Grote dromen, grote raketten, grote doelen

Hallo, welkom allemaal bij een nieuwe Space Cowboys. Herbert Blankesteijn. Ja, Thijs. Hallo. Luc van den Abeelen. Hoi, ben er weer. Hey! En ja, ik ben Thijs Roes en u bent de luisteraar en welkom bij deze nieuwe uitzending. Wat is het, nummer 65? Oh ja. Volgens mij wel. Ja, goede vraag. Ja, zo niet hè, 65. Die heb ik nog niet eerder gehoord. Ik heb 64 al wel een keer gehoord, 65 niet. Ja, dat zou even goed 93 of 112 kunnen zijn. Anyway, laten we de actualiteit helemaal skippen. Waar gaan we het vandaag over hebben? Over de actualiteit. Ja, precies. We gaan het hebben over SN11. SN11, dus nieuwe Starships. Even een korte update van waar zijn we. Over Rusland. Over Rusland. En ik heb de show notes alvast geprepareerd en ik heb hem boven gezet met jullie goed vinden. Even snel, even. Nu maakt ook Rusland zich breed op de maan. O, opeens. Want er spraken van, ja, Luke weet daar meer van. Luke gaat er zo over vertellen. Ik heb alleen maar genoteerd wat Luke heeft gestuurd. Ja, oké dan. Er komen vier lanceringen die tot een bemenste maanlanding moeten leiden. Van de Russen. En Rusland en China gaan samen een onderzoekstation voor de maanbouw. Dat vind ik toch echt spectaculair. Ja, dat vind ik wel. Het is alleen in de media veel meer spectaculair geworden dan de originele plannen zijn. O, ik dacht omgekeerd. Ik dacht dat er geen aandacht was geweest terwijl er eigenlijk spectaculair was. Maar jij denkt daar anders over. Ja, ja, ja. Oké, dan gaan we het over hebben dus. Ja, en ik ga nog even reageren op een van de meest deprimerende stukken die ik eigenlijk in tijd heb gelezen. Ja, ik had echt troost nodig. Ik heb de afgelopen dagen veel naar Carl Sagan zitten luisteren en mijn raam uit zitten staan. Die stem helpt altijd. Die had je niet kunnen bieden. Nee, de NRC had een opiniestuk van Mohammed Ben Zakour die eigenlijk zei, wij verdienen het niet om naar Mars te gaan. En daar zit zoveel in, daar wil ik even op reageren. Dus dat ga ik dadelijk nog even doen. Dan kunnen we wel een paar uitzendingen aanwijzen. Ik zal even reageren op jouw reactie. Of me troosten. Misschien dat ik mijn emoties niet in bedrang kan houden. Oh jeetje. En dat moeten we zonder alcohol door zien te komen. Oké dan. Ik zal mijn stem niet laten bedreven door Mohammed Ben Zakour. Dank je. En SLS, daar was ook nog wat over. Dat heb jij ook ingeleverd, Luuk. Ja precies. Begin daar maar mee denk ik. Want eigenlijk, we hadden onze luisteraars beloofd, of in ieder geval, een paar weken geleden was er het nieuws dat er eind februari misschien al een test zou zijn. En nu is dat toch even stilgebleven. Dus ik was eigenlijk wel benieuwd. En jij wilde volgens mij nog hebben over de rapid response over een mogelijke nieuwe Ja, ik heb nog een klein een soort afterthought over Omouamoua. Er is niks nieuws te melden. Ik realiseerde me dat dat ding uiteindelijk maar een paar dagen bij ons in de buurt is geweest. Dus eigenlijk alle data die we over dat ding hadden, die kwam en die ging weer. Dus het is een nagedachte over de toekomst. Ja, als je beter zou willen bekijken dan moet je sneller zijn. Ja, precies. Ja, dat gaat ook. Luuk, SLS. Ja, volgens mij staat de hotfire voor morgen. Dat is dan 18 maart gepland. Dat is een test. Ja, dat is die test die de vorige keer dus misging na nog geen twee minuten, terwijl die acht minuten had moeten duren. De volledige branduur van de trap als die eenmaal een artistmiss missie gaat volbrengen. Er was daar iets mis met een van de motoren. Heb ik de boel gestopt. Maar NASA heeft wel gezegd van ja, dat is allemaal prima, maar we willen die test toch helemaal doen. Het is een hele grote verhaling natuurlijk verschrikkelijk veel vanaf. Het project heeft al moeilijkheden genoeg. Maar... Het klopt inderdaad voor donderdag. Dus voor de mensen die het horen. Vandaag of afgelopen donderdag. Maar kijk de beelden terug. Ja, kijk de beelden terug. Dus de contracten laten eentje aan. Donderdag 18 maart gaan we dan op. Ja, en ik heb het nog vandaag gezocht. Ik kon het niet vinden. Oké, dankjewel. Maar het transitieteam voor NASA van de Biden-regering gaat de boel nog eens bekijken. Zij komen er toch een beetje achter dat alle plannen die er zijn binnen het Artemis-project wel heel erg veel geld gaan kosten en ook heel kort op de rol staan. Zo is bekend onder Trump werd de eerste volgende maandlanding met mensen een stukje naar voren gehaald. Dat moest in 2024 gaan gebeuren. Dat dat niet meer gaat lukken, dat is volslagen duidelijk. Het lijkt erop dat we gewoon weer teruggekeerd naar de originele plan van NASA. Om dat in 2028 te doen. Maar als je tussen de regels doorleest in de berichtgeving gaat er nu gewoon heel erg kritisch gekeken worden naar is SLS nog wel nodig. Want er zijn verschrikkelijk veel commerciële alternatieven. Natuurlijk is Falcon Heavy niet zo krachtig als de SLS om in één keer een hele hoop spullen omhoog te brengen. Maar dat ding is wel zo'n tien keer goedkoper dan een SLS. De prijskaartje staat op dit ogenblik op 2 miljard dollar per lancering. Voor de SLS. En dat komt dan naast de 20 miljard die al aan de ontwikkeling is uitgegeven over de afgelopen tien, elf jaar. Dus ze gaan kijken. Hoe gaan we het doen? Kunnen we dingen goedkoper doen? Kunnen we dingen efficiënter doen? En daarbij lijkt één van de dingen, en dat baseer ik dan wel op één nogal omstreden De tweet van wat toch wel lijkt op een Nederlands account, Dutch Satellites, die meldt dat hij vanuit de industrie Zijnde Boeing heeft gehoord dat de Exploration Upper Stage, de tweede trap van de raket die uiteindelijk de maanmissies echt mogelijk moet gaan maken, dat de ontwikkeling daarvan is geschrapt. Dat hij is stopgezet. Dat zou betekenen dat er dus nog maar één missie is voor SLS. En dat is het lanceren van het bemenste ruimteschip, de Orion. Als onderdeel van een maanlanding. De rest zou allemaal met commerciële raketten gaan gebeuren. Terwijl een maanlanding in principe ook met een Blue Origin raket of een SpaceX of gewoon met Starship zou kunnen. Precies. Starship zie ik niet heel erg snel zodanig operationeel zijn dat daar dit soort grote vaarduigen mee kunnen vliegen. Wat ik alles eerder heb genoemd. Die grote laaddeur die open moet klappen als een grote krokodillebek en daarna ook weer moet sluiten. Ik voorzie daar grote problemen. Ik denk dat dat straks drie keer opnieuw moet worden ontworpen en worden uitgevoerd. Maar inderdaad wat je zegt, Falcon Heavy kan met een grotere neuskegel worden uitgevoerd. En dat is dan natuurlijk nog wel heel erg koffiedik kijken. Blue Origin met de New Glenn. We kennen de tekeningen van die raket al een hele tijd. We hebben laatst wat beelden gezien in de fabriekshal waar een mock-up ligt van het ding. Maar Blue Origin heeft nog steeds niet eens een klein satellietje in een baan om de aarde gebracht. Dus daar valt nog tenentander te doen. Dus als ik het even samenvat. SLS staat op het punt om nu getest te worden. Maar er is nog maar één use case die jij goed kan bedenken. Ze zeggen wel eens beter dan halvergekeerd, dan ten hele gedwaald. Het voelt wel alsof het eindpunt al