Nucleair naar Mars, en de mooiste ster aan het firmament

Heel erg welkom bij Space Cowboys en de Telling zegt aflevering 63. Welkom Luc van den Abeelen. Hoi. Welkom Tijs Roes. Welkom Heru Blankesteijn. We zijn er allemaal. Dat was leuk. Drie van de Cowboys zijn hier aanwezig met hun hoedjes op. Waar gaan we het over hebben? Nou in elk geval denk ik even op z'n minst over Perseverance. Want het is vandaag woensdag 17 februari en Perseverance land. Morgenavond? Ja, net iets meer dan 24 uur na nu. Laten we in ieder geval er over eens zijn dat hij in ieder geval op het oppervlak neerkomt. Ja, dat lukt wel denk ik. Maar in welke vorm? Dat valt nog even te bezien. Ja, dat kunnen we wel vaststellen dat het gebeurd is. En laten we vertellen dat we pogingen in het werk hebben gesteld om Space Cowboys Live te streamen rondom die tijd. En verschillende dingen zaten dat in de weg. Eén is de beschikbaarheid van een studio met personeel en zo om zowel de BNR zender te kapen als ook video uit te zenden. Dat ging niet. En toen dachten we... Vanwege corona ook mede. En de lockdown... Ja, hielp niet. De avondklok hield niet. De avondklok. Daar leek nog eventjes hulp te zijn. Nee, het was gewoon gedoe. Gewoon zoiets wordt helaas gedoe. En voor de mensen die dit horen, als de Perseverance nog niet is geland, er is wel een evenement op Clubhouse georganiseerd door één van onze collega's hier bij Space Cowboys, Michel van Baal. Die zelfs, als ik het goed heb begrepen, André Kuipers heeft uitgenodigd en bereid heeft gevonden mee te doen. Nou, daarom wil ik dus Clubhouse. Ik voel er helemaal gek van dat ik dus geen Apple heb. Ik wil geen Clubhouse. Ja, ik zit dus het Marktplaats af te zoeken naar een tweedehands iPad. Omdat ik dus... Ik moet naar Clubhouse. Ik moet al tien dagen op Clubhouse en ik word er gek van. Kun je gewoon je bitcoin game iPhone kopen? Nee, ik ben nog wel cheap nog steeds. En ik heb al zoveel elektronica, joh. Het slaat helemaal nergens op. Ik geef mijn geld maar aan... Ik geef mijn geld maar aan uit. Alleen maar naar elektronische dingen. Wat ik heb aan videocameraatjes intussen. Ik heb een GoPro en ik heb een camcorder en ik heb een ding met een visooglens. All die shit. Geweldig. Ik wil dus wel... Ik ben filmmaker, dus ik wil wel goede spullen. Maar ik wil een paar hele goede spullen. Maar ik hoef dus niet de hele tijd de allernieuwste GoPro, bijvoorbeeld. Dat is niet te doen. Dan moet je elk jaar twee uur kopen. Precies. Ik ben dus prima blij met een eentje van twee, drie jaar geleden. Toen konden die ook al 4K aