Vrouw uit 'Mercury 13', 82 jaar oud, wordt eindelijk astronaut

Welkom bij alweer een nieuwe Space Cowboys. Mijn naam is Herbert Blankesteijn en ik heb hier Luc van den Abeelen. Hallo. Michel van Baal. Goedemiddag. Daar gaan we. Michel, eerst maar even wat is jouw mooiste onderwerp van vandaag? We kunnen maar één ding. Natuurlijk, we staan op de rand van het begin van de nieuwe golf van bemens de ruimtevaart. Oké, ruimtetourisme. In de zin dat we op 11 juli de eerste vlucht van, ik had ze niet uit de gaten houden. 11 juli is het van Branson. Richard Branson, die drinkt voor. Ja, en 20 juli Jeff Bezos. En dan ben ik nog heel benieuwd of onze vriend Muske nog een konijn uit de hoge hoed uitgehaald om dat zien. Kortom, we hadden het aan het begin van dit jaar in deze podcast al gezegd, dit is wel het jaar waar het in na 20 jaar heenlijk gaat gebeuren. Ja, het gaat gebeuren. Oh ja, en era moet op de 21e ook nog. Era. De Nederlandse Europese robotarm. De robotarm. Ja, die was zelfs in het journaal van de week. Die heeft ook de lange aanloop tijd nodig gehad, zal ik maar zeggen. Ja, nou dat lijkt me interessant om daar nog dingen over te vragen. Bijvoorbeeld of hij niet verouderd is of zo. Ik weet niet hoe dat gaat in de ruimtevaart. Die dat antwoord dat ik om straks zal hebben. Luc, wat is jouw mooie thema? Nou ja, nu we toch Muske noemen, we weten natuurlijk nog steeds niet wie bij Bezos die een stoel heeft gekocht. Je weet het maar nooit. We weten wel dat iedereen een cadeau heeft gekregen, maar dat hadden we nog even bij de Blaksoor. Ja, inderdaad. Maar, nou ja, mijn favoriete onderwerp voor deze aflevering is toch de plannen van Europa om onafhankelijk aan bemennende ruimtevaart te gaan doen. Hey, waar hebben we dat eerder gehoord? Nou, we zullen zien. Oké, spannend, leuk. Ik heb een leuk bericht dat ik tegenkwam, was trouwens in NRC, dus veel mensen kunnen dat al gezien hebben, waarin de camera werd omgedraaid. Een beetje zoals Carl Sagan dat ooit gedaan heeft, niet de ruimte in kijken, maar vanaf de, welke was het ook weer, de Voyager of zo, terugkijken naar de aarde. Peel Blue Dot. Ja, Peel Blue Dot. Ja. Hier gaat het over exoplaneten. Want we kijken tegenwoordig naar exoplaneten, we ontdekken er duizenden. Ja, alsof het niks is. En dit onderzoek stelde zich de vraag, hoeveel exoplaneten kunnen eigenlijk de mensheid zien? Kunnen de aarde zien? Shocking weinig, denk ik. Ik heb het niet gelezen, maar. Als dat zo is, dan zeg ik meer dan je denkt. Oké. Komt straks ook maar. Goed zo. Spannend. Oké, dus waar beginnen we nou, Michel? Ik begon net met jou, doe ik nou weer. Ja. Bas, naar los. Nou ja, we gaan het zien, dus we krijgen die twee lanceringen. Die er nu aankomen. Van Branson en Bezos. Van Branson en Bezos. En nou moet je me weer even helpen, want ik heb het gewoon niet scherp genoeg. Maar we krijgen dus eerst Branson, toch? Ja. Branson. Op 11 juni met VSS Unity. Ja, en dat is natuurlijk niet voor niks. Die 11 juli Fastfalleër reden voor. Hoewel ik me kan voorstellen dat ze eigenlijk liever de Fort of July zouden hebben. Maar dat hebben ze dan denk ik niet gehad. Maar 11 juli, waar die inderdaad zelf als Mannex-lid mee gaat. Gaat die als enige of samen? Nee, ze gaan hem met zijn zes hebben. Begrijp ik. Maar wel allemaal mensen van Virgin Galactic zelf. Dus je kan daar dan, als je nog heel erg strebrug bent, of heel erg streng bent, zou je nog kunnen zeggen dat is nog een testlucht. Er zit nog niet een echte toerist in. En ja, ik blijf daar ook wel moeite houden met die 80 kilometer hoor. Weet je al? Ja, of dat eigenlijk wel de ruimte is. Het ideolo wat ik dus vorige week ergens las was dat je even daar aan denkt om de grens die we in Europa en de rest van de wereld trekken op 100 kilometer, om die te gaan verlagen na 80 kilometer. Dus ja, ik heb zoiets van, nou, het is misschien wel heel erg Nederlands polderen. Er is gesteggeld tussen 80 en 100. Zullen we gewoon lekker op 90 gaan zitten? Dan denk ik dat iedereen tevreden is. Nou nee hoor, want dat haalt Branson niet. Nee, precies. En dat wordt natuurlijk wel het dingetje inderdaad. Ik moet trouwens eventjes de vorige podcast corrigeren, want daar werden de twee systemen net door elkaar gehaald. Daar werd gezegd dat Bezos maar tot 80 komt. Nee, de New Shepard die heeft de laatste vluchten al door zo'n 105 kilometer gehaald. Bij Branson blijft dat inderdaad rond de 80 steken. En dat was niet de bedoeling. Toen hij begon met het avontuur zei hij 100 kilometer, astronaut wings en de hele mikmak. Dat is ook wel een beetje, denk ik, door de technische keuzes die ze gemaakt hebben. Hij gebruikt al vliegtuigen waar een soort raketschip onder hangt. Ik vind het, weet het, esthetisch wel het mooiste van alles wat er is, als ik heel eerlijk ben. Maar en dat laat dat schip los, wat daarna op een hybride raketsmotor dan doorschiet omhoog. Een hybride wil in dit geval zeggen dat hij ook lucht ademt. Nou sorry, hij betekent dat hij een vaste brandstof kern heeft waar een gas meestal lacht als er doorheen wordt geblazen. Waardoor je een tussenvariant hebt tussen een vaste booster en een vloeibare brandstof. En dat zijn notoir moeilijke motoren om die goed te laten branden. En volgens mij ook niet zo lekker schaalbaar. Dus op het moment dat je eenmaal met zo'n concept bezig bent en je gaat vliegen dan ga je gewoon ontdekken hoe hoog die komt. En als dat tegenvalt kun je daar ook niet zo heel veel meer aan doen. Dus ik kan me ook wel een beetje voorstellen dat ze moesten wel lobbyen om die grens terug te krijgen naar 80. Ze konden niet echt... Datgene waar wij kunnen komen wil je dat misschien ook tot Outer Space verklaren? Ja, ja, zo is dat. Daar komt het voor mij niet op. Nou er is in Amerika, er wordt wel vaak een deskundige aangehaald die op Twitter heel actief is. En dat is degene die in feite toch het laatste woord hier in schijnt te hebben. John, het ene eten man. En die schijnt toch wel overtuigend te hebben aangetoond dat het echt 80 is. Maar goed ik blijf er persoonlijk moeite mee hebben. Maar goed dat is één. En dan komt daarna weet je wel de wat klassieke raket van Bezos. En ja dat is eigenlijk als ik heel eerlijk ben dan toch wel de echte toerist. Want daar zit ook de man zelf in. Maar hij heeft inderdaad de eerste plek verkocht voor... Wat was het? Vier op vier miljoen dollar? Achter de vier op vier miljoen dollar. En hem zijn broer ook mee. Nou dan die plaats van 28 miljoen dollar van wie we het nog niet weten. En ja dan kwam afgelopen week het nieuwtje naar voren dat die ene Wally Funk meeneemt. Die in de Nederlandse pers gewoon als een 82-jarige vrouw werd beschreven. Dat is wel een beetje een naam uit een stripboek of zo. Ja daar lijkt het inderdaad wel een beetje op. Maar vooruit? Ze heet echt zo? Nou ja Wally dat weet ik dan niet. Kijk ze is ontzettend professioneel piloot geweest. Heel veel mensen