer een soort van noodcameraatje... ...die de eerste foto maakt. In plaats van... ...we hebben tegenwoordig 4K-chips... ...die kunnen gewoon mee. Al gaat die al halverwege een keer kapot... ...maakt het nog niet uit. Ik snap wel dat alles gewicht kost. Maar er kan zo ontzettend veel meer. En je merkt eigenlijk pas dat er bij SpaceX... ...langzaam een beetje bewogen wordt naar... ...oh, we kunnen dit eigenlijk heel mooi opnemen. Waarom gaan we het dan niet een keer goed proberen te doen? Dus ik ben juist ontzettend voor... ...sturen van mensen met gewoon een camera in hun hand. In plaats van... ...ja, alles maar denken dat je het... ...of met een computer kan doen... ...of met een robot kan doen... ...of dat het eigenlijk niet zo vanuit maakt. Heb ik juist het gevoel dat er nog steeds... ...extreem veel te winnen valt. Omdat het te weinig gedaan wordt. Ja, maar dan hoor ik wel twee verschillende dingen. Bij de een ben ik het helemaal eens hoor. Dat je zegt van... ...je kan veel winnen door beter te kijken... ...hoe je bepaalde gebeurtenissen... ...heb ik helemaal eens. Dat snap ik helemaal. Ik kan al lang verhalen waarom dat in de praktijk... ...heel ingewikkeld is. Maar in dit geval gaat het echt over het maken... ...van een Hollywoodfilm. Dus een entertainmentproduct. En dan denk ik van... ...dat je die zo mooi en gelikt en zo echt... ...en logisch laten voelen, snap ik ook wel. Alleen ik vind dit volkomen over de top. En ik denk dat er een heel andere drive achter zit... ...dan het maken van de perfecte film. En ook bovendien... ...omdat Tom Cruise... Tom Cruise gaat gewoon naar de ruimte. Wat kan je met een set van 6 meter doorsneden? Meer. Gravity is ook helemaal gemaakt... ...op de film met Sandra Bullock. Het was ook een huzaren stukje... ...wat betreft computeranimatie. Maar het is natuurlijk lastiger. Ik ken het verhaal niet inderdaad. Misschien moet er wel een shot hebben... ...dat hij als een soort losgeslagen astronaut... ...in de ruimte zweeft. Ik noem er iets. Het is een beetje beter te doen. De uitdrukking is een beetje... ...alles wat je op beeld direct al kan doen... ...hoef je niet in post later... ...10 keer zo lang over te doen. Want het kost ongeveer factor 10. En als het Hollywood is misschien nog wel factor 100 langer... ...om het allemaal in postproductie te doen. Ik ben wel team Hollywood. En ook als het betreft millionairs. Iemand moet daarmee beginnen. En dat dat dan helaas binnen ons kapitalistisch systeem... ...elke keer dan rijke mensen zijn die dat moeten doen. Eerst overheden, dan rijke mensen. Het klootjesvolk. Ik zag kort na dat pool... ...ik weet niet meer welke ruimte toerist het was... ...die zijn eerste vlucht... ...Bezelzoff, Branson... ...verscheen in een Amerikaanse krant... ...een mooi cartoon. Dat was een tekening gebaseerd... ...op de foto die van de allereerste gemotoriseerde vlucht... ...van een vliegtuig, van de Groders Rite, was gemaakt. En dan stonden twee mensen naar haar te kijken... ...en een zei van... ...kijk, dan heb je weer zo'n speeltje van millionairs. Dat zit er natuurlijk nog wel achter. We weten niet waar het toe gaat leiden. En kijk, als je het nu inderdaad ook hebt... ...al voor SpaceX moet veel meer met Hollywood doen... ...dan loopt natuurlijk nog die vluchten Dear Moon... ...van die ontzettend rijke Rappanner... ...die kunstverzamelijker. Dat zou wel eens een hele goede impuls kunnen zijn... ...om de kunst serieus aan boord te nemen. En waar dat dan toe gaat leiden, dat weten we nog. Maar dan toch nog even mopperen. Komt het zo stiefst. Vorig jaar, door naar het