bijna in zicht is en je zegt nog maar weer een keer tegen het licht houden. Ik bedoel dat zou een beetje de grap van de eeuw zijn natuurlijk. Maar er lijkt nog wel een soort... voordat het zo ver is op de maan, lijkt er een paar jaar nog te zijn. Dus SLS heeft nog net een paar jaar om zichzelf te bewijzen. En anders is het echt over en uit. Maar wat dat betreft denk ik dat er straks sowieso bij de motortest al een hele hoop Boeing engineers met geknepe billen naar de camera zullen zitten kijken. Als er iets fout gaat met de eerste lancering van SLS, denk ik dat we die weer op het lijstje kunnen zetten van leuk geprobeerd, maar toch maar niet doen. Bij de Boeran. Ja, Boeran. We hebben ook natuurlijk bijna totaal vergeten die ene lancering in het Constellation project gehad. De Aries One. Dat ontzettend lelijk ding. Die shuttle booster met die dikke proppen erbovenop die ook nog eens een keertje bij het afwerpen van die eerste trap totaal knikte. Wanneer was dit? Zo, de Kneiters. Dat is zo 12, 13, 14 jaar geleden. Het zag er niet uit en het werd er inderdaad ook niks. Nou, dan noemen we Hermes ook nog maar even. Ja, precies. Dat is helemaal nooit van de grond gekomen, lesselijk en figuurlijk. Het zou alleen natuurlijk wel een ontzettende rekening opleveren als je inderdaad 20 miljard hebt uitgegeven. Ja, maar het is wat Tij zegt, ten halve kere en ten hele daal. Je kunt er geld in blijven gieten en dan later met een nog veel grotere rekening komen te zetten. Ik denk dat de necrologie van dat project potentieel een heel interessant stukje lees voor zou zijn. Ik was denk ik, als je nu al over de necrologie hebt van een project, dan is het gewoon niet waar de excitement zit. We nemen het eigenlijk al een hele tijd niet zo serieus mee. Nee, maar ik was dus wat dat betreft heel enthousiast over die tests die er aankwamen. Dan gebeurt er weer eens wat in plaats van document tot document. Ja, powerpoint naar powerpoint. Ja, precies. En uitstel naar uitstel. Volgende keer meer. Je gunt het uiteindelijk als het ware het allerbeste. Zeker als er een leuke maan missing op het programma op het menu staat. Dat klinkt allemaal hartstikke leuk. Maar de ontwikkeling gaat zo traag. Als dit ding af zou komen en ingezet zou worden, dan zou dat een probleem op zichzelf zijn. Doordat die niet herbruikbaar is. En gewoon per missie verschrikkelijk veel duurder is. Oké, je hebt dan weer wat meer liftcapaciteit. Maar Starship misschien nog wel meer. Dus de hele use case voor die SLS is gewoon bijzonder wankerl. Ja, absoluut. Nou ja, zeker met het verlies van de Europa Clipper. Wat eerst in de wet stond, de Amerikaanse wet, dat SLS die moest lanceren. En vervolgens zou er een vrachtversie komen die van alles de lucht in zou kunnen sturen. Als dat allemaal wegvalt, dan moet je er toch wel een heel dik vraagteken bij gaan zitten. Ik zie dat SLS kan 95 ton de lucht in krijgen. En Falcon Heavy is ontworpen voor 64. Dus 64 van SpaceX tegenover de 95 van SLS. Dat klinkt niet onoplosbaar. Nee, dat klinkt niet onoplosbaar. Maar je kan nog zeggen, oké, het zit dus in de niche anderhalf keer Falcon Heavy. Ja, precies. Maar als je dan inderdaad naast elkaar legt voor één SLS lanceering, lanceer je tien Falcon Heavies. Ja. Nee, precies, dan doe je maar een paar keer vliegen. Ja, dat is precies. Ja, precies. Dan ontwerp je de spullen eventjes iets anders. Nu kan dat nog. Ja. Dus ehm. Nou, we wachten die test maar eerst maar af. To be continued. To be continued. Omgewaaid. Ja. Nou. Wat next? Herbert, doe jij maar eventjes. Dan zet ik me het wilde klein. Ik heb helemaal niks joh. Heb je helemaal niks? Nee. Oké, dan wil ik het inderdaad even over oor moe en moe hebben. Ja, doe dat maar. Ja, heel goed. Ik wil even de naam van de research... Ik had alleen dat komische ruimtevaartministerie van Nicaragua. Maar dat weet ik nog vandaag wel over moeten hebben hier. Ik weet niet waar het over is. Doe dat even. Even een korte interlude. Waarom schiet ik flijk in de lach? Ja. Vertel. Ik moet het er even bij halen. Nicaragua heeft een... Ik heb dat in onze groep gegooid. Nee, ik heb even tijd nodig om dat op mijn scherm te krijgen. Oh ja, dat ben ik ook aan het doen. Of snotverdikking. Ik had het in onze appgroep gegooid met de tekst. Hier gaan we het dus niet over hebben. Maar het komt erop neer dat Nicaragua een ruimtevaartministerie is gaan. In het leven roepen. Waarom in het hemelsnaam? Dat vraag ik me niet. Nou, waarom niet? Je kan toch allemaal... Eigenlijk een ruimtevaartministerie is toch heel goed. Kan dingen aanjagen. Je kan kijken waar je aan moet zitten. Je weet er nooit wat goed voelt. Het klinkt voor mij een beetje als het oprichten van een ministerie voor de ontwikkeling van rode spruiten. Ja, hoe zo? Rode spruiten? Ja. Nou, dat lijkt mij eigenlijk een hele goede. Het is echt iets uit de kruisje. Nicaragua heeft een nieuw nationaal ministerie voor buitenaardse ruimtezaken geopend. Voor buitenaardse ruimtezaken? Sterker nog, ik doe het even in het Engels, want daar hoef ik ze alleen maar voor te lezen. Een nieuw nationaal ministerie voor extraterrestriële space affairs, de Moon and other celestial bodies. Oké. Dat hebben ze in... Dus eigenlijk een ministerie van buitenlandse zaken, maar dan buitenaardse zaken. Een ministerie van buitenaardse zaken. Ja, en dat is goedgekeurd door 76 wetgevers. Dus parlementsleden neem ik aan. In het congres van Nicaragua, waar de Sandinistische Partij de baas is. Ja, en de rest van het bericht dat ik hier heb, dat afkomstig is van in mijn versie... Het komt wel uit de LA Times, de Los Angeles Times. Oké, nou, in principe goed. We zullen het gereputeerde krant... We noemen dit gewoon, de volgende keer gooien we hier een jingle voor en dan is het kort. Kort, kort, kort. Even kortjes, kortjes, kortjes. Want ik heb dan ook nog een kortje in deze korte serie. En dan wou ik het dus eigenlijk niet over hebben. Dat wil je het niet even hebben. De volgende waar ik het niet echt over wil hebben is Omowamowa. Ik zag gewoon, dit was een vroeg idee van waar gaan we deze uitzending over hebben. Ik zag een interview met Karen Meech, dat is een van de hoofdonderzoekers die gebeld werd toen men erachter kwam van, omowamowa, een raar sigaarvormig object uit een andere zonnestelsel afkomstig. Een sigaarvormig afgeleid, niet door te kijken, maar uit het gedrag van de helderheid. Die varieerde op een zodanige manier met, weet ik veel, een factor. Ik verzin het even uit de losse constanten. Hij tuimelde of zo. Een factor vijf of zo. En daaruit werd afgeleid dat het ding langwerpig moet zijn. Anders is dat bijna niet te verklaren. Dus hij is waarschijnlijk langwerpig. Vreemde vorm, vreemde banen, hyperbolisch. Komt dus van buiten het zonshassig, gaat meteen weer eruit vandaan. Ja, dus in die normaal gesproken zie je eigenlijk alles netjes om de zon heen draaien. Op een bepaalde manier. Maar dit komt eigenlijk van recht van boven. Viel naar beneden binnen een paar dagen. Langse zon. Poem, mijn weg was weer. En toen was er een emote, weer astronoom, die altijd wel buitenissige dingen weet te roepen. Die zei van, ja dit kan eigenlijk haast niet