opgeleid. En ook in een soort... Ja dat wilde je net gaan zeggen. Ik denk dat het is Michelle's onderwerp. Ik ga verder hoor ik je. Zij was een van de Mercury 13. De 13 vrouwen die door NASA wel uitgebreid zijn getest. Ze hebben alle testen doorlopen. Die ook de Mercury astronauten die uiteindelijk gevlogen hebben doorlopen. En ik weet niet of ze zelf die legende heeft gestart. Zij claimt dat NASA zei van je hebt eigenlijk beter gedaan dan alle mannen? Nou dan John Glenn. Dat was het leken eraan. Dat je hebt beter gedaan dan John Glenn. Want nu wat ze natuurlijk zometeen wel doet is dat ze John Glenn van een record afstoot. Want op dit moment is John Glenn door zijn later vlucht met Space Shuttle omdat hij senaat al was geworden. Toen was hij wat was het? 77. Ja zo is hij. Dat is hij de oudste astronaut ooit. Weet je dat? Ja dat is hij straks niet meer. Nee dat is niks. Dat doet hij op die manier toch nog in. Zo zie je ook wel dat het blijft gewoon een PR strijd tussen die mannen. Dat je ze verzin het elke keer wat om de aandacht op zich recht te houden. Daarom vind ik het ook zo opmerkelijk dat we niks van me scoren momenteel hier in dit gerecht. Nee hij heeft het natuurlijk een beetje druk met van alles. Daarover straks nog meer. Toastcorn. Ja ik weet het niet. Misschien heeft hij inderdaad zoiets van jongens mijn doel is Mars. Tegen de tijd dat ik daar naartoe kan vliegen horen jullie me weer. Ik geloof dat niet. Ik verdenk hem er wel van dat hij op zijn minst moet hebben overwoogd. Dan kan ik er op 9 juli nog een Crewdragger voor duwen. Als hij zou willen zou hij dat best kunnen. Hij doet hele gekke dingen. Wat ik jullie wil voorleggen nu we het over al die CEO's hebben. We weten dat ruimtevaart niet vrij is van risico. Hoe onverantwoord is dit dat Bezos en Branson hun bedrijf in de waagesschaal stellen door zelf in die raket te gaan zitten? Want die met die Virgin Galactic is. Die had een keer een piloot omgekomen. Ja inderdaad tijdens testvluchten toen ze erachter kwamen dat eigenlijk de opleiding van de pilooten niet goed genoeg was. Dat spaceship 2 heeft die hele opmerkelijke manoeuvre als hij de damkring weer gaat binnen het ringen na een paar minuten gewichtloosheid. Dan klapt hij als het ware in tweeën. Die vleugels en de staartdelen die worden in een hoek van 90 graden met de romp gebracht. Dat is een manoeuvre die de piloot handmatig moet uitvoeren. Maar niet voordat de motor uit is. Daar is dus kennelijk een van de pilooten in de war geraakt. Ook omdat juist door de aandrijving het is geen kalmlopend motortje de boel schut heen en weer. Daardoor is kennelijk een van de pilooten een beetje gedesorienteerd geraakt. Zijn timeline kwijt geraakt. En heeft hij hendel te vroeg overgehaald. Toen is het ding gewoon door aerodynamische krachten uit elkaar gespat. Een van de twee is er uitgeslingerd en heeft het overleefd. Nooit meer in de pers gezien trouwens. Ik heb geen idee hoe het met die man gaat. Maar de andere is inderdaad omgekomen. Maar we moeten niet vergeten dat Branson op zijn visitekaartje avontuurier heeft staan. Het zijn hele ideote dingen. Ja inderdaad een record oversteekt met een jacht over de Atlantische Oceaan. Zelfs ook een keer in de superbus. Kijk aan. Over risico's nemen gesproken. Even meer serieus. Als je dit product ook wilt verkopen. Dat willen ze. Dan is het de beste manier om te laten zien dat je er zelf in gaat zitten. Als ik moest kiezen was het simpel. Ik ging onmiddellijk bij Bezos in zijn ding zitten. Omdat dat ander systeem veel complexer is. Wat Branson heeft. Als het complex is kan het stuk. Als het stuk gaat ga je dood. Zoals in Nepal is het. En die hybride motor is wel in de ruimtevaart een heel omstreed ding. Die hebben bijvoorbeeld de neiging om te stotteren. Dat ze gaan haperend branden. Als dat gebeurt klapt het een heleboel uit elkaar. We hebben er heel veel mee getest. Het zal wel ergens betrouwbaar zijn. Maar ik heb daar niet een heel fijn gevoel bij. En inderdaad wat je zegt er zitten heel veel van die handelen in. Terwijl het Bezos gebeurd is. Met de vloeibare brandstof omhoog. Dan kan je uitzetten. Als het mis gaat zet je hem uit. Dan kom je naar beneden. Dat kan onangenaam worden. Maar dan kom je met de parachute weer naar beneden. Sowieso. Dat is het systeem. Het is wel rudimentairder. Maar ik zou voor de veiligheid. Net zoals ik vroeger ook. Als ik me vroeg had gevraagd. Ik ging in een Soju zitten. Niet in een speciëntop. Op dezelfde reden. Uiteindelijk wordt het welke ervaring wil iemand. Meemaken. Inderdaad het voordeel van Bezos is. Je bent astronaut. Je bent boven die 100 kilometer geweest. Je gaat echt met een klassieke raket de ruimte in. En je zit naast mega grote ramen. Je hebt een ongelooflijk uitzicht. Het nadeel is alleen. Het is een ritje met tien minuten. En bij Branson. Dat hoort dan niet echt tot de ruimtereis. Maar je moet eerst naar 15 kilometer hoogte zitten. En dan is het een hoogtecircule. Je bent niet van twee, twee en een half uur bezig. Dus daar heb je weer meer ervaring. Maar het is gevaarlijker. Kleinere rampjes en maar 80 kilometer. Het is een beetje appels en peren. Het zijn gewoon enorm verschillende systemen. Waarbij de vraag überhaupt is. Kijk hoe lang gaat dat goed? Want dat is natuurlijk wel de echte vraag. Waarschijnlijk gaat dit wel goed. Dat statisch zullen deze vluchten goed gaan. Maar als je hier echt een businessmodel van wil maken. En je gaat dit honderden keren doen. Dan komt het een statistische keer. En dat is altijd mijn zorgen geweest. Bij deze ontwikkeling die ik al 20 jaar volg. Dat je op een gegeven moment bij een punt komt. Als het dan mis gaat. En dan gaan mensen dood. Dat is wat we het heel erg niet over hebben in deze discussie. Wat blijft er dan nog van je businessmodel over? Want mensen willen wel een avontuur. Ze willen niet dood. Dat is los nog van als je dit op grote schaal gaat doen. Van de milieuimpact. Laten we daar meteen over doorgaan. Want daar had jij ook wat over rondgestuurd. Ja, voor de lol er zit een rekening aan Starship. Als je zo'n Starship naar de ruimte stuurt. En dan bedoelen we de grote. De hele raket. De dubbele 2 stages constructie. Super heavy en Starship. Dan had je het over een miljoen kilo methaan. Wat er in gaat. Dus gewoon even aardgas. Dus een miljoen kilo methaan per vlucht. Wat je dan moet gaan gebruiken. Ik zat dat er even om te rekenen. Ik kan het zo snel terug vinden. Volgens mij kwam je dan uit op 50.000 kub methaan per persoon. Dat je dus dat 1 persoon in feite 50.000 kub methaan gebruikt. Ik zal even tifteren. Dus je verbruikt een jaar aardig omhoog. Nee, sorry, ik zit er een 0 naast. Je hebt 5000 kilogram per persoon nodig. Maar even ter vergelijking van per persoon in ons huishouden. Verbruiken we ongeveer 450 kilo. Dus dat scheelt al een factor 10. Dus 10 jaar verbruiken die je dan een keer doorjaagt. Die