klootjes volg ik mijn naam... ...volg jaar was het jaar van het begin van de echte kickoff... ...na 20 jaar van het ruimtetourisme. Ik weet niet wat jullie daarvan hebben meegekregen... ...naar dat die eerste twee met veel bombariën gepromoten events... ...maar volgens mij is er vrijwel niets meer gebeurd daarna. Aandeel Virgin Collector is ingesproken. Ja, precies. Die hadden geprojecteerd dat ze dit jaar 719 miljoen euro zou omzetten... ...dat is bijgesteld naar een tiende of zoiets dergelijks. En Bezos kan nog niks. Die heeft eigenlijk nog geen werkend ding. Dus dat omhoog en omlaag, een soort lift. Ik zou zeggen, laten we het er over tien jaar nog een keer over hebben... ...maar ik zet in op zeer weinig verwachtingen. Een kleine positieve ontwikkeling dan... ...want een paar dagen geleden hebben jullie die SpaceX-lansering zien... ...van die Falcon 9. Wat ging die eigenlijk doen? Een Space-Met, ik weet niet eens wat die precies... Ja, een Italiaanse radar-satelliet. Ja, Italiaanse radar-satelliet, ja precies, dat was het. En dat ding werd drie, vier keer uitgesteld. En dat was jammer, want het launch-window was rond Sons Ondergang. Ja, lanceren met Sons Ondergang is altijd al te gek. En je zag dus dat ze bij SpaceX echt even hebben nagedacht... ...van hey, dit wordt een hele mooie. Want ook de banner van die lancering was al een soort Falcon 9 tegen Sons Ondergang. Ze wisten waar ze mee bezig waren. Dus live in 4K, waanzinnig beelden. Hebben jullie gekeken tevallig? Nee, ik heb niet live gekeken. Het is nog nooit in zoveel detailen vastgelegd. Het is nog nooit in zoveel detailen zo prachtig vastgelegd. Het is een grondcamera die de hele tijd de raket blijft volgen. Dus je ziet gewoon de volledige stage separation. Je ziet die anderen terugvliegen. Het was vrij lastig om het allemaal perfect in beeld te blijven houden. Maar het begin was er. Dus dat was te gek om te zien. Het feit dat dat ding landde tegen Sons Ondergang. Het zag er allemaal zo eenvoudig uit. Alsof het echt kinderspel was. Alsof het Hollywood was. Ja, precies. Dus als je nog een mooie lancering wilt zien... ...over hoe je het goed in beeld brengt, die van afgelopen maandag vond ik. Het is ongekend. De eerste fotetjes waren van... Jeetje, je kan zelfs de motor van de tweede trap zien. Maar je ziet dus ook het afwerpen van de neuskegel. En je ziet de satelliet op het puntje van de tweede trap zitten. Allemaal vanaf de grond. Het had ook te maken met de inclinatie. Want de raket vloog dus redelijk langs de kust van Florida. Zodat hij gewoon veel dichter bij de camera's kwam. En dat nog eens met perfecte lichtomstandigheden. En een kijk-tip en een leestip. Ja precies. Maar we gaan nog terugkijken. Nu nog een sept en dan zijn we er. Het deemdeugd dat je kon zien aan de manier waarop ze het hadden gelegd... ...dat ze het echt goed overnadigd dachten. Toen hij ook terugkwam was het een gek nieuw infraroodshot van de raket. Die ging landen. Dus dat zag je ook als dat ding op zo'n schip landt. Dan is altijd de camera met je... ...doet het niet goed, die valt even weg. Dat maakt niks van alles. Dat is ook het voordeel van terugkeren naar de lancierbasis. Herbert is er niet, we kunnen lekker lang door. Luc, heb je nog wat? Ja, de NASA Office of Inspector General heeft eens een audit gedaan. En hun vraag is, hebben we wel genoeg astronauten? Is daar ook al een mensen tekort? Ja, die willen ook allemaal een deeltijd werken tegenwoordig. Ja, goed. Zij hebben het erover van. Zal ons wel thuis zijn? Ja, misschien, nou gelijk hebben ze. Ze hebben het erover van, we hebben