anders dan een ding van een buitenaards beschaving zijn. Vorm plus helderheid plus baan. Wat kan dit anders zijn dan, nou ja, misschien een restant van een buitenaards ruimteschip. Maar dan nog. Dat vind ik toch, met mijn leken kennis, vind ik het een beetje een rare. Als je kijkt naar hoe die richting onze ster viel, richting de zon, dan komt hij gewoon van heel erg ver. Is hij dus blijkbaar aangetrokken door de zwaartekracht van de zon. Hij heeft een enorme slinger gehad, dus dan zeg je eigenlijk ook, oké ze hadden dus een gravity assist van onze zon nodig. Anders zouden ze het niet gedaan hebben. Dat zou ook kunnen. Dat is dus wat het is. Want hij viel tussen Mercurius en... Of het wel niet toevallig, dat kan ook. Ja, maar als je een buitenaardschip bent, dan ga je niet toevallig naar een andere ster toe. Dat is een tuimerlend buitenaardschip, als het een buitenaardschip in het bedrijf zou zijn. Die een ongeluk heeft gekregen. En Hugo tuimelt. Ik heb het vage vermoeden dat een buitenaardschip... Ik wil dat hier niet over hebben. Daarom gaan we het even smaken. Een buitenaardschip die een interstellaire schip bouwt, die gravity assist nodig heeft. Ja, maar daarom dus. Hij moet geen gravity assisten zijn, dat kan ook gewoon. Ik vond het even loop. Als dat Voyager bij een ster elders aankomt, dan heeft hij een dergelijke baan. Dan is hij heel lang aan het tuimelen. Dus Voyager wordt nu aangetrokken door aan bepaalde... En dan is hij out of control, de brandstof is op, dus een tuimeltje. Een tuimeltje, oké. Hij kwam tussen Mercurius en de zon in en vervolgens sloog hij er weer vandoor. Een oud, het kan. Het ding is, we zullen het nooit weten. Want hier komt het ding waar ik het niet over wilde hebben. We konden niet kijken, want het duurde maar een week of twee weken. Toen de informatie binnenkwam, toen heeft deze Karen Meach snel proposals gestuurd naar alle telescopen die ze maar kon bedenken die ze nodig had. Dat moesten we voor vechten, is goed gekeurd. Dingen keerden zich richting Oumuamua en alle data die we ervan hebben is toen binnen korte tijd eruit geslurpt. Maar zij denkt, en dat zag ik in het interview, zij denkt, kunnen we niet zorgen dat we dus beter aan het kijken zijn naar wat er onze kant op komt, dat we het niet zo laat detecteren. En als we het dan detecteren, dat we dus fresh standaard alles daarop kunnen richten zonder dat we door allerlei acceptatieprocessen heen moeten. En kunnen we daar niet al een missie voor starten. Een noodproceduur. Ja, en toen dacht ik van, dat klinkt alsof zij dus blijkbaar al dat hier heel erg over na had gedacht en dus dat het misschien al heeft. Toen ben ik gaan zoeken naar een mission proposal, dat heb ik niet kunnen vinden. Dus ik had niks te melden als dat komt eraan. Ik vond het wel een interessante gedachte. We kijken dus iets te weinig blijkbaar naar de dingen die op ons afkomen. Brokstukken, verlaten ruimteschepen van beschavingen die al uitgestorven zijn. We moeten onze voelsprieten dus blijkbaar iets beter hebben. Dus ook daar, to be continued. Wachtende op een missie die voorgesteld gaat worden. Waar zij dus wel in ieder geval in haar hoofd mee bezig is. Nou kijk, er wordt al gecoördineerd gekeken naar bijvoorbeeld het gevaar van grote meteorieten die op ramkoers met onze planeten samenliggen. Ja, dat wel. Ja, breidt dat uit en voegt dit er aan toe. Ja, want zo'n ding uit een andere zonnestelsel is natuurlijk wel afschuwelijk interessant. Wat hadden we dat graag optisch willen zien? Of kunnen we er misschien zelfs, als hij een bepaalde snelheid heeft, naar toe? Ja, ja. Dat zijn dus ook nog gekke dingen. Dus heel een tof idee. Blijkbaar niet, want een missie naar een komeet, want die orde daar heb je het dan over, kost ook altijd jaren om voor te bereiden. Dus moeten we eerst over nadenken. Blijkbaar was er nog niet goed over nagedacht. Eerst het concept. Tijd om dat maar eens te doen. Zeker. Dan zijn we toch weer terug bij jou, Luc. Je hebt ook flink wat artikelen voor je liggen. Ja, precies. China en Rusland. Er is natuurlijk al lang van alles gaande dat die twee meer naar elkaar toe lijken te trekken. Afgelopen twee weken is officieel geworden dat Rusland niet mee gaat doen aan de Gateway, het kleine ruimtesationnetje wat de Artemis vluchten naar de Maan mogelijk moet maken. Zij zouden een luchtsluismodule bouwen. Ze hebben nu officieel gezegd dat ze niet geïnteresseerd zijn en dat ze niet mee gaan doen. Ze willen hun eigen dingen doen eigenlijk. Dat willen ze en daar hebben ze geen geld voor. Vandaar dat ze mijn analyse aankloppen bij de Chinezen, want die bullen er redelijk van het geld. Wel allemaal uit militair budget afkomst. Maar niettemin, ze gaan dit jaar hun grote ruimtesation bouwen. Daar gaan we het ongetwijfeld de volgende keer weer verder over hebben. Maar wat is er nu gebeurd? Op het begin deze maand hebben de hoofden van de Russische en Chinese ruimtevaartorganisaties handtekeningen gezet onder een memorandum of understanding. Om samen een international lunar research station te bouwen. Een lunar research station, dus op de Maan? En daar zit gelijk de eerste misvatting zoals die door de meeste media is geïnterpreteerd. Oh dit betekent dat er straks Chinezen en Russen op de Maan rondwandelen. Nou dat zou een langermijn doel kunnen zijn. Voorlopig gaat het veel bescheidener plaatsvinden. De sondes die naar de Maan gaan, zowel van Rusland, een nieuwe serie Lunas, als vervolg op de toestellen die ze in de jaren 70 naar de Maan stuurden. En de volgende Chang'e landers, nummers 6, 7 en 8. Daarin gaat gecoördineerd worden. Dus sondes en landers als ik het goed begrijp? Ja dat is waar men mee gaat beginnen. Nieuwe spullen die gebouwd gaan worden kunnen ook weleens gewoon satellieten zijn die in een baan om de Maan gaan draaien. Om bijvoorbeeld nauwkeurige kaarten te maken, spectrografie, om te kijken waar de Maanbodem op diverse plekken van gemaakt is. En uiteindelijk is het niet onmogelijk dat er inderdaad met bemenste vluchten die kant op wordt gegaan. Het is meer een soort memorandum of understanding. Ze zeggen gewoon eigenlijk we willen meer gaan samenwerken. En niet met het Westen. Nee dat sowieso. Dat vraag ik me wel af. Luc, wat hebben de Russen de Chinezen eigenlijk te bieden? Want Chinezen hebben geld genoeg dus daar gaat het niet om. En de Russen hebben dat boven niet. De Russen hebben kennis. Die de Chinezen niet hebben? Ja, kijk naar het ontwerp van het Tianhe ruimtesstation. De basismodule daarvan is een iets uitvergrote versie van de Mir basismodule. Hebben ze dat gekregen of hebben ze dat gewoon gejat? Ik denk dat het iets is wat er tussenin zit. Als je kijkt naar de ruimtepakken waarin Chinezen kosmonauten omhoog gaan. Het is een kopie van het pak waar de Russen al zo'n 25 jaar mee werken. Het systeem dat straks wordt gebruikt om aankoppelende modules aan het ruimtesstation om te zetten naar een andere koppelpoort. Is een kopie van het Russische systeem. De Russen weten van alles, hebben ontzettend veel ervaring. Maar het enige wat ze ontbreekt is geld. Ze hebben gigantische plannen gehad. Al tien jaar geleden werd er gesproken dat