je dan een keer voor 1 vluchtje doorheen jast. En als je dan naar musk en dit soort dingen. Maar als je een musk zegt dat je 3 keer per dag wilt vliegen. En dan heb je 1000 van. Dan heb je 1 biljoen kilo methaan nodig voor een jaar. En op dit moment is het totale gebruik van de VS 700 miljard. Dit is sowieso absurd voor de goede orde. Dus het energiegebruik is natuurlijk wel echt... Dus iets meer dan het jaarverbruik van de VS. Zou je dan alleen al voor de ruimtevaart nodig hebben? Ja, dat is wel een beetje het gevoel voor Starship. Daar kan bitcoin een punt aan zijn. Daar valt bitcoin al mee. En dan is het interessant of ook een beetje spannend er aan. Dat we ook helemaal niet weten wat de ruimtevaart met het milieu doet. Want het is niet heel makkelijk te vergelijken met... Als je heel veel van het laatste absurde hoeveelheid hebt. Dan gebruik je zoveel brandstof. Dat heeft natuurlijk een gigantische voetpunt. Maar wat het nou precies met het milieu doet, met het klimaat doet... We weten er eigenlijk nog helemaal niet zoveel van. Want er zijn ook theorieën dat zo'n raketlansering... Ook een afkoelend effect op de aarde heeft. Omdat je namelijk in een hoge atmosfeer... Zeker bij vaste brandstof raketten... Water zit te dumpen? Niet zozeer water, dat heeft niet zoveel impact. Maar je gooit er ook best veel aluminiumpoeder in. Dus aluminiumdeeltjes en heel veel zwart koolstof. En die hebben dus allebei een effect op hoeveel zonnestraling... er uiteindelijk op het... Hoe heet het? Taartoppervlak. En dus eigenlijk is dat deel ervan waarschijnlijk koelend. Ik heb ergens een berekening gezien... Waar leek dat als je dat echt opschaalt naar iets van 400 lanceringen per jaar. Wat natuurlijk nog niet zoveel is. We zitten nu denk ik, wat is het 200 zoiets? Dat je dan ongeveer dezelfde klimaat effect hebt als de hele luchtvaart. Maar dan de andere kant op. Maar dat is dan wel alleen even dat koelende effect in de tropusfeer. Niet te enorm energie gebruik op de grond. En bovendien is het erg gevaarlijk, vind ik dan persoonlijk... om de ene verstoring te gebruiken als compensatie voor de andere verstoring. Dat is het fundament. Je maakt namelijk geen verstoringen ongedaan. Nee, je doet er eentje bovenop. Maar je weet niet wat het doet. Want het is één model berekening die ze gedaan hebben. Maar feitelijk weet je helemaal niet. Als je echt, zoals Busker Wil, die nogmaals vergeet even de nieuwe opluchten van hem. Maar als je het echt gaat opschalen naar een veel hoger niveau. We weten niet wat het impact op het klimaat is. Maar het is onbekend. En dat vind ik toch ergens wel spannend. En hoe realistisch is het idee om... een kip met waterstof en zuurstofmotoren uit te rusten? Daar zijn ze in het begin mee begonnen. Maar uiteindelijk hebben ze de ontwerpafweging gemaakt om over te gaan naar methaan. En er waren een paar argumenten. Er zijn een paar technische argumenten die ik niet paraat heb. Kunnen we weer op terugkomen. Er zijn technische argumenten waarom je één van die twee wilt. Het is een afweging met voor en nadelen. Methaan en zuurstof en waterstof geven je de hoogste energieopbrengst. Dat is eigenlijk ideaal. Maar technisch gezegd geeft dat best veel nadelen. Want je moet het heel heftig koelen. Dus qua opslag in die tanks is het niet zo handig. En methaan is makkelijker. Je geeft net even iets minder snelheid per kilogram. Alleen wat er ook meespeelt is dat je methaan op mas voorkomt. Dus vanuit de gedachte van Musk weet je dat je dat ding naar mas brengt. En je denkt dat je methaan op mas voorkomt. Ik vind de idee al absurd. Maar als je het zo doet is het logisch dat je methaan doet. Dus ze hebben nu voor methaan gekozen. Dat is de Raptor engines. Die draaien op methaan. Goed. We zullen het even melden bij Greenpeace. En kijken hoe dat verder afloopt. Dat is natuurlijk ook zo. Veel gevaarlijk. Luc? Bijzondere verhalen over ESA. ESA heeft een nieuwe directeur sinds kort. Meneer Aschbacher. Die begint ineens allerlei tweets door in te sturen. Als Europa een beetje wil blijven meetellen in de ruimtevaart. Maar zelfs als economic power. Dan zullen we het onafhankelijk aan bemens de ruimtevaart moeten kunnen doen. Dit is een hele grote vraag. Dit is een beetje voortbouwend op een paper. Die werd door de ruimtevaart bureau van Frankrijk gepresenteerd. De CNES. Op een grote conferentie in Moskou. Waarin werd onderzocht of Ariana 6 een capsule zou kunnen lanceren. Met astronauten. Vanaf de lanceerbasis in Guyana. Eigenlijk blijkt er niet zoveel in de grap. Maar het is een hele grote vraag. En eigenlijk blijkt er niet zoveel in de weg te staan. Afgezien van de paar miljard euro die je nodig hebt. Om iets dergelijks te ontwikkelen. Ik vind het een hele opvallende. Want het is niet voor het eerst dat Europa dit oppert. Dan kom ik weer met mijn stokpaardje Hermes. In de jaren 70, 80 en net 90. Heeft Europa daar heel hard aan gewerkt. Om te komen tot een soort mini space shuttle. Ingewikkeld te duur. Uiteindelijk bleek de politieke wil er onderuit te vallen. Ik vraag me af is dit niet een opmaat naar een herhaling van dat scenario? Ik moet wel zeggen dat het op allerlei plekken nu lijkt te gebeuren. Dat de concepten van 1977 weer uit de kast worden gehaald. Er wordt ook gesproken over weer fabrieken in de ruimte. Kleine ruimtesationen. Dat is een hele grote vraag. En dat is een hele grote vraag. Weer over fabrieken in de ruimte. Kleine ruimtesations die commercieel gebruikt kunnen worden. Destijds is daar ontzettend veel energie in gestoken. Bleek de vraag in de markt er gewoon niet te zijn. Ik kan me nu inderdaad ook niet helemaal voorstellen waarop dit gebaseerd is. ISS vliegt. En vliegt nog best een aantal jaren. Er wordt gesproken over de wil om het misschien tot 2028, 2030 door te trekken. Maar dat is niet het probleem. Er zitten voldoende scheurtjes in de Russische basismodule. Om je daar toch een beetje zorgen over te gaan maken. En dan komt Europa straks misschien met een capsule. Die erg lijkt op wat we in de jaren 60 al deden. En dat duurt een tijdje voor dat je dat getest hebt. Als we beslissen het te doen. En voordat die operationeel is. En dan hebben we misschien helemaal geen bestemming meer om er naar toe te vliegen. En verder is het een hele grote vraag. Waar zou je hem voor nodig hebben? Er komen allerlei commerciële capsules op de markt. Je hebt alle voordelen en niks van de hoofdpijn van de infrastructuur. Space en service. Ja precies. Die kant gaan we toch ontzettend op. Maar deze nieuwe ESA directeur lijkt die push, die propaganda, die lobby echt te willen opstarten. En dat is een hele grote vraag. En dan is het een hele grote vraag. Ik ben verdraaid benieuwd wat daarmee gaat gebeuren. Ik vind het erg on-ESA. Zeker gezien de ervaringen met Hermes. Ik was al heel erg benieuwd aan de reactie van Michel. Zeg het nou Michel. Laat zal ik eens beginnen. Deze