de komende vijf jaar... ...zo'n drie, vier astronauten nodig die aan boord van het ruimstation zitten. Maar we zijn natuurlijk ook langzaam aan het voorbereiden naar Artemis. Er moeten mannenlandingen worden uitgevoerd. Er moet getraind worden. Er moeten Capcoms zijn. Er moeten ook de reserve zijn, want iemand kan ontslag nemen... ...of dood gaan of invalide raken. En dat had ik eigenlijk ook nooit aan gedacht. Er moeten ook astronauten zijn die de media af en toe te voortdijgen. En ze zijn eens gaan rekenen en zeggen, dit is allemaal veel te krap. Er komt ook zelfs kritiek van, in principe is Artemis 2 redelijk dichtbij. Die missie als SLS dit jaar succesvol vliegt... ...zou Artemis 2 twee of drie jaar daarna kunnen gaan plaatsvinden. Maar de bemanningen zijn nog niet eens bekend gemaakt. We weten niet wie er gaat trainen. En dan kan je eigenlijk je staatje niet helemaal maken. En kijken of je er wel genoeg hebt. Dus ja, het is gezegd van, jongens, ga dit beter coördineren. Ga ook gewoon de skillsets die al die astronauten hebben beter vastleggen. Want dat schijnt ook niet erg te worden gedaan. En dan, heel erg modern natuurlijk, wordt er ook gehamerd op. We moeten ook wel de diversiteit hebben. Er wordt ontzettend gezegd van, de eerste missie met astronauten... ...die gaat landen op de maan, zit een vrouw bij. Ik ben er zelf van overtuigd dat die ook als eerste de volgende voet op de maan gaat zetten. Dat zal wel te terecht zijn ook. Ja, precies. Dus ja, een hele opmerkelijke. Deze had ik niet zien aankomen. Er is vanuit de techniek, natuurlijk van alles, op en aan te merken over SLS... ...en de management van het Artemis-programma. Is uitgesteld, trouwens, nu. De roll-out, ja. Ik dacht, ik ga het er niet eens over hebben, maar ik ga het even... ...zodat iedereen luistert, er zou een test aankomen, is uitgesteld. Ja, precies. We horen in de lente zo maar weer wat. Dit rapport kan dus ook weer twee jaar in de la. Ja, precies. Nee, ik vind wel, zou er niet gewoon nog een enorme pool zijn van... Er zijn afgelopen jaren zoveel calls voor astronauten geweest. Zit er dan niet een enorme pool van mensen die net die gaan retten? Jawel, jawel. Maar het is natuurlijk heel duur en heel intensief... ...om mensen operationeel te houden. Kijk, ik bedoel, er zijn... Dan moeten mensen eigenlijk continu blijven trainen. Je moet heel erg op je gezondheid blijven letten. Dus als je in die astronautenpool zit, dan moet je daar als organisatie... ...heel veel in investeren om iemand operationeel astronaut te laten zijn. Als je daar nog geen werk voor hebt, dan is dat voor niemand goed. Dus het is heel lastig om daar de juiste balans in te hebben. Astronaut zonder werk is inderdaad wel een tragisch concept. Ja, maar dat is het grootste gevaar eigenlijk. De grootste angst van elk astronaut is dat je astronaut wordt. En dat je nooit naar de ruimte gaat. Omdat je ook... Veel voorbeelden van. Ja, daar zijn voorbeelden van. Je zal maar op het verkeerde moment een been breken. Of volgens mij was dat Apollo 13? Op het verkeerde moment een verkeerde uitslag van de medische test krijgen. Die mazelen en kregen ze niet. Ja, weet je, dat is de historische voorbeeld. Maar ja, dat is wel de grote angst van de astronauten. Ja, terecht zeg. Het is een heel onzweke beroep. Ik kan me voorstellen dat het wel langzamer zeker... Naarmate er gaan er meer mensen omhoog eigenlijk. Nee, er is veel meer ruimtevaart. Maar niet bij de definitieve ruimtevaart. Ik denk dat die nam 7 of 8 man tegelijk. Nu dus eigenlijk niet. Dat niet alleen, maar ook regelmatig en voor 2 weken. Nu