ze het gewoon weer terug willen naar een Russisch ruimtesstation. Stapelsontwerpen zijn daarover heen en weer gegaan. Maar het geld is er niet. Wat dat betreft denk ik dat ze flink balen van het aflopen van NASA contracten die sojuusritjes boekten. Dat bracht geld in het laagje. Ja precies. Die heeft natuurlijk ook goed wat dat betreft roet in het eten van de Russen gestuurd. Want ja, ze hadden zo'n goede positie. Het was natuurlijk stiekem voor hun heel erg gunstig dat de shuttle met pensioen ging. En dat het ontzettend lang duurde voordat de commerciële capsules gingen vliegen. De kassa rinkelde daar goed en konden al dat geld investeren in het verle ontwikkelen van hun zaken. Het is niet zo'n nadeel toch? Voor de Russen en de Chinezen die kunnen eigenlijk gewoon nu hun eigen plan trekken. Terwijl in de VS is het feit dat de overheid niet meer de lijnende rol heeft, niet bij definitie slecht. Dat kan dus in het geval heel veel dynamiek opleveren. Dat zie je dus eigenlijk wel. Dat kan me in het geval van de Russen het eigenlijk ook wel goed voorstellen. Dat ze zeggen we willen niet meer bij het Westen. Het voelt toch enigszins ingekapseld, denk ik, voor ze. En het is niet alsof hun ruimtevaartpositie versterkt is in de afgelopen 20 jaar. Blijkbaar kunnen ze dus bij de Chinezen meer nog halen dan bij de anderen. Dat lijkt mij ook. En inderdaad toch ook wel het een en ander brengen. Wat dat betreft, jij noemde net inderdaad toch een van die wilde plannen die nog steeds uit de Russische koker naar voren komen. Zij zouden bemenste maanlandingen kunnen doen zonder echt heel veel nieuwe hardware te moeten ontwikkelen. Wat betreft raketten in ieder geval. Ze hebben de Angara. Die heeft tot nu toe drie keer gevlogen. Maar het is een stevige raket waar je echt wel wat spullen mee kan lanceren. Zijn we nu een schema ontkold waar ze met vier van dergelijke lanceringen een crew op de maan zouden kunnen zetten. Heeft dat de status van een plan of is het alleen maar nee? Dat zouden ze niet kunnen doen. Dit is plan, plan, plan. Er is absoluut helemaal niks goed gekeurd. Maar wat dat betreft... Dus het is een protoplan? Ja, het is gewoon een idee. Dit zouden we kunnen doen. Maar ook wat dat betreft, als je naar de afgelopen vijf jaar kijkt wat er is besloten en vervolgens weer niet besloten aan... We gaan die raket ontwikkelen. We gaan iets groots modulairs maken. Nee, we doen het toch niet. We gaan iets doen op basis van wat we al hebben. Nee, de zware raket wordt helemaal geschrapt. Er is bijna geen touw meer aan vast te knopen. Wat nu de status is. Maar... Ik wil zeggen dat is bijna een mooi bruggetje. Laten we dan naar SN11 gaan. Want die doen het wel. Nee, nee, nee. Wat interessant is qua timing betreft, vind ik, is... Dat Rusland en China besluiten vriendjes te worden. Op het moment dat China beslist twee grote zware raketten te gaan ontwikkelen. Eentje die een beetje lijkt op Falcon 9. Drie grote pijpen naast elkaar. Met daarop de nieuwe generatie bemannde ruimtecapsule van China. Weet je die heet? Nee, die heeft nog geen officiële aanduiding. Daarnaast gaan ze de Lange Mars 9 ontwikkelen. Daar is nu inderdaad... Die middelste. Je houdt een foto omhoog van SLS links. Saturnus 5 rechts. De grote indrukwekkende raket staat in het midden. En dat is Lange Mars 9. Lange Mars 9. Dat ding kan inderdaad zo'n 100 ton aan materiaal richting de MA gaan sturen. Net als SLS dan. Duidelijk dat die er zo'n een heel ответlijke manier nog in 도�� AG OMG alma de lage van SLS-ildersele Als hij centraal consequentie terugbeartxent in de aankomst van Nationale United States. Dan gaan we op je nummer andracht van China. Ja, biasedische TRT. E SALE von transporten Mmwee eh. Zitten de Russen er dan precies op tijd bij? Ja, en ik wil ook vaststellen, we hebben geen momentummeter, maar dat momentum is dan zo te horen in het Chinese programma echt wel meer aanwezig dan ook in het Amerikaanse programma. Ja, absoluut. We hadden het net al voor een motoren test van SLS. China heeft begin deze maand een prototype van de raketmotor getest die bedoeld is voor die lange mars 9. Een ding met 500 ton stuurkracht, even vergelijken. De F1 motor in de eerste trap van de Saturnus 5 had een stuurkracht van 700 ton. De motor die in de start van de shuttle zat en dus ook weer in de start van SLS, had een stuurkracht van 185 ton. Dus de Chinezen zijn goed op weg om de hardware te ontwikkelen om dit allemaal te gaan realiseren. Ik zie wel dat het nog een beetje onduidelijk is hoe groot die lange mars nou wordt. Want als ik hem op jouw foto zie... Ja, die zit van 115 meter. Een Cowboys discussie over welke raket nou precies is. Wie heeft de grootste? Dat is nog een beetje. Laat ik het dan even samenvatten, als het nog even onduidelijk is hoeveel ton dan ook dit is nog enigszins een papierding. De Chinese overheid heeft gezegd van dit gaan we bouwen. Er is ook geld voor. Maar het voelt er dus wel alsof die hele grote zware raketten, waar we dan eigenlijk al veel over hebben deze uitzending, alsof dat allemaal nog aftasten is naar welke wordt het dan, wat gaat hij dan eigenlijk daar doen en welke enorme grote missie kunnen we bedenken dat zo'n vracht nodig heeft. In ieder geval, als we gelijk met de Saturn 5 van een half eeuw geleden is het wel zo van ja, wat sturen we dan mee op die raket? Het vragen is, dat geeft wel een klein beetje hoop, maar in ieder geval de Chinese berichtgeving zegt tussen 2030 en 2035 hebben wij tien lanseringen van die lange mars 9 nodig voor wat wij willen in de ruimte. En wat die precies invulling is, dat is dan niet helemaal bekend. Maar ik zeg, zodra zo'n raket er is dan gaan ze iets bedenken om hem aan de praat te houden. Zeker weten. Dan verzinnen ze gewoon aan een project. Ja, wat gaan we hem nou weer laten doen? Het wordt de vraag van wie die lichtjes zijn die we straks op een donkere nacht op het maanoppervlak zien branden. Mooi gedacht hebben. Ja, bruggetje, weet je nou, ik zit te denken, omdat even Starship update, want dat verandert de hele tijd. Dus ik denk ook niet, we moeten denk ik de grote lijner daarvan even pakken. Ja, maar het toffe daarvan is dat natuurlijk iedereen kan meegenieten met hoe het wat wel en niet werkt. En Starship wat dat betreft was leuk. Na onze vorige uitzending was er een test en toen landde die hartstikke goed. Hij was en geland en er was vuurwerk, want hij ontplofte daarna. 