directeur is niet zo heel nieuw. In de zin dat deze man al heel lang directeur van ESA is. In het verleden was hij directeur aardobservatie. Hij was een succesvol deel van Europese samenwerking. Hij werd wat complexer toen de EU erbij kwam. Maar hij kwam niet te min met de ERS serie. En hij was ook niet zo nieuw. Deze man heeft een hele lange historie verbinden. Maar hij is nu inderdaad directeur generaal. De grootste baas. En wat je zegt over Hermes, dat klopt ook wel. Argeniaan 5 die we nu hebben is eigenlijk het verkeerde ontwerp in alle eerlijke manier. Argeniaan 5 is geoptimaliseerd op het lanceren van Hermes. Daar is hij voor geoptimaliseerd. Ja, dat is het niet joh. En dat betekent dat je bij Hermes naar een lage baan moet. Dat betekent dat je zo hard mogelijk door die onderlaag van de atmosfeer heen wilt. En dan gewoon nog een status net opbouwen. Dan kies je voor een koor en twee boosters aan de zijkant. En dan heb je een koor die je niet meer kunt doen. En dan heb je een koor die je niet meer kunt doen. En dan kies je voor een koor en twee boosters aan de zijkant. Het rare is dat Argeniaan 5 in zijn carrière vooral telecomsatlieten gaat lanceren. Het rare is dat Argeniaan 5 in zijn carrière vooral telecomsatlieten gaat lanceren. En na 36.000 km, heb je gewoon een drietschapsraket nodig. En na 36.000 km, heb je gewoon een drietschapsraket nodig. Daar is het Argeniaan ontwerp eigenlijk helemaal niet zo handig voor. Dus je ziet dat het ding heel succesvol is geworden met het verkeerde ontwerp. Maar daar zie je inderdaad die geschiedenis van Hermes. Waar hij voor ontworpen was. Maar overigens eerst zei Ingeheuzen wanneer speelde het? In de jaren zeventig of zo denk ik. Ook vanzijde van we willen een capsule van het type Apollo. Weet je al, zo'n soort capsule. Maar dat mocht niet. Want de Fransen, groot financier van ESA, die wilden per se een ruimteschipje. Waarom? Even niet door vertellen dit verhaal. Omdat de toenmalige Franse president, die stond erop dat die hoogstpersoonlijk, de astronauten, als die uit het vliegtuig kwamen op een Frans vliegveld, hadden ze dan wel komen een handkoel geven. Dat kan niet. Was die nog de goal? Die details ben ik in het zappige verhaal. Wat ik nu bij Détte Antwoord heb, of het echt was, weet ik niet. Maar dat heeft, en zo zie je dat dit soort politieke dingen, dat zou best waar kunnen zijn, zo'n proces als het ware de kant op sturen waar dat vervolgens niet goed gaat. Want het speelt er volgens mij nu, dit gaat gewoon over geld. Je hebt dus wat ESA geprobeerd heeft met die Engelse astronauten, ze hebben een Engelse astronauten, Piquet, Piassobic, zo iets, aangenomen. Wat eigenlijk een hele rare keus was, omdat Engeland nauwelijks bijdraagt aan het Europees bemonde ruimtevaartprogramma. Dat zijn facultatief programma, daar kan je als land op inschrijven. Met zo'n overweging hebben jullie, een van jullie heeft hier pas nog zitten vertellen, of was het misschien Arno, dat hij een andere programma had, dat hij een andere programma had, dat Nederland weinig kans maakte. Om die reden, ja. Maar wat ESA nu een beetje lijkt te gaan doen, maar dit is speculair hoor, maar lijkt te gaan doen is dat ze door het aantrekken van nieuwe astronauten ook proberen om landen te verleiden, om meer in dat bemonde ruimtevaartprogramma te investeren. Dat werkt het andersom. In het geval van Piquet heeft dat heel slecht gewerkt. Binnen is binnen. Je ziet dat ze een beetje los gaan van de klassieke landen, die Italië, Frankrijk, Duitsland, overigens, die dat bemonde ruimtevaartprogramma financieren, nu aan het kijken zijn om andere manieren te vinden, om daar dat geld voor te halen. ESA heeft gewoon traditioneel moeite volgens mij, om die funding op peil te houden. En dat speelt hier denk ik mee, dat ze op zoek zijn, wat voor ambities kunnen we met welke mensen, wat voor wortels kunnen we voor de Europese regering hangen, om daar geld uit te krijgen. Ik kan me voorstellen dat het veel te maken heeft met de opkomst van de Chinezen. Het is natuurlijk een enorme blikvanger, nog altijd. Ook als je kijkt naar Duitsland en Frankrijk, op het ogenblik is er weer een Franse astronaut aan boord van de ISS, die krijgt extreem veel exposure op tv, in de Franse kranten. Duitse astronauten hebben ook gewoon fans onder het volk, en zeker onder de jeugd. Dus prestigie lijkt eigenlijk gewoon weer een beetje terug te komen in de bemiddelde ruimtevaart. Ik kreeg wel ontzettend de indruk dat de shuttle, iedereen die zacht de dingen onder maand vliegt, er was eigenlijk helemaal niemand meer van onder de indruk. Dat was nooit geld door onder maand. Dat is eigenlijk niet zo. We weten natuurlijk heel goed hoe het effect dat André Cuypersier heeft gehaald. De Italiaanse dame die zoveel op YouTube was, waarvan ik de naam niet meer weet, maar die van de Italianen natuurlijk wel. Dat is natuurlijk absoluut waar. En tegelijkertijd speelt ook de vraag, je moet nu vooruit gaan kijken naar de periode na Space Station. Dat is nog verwacht, want je moet nu ook nog een aantal verwachten in de periode na Space Station. Want de verwachting is nu 2,25 wordt gezegd. Dat haal je niet, maar in de praktijk lopt het ook zo v hard. Niet maar 2,28, dat kan je realistischer. Als je straks nog wat wil, dan moet je nu gaan nadenken. Wat gaan we dan doen? Want anders ben je op een gegeven moment wel astronauten, maar wat moet je dan nog doen? Ik snap best dat er op dit moment een serieus vraagteken bij bestaan. En een serieus werk van binnen. Wat is een slimmere keus zijn dan een Europees vervoermiddel? Misschien komen we weer op die Chinezen terecht. Een paar jaar geleden zijn er een paar ESA astronauten onder wie de Italiaanse dame te gast geweest bij de Chinese astronauten opleiding. Christoforetti, dat was zijn naam. Simona ofzo. Die weet ik even niet meer. Dat is makkelijk te vinden. Maar ik denk dat het een heel goed idee is. Maar er waren ESA astronauten bezig om Chinezen te leren. Als je ervan uitgaat dat er straks meerdere kleinere ruimtesations zijn, wat misschien een veel betere idee is dan dat ene gigantische ding dat we nu hebben. Als je er dan voor zorgt dat het internationale koppelsysteem een keer je werkelijkheid gaat worden. Dan lanceert je en kan naar het Chinese astronauten. Dat is een hele mooie idee. Dat is een hele mooie idee. Als je er dan voor zorgt dat er een hele mooie idee is dan je lanceert en je kan naar het station vliegen wat je wil. Allemaal dezelfde spoorbreedte. Een van de redenen waarom ik een zwak heb voor space station en voetbal en ruimtevaart is juist die internationale samenwerking. Ruimtevaart is een internationale samenwerking gebied. Zelfs op het hoogtepunt van de koude oorlog was het eigenlijk de enige domein waar we het samengewerkt hebben tussen Russland en de Sovjet-Unie. Het heeft natuurlijk ook qua internationale stabiliteit het welwaarde