is het 3 man voor een half jaar. En dat iets meer. Er is zo'n boom gaande. Maar er is in ieder geval helemaal niet wat mensen betreft. En dan nog is er een tekort. Een apart verhaal. Ik denk, als ik dit goed hoor, is dat het onduidelijk is... Of de toekomstige ambities, als ze gerealiseerd gaan worden... Of je die ambities kunt met het huidige astronautenpool... En het huidige astronautenbeleid... Het is een dek, hè. Het antwoord zal wel nee zijn. Het wordt sowieso natuurlijk een tijdelijk probleem. Want je krijgt gewoon een stukje potentiële overlap... Tussen het eind van ISS en het begin van Artemis. Dus dan heb je een hele hoop mensen nodig... Die naar verschillende bestemmingen gaan. Als ISS ophoudt, kan ik me voorstellen... Dat er niet op permanente basis... Vier astronauten nog in ruimtstations zitten. Misschien in een commerciële ruimtstation. Maar dat zijn dan misschien geen NASA astronauten. Dus als je onder de 30 bent, moet je maar eens gaan nadenken. Ik ben 39, gelijk met de auto. Ik kan niet meer. Dat is te laat. Ik ben niet de auto, hoor. Maar de investering is niet waard. Je bent gewoon niet langer gemakkelijk meer inzetbaar. Als we toch bij astronauten zijn, kunnen we naar Wasminaal, denk ik. Dat lijkt mij zeker. We zoeken even een bruchtje. Nou ja, ik wil graag schone kleren aan. Dat is misschien iets waar je ook niet zo bij stilstaat. Maar elke astronaut gebruikt op jaarbasis 80 kilo kleren. Dat is je quotum, om het zo maar even te leggen. Dat is niet zo veel. Je wordt ook geacht om dat weer opnieuw aan te trekken. Dus elke dag schone kleren aan, dat zit er niet echt in. Iedereen stinkt zich uur in de wind, toch? Dat weet ik niet, maar het ruikt daar sowieso raar. Het is volgens mij een beetje een olieachtige machinekamerlucht. Het is wel waar, maar dat aan de mens ligt is een tweede. Maar goed, we zijn bezig met het ontwikkelen. En dat is ook een beetje commercieel. Tide Infinity, Amerikaans bedrijf. Volgens mij is dat zo'n bekend Amerikaanse wasminaal. Tide Infinity heet dat product. Maar bij ze zijn ze samen met NASA naar een wasmiddel... dat je in de ruimte kan gebruiken. Dat is technisch gezien, dat is een beetje een PR-ding allemaal. Het voelt een beetje sleazy. Maar technisch gezien is het wel interessant. Je hebt dat op termijn voor reizen naar Mars wel nodig. Dan moet je toch een keer nadenken hoe je kleren schoon maakt. De klerenkast van drie jaar wordt wel heel erg het slepen. Dus je zult je kleren moeten kunnen gaan wassen. Dat is in een closed cycle best ingewikkeld. Want als je je wasmiddel gewoon in een sopje doet... dan moet je het water daarna recycelen. Maar dan moet je wel... die stoffen die in die enzymen zitten... die moet je recycelsysteem wel aankunnen. Dus ze zijn aan het kijken... kunnen we een wasmiddel ontwikkelen... wat in zo'n closed cycle werkt. Dat is best een interessant en een leuke vraag. En potentieel op termijn natuurlijk voor Mars. Dat is best belangrijk. En typisch zo'n ding dat je een survival kit koopt... in een van de outdoor winkel. En dat er dan staat ontwikkeld door NASA. Dat je wasmiddel hebt voor... Het verkoopt ook matrassen bij het leven. Ja, precies. Dat is volgens mij een fase. Dat is wel handig. Als ik het goed begreep, zitten er twee stukjes in dit verhaal. Ze zijn dit aan het doen om te kijken of je... een ruimte wasmiddel kunt ontwikkelen. Of dat dan, hoe zegt dat, gedraagt in die stralingsbestandigheden... en micro-gravitatie en zo. Dat is allemaal weer zo'n nuttige vraag. En hierna komt er een vervolg experiment... met een vlekkenpen omhoog om te