8 minuten was het, geloof ik. Ja, zoiets ja. Ja, ja. En ik bedoel, het concept is al lang bewezen, volgens mij, dat dat ding dus dat dat ding kan vliegen, dat die kan dat ze hem kunnen sturen en dat ze hem kunnen landen. Dat is gewoon dat dat staat. Dat is alles beneden 10 kilometer. Op bedoel je? Nou ja, het is vanuit. Oké, nu is de vraag, krijg je hem genoeg af geremd op de juiste manier? Dat is hem nog niet eens zozeer. Ik zit met een ontzettend buikgevoel. Als je en dat is heerlijk om naar te kijken. Dat geef ik gelijk toe. Het is een vreemde afwijking. Kijk naar de slow motion beelden van die drie ontploffende Starships. Valt mij één ding op en dat is op het moment dat de explosie aan de staart plaatsvindt, wordt als het ware de rom van de raket helemaal op de neuskegel ingedrukt. Op het punt waar de sigar als het ware van cilinder over gaat naar die ronde top, daar zit naar mijn gevoel een ontzettende zwakke plek. En nou weet ik niet ontzettend veel van techniek, maar als ik zo'n explosie in de staart van een Starship gelijk met de druk die straks het ding tijdens de reentry te verwerken krijgt, heb ik enorme twijfels over de structurele stevigheid. Die wordt denk ik later pas ook echt goed getest. Pas vanaf SN15 gaan ze er dingen aan hangen die de structuur onder vol gewicht moeten testen. Dat moeten ze alsnog kunnen testen. Ik zeg dat moet ook vrij makkelijk toch nog aan te passen kunnen zijn. Dat is dus inderdaad de vraag. Voor mij wordt nu een redelijk kapitaal punt is van hoe ziet SN15 eruit? Zowel van binnen als van buiten. Wat zijn de verschillen nou precies? Zijn we hier inderdaad eigenlijk gewoon met een papieren vliegtuigje van alles aan het proberen om de belangrijkste en natuurlijk is die flip manoeuvre bij de landing een hele belangrijke. En heeft Musk gewoon het vertrouwen van jongens we hebben zoveel ervaring met falcons bouwen. Dit maken we straks wat steviger. Tot die 15 die moet naar orbit gaan en weer terug. Nee, nee, nee. Hoe het volgens mij zit. Veel hiervan is onduidelijk. Vind ik ook wel grappig om te merken. Er wordt natuurlijk ontzettend veel camera's staan erop om erachter te komen wat gebeurt daar nou. Maar uiteindelijk krijg je nou iemand niet een direct blik onder de motorkap. Wat het doel was als ik het goed begreep heb van de Starships die tot nu toe gelanceerd zijn is de bellyflop. Dat was het doel van tot nu toe en de landing was secundair. De gecontroleerde afdaling in horizontale positie. Ja als een skydiver. En kijken of je dan kan bijsturen. Lukt het ons met een raket die zo groot is als al die andere enorme raketten die hier worden gestuurd. Kunnen we die gewoon met vleugeltjes bijsturen en dan zelfs in een vreemde manoeuvre proppen zodat hij nog kan landen ook. En het antwoord is dan dus nu ja. Maar dat was dus het doel van de eerste vier die gevlogen. De eerste drie die gevlogen hebben en de SN11 die nog aankomt. En dan is het idee om vanaf SN15. Het enige wat er volgens mij officieel over gezegd is, is gewoon hij is totaal anders. Gewoon vanaf SN15 is een totaal nieuwe update. En dan wordt er gekeken wat zien we daar nou van. Ja, inderdaad een andere structuur. En de heat tiles zijn erop gehangen voor gewicht voor ballast. Nou niet alleen qua ballast, maar om het systeem te testen. Ook daarover doen op de diverse fora allerlei verhalen. Maar precies, het zijn voor de duidelijkheid allemaal verhalen. Dus ik kijk er ook heel erg naar. Denk ik. Niet als het van zo gaat het worden, maar toch als een soort oké, let's try. Je vliegtuig. Ze zijn vliegtuig geschooi. Ja dat denk ik dus. Het is vliegtuigjes gooien. Ja, maar goed als jij zegt dat hitteschild komt erbij. Ja. En ze hebben het over andere verandering. Wat kun je dan nog verzinnen anders dan dat je de atmosfeer uitgaat? Nee, oké. Ze zeggen in ieder geval, in juli, dat is het, heeft Elon Musk gezegd. Is het maar een parabolische vlucht trouwens. Ja, is het plan om hem dus in orbit te krijgen. Inclusief dus het onderstel. Dus de booster, SN1 dus, die moet ook nog vliegen. En landen. En opgevangen worden. Het wordt booster nummer 3 met starship nummer 20. Oh is dat zo? Dat zou, en Elon Time Warning, dat zou allemaal voor 1 juli moeten gebeuren. Dus denk ik dat de kans goed is dat we dat eind van het jaar nog zeker wel gaan meemaken. Mijn vraag is nog, dit is het testen van het totale systeem. Maar wil Musk misschien voor die tijd alleen een maar half gevulde starship in orbit krijgen en terug laten komen? Dat kan ook. En dat is natuurlijk een moment waarop je een hele vroege test van het hitteschild zou kunnen doen. Maar hij heeft nog niet eens als een motoren. Kan dat ding überhaupt al in orbit met die drie motoren die eronder hangen? Volgens mij had dat wel gekund ja, inderdaad. Met die drietjes. Want er zit maar een klein laagje brandstof in in principe als die wordt gelanceerd. De Raptor engines gaan helemaal niet voluit bij de lansering. Dus starship op zich is al ontzettend krachtig. Dus een spannende zomer. Ja precies. Dus het is gewoon stap voor stap checken. Ik merkte trouwens ook al dat de algehele excitement die er bij de eerste drie was al ietsje minder was. De detail is al ietsje minder goed te volgen als dus niet iedereen met zijn neus erbovenop zit. Precies. Maar bijvoorbeeld even de laatste update van SN11 was Static Fire goed gelukt. Nee, sorry Static Fire was nog niet goed gelukt. Maar hij zou wel misschien al deze week kunnen vliegen. Zo ver waren ze al. Dat wel, maar er was een Static Fire aangekondigd. Ze zijn niet verder gekomen dan ontsteken van de pre-burner. Dat werd binnen een seconde afgebroken. En er zijn nu eigenlijk al een week van potentiële testdagen verloren gegaan. Dus ja, ze zullen eerst minstens één Static Fire moeten hebben voordat hij kan vliegen. Maar dat gaat binnen twee weken wel gebeuren. Nou, we houden het bij. Zeg dat wel. We houden het bij. Wat doe jij nog? Ja, zal ik dan even ingaan op Mohammed Benzakour? Ja, met je harte kreet. Mijn harte kreet. Ik heb hier zijn artikel, ja, zijn harte kreet en mijn harte kreet. Ik heb even zijn artikel hier voor mij gelegd. Ik heb een paar dingen even aangestipt. Want ik moet ook wel oppassen dat het niet een eindeloze rant wordt ofzo. Maar het zijn, oké, Mohammed Benzakour, socioloog, Static, je kent de beste man niet, socioloog en schrijver. En hij had een opiniestuk in het NRC. Laat Mars met rust. Perseverance, daar was een beetje de aanleiding. Perseverance op Mars. Wij verdienen helemaal geen nieuwe planeet, meent hij. Want een goed hemelruim begint bij je eigen planeet. Nou, antieke natuurlijk een prima gedachte. Alleen bij zulke dingen denk ik altijd onder de streep ben ik het ontzettend oneens met de conclusie. De streep is zijn conclusie dus. Laat Mars met rust, we doen niks, laten we ons alleen maar richten op ons eigen planeet. Ik snap niet precies waarom het niet allebei kan. Met die gedachte wil ik even door zijn artikel heen om gewoon eventjes punt voor punt een paar kleine dingen aan te stippen. Hij werpt een paar vragen op. Daar moeten we het even over hebben denk ik. En dan ga ik even tegenover stellen wat ik er dan van vind. Ik lees een klein stukje voor. Wat hebben wij er eigenlijk te zoeken? Vroeg ik mij af. Verdienen wij überhaupt een nieuwe planeet? Waarschijnlijk komen nu meteen de tegenwerpingen. Het getuigen is over alle fantastische noviteiten. Dankzij de raam tevaart bespaart u zich de moeite. Ik ken ze. Nou, daar zit al een heel hoop in. Want hij zegt wat hebben wij er eigenlijk te zoeken? Verdienen wij een planeet? En dat verdienen, er zit een heel duidelijk menselijk ding in. Zodra we verneuken deze planeet. Dus eigenlijk zijn er twee hoofdzaken hier. Hij zegt verdienen wij een planeet? Zijn wij worthy als mensen? Zijn wij goed genoeg als mensen om dit te mogen doen? En twee is wat levert het op? En hij zegt op dit moment fantastische