dat we proberen te streven naar dit soort dingen samen doen. Afgezien daarvan, wat je daar dan doet. Dat is vaak meer om iets te hebben om te kunnen samenwerken. Ik heb het hier wel eens eerder verteld. De NRC heeft een keertje uitgezocht wat er nou precies in de wetenschappelijke pers verscheen aan hoge status publicaties. Omdat het een heel grote onderzoek is. Dat is een hele grote onderzoek. En wat er nu gebeurt aan hoge status publicaties over wat er in dat ruimteshoud gebeurt. Dat is zeer teleurstellend. Je kunt dat samenwerken, maar waarin je samenwerkt is het nog een beetje moeilijk. Dat heeft ook wel te maken met het tijdpantoor. Dat het heel lang duurt om wetenschappelijk onderzoek te kunnen volbrengen op space station. Er zijn wel wat verzachtende omstandigheden, laat ik dan even te brengen. Maar inderdaad, als je gewoon kijkt naar wat het kost en wat het wetenschappelijk opbrengt. Daar is het zeker niet goed genoeg voor. Ik heb altijd het gevoel gehad, we maken hier op aarde een beetje puin op van. Maar daarboven moeten we een aantal mensen bij elkaar in leven houden. Die 60 jaar geleden of 70 jaar geleden een bloedige puin op van deze wereld hebben gemaakt. Met alle machiniteit. Dus het feit dat je als lande in zo'n project waar je heel symbolisch elkaar in leven moet houden. Dat vind ik toch nog wel grote waarde hebben. Space station is wel een voorbeeld van hoe tijdelijk dingen kunnen zijn. Want tot 1,5 tot 2 jaar geleden was er op space station inderdaad nog helemaal niets te merken van de verstoring van de relatie tussen Rusland en Amerika. En als je nu basroos-kosmos uitspraken hoort doen ze hebben wel niet meer zoveel zin in. Maar als je nu de spreektijden van de Spacestation en de Spacestation van de Spacestation van de Spacestation en de Spacestation van de Spacestation van de Spacestation dan hebben we allemaal niet meer zoveel zin in. Het voert misschien een beetje ver. Maar de wereldorde is ook gewoon aan het verschuiven. Nogmaals, die gekke Chinezen die komen op op allerlei gebieden. Nogmaals, die gekke Chinezen die komen op op allerlei gebieden. En nou hoorde ik laatst ook wel weer iets dat de relatie tussen China en ESA niet meer zo warm is als die twee jaar geleden was. Maar het zou mij niks verbazen als daar een alliantie wordt geschreven. Als we dan eventjes een stapje maken naar een volgend onderwerp. Want hoe ver zijn we al? We zijn al de 30 minuten voorbij. We hebben twee dingen bestodigd. De Chinezen hebben hun ruimtverandering gemaakt. En ik dacht dat het de eerste was, maar het was de eerste bij dit ruimtestation. Ze hebben het blijkbaar al eens een keer eerder een uitstapje gemaakt. Maar dat was in 2008 en dat was 20 minuten. En het enige plaatje wat we daarvan hebben was de man met vlaggetje en het kwam weer naar binnen. Maar nu zijn ze dus echt onderdelen aan het vast schroeven geweest. Dit was een serieus ruimte. Met schitterend beeld materiaal. Niet ontzettend veel, maar echt van gigantisch goede kwaliteit. En het is verder net alsof je naar een operationele ruimtewandeling op CBC station zit te kijken. We vertellen niks nieuws dat de Chinezen ontzettend veel hebben afgekeken. Van Russen en Amerikanen. Maar dan ook goed afgekeken. Precies. Alles is gelukt tot nu toe. Het eerste onderdeel van het ruimtestation. Een bemenschrijmdeschip, een vrachtvaartuig, een gigantische robotarm die erop zit. Functionerende ruimtpakken, goede camera's. Het zag eruit alsof ze het al jaren deden. De stappen die zij hebben genomen zijn echt enorm. Wat ze nu hebben gedaan was inderdaad een taikonoot een schilderij. Een taikonoot naar buiten die zich met een klein rekje aan het eind van de robotarm heeft vastgemaakt. Daarmee is die langs het station bewegen. De andere heeft langs handrails gewerkt. Er is inderdaad iets van een stelaarsje met een grote panoramische camera geplaatst. En we hebben vooral even wat verkend pakken getest. Maar ze zijn 6,5 uur bijna 7 uur. En dat is een hele grote beeld. Ze zijn 6,5 uur bijna 7 uur buiten geweest. Dus serieus handel. Er gaat er nog eentje volgen. Later in hun verblijf zijn ze in totaal 3 maanden daar blijven. Dus ze zijn enorm goed op weg. Ik heb jullie vast ook al gezien een foto van de Marslander. Waarbij ze een remote camera hadden meegenomen. Een stukje verder hebben geparkeerd om dan het ding te kunnen vormen. En dat is een hele grote beeld. Dat laten we zien dat ze op een andere manier met communicatie bezig zijn. Dan is het absoluut al lager. Je moet je even over nadenken. Deze foto bestond nog niet. We hadden nog geen enkele foto van de lander. En de vracht die was afgeleverd. We hadden nog nooit op die manier een lander gevolggeerd. Dat hadden we niet op deze kwaliteit. Het was een bijna surrealistische foto. Ik had hetzelfde. Ik had zin in dat dit natuurlijk nooit zou kunnen. Maar dit wisten we niet. We laten een cameraatje vallen. Het kost geen drol meer tegenwoordig. Je moet er dus wel even over nadenken. Je moet het dus belangrijk vinden. De eerste bemensde Chinese ruimtevluchten ging in alle openheid. Toen is er een paar geleden een periode geweest dat daarop werd teruggeschoefd. Met het argument dat ruimtevluchten een routine moeten zijn. Dus we doen niet alles meer live. Maar ze zijn daar nu helemaal van teruggekomen. Hiervan alles is live te volgen geweest. En ze maken echt een bliksem carrière op het ogenblik. Ik hoorde het woord robot arm. Ja precies. Want de robot arm was in de Nederlandse media. En jij hebt er ook nog eens een blauwe maandag wat voor gedaan. Ja, ik heb meegemaakt gehad van een afstandje natuurlijk. Dit was een lopend project toen ik voor ESA ging werken. In rond 2000. Ik ben er een paar dingen benieuwd. Een is bijvoorbeeld zo'n ding tussen zo stoffig en roestig dat hij niet meer goed gaat werken. Dat zal ik waarschijnlijk tegen spreken. Maar ik wil graag weten hoe dat zit met veroudering. Want het is een project van 20 jaar geleden. En de andere is hoe verhoudt hij zich dan ten opzichte van die Chinese robot arm. Dat is natuurlijk ook een grappige vraag. Ja, ik weet het niet. Het is natuurlijk wel zo dat je bij zo'n project altijd heel veel aandacht moet hebben voor hoe je zo'n ding opslaat op een manier dat hij geborgd is. Dat hij veilig is om het zo maar even te zeggen. Dat is natuurlijk gewoon een standaardhandeling die je moet uitvoeren met dit soort hardware. Als je die vervoerd moet. Dus dat verouderd in de zin dat hij verroest is om het zo maar even te zeggen. En dat hij verhoudt. Dat geloof ik ook niet echt. Daar moet je zo'n project altijd tegen te schoenen. Maar standaarden. Ik bedoel, 20 jaar geleden waren er, ik zou niet weten welke standaarden relevant zijn. Maar ik neem toch aan dat de technische standaarden toen anders waren dan nu. Ja, dat durf ik gewoon niet zo precies te zeggen. Dit is altijd een vrij ambitieuze ontwikkelproject geweest. En