kijken... of die vlekkenpen in de ruimte ook werkt. Daar denk ik inderdaad bij. Dat is volgens mij gewoon harde marketing. Die komt weer terug op aarde. Daar kan je erop zetten, getest in de ruimte. Maar dat spoelen en het water, dat is allemaal zo lastig. Ik heb altijd maar zo'n fantasie gehad... van je moet kleren toch ook schoon kunnen krijgen... met een soort ultrageluid of zo. Het dacht gewoon uit trillen in plaats van... Opdrogen en uittrillen. Nou ja, goed. Als er iemand luistert. Van de TU Delft. Hopen voor dit soort onderzoeken. Ik vind het wel een mooi onderwerp. Wie heeft er nog wat? Thijs, heb jij nog wat? Nauwelijks. Ik kan een klein SpaceX-update doen. Maar dat is meer stay tuned. Ik heb het idee dat Luc nog wel iets mooier geeft. Ja, ik heb nog een kleine update. Ook weer niet een positieve. India is helaas... Ik heb nog wel een blij nieuwtje. India is sinds 2018 bezig met het ontwikkelen... van een bemensbare ruimteschip. Destijds zeiden ze... Wij gaan 75 jaar... onafhankelijk India vieren met een bemensde lancering. Dat gaat niet worden. In principe zou dit jaar... een onbemande test van de capsule die... Gaganyaan heet gaan plaatsvinden. Ze gaat niet redden. Wordt doorgeschogen begin volgend jaar. Gewoon een mens in een rondje rond de aarde? Ja, precies. Het is een redelijk eenvoudige capsule. Ik merk wel dat ze de laatste jaren steeds meer op Rusland... gaan leunen voor hun technologie. Hun vier kandidaatastronauten trainen in Moskou. Leren de systemen van de C-Use helemaal kennen. Ik heb zo'n idee dat aan de binnenkant van de capsule... het gewoon een C-Use is. Eerst waren er ook India's ontwerpen voor een ruimtepak. Inmiddels gaat ook Zvezda uit Moskou de ruimtepakken leveren. Dus ik... zoals China het allemaal heeft nagemaakt van de Russen... leveren de Russen het hier gewoon aan de Indische astronauten. Waarschijnlijk omdat de Chinezen, die het dus beter kunnen... dat niet willen. Dat zou inderdaad zo maar kunnen. Ze zijn redelijk ambitieus. Ze willen inderdaad eerst een testvlucht gaan doen natuurlijk. Maar je brekt je nek op het ogenblik over allemaal modellen... en impressies van ruimtesations die ze willen gaan bouwen. Het is zeker de verwachting dat de vierde mogelijkheid... die astronauten kan lanceren India zal zijn. Maar het duurt nog eventjes een paar jaar. Ja, toch leuk. Ik vind het altijd leuk om te horen hoe ruimtvaart zich ontwikkelt. De kleinste landen zijn bezig om kleine raketjes omhoog te krijgen. En de grootste landen inderdaad. Dat is wel een bijzonder geval in die discussie. Ze hebben een enorme impuls gegeven aan een ruimteprogramma... omdat ze bedacht hadden dat het niet zoveel zin heeft om dit land... te bekabelen met internet en tv-verbindingen. We kunnen beter die infrastructure in de ruimte hangen. Dus dat was hun eerste drive. Maar ik heb ook vaak het gevoel dat het heel nationalistisch gedreven is. De beste manier is om innovatie en technologie aan te jagen. Daar zijn we na een maand gegaan. Niet wij, maar de Amerikanen. Ja, vanzelf. Ik juich er toe hoe meer mensen in de ruimte hoe beter wat mij betreft. Maar als je naar India kijkt, dan heb je toch zoiets van... dat land heeft nog wel een paar andere problemen op te lossen... dan miljarden te besteden aan eigenlijk wat tot op dit moment een prestigieproject is. Het prestigieproject van mannen reikt wel ver. Er zit in mijn beleving wel een groot verschil. Zoals jij zegt, zo zijn we naar de maan gegaan. Dat is natuurlijk wel waar. Maar in dat specifieke proces... zei de president, wij gaan naar de maan en dan weer een kwezer... en