noviteiten. Wat het oplevert, daar gaan we het dan zo meteen over hebben. Eerst eventjes verdienen wij als mensheid een andere planeet? En ik denk, ja, wij verdienen een andere planeet. Je kan je eigen planeet trashen, maar aan zich zijn wij nog steeds, ten opzichte van de bijen, de octopussen en de bacteriën, de diersoort geweest die zich in de afgelopen paar honderd jaar bewust is geworden van waar die zich bevindt. Zal ik hier eens wat van zeggen? Ja, zeg er eens iets van. Want ik begrijp jou, ik begrijp hem ook. Vertel eens. Want als hij zegt verdienen wij die andere planeet, dan is hij volgens mij op een dwaalspoor gebracht door Elon Musk met zijn gelul over de reserve planeet. Over de reserve planeet? Ja, de backup planet. De backup planet, ja. Dus we hebben Mars nodig voor het geval deze aarde nog verder in de vernieling gaat. Elon Musk zegt daarover, als we niks doen, dan dooft op een gegeven moment consciousness uit op de aarde. Ja, dat vind ik dus. En dat was het dan. Dat is totale nonsens, vind ik. Luc gaat mij straks weer tegen spreken. Ik ga zeggen waarom. Ja, ik ben het ook wel duidelijk op eend. Omdat je wel heel erg je best moet doen, wil je de aarde nog onherbergzaam maken, nog onherbergzamer maken dan Mars nu al is. Nee, maar consciousness aan zich als mensheid dus. Ik denk als je dus stelt je zegt als mens, we stoppen met ruimtevaart. Dus we blijven nu gewoon op deze planeet. We kijken niet meer verder. We sturen eigenlijk geen, want het gaat over robotjes in dit geval. We sturen geen robotjes meer naar Mars. Wat is dan het lange termijn plan voor de mens? Dat is uitsterven. Uitsterven, doodgaan. Dat was het dan. Dat is helemaal niet noodzakelijk. Ja, wel. Want de zon raakt op. Wat stel je voor? Dat is niet echt een oplossing voor. Nee, maar we moeten wel leren. Dus we moeten gaan experimenteren. We moeten ten eerste verder lopen om vragen te beantwoorden over wie we zijn en waar we vandaan komen en wat onze plek in het universum is. Dat lijkt me een hele belangrijke. Daar ben ik dus 100% voor, omdat dat sowieso, kennis verzamelen. Daar kun je niet, hoe romantisch je ook bent ingesteld, dat is wat Mohammed Wensoukour blijkbaar is, kun je niet tegen zijn. Dat is alleen maar mooi. Ja, en dus als je, en dan vervolgens, als je in nog langer termijn kijkt, we moeten van deze planeet af naar binnen een miljard jaar, want anders sterft de zon uit, dus we moeten interplanetair worden, dan lijkt het me nogal widers dat je dus eerst maar in je eigen achtertuin gaat kijken. En daar heb je om te experimenteren. Mijn kapitalepunt inderdaad. Stel je voor dat het wonder gebeurt, de mensheid komt tot een keer, we stoppen met vlees eten, alles gaat met wind, energie, het moet toch binnen een miljard jaar lukken. Dat zou je denken. Deze eeuw nog lukt. Als we inderdaad ons zodanig gaan gedragen, zijn we nog steeds fucked aan het eind van de rit, want de aarde is niet eeuwig. De aarde houdt op te bestaan. Dus als je nu bespreekt, we doen niet aan ruimtevaart, teken je doodvonders van de mensheid. Dat vind ik dus even om Mohammed in te gaan, een extreem pessimistische waardering van de mens. En ik ben dus, ik sta afgezien van het feit dat wij ook een diersoort zijn die gewoon resources op eet, net zo lang tot de resources op zijn. Dat is vreselijk. Hebben wij ook dingen weten te presteren die toch gewoon objectief anders zijn dan alle andere diersoorten die op deze prachtige planeet onderlopen. En een ander voor mij kapitaal punt is, vooralsnog zijn wij de enige zelfbewuste creatie die we zijn tegengekomen. Dat feit alleen vind ik het alles waard om dat voor te zetten. Ja, en ook de enige die aan ruimtevaart doet. Mohammed, ga maar even bij het, dus absoluut eens met wat je zegt en cultuur en muziek, nou niet eens, we zijn niet de enige die een diersoortie in muziek doet, maar ruimtevaart wel. We zijn volgens mij de enige die bewust met ruimtevaart bezig is. Wel, in ieder geval weten we dan, dan hebben we het daar over gehad. Ik denk ook niet dat we daar heel snel uit gaan komen. Dan hebben we het tweede gedeelte over wat levert het nou op. En dan ga ik eventjes door zijn stuk heen, want ja, hij haalt van waarom moeten we naar Mars toe als we die hier bojant slat hebben, die maakt de oceane schoon. Is dat dan niet mooi? Ja, nee, dat is prachtig dat hij dat doet. Maar moeten we dan miljarden uitgeven om ergens ver weg in de kosmos schrijft hij, heel misschien, een druppje schoon water te vinden. Ja, maar dat is, dat is zo dood dat ik niet eens op die wil gaan. Dat is zo'n vervelende conceptie. En dat kom je ontzettend vaak tegen. Dat idee bij een groot deel van het publiek. Wij geven geld uit in de ruimte. Nee, er werken mensen op aarde die hun brood verdienen, betaald worden, bijdragen en economie en ook nog eventjes aan de wetenschap en cultuur doordat zij aan ruimtevaart doen. Elke astronaut die de ruimte in gaat, elke raketti wordt gelanceerd. Dat is geen geld wat in de ruimte verdwijnt. Dat houdt mensen op de grond aan het werk. Dat houdt delen van de economie draaiend. Produceert kennis en kijk, we kunnen er ontzettend. En bovendien wordt het niet betaald uit het budget voor milieureiniging of iets ergelijks. Wat een beetje die voorstelling is die hier wordt. Maar vringt het niet schrijft hij. Als je bedenkt dat de rijkste landen verdond weinig ondernemen tegen de flora- en faunavernietigende houtkap stroperij, landbouwgif opwarming, maar wel miljarden pompen in een karretje dat ergens verweg in de kosmos heel misschien een insectifacieletje vindt. Dan heeft u dus even over de vondst van buitenaardsleven. Dat is een insectifacieletje. Hij stelt... Misschien is het grappig bedoeld, maar in de context van een serieus stuk is het heel... Hij stelt het wezen van wetenschap ter discussie. Wetenschap heeft een image van grote laboratoria, stoffige oude mannen met een Duitse accent, mysterieus en onbegrijpelijk. In de kern is het niets anders dan hetzelfde fenomeen wat jij en ik tegenkomen als we ergens op een mooie camping in een heuvelandschap gaan staan op vakantie. We zijn een halve dag onderweg geweest. We hebben gevolgd met al die stangetjes om die klote tenten overeind te krijgen. Het eerste wat je gaat doen als je een heuvel ziet, is erop klimmen om te kijken wat zit er aan de andere kant. Het is nieuwsgierigheid. Het is het fenomeen en dat ken ik door en door, dat je gelukkig wordt van kennis. Dat je iets begrijpt, dat je iets nieuws kent. En je hebt die gevleugelde uitspraak van ja, het is van groot belang voor de wetenschap. Wat betekent dat? Dat er een paar mensen zitten te kikken van ik weet vandaag iets wat ik gisteren niet wist. En dat heb ik bereikt door of door een microscopie te kijken op mijn stoffige zolderkamer. Of ik heb miljarden dollars uitgegeven om nu helemaal te zitten kikken zoals ik ook heb gedaan. Kijk naar de beelden van Perseverance die aan een parachute afdaalt op Mars. Karsus inderdaad geweldig. En het is zoiets menselijks dat ik het dat waard vind. En wij zijn het dus het waard. En verdienen we het. Dat is een vraag die je niet kunt beantwoorden. De vraag is ontricht. Die vind ik