ik denk toch dat de ambitie ook, of de uitdaging om staat voor een lang deel ook wat in de zin van de robot. Dat ze deze arm ook voor een lang deel wilden automatiseren. Want hij heeft twee van die grapple points, van die punten waarmee hij zich kan vasthouden aan het station. Hij kan ze als een passer, als het ware overstappen, andere loslaten. Hij kan lopen. In dat aspect is hij inderdaad hetzelfde als de Chinese. Oh, die kan dat ook. Dat was wel een beetje een probleem. Maar dat is wel een beetje een probleem. Dat was in ieder geval oorspronkelijk bijzonder. Want die Canadarm, de Canadese arm, die rijdt over een reel. Die kan je wel verplaatsen, maar gaat over een reel is natuurlijk simpeler. En volgens mij was de ambitie bij Ere altijd, als ik me goed herinner, dat ze die arm min of meer vol automatisch konden laten doen. Dus dat je hem wel kon besturen, maar dat die arm ook wel wist wanneer hij bijvoorbeeld een bepaalde handeling niet moest gaan uitvoeren. Dat hij met die arm op een gegeven moment gaat zwaaien en er zit een zonpaneel aan de weg. Dat die arm wist, van hier mag ik niet heen. Weet je, dit is verboden gebied. Ik herinner me nog wel die oefendingen waar ze astronauten mee trainden. Volgens mij van andere kuiperen. Dat hij dan ook fysiek feedback gaf, van je mag niet verder. Dat hij terug duwde die joystick, van je mag daar niet heen, want er zit een zonpaneel. In die zin was die, nogmaals, dat was wel heel ambitieus. In die zin is het dus ook nog wel interessant om te kijken of dat werkt. Dat als ekeweerenschappelijk experiment is Ere nog steeds best wel zinvol. Ik was er ooit in een vorige podcast wat botter in. Aan die kant zit nog wel... Dat mag niet hoor. Ja, daar doe ik ook graag. Daar gaat het niet om mij. Ja, daar zit echt wel waarde. Het was natuurlijk ook bedoeld om te helpen om dat station op te bouwen. We zitten in de nadagen van space station. En bovendien de spullen die hij moest gaan bouwen zijn er uiteindelijk nooit gekomen. Dat was dus ook wat ik me afvroeg, want ik hoorde André Kuipers zeggen in het final. Ja, dat is geweldig, want je kunt nu dingen verplaatsen. En toen dacht ik ja, oh, wat dan bijvoorbeeld. Nou, het is inderdaad. ARM is geboren voor Hermes. Vervolgens, dat project ging niet door. Samenwerking met Rusland kwam toen tot stand. Die plannen toen nog hun station Mir-2. Toen was het bedoeling dat die daar opgezet zou worden. En daar zou die vergelijkbaar als de Canadarm inderdaad ook op een reel langs de hoofdspand van het station rijden. Mir-2 ging ook niet door. Toen werd er gezegd van we nemen hem mee met Nauwuka, die module. En dan gaat hij helpen om een toren met zonnepanelen voor het Russische deel te assembleren. Dat hele element is geschrapt. Dus inderdaad, wat er nu concreet overblijft is het plaatsen van een luchtsluis op een van de koppelpoorten van Nauwuka. En verder weet ik het eigenlijk niet. Er is nog één heel belangrijk ding wat je verplaatst met zo'n robotarm. Dat is mensen. Tijdens ruimtevandelingen zijn ze echt heel fijn hoor. En dat kan aan de Russische deel. Veiliger misschien ook. Veiliger ook inderdaad. Maar ook heel veel sneller. Dat bespaart je heel veel tijd. Als je ervan moet verplaatsen over een ruimstation. Het hangt je over inderdaad. Je kabeltje zorgt dat je geborgen bent. Dat is ingefaarlijk. En het moet heel voorzichtig. Zo'n arm heeft volgens mij tigvergade vrijheidsgrade. Dus die kan je helemaal op de juiste plekken, in de juiste houding, aan de goede kant. Als het waarom je je voor dat genezerte moet doen. Dat is wel heel erg. Precies wat de Chinezen vorige week met hun eerste ruimtevandelingen hebben gedaan. Het is bijna de gewoonte ruimtevandelingen. Dat doe je altijd met z'n tweeën. Vanwege veiligheid. Er zit er altijd eentje op de arm en eentje aan het station zelf vast. Dat lijkt een ontzettend goed recept te zijn. En inderdaad daar heeft het Russische deel ontzettend veel baat bij. En dat moeten we alleen maar afwachten. Ik zit nog wel met... Het is nu op het moment dat wij deze podcast opnemen. 21 juli volgens mij. De lancerendateme is wat naar achter geschooven. In dag vijf. Heel stom vrouwtje. Maar dat is ook wel een beetje punt. Dat hele Nauka ding. Wat was ooit een backup module van de allereerste bouwsteen van het ruimstation volgens mij. Dus dat ding is echt oud. Daar hebben ze dingen mee gedaan. Daar zijn dingen mee gebeurd. Weet je wel. Ook stommig tijd hebben we uitgehaald. Waardoor het echt een nachtmerrie werd om die ooit nog te kunnen lanceren. Nu waren ze inderdaad toch wel weer eigenlijk kenmerkend. Volgens mij ergens een stukje MLI vergeten op een start. Dat was te zien op de foto's die Roskosmos naar buiten had gestuurd. Daar zat een expert naar te kijken. Die zei, hier ontbreken stukjes. Het ding was inmiddels op het laatste stuk van de raket gemonteerd. De neuskegel eromheen. Dus zijn ze weer terug gegaan. Ze hebben alles weer uitgepakt. Wel vrij belangrijk. Want die startrekkers zorgen ervoor dat je dat ding op een gegeven moment wel gaat koppelen. Dus je lanceert hem in een baan. Dan moet hij heel voorzichtig zichzelf naar de space station toe navigeren. Die startrekkers zijn eigenlijk je orientatiepunten voor je software. Je houdt één specifieke ster. Je houdt hem gewoon in je vizier. En dan weet je, deze as heb ik nu stabiel. Dan draai ik niet. Als die dingen het niet doen. Het is wel een module van 20 ton. Die wil je niet tegen het station aan beknallen. Kortom, eerst zien dan geloven. Hij gaat er trouwens een week over doen na een lanceering om bij het station aan te meren. Dus het wordt nog spannend. Ik geef mezelf even zijn tijd. Het onderwerp dat ik had aangekondigd. Over exoplaneten. Want hoe zit dat ook weer met exoplaneten? Je kunt van sterren in de verte zien dat ze een planeet hebben. Als die planeet in hetzelfde vlak voor de zon bewegen. Als wij er zelf ook in zijn. Als je dan afvraagt wie de aarde zou kunnen zien heen en weer bewegen. Dan moet je dus gaan kijken in een smalle band aan de hemel evenaar. Wat staan daar voor sterren met planeet eromheen. Dat is natuurlijk ook wel een vrijste. Anders is er niets voor die beschaving om op te staan. Dat is toch een eis die je moet stellen. Om het langvaar kort te maken. Dat onderzoek dat daarvoor gedaan is. Dat heeft als uitkomst 17. Intussen ben ik mijn internetverbinding kwijt. Dus ik moet het even gewoon doen met de kop die ik had. 1715 zonnecelses kunnen ons op deze manier zien. Dan kan het er toch vanuit gaan dat er minstens 10 paar ogen naar ons zitten staan. Dat is een aantal geluk. Als je dat vermeldenvuldigt en de kans dat een planeet een beschaving herbergt. Dan komt hij misschien toch achter de komma te werken. Kan je je enig of twee instanten over de afstand van die sterren? Nee, dan moet ik iets langer gaan klungelen om mijn internetverbinding hier weer te bestellen. Ik vind