je zoekt het maar uit hoe je het regelt. Terwijl dit wel heel erg staatsgecontroleerd is in mijn beleving. Dus staatsgecontroleerde innovatie, dat gaat vaak niet zo heel lekker. En dat was natuurlijk bij het Apple-op-programma niet. Dat was gewoon een blanke check, je zoekt het maar uit. Wie zorgt dat eigenlijk uit? Wie was er met eind hetgene die zei... we gaan het zo en zo doen? Welk bedrijf dan? Dat durf ik niet, dat is volgens mij niet heel makkelijk te beantwoorden. Maar de podcast, wat was het ook? 14 Minutes to the Moon? Daar zit dat wel helemaal in. Ja, ja, ja. Ja, maar die luister eens. Jij had nog iets positiefs? Ik heb nog een... Ik heb nog iets positiefs? Ja, eerst maar dan. In Texas is het nog steeds van alles aan de gang. Rustig. Rustig en van alles aan de gang. De basis aan het bouwen die de test en Starship de luchting moet krijgen van SpaceX. Ik heb eerder al in eerdere uitzendingen verteld dat dat allemaal een beetje verdraagd is. Dus waarschijnlijk lijken die tests op zo'n vroegs pas vanaf 1 maart plaats te gaan vinden. Maar er gebeurt daar wel de hele tijd van alles wat. Dus het blijft wel leuk om te volgen, maar het blijft een beetje zoeken naar wanneer het dan daar nou echt helemaal heen gaat. Ook vooral omdat ik er waarschijnlijk heen wil. Ik wil erin. Maar ik ga erin dus... Dat wordt spannend. Ja, we zullen het live met mij. Live met mij. Ik denk dat ik er een keer in april in de buurt kan zijn. Dus midden april. Volgens mij is dat toch een redelijk strategische keuze. Want in maart zal er ook van alles gebeuren. Maar de vraag is een beetje hoe lang wordt het dan vertraagd? En wat gaat er dan gebeuren? Bijvoorbeeld ook al eerder gezegd dat booster 4 het waarschijnlijk niet ging worden samen met Starship 20. Maar die staan er nog steeds. Dus het zou zomaar kunnen dat het wel zo is. Raptor 2 wordt daar heel erg getest. Dus de nieuwe motor die onder de volgende Starship, de nieuwe iteratie V2 moet gaan hangen, die wordt volop getest. Dus daar kan je wel als... Dit is ook al gedaan, flinke wolken en zo. Schijnt goed gaan. En dus hou dat in de gaten. Blijft leuk om te volgen. Een ander klein Starship SpaceX nieuwtje is dat er een premium versie van Starlink is. Dus Starlink. Je kan tegenwoordig internet van de ruimte krijgen. Het werkt al. Er is nog een wachtlijst. Maar het groeit als een idioot. Het is ontzettend concurrerend eigenlijk met alle andere oplossingen. Zeker die in de ruimte er zijn. Maar het concurreert ook al met slechte DSL'tjes in het buitengebied. En het werkt al. En er zijn... Nee, ik ga geen getallen noemen. Ik heb wel een keer in getallen langsgekomen. Weet ik even niet. Maar er komt dus nu blijkbaar ook een premium versie. Dus ze gaan het opsplitsen in twee verschillende soorten verbindingen. Dus je kan een duurdere, snellere verbinding krijgen. Dus voor bedrijven is het dan bedoeld. Dus slim weer van een maskbedrijf. Die snapt altijd wel hoe je overal geld moet squeezen. Dus in dit geval is het weer... Nou ja, de mensen die het kunnen betalen, die mogen met een premium het doen. En er is ook een nieuwe dish. Eerst was het een soort pitadose. En nu is het een soort vierkant ding. Kijk, dat is hem. Een vierkant ding. En voorheen was het ook zo dat dat ding met verlies werd verkocht. Het kost iets van 500 dollar of zo om hem aan te schaffen. En dan 100 dollar per maand. Deze prijzen zullen allemaal wat hoger zijn. Ik denk ook om die kosten wat te kunnen drukken. Want zolang ze nog geen opgeschaalde productie hebben van die dingen... Dan moet je elk geld bijleggen voorlopig op elke die ze