dus, die kan ik beantwoorden. Ik vind de mensen verdient het. Maar ook wat levert het op? Hij noemt een lijst hele praktische zaken. Dus hij heeft het over wat het dan oplevert voor de economie en een bepaald schuim en allemaal van succes. Als hij dan dus in dit stuk nu zaken noemt, dan gaat het over hele praktische economische voordelen. En ik denk dat hij daar dan ook een heel belangrijk iets mist. En dat is even wat de maanlansering ons heeft opgeleverd. En dat is namelijk de milieubeweging. En het prachtige van dat hele verhaal rondom de maanlansering is... Denk jij dat er geen milieubeweging zou zijn geweest als er geen maanlanding zou zijn geweest? Zo kan je het niet stellen. Want de maanlanding had een enorme invloed. Maar ik ga hem even uitleggen. De maanmissies kwamen voort uit overwinningslust op de Russen. Rivaliteit. Er kwam voort uit een koude oorlog. Daarom werden raketten gebouwd. Dezelfde raketten die bommen moesten afleveren, die werden omgebouwd om mensen naar de maan te kunnen brengen. En nog voordat er iemand geland was op die maan, in Apollo 8, zweefden ze daar om de maan heen en kwam opeens de aarde op. Earthrise is de foto die toen gemaakt werd. Er zijn zelfs opnames van. Zoals eventjes... Een bewegend beeld bedoel je. Een bewegend beeld. En ik wil eventjes misschien voordat ik dat doe even voorlezen wat Time Magazine hierover zei. Toen ze het hadden over de 100 foto's, de meest invloedrijke foto's van de mensheid. 100 foto's that change the world. Daar zeiden ze. It's never easy to identify the moment a hinge turns in history. Het is nooit makkelijk om te snappen wanneer er nou een schakelmoment is in de geschiedenis. Maar als het gaat om het begrijpen van de schoonheid, kwetsbaarheid en de eenzaamheid van onze wereld, weten we het exacte moment, schrijft Time Magazine. En dat is namelijk deze foto, Earthrise. Daarvoor was er geen foto van de aarde in het niks. Men zag de aarde gewoon als iets bijna abstracts buiten je. Maar men had het nog nooit te vangen in één foto. De kwetsbaarheid van ons allemaal in zo'n klein stukje, dat moest gewoon nog even voor ogen graag had hebben. Het is zo prachtig, want er wordt zelfs een grapje gemaakt tijdens het maken van die foto, waaruit blijkt, en ik hoop dat dat in deze opname ook zit, dat gaan we even luisteren, waarin wordt gezegd dat, maar dat mag eigenlijk niet, staat niet op het programma deze foto. Even kijken. Je hoort je camera ook klikken. Ze zien eigenlijk dat hij opkomt, klik, klik, klik, klik. En daar staat van, hey, dit is niet in de programma, wordt er gezegd. Waarom maak je die foto's? Omdat het dus eigenlijk een heel spontaan moment is, want zoiets hebben zij nog nooit gezien, en de hele mens heeft dat nog nooit gezien. Er zijn wel meer foutjes gemaakt als het op fotografie gaat. Nasa was gewoon vergeten van, oh, we hebben geen portret van de eerste man op de maand gemaakt. Dat is jammer. Niemand had gedacht. Dat dachten we niet aan. En uiteindelijk is het een beetje onduidelijk van wie deze uitspraak komt, maar of het nou Neil deGrasse Tyson was die het zei, of Anders, degene die de foto gemaakt heeft, ik heb hem nog niet helemaal kunnen source, maar die zeiden, we went to the moon and we discovered earth. Dat was de astronaut. Dat was de astronaut zelf. Die uitspraak is er al heel erg lang. Ja, die is er heel lang. Oké, dus dan was hij het en heeft Neil deGrasse Tyson alleen nog een keer opnieuw verteld. En dat is het. Dus we sturen een stom robotje naar Mars om er op een stom insectenfossiletje te vinden. Wel of niet, dat weten we niet, maar stel dat we het vinden om ons te vertellen hoe wij hier op aarde zijn gekomen. Want het was niet Adem en Eva, dat kan ik vast verklappen. Het was een heel ander verhaal, maar het zou zo maar kunnen zijn dat wij uit een aard zijn of niet. Zijn wij daarmee dus een oorspronkelijke genesis of niet? Het zijn de meest waardevolle vragen volgens mij die wij kunnen beantwoorden. En dat is dus heel, het is extreem makkelijk om er denigerend over te doen als je er niks van af weet en het niet volgt. Ja, dat is zo. En in dit geval is het dus, wil ik meneer Mohamed Benzakour niet van domheid betichten? Zullen we hem uitnodigen? Dat zou heel kunnen, maar het is buitengewoon ongeïnformeerd. En extreem pessimistisch. Want ik vind op die dingen dus, en toch, NRC moet afdrukken wat ze willen, maar, goed, ik dacht nog, moet ik hier nou een stuk over gaan schrijven en dan er dan opsturen? Dat kan natuurlijk, maar ik dacht op deze manier kan het ook. Ik, het gaat me aan het hart als ik zulke dingen lees. En als het groot afgedrukt staat in de krant en je denkt, ja, is dit nou, we zitten gelukkig met een paar honderdduizend man op YouTube te kijken live, als dingen gebeuren. En het zijn voor mij afgelopen jaar, de hele wereld deed raar. En je moet nog kijken of het met klimaatverandering allemaal goed komt. En we zitten met allemaal grote problemen. Maar ruimtevaart was het afgelopen jaar, zoals zo vaak, een van die dingen die zo ontzettend alles overstijgen van wat wij als mensheid aan het doen zijn, dat ik, ik kan bijna niet anders dan emotioneel op mijn knietjes vallen en de mensen aanbidden die dit doen, voor hoe moeilijk het is, hoe ambitieus het is, hoe prachtig het is dat wij als mensen dit doen. En even een stukje schrijven over dat het, dat het allemaal kut is. Ja, dat gaat me aan het hart. En dan moet ik dus dagelang weer inderdaad naar mijn grote inspiratoren luisteren, zoals Carl Sagan, die even weer duidelijk maken waarom doen wij dit? De pale blue dot, he? De pale blue dot, ja. Maar ook die foto en ook gewoon, wij zijn onderdeel van de kosmos. Wij komen er vandaan. We zijn kinderen van de sterren, want we staan uit sterrenstof. We zijn ontstaan uit die kosmos. En we zijn nu de kosmos die, zoals hij zei, zichzelf weer aan het onderzoeken is, wat die in godsnaam is. En dat is volgens mij het hoogste wat wij kunnen doen, behalve lief voor elkaar zijn, is uit de grote vragen van het leven, proberen te beantwoorden, in ieder geval een poging doen, is voor mij in ieder geval het meest hoopvolle dat we doen. Ja, en dan wil ik nog even terugkomen op al die andere dingen die volgens Mohammed bin Zakur belangrijker zijn, het oceaan aanvegen en zo, met een zeefje. Dat leren we daadjegendoor. Ja, het is niet alsof je door met ruimtevaart op te houden, dat significant verbetert. Nee, niet zo. Want die berekeningen, die zijn er wel, wat dat kost op jaarbasis per aardbewoner. Ik zag het al van paar trilliard, gaat er natuurlijk naar militairen. Daar weet je wel over wat er met tekort komt om te doen. Het klinkt makkelijk van ga over iets anders klagen, maar het is wel een beetje van ga over iets anders klagen, want dit is natuurlijk een druppel op een gloeiende plaats. Ik kan me herinneren dat er jaren geleden al analyses waren van wat de Amerikaanse Defensie in drie maanden uitgeeft, zou NASA in staat stellen om gedurende tien jaar een permanent bebande basis op de maan te ontwikkelen. Dus dan vind ik het inderdaad een klein beetje makkelijker om het op deze manier te doen. Het gaat om het effect op aarde. Ik kan me