het een fascinerend discussie. In deze discussie vergeten we altijd het element van de tijd. Ik heb wel eens plaatsjes gezien dat mensen gingen intekenen. Hoe groot is het deel van de ruimte waar mensen ons zouden kunnen detecteren. Als je gaat luisteren naar radiosignalen. Dan moet je dus gaan kijken wat is het eerste moment dat wij radiosignalen zijn gaan uitzenden. Dat lag rond 1930. Dat is dus 80 jaar geleden. Dat betekent dat alles wat verder dan 80 lichtjaar van ons aflicht. Die heeft geen tijd gehad om die signalen te ontvangen. Het is maar een heel klein gebiedje. Daar zitten veel minder sterrenstelsels. Maar als we denken, leuk een planeetje. Laten we eens luisteren of iets horen. Dat staat hier ook in het stuk. Menselijke radiosignalen hebben inmiddels 75 sterren. Dat is een hele kleine plasatie. Die zich nu kunnen laven aan Hitler. Onder andere is het onderzoek gedaan door Lisa Kaltenegger van Cornell University. Waarom noem ik die speciaal? Omdat die een keer gast is geweest in Space Cowboy. Toen Thijs en ik dat nog met z'n tweeën maakten. Toen is ze via Skype hier in de podcast geweest. Wat was jouw vraag? Ik vroeg me af hoeveel er binnen de 70-80 lichtjaar zitten. Dat zijn er dus nog weinig. Het hoeft maar een beetje intelligentie te zijn. Als ze die beelden van Hitler zien, hebben ze gezien dat ze erop hangen. Dat is altijd het lastige. De aarde draait nu weer vier miljard jaar rond. Dat is een hele grote aarde. Dat is een hele grote aarde. Dat is een hele grote aarde. We hebben nu pas in een heel klein stukje van de vier miljard jaar... We hebben nu pas in een heel klein stukje van de vier miljard jaar... We hebben menselijk beschaving. Daardoor gaat het nog niet lang meer duren. Als je dat dan vergelijkt met zo'n andere planeet... Waar waarschijnlijk een gelijkbaar proces gegaan is. De kans dat die twee tijdsintervallen precies zo samenvallen... Daar zit eigenlijk de onmogelijkheid. Die beschavingen zijn er wel. In de ruimte zijn ze er zeker. Alleen in de tijd niet. Wij zien van die exoplaneten ook dat ze er zijn. En in sommige gevallen dat er kans op water is. Of dat er een bepaalde temperatuur heerst. Of dat soort factoren die interessant zijn. Dat zien ze van ons uit die verte natuurlijk ook. Hoewel ze waarschijnlijk vooral Jupiter zullen waarnemen. En niet de aarde. Het verhaal is veel ingewikkelder dan dat. Maar ook 1715 planeten zullen zeggen... Daar heb je mensen. Dat ze wel kunnen doen trouwens. Dat is de ruimte-archeologie per kant. Laat we even uitgaan dat ze iets grafanserder zijn dan wij. Dat ze voor mij Jupiter kunnen zien. En niet zo lastig van Jupiter hebben. Wat je bijvoorbeeld kan doen. Zat hier een beschaving die ooit een stommiteit is gegaan... Dat is een heel erg ongezond verzietekaartje. Ik moet zeggen dat op een zondagmiddag met regen... zo'n somber gedachte mij wel eens overvalt. Het zou zo maar kunnen dat het echt weemolt van het leven. In het hele heelal. En dat niemand ooit van iemand anders bestaan zou weten. Omdat die mensen niet meer kunnen zien. Omdat die afstanden zo onvoorstelbaar groot zijn. Dat maakt die hele discussie over die uforapporten van de Amerikanen... zo absurdistisch. Ik zou het ook heel graag willen geloven. Er staat in dat rapport eigenlijk wat in jouw... wetenschappelijk rapport staat. We weten niet genoeg, we hebben meer geld nodig. Dat klomt er nu ook gewoon om. Ik snap het niet, dus het zijn buitenaardse wezens. Sorry dat geld steken we net in bemanne ruimte. Ik geef jullie allebei nog één onderwerp als je het een beetje kort kunt houden. Potverdikkie. Mag ik dan drie hele korte dingetjes doen? Je mag de mijne hebben als ik door je heen mag praten. Altijd. Japan wil in 2024 een zonder de mars sturen. Die in 2029 marsstenen op aarde terugbrengt. Nou, dat is het. Nasa is daar natuurlijk mee bezig met Perseverance. Maar alleen maar de TL1 die verzamelt van alles. Legt wat buisjes met spullen neer. Dan gaan we wel zien wie het komt ophalen. De Japanners misschien dat ze dat even de bek doen. Misschien komen ze daar wel op uit. Ik ben benieuwd naar het design van zo'n missie. Die moet natuurlijk ook weer kunnen vertrekken. Moet brandstof aan woord hebben en zo. Daar zijn nog geen details over. Maar in ieder geval ontzettend interessant. Ik mocht door je heen praten. Die Mars Semper Return gaat er komen. Ik bedoel dat er links om en rechts om iemand gaat dat doen. Of dat eerder is dan dat er een mens zijn voet op mars zet. Ik neig nog maar ja, maar ik weet het niet helemaal zeker. Als dat niet zo is dan is het niet zinvol. Want die mens gaat toch al rotsen. Dan heb je altijd nog het trucje van misschien zijn die Mars samples die onbemannt worden gehaald. Wel eerder op aarde terug dan de bemenste missie. De Russen hebben dat ook met Apollo 11 geprobeerd. Die net voor de landing iets voor dat Neil Armstrong terug was in de handen te hebben. Is niet gelukt. China. We houden er niet over op. Ze doen ook ontzettend veel ontzettend ambitieuze plannen. We hebben ook een heleboel met die stralen in de ruimte te gaan ontwikkelen. Volgend jaar zou er altijd een andere geteste moeten worden. Maar wat gaan ze dan precies opwekken? Energie. Gewoon grote zonnepanelen ophangen. En dat heel simpel via microwave of lasers naar de stralen. Geen koffie, z'n laadpaal. Maar inderdaad tersturen. Ja precies. Tegelijkertijd op het fundamentele stukje aanloopt dat dat laatste stukje voor de atmosfeer niet zo evenalig is. Nee precies. Als je het op Amsterdam richt wordt iedereen gekookt. Ja bijvoorbeeld. Er vliegt even een passagiersvliegtuig doorheen. Dat gaat ook niet ongeschonden overleven. Gewoon efficiëntie ook. Hoeveel procent van je energie kun je dan op aarde ontvangen. We hebben in de lateren jaren een station die mega watts kan leveren. Om in 2050 een heel groot ding te hebben hangen. Zo groot dat ze er 100 lanceringen van de Lange Mars 9 voor nodig hebben. De Lange Mars 9 is eigenlijk de Chinese Saturnus 5. Om dan 10.000 ton aan spullen omhoog te brengen. Dus ik denk dat er nog wel wat aan dat concept gesleuteld moet gaan worden. Maar ook hier weer. Laat ze het maar proberen. Want het is een fantastisch experiment. Als het wel werkt dan heb je wel een leuke strom. Ik heb toch liever dat ze gewoon in duurzame energie op aarde investeren. Het een doen en het ander niet laten. Als dat zo is dan ben ik het ermee. Een laatste dingetje. Ik vind het toch wel erg gezonde dat hij amper het nieuws heeft gehaald. Er is een Nederlandse satelliet gelanceerd. De Brik 2. Hij is ook nog eens een keertje lekker spannend omhoog gegaan. Virgin Orbit met de Launcher 1 exemplaar nummer 3. Hij heeft de Brik 2 in de ruimte gebracht. Virgin Orbit. We hebben het toch met Branson mee genoemd. Die rakette onder de VW. Ja, onder een X-Virgin Atlantica 747. Dus dat ziet hij bewerkt inderdaad. Dus hij heeft ook echt business nu? Ja, zeker. Het