verkopen. Maar als het abonnement lang genoeg loopt, dan maken ze nog wint, natuurlijk. Dus ik vind het heel... Wat ik heel bizar vind aan Starlink is dat het volgens mij echt waanzinnig revolutionair is. En een klein beetje onder de radar, stiekem, is uitgerold over de hele aarde. Want je kan het dus nu... Ik heb de laatste dingen niet gezien, maar ongeveer een half jaar geleden... kon je het in het hele noorderlijk halverond eigenlijk ook krijgen. Ik vraag me gewoon heel vaak af van... Alle plekken in het buitengebied waar je eigenlijk vanwege infrastructuur... redenen niet wilde zijn. Daar kan je nu een zonnepanelenbatterij opstelling maken. Een waterpomp en een... Dat je je water en regulering ook regelt. En dan kan je off the grid wonen. Met een razendsnelde internetverbinding. Ik vind het vrij revolutionair. Maar ik denk niet dat het heel erg tegen tussen de oren van mensen zit. Het kost nog steeds wel duur, natuurlijk. Ja, het is een honderd piek per maand. Maar ja, als dat de extra bijkomende kosten zijn. Het werkt natuurlijk vooral goed in landen waar je slechte infrastructuur hebt. En dat... Ik zei, laat weer ik zijn, dat is vooral het Verenigde Staten op dit vlak. Tuurlijk, ja. Ik heb die ook wel eens over Frankrijk gehad. Daar kan je niet eens regelmatig een normale mobiele telefoonsignal krijgen. Gewoon op de snelweg. En ook in Nederland zijn er wel plekjes te vinden. Het is wel grappig als je... Dus met de trein is het natuurlijk nog steeds vreselijk. En als je van Amersfoort naar Apeldoorn gaat, over de Veluwe... dan zit je ook gewoon een paar minuten zonder... Heerlijk. Je ziet alleen maar paniekaanvallen in die hele trein. Als je daar net toevallig woont, dan is dat wel vervelend. Ja, precies. Dat klopt. Maar ik denk dat één van de... Mijn vermoeden waarom dit in jouw beleving onder de radar zit... is ook wel omdat dat bismoeitmodel de hele tijd zo onduidelijk blijft. Van hun bedoel je? Ja. Je hebt geen idee wat het... De financiering kost? Nee, überhaupt niet wat het kost. En hoe dat gefinancierd wordt, of dat kostendekend kan. Ik zou me even bazen, maar ik weet het gewoon niet. Een Falcon 9 of een SpaceX-raket heeft de kosten enorm laaggebracht. Die Starlink, regelmatig doen ze iets omhoog... alleen maar vanwege Starlink, maar toch ook heel veel is meegelift... met anderen. Ik denk dat, al is het een investering van enkele tientallen miljoenen... dan 100 euro per maand. Het is natuurlijk ook een manier om in je te gaan. Het is natuurlijk ook een manier om in je administratie een heel groot deel... van de kosten die je nu moet maken om een enorm ruimtevaartbedrijf uit te bouwen... naar de toekomst te projecteren. Want je koste maak je nu allemaal. Je maakt een enorme omzet qua raketten en lanseringen. Terwijl de ophengst daarvan, het resultaat... heel ver in de toekomst geprojecteerd is. Het is natuurlijk bedrijfsmaatregel best wel lekker. Weet je maar of het klopt. Dat moet je nog even bewijzen. Het moet uiteindelijk voor Mars gaan betalen. Voor de missies naar Mars. Ja, maar of het uiteindelijk een nuttig internet oplevert. Een nuttig internet? Ja, doet het al. Ja, nu hebben we allemaal over of het qua businessmodel klopt. Weet je, daar heb ik nog steeds met twijfels. Je zou met deze redenering zelfs heel zin in kunnen denken... het doet helemaal niet toe. Hoeveel mensen baarden? 7 miljard? De laatste telling? Ja, een keer 5 procent. Dat heeft Elon Musk ook al eens gezegd. 5 procent van de wereld zouden gebruik kunnen maken. Dan heb je... Moet ik wel 7 miljarden doen. 1, 2, 3. 