een quote herinneren volgens mij van een van de Apollo 11 astronauten. Na de landing bekeken ze de kranten met de artikelen die er over hun vlucht was gepubliceerd. Een van hen zei, we missed the whole thing. Het gebeurde niet op de maan, het gebeurde op de aarde. Daar was de impact van de maanland. Interessant, dat is ook leuk. Dat is exact hetzelfde als verhalen die je kent van mensen die huilend voor de tv hebben gezeten tijdens die live beelden van Apollo 8, dat voor het eerst de hele bol in het zwarte niks zichtbaar was. Dat zijn de dingen die het oplevert. Dat is niet in geld uit te drukken. Dat betekent niet zijn we het wel of niet waar. Het is zo wat wij zijn. We willen begrijpen, we willen verkennen en we willen verder. Ik vind dat we omdat we dat kunnen en omdat we dat beseffen, het waard zijn. Absoluut, we moeten het ook doen. We moeten ook de oceanen schoon. Dat is waarom ik het ook wil zeggen. Het heeft de Milieubeweging opgericht. Je ziet, nadat die foto uitkwam, hij werd op de voorpagina van Time gezet. In de Verenigde Staten leidde het direct tot het oprichten van de EPA, de Environmental Protection Agency, allerlei soorten beschermingswetten. Ook in Nederland duurde het nog tot 1989 voor dat natuur werd opgenomen in een ministerie. Natuurbescherming zweefde overal rond. Ik heb het snel 20 minuten loopt googelen. Daar werd ook gezegd dat de Milieubeweging op gang was in de jaren 70. Het is moeilijk om te zeggen wat het heeft gedaan. Dat deze foto de kickstarter was. Misschien was het een andere missie geweest. Misschien was het een andere missie geweest die hetzelfde effect had gehad. Maar dit was het in ieder geval toen. De eindconclusie is hoe meer we leren over het universum om ons heen, hoe meer we leren over onze eigen aarde, hoe bijzonder die is. Mars is niet de plek om heen te gaan omdat het zo ideaal is. We hebben al een beautiful home waar we goed voor moeten zorgen. Ik denk dat iedereen die op dit moment de aarde of het leven op aarde aan het vernietigen is, met van alles, als die zich allemaal bewust werden van de boodschap van deze foto, dan zouden ze dat dus minder doen. Dat is de waarde van ruimtevaart. Dus hoe meer we naar buiten kijken, hoe meer we erachter komen, hoe bijzonder we zijn. En waarom het één doen en het ander laten? Je moet het en en doen. Laten we de wereld weer mooier maken. Ik ben het hele weekend in het bos geweest. Ik heb 100 nieuwe planten geplant. 100 verschillende soorten, allemaal bedreigde soorten. Ik heb me afgelaten. Ieder kan wat bijdragen. Ik kijk even naar de klokken. We hebben nog ruimte voor iets. Ik heb nog iets kleins dat een klein beetje past in dit verhaal. Amerikaans bedrijf, Morning Consult. Ik ken het verder niet. Maar die heeft wel een heel interessant opiniepeiling gedaan in Amerika. In hoeverre steunt het grote publiek ruimtevaart? Dat sluit je mooi even aan. Daar komen voor mij een paar interessante dingetjes uit. Het allerbelangrijkste wordt gevonden, dat is 35 procent van het publiek, monitoring the Earth's climate system. Het schokkende is alleen dat helemaal onderaan het lijstje, met 6 procent staat, sending civilians to Mars or the Moon, 7 procent sending astronauts to Mars, 8 procent sending astronauts to the Moon. 14 procent zegt zelfs, dat moeten we niet doen. 14 procent zegt dat moeten we niet doen. Als het gaat om bang for your buck, in wetenschappelijk gesproken, dan is de consensus dat beman de ruimtevaart wetenschappelijk heel weinig opleveren. Dat is een heel belangrijk punt. Het is een punt dat wetenschappelijk heel weinig oplevert. En heel duur is. Ik vind het eigenlijk heel prettig om te merken dat het publiek zoveel commonsense heeft. Wat dat betreft... Stuur maar een hobot, zeggen ze. We hebben het er al eens eerder over gehad. De enige aanleiding dat we aan beman de ruimtevaart doen, is omdat niemand ermee wil stoppen. Dat is zo'n gezichtsverlies. Politici denken dat het beter verkoopt. Je ziet van perseverance wel. Je kan ook op andere manieren. Op basis van dit onderzoek kun je tegen politici zeggen, je houdt helemaal niet het publiek zoet met beman de ruimtevaart. Het publiek begrijpt heel goed dat ze meer mooie foto's krijgen en begrip van het universum door die robotjes. Ik denk wel dat er ruimte is voor allebei. Ik vind niet dat je per se mensen omhoog moet sturen. Alleen maar om mensen omhoog sturen. Maar kunstenaars. Ik vind dat kunstenaars omhoog moeten. Zodat het meer is dan alleen maar van, kunnen wij dit een soort militaire operatie? Wat doet het met ons? Dat betreft nog een onderwerpje actualiteit. Dat is een project die je zelf de ruimte in kan. Met het idee om iedereen een kans te geven. Deze rijke vent heeft in het begin een stoel gekocht. Een Falcon Heavy is krachtig genoeg om zo'n kapsule om de maand te laten vliegen. Dat werd opgedoekt op het moment dat Elon Musk met zijn onderwerp voor Starship een kapsule van de maand te laten vliegen. Dat is een heel goed idee. Deze rijke vent heeft misschien wel iets in de buurt van een miljard geïnvesteerd in de ontwikkeling van Starship. Daar krijgt hij een vlucht om de maand voor terug. Alle stoelen. Hij gaat niet eens een. Hij wil 8 mensen meenemen. Daar heeft hij een uitnodiging voor rondgestuurd. Ondertekende heeft hij ook dat formuliertje ingevuld. Dat is een heel mooi idee. Je hebt je ingeschreven. Op het moment dat er al 300.000 aanmeldingen waren. Jij bent een van de 300.000? Ik ben nu dus een van de miljoenen. We steunen jouw candidatuur. Help Luc naar de ruimte. We hebben het er al eerder over gehad. Mijn vriendin vond het niet goed als ik naar Mars ging. Mooi om deze kapage te beginnen op de dag van de verkiezingen. Ik ben bang dat er een hoop mensen zeggen dat het een goed idee is. Maar zolang het maar een enkeltje is. We zullen zien. Ik heb gisteren formulier 2 ingevuld. Ik ben heel benieuwd. Het grappige is dat de Rijke Japaner, die bekend is onder de MZ, heeft gezegd dat iedereen die zich artiest noemt, zich nodig uit nodig uit om zich aan te melden. Dan gaan we kijken wat het gaat opleveren. Ik ontwerp wel eens Space Speeches. Dat was een heel mooi haakje om een wervend verhaaltje te schrijven. Dit wordt een verhaal op zichzelf. Nog niet zozeer het verhaal van Luc in de ruimte. Maar het verhaal van hoe Luc probeert in de ruimte te komen. Dat is inderdaad een activiteit die al een halve eeuw bezig is. We zullen zien. Geef het niet op, Luc. Ik wil graag afsluiten met een van die nummers die mij troost biedt. Dat is onze uitlui vandaag. Voordat ik die afspeel. Ken je Melody Sheep nog? Die op YouTube allemaal Carl Sagan en Neil deGrasse Tyson remixten. Tot zingende nummers. Waarbij ze allemaal zingen. De Symphony of Science. Helemaal nieuw. Deze is uit 2012 en 2013. Ik zie de datum niet. 23 november 2009. Een prachtige... Hij remixte speeches en audiobookken. Tot nummers. Dit is eentje die zich afvraagt wat onze plek in de kosmos is. Luc en Herbert. Thijs. Ik bied iedereen farewell. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. Ik heb het niet. We zetten de link wel in de shownotes. IkagKinga. Ze hebben bestheaded★ Dan ga je de wereld verruiken.