is een hele sloot aan satellietjes met de ruimte in. Dat is ook makkelijk want de Brik is maar 10 bij 20 bij 30 centimeter. En wat deed hij ook weer? Voor de luchtmacht. Echt een test. Test satellietje om te kijken. Communicatie. Verkenning. Dat is de spionage. Of op precie, ISIS in Delft. Ja precies. Het is een ontzettend leuk Nederlandse product. Daar kunnen we best wel weer een beetje trots op zijn. Geweldig. Daar binnen de tijd. Ruimschoots. Nou, moest het kort houden van je. Nee, echt niks meer. Anders gaan we terug naar de discussie van net. Volgens mij moeten we dat bewaren voor de volgende keer. Had jij nog iets? Ik had nog wel iets in gebracht volgens mij. Ik zal even snel kijken. Oh ja, Hubbell. Oh ja, natuurlijk. Die heeft storing gehad. Is die opgelost? Ik wil eigenlijk jullie vragen of je weet hoe dat nou zit. Nee. Hubbell was even kijken. In een safe mode teruggeschakeld. De vraag was eigenlijk vooral, dacht ik, wat daar nou aan de hand is. En volgens mij is dat nog aan het onderzoeken. Volgens mij is dat iets wat je niet weet. Volgens mij was dat ook het probleem. Dat ze niet weten wat er aan de hand was. Het was inderdaad... Ik zal even kijken of ik het... Ja, het is een bejaarde satelliet met recht. Zolang ze maar... Heb je het uit je hoofd hoe oud? Glanceerd in 91 volgens mij. 90 of 91. En toen eerst al die problemen door die verkeerd geslepen spiegel. Die toen echt op bewonderenswaardige wijze is opgelost. Maar door het... Nou ja, die telescoop in staat is geweest om de meest weerzienlijk mooie plaatjes te maken. Glanceer op 24 april 1990. Ja. Er zijn drie of vier missies met de shuttle naartoe gegaan. Inderdaad eerst om die optische problemen op te lossen. Om nieuwe generaties zonnepanelen er aan te hangen. Nieuwe apparatuur aan boord te brengen. Maar ja, de laatste jaren komt het steeds vaker voor dat hij inderdaad in zijn safe mode komt. En de ene gyroscoop naar de andere begraaf ik toch ook. Ja, precies. Volgens mij lukt die standregeling nog net. Het gaat nog net, ja. Ja, het houdt een keertje op. Dat willen we allemaal niet. Maar dat gaat wel een keer gebeuren. Ik zit heel even snel te checken. Maar het was inderdaad de science computer. En dat gebeurde wel vaker. Dus die de data van de verschillende instrumenten als het ware managed bij elkaar brengt. Dan moet je natuurlijk sowieso... Hij was lanceren in 1990. Dus dan hebben we het over computer technologie die nog minstens twee generaties ouder is dan dat. Dus dan hebben we het ergens zo... Dan zitten we nog voor de eerste... Hoe heet het? De technologie van de eerste thuiskomputers. Dus we hebben het hier echt over een heel... Commodore 64. Ja, ongeveer dat level. Ik meen me te herinneren dat ze hebben een backup. Maar een van de mogelijkheden is altijd gewoon dat je overschakelt naar de backup. Maar het gevaar daarvan is dat als dat ook niet werkt, dan ben je de sjaak. Dus dat is iets waar ze... Als ze niet weten dat het aan de hand is en dus ook niet weten of het in de backup zit. En er schijnen wel problemen geweest te zijn met software update die problemen veroorzaakt hebben. Dat heb je dan ook. Maar als je niet weet of het aan de andere kant hetzelfde probleem is, dan kun je niet over. Als het gewoon hardwarematig iets kapot gaat, dan kan dat natuurlijk wel. Bijvoorbeeld zat een van die twee Voyagers. Die heeft een 8-bit computer. Nog ouderen technologie. 8-bit computer in. Nee, oké, maar ook uit de jaren 70. Ja, precies. Maar daar ging op een gegeven moment 1 bit van kapot. En toen moest ze het hele ding herprogrammeren tot 7 bits in. Een gewerkende 7-bit computer in de wereld waar ik ze heb. Ja, het hele al. Maar die werkt nu ook. Die draait gewoon prima op 7 bits. Moet je dan even omprogrammeren. Maar je moet weten wat er aan de hand is. En dan kan je een oplossing zoeken. Volgens mij weten ze niet precies wat het probleem is. Nee, het is behoorlijk stil geweest laten weken. Nou, dat is nog spannend. Wat we wel zien in Wikipedia, dat vind ik wel weer intrigerend. Daar staat een hele lijst data. Die lanceerdaten bijvoorbeeld. Ge lanceerd met een space shuttle, bla bla bla. Massa zoveel. 11 ton. Terugkeer. Na 2030-2040. Maar ik ben sowieso verbaasd dat er überhaupt een terugkeer voorzien is. Is dat serieus? Nou, ik denk gewoon reentry. Hij zit natuurlijk niet in zo'n ontzettend hoge baan. Een control, dat denk ik zo. Ja, er waren natuurlijk ooit die fantasieën dat de space shuttle nog decennia zou blijven vliegen. En dat hij gewoon lekker naar aarde werd gehaald en in het Smithsonian werd gezet. Maar dat lukt niet meer. Dus ja, dat wordt ook nog een grapje. Op het moment dat hij echt laag gaat zitten, waar komt het neer? Daar gaat hij neerkomen. We hebben natuurlijk al genoeg van dat soort onbestuurde ellende gehaald die terugkeert. Daar kun je van zeggen hoe vaker het gebeurt. Hoe groter de kans dat het een keer misgaat. Ja, dat is natuurlijk tegenwoordig. Daar hebben ze wel veel meer aandacht voor. Maar ik vrees bij Hubble inderdaad. Behalve dan het droomscenario. We brengen hem weer omlaag met de shuttle. Wel, ik weet niet zeker of dat kan. Nou, nu niet meer. Belasting. Dus bij de shuttle komt het heel precies bij zo'n landing. Waar nou het massamiddelpunt van de shuttle zit. Op het moment dat je daar een heel loei van een 10 ton bij kwijt. Ik weet helemaal niet of dat wel lukt. Maar goed, dat even te zijn. We hebben Wikipedia voor je. Hoe hoog zit die? 569 kilometer? Dan heb je inderdaad wel dat je bij dit soort grote objecten... Dat je wel... Het gaat heel bedurend voor wie vanzelf beneden komt. Nee, nee, het valt wel tegen denk ik. Ik denk dat dat die termijn is. Op het moment dat de geoscopen het begreven. Nog een jaar of 10, 20. Ja, zelfs als die geoscopen het niet begreven. Dan op een gegeven moment komt die gewoon naar beneden. En het punt is nog, het is een rol. Ik wil zeggen, er zitten ook nog best wel veel zware onderdelen in. En die met een soort barbecue effect... best veel van die hitte kunnen opnemen. Dus nee, ik denk dat ze daarmee naastaan nog even niet over... nou, ik moet naar het ding. Oké, eerst James Weppen. Doen ze nou, heb je nog iets kunnen vinden? Of ze nou nog serieus gericht onderzoek doen naar... wat daar aan de hand is bij Hubbell? Om er nog weer aan aan te zwengelen? Wat ik zo even zag, maar ik weet niet of het de laatste informatie is. Zijn ze nog druk bezig met... Diagnostiek. Met die gegevens. En dat is ook nog een heel grote... Diagnostiek. Met zoeken. En dat is van eind juni. Dus ja, maar ik zou er echt even in moeten duiken. Ik heb nog niet gehoord dat hij het weer deed. Misschien een volgende keer. Ik stel voor dat we het hierbij laten. Oké, dat was weer veilig. Oké, Luc van het naar beneden, bedankt. Michel van Baal, bedankt. Luisteraars, bedankt. En heel graag tot over 14 dagen bij de volgende Space Cowboys. Tot dan, doei!