1, 2, 3. There we go. Dit wordt een grote getallen. Dat geloof ik wel. Maar daarmee heb je nog geen businessmodel. Nou, nou. Beginnetje misschien wel. Ja, precies. Ik denk dat we toch wel aan heel end komen. Ja, nou, dit keer 100. We hebben het over miljarden per maand. Die binnen hard. Maar zo is Motorola natuurlijk ook voor je te gaan, hè? Oh, dat wel? Ja, goed, kijk, we hebben dit eerder meegemaakt met iridium... wat op dezelfde manier is bedacht als een mondial ontdekkend telefoonnetwerk... heel lang geleden, over tien kallen jaar geleden... ik weet niet meer precies wanneer... wat er gillend werd achterhaald door land-based mobiele telefonie... dus tegen op tijd dat dat netwerk er was... was het businessmodel er niet meer. Dat is uiteindelijk voor één euro opgekocht door de Verenigde Staten Departement of Defense... en die houden het voor hun eigen bereik... en voor een paar gebruikers nog in de lucht, zeg maar. Maar dat is natuurlijk wel een mogelijke uitkomst van dit scenario. Of ik heb hem omgelijk, dat kan ook, maar het kan allebei. Stel dat één procent van de wereldbevolking lid is van Starlink... dan verdienen ze in ieder geval met de huidige prijzen 3,5 miljard per maand. Ja, maar ja, de helft van de bevolking moet grondkomen van één... Nee, daarom. Maar één procent. Ja, ja, neem maar. Dat is ambitieus, maar... Ja, zeker. Maar we gaan het zien. Al is het 0,1 procent, dan is het nog steeds... Ook hier kom ik graag over tien jaar nog even terug. 350 miljoen per maand. Oké, dat zetten we in de agenda. Nou, oké. Nou, jouw opsteker nog als laatste. Laatste opsteker, en dat is dat Rusland nog vier protonraketten gaat bouwen. En waarom staat nou een opsteker? Nou, omdat er nog maar vier zijn. En dat... Ze hebben er nog tien liggen, zeg maar. Dus er komen nog veertien protonlanseringen en dan is proton klaar. En proton is de raket van de Russen die eigenlijk... volgens mij het diepste in de geschiedenis terug te filmen is. De eerste lancering was in 1365. Dus dat is pre Saturn V, zeg maar. Dus dat is echt... Serieus, dat is ouder, maar... Ja, ja. Wat is mijn probleem met dat ding? Het is gewoon een krachtpadster van de Russische krachtpadster... van het ruimtevaartsysteem daar. Maar dat ding, dat rijdt op iedere ziene. Dus ook de eerste... En dat is giftige rotzooi. Ook de eerste trap draait op iedere ziene. Dus elke lancering is een milieugramp. Dus hoe sneller ze daarmee ophouden, hoe liever. Dus er komen er nog veertien en dan is het slouch. En dat is goed nieuws. Dat is sowieso echt het slechte slogan voor een bedrijf. Van elke van onze lanceringen is een milieugramp. Wauw, oké. Ze hebben hem niet voor niks zo lang geheim raam. Precies. En ter afronding tijdens onze discussie... heeft Elon Musk zelf eventjes ons betweet. Dus hij heeft een korte update. Hij zegt net zeven minuten geleden... dat die antennes dus dit jaar in een massaproductie gaan. Oké. Production rises rapidly this year. So those with orders shouldn't have to wait long. Dus de wachttijd gaat omlaag. However, voorlopig kan je nog niet op de hele wereld het krijgen. Want de verbindingssnelheid gaat extreem omlaag... als je met veel mensen in een bepaalde omgeving zit. Precies dat. Dus op dit moment zijn ze die grondstations aan het bouwen... om dat dus te vergroten. En versie 2 van de satellieten moeten ze ook nog omhoog. Ze zijn er nog niet. Never-ending story. U gaat hier in de komende podcast nog vaker over horen. En daarmee... ronden wij deze 88ste podcast af. Lekker lang volgens mij. Dankjewel Thijs, dankjewel Luc. Dankjewel alle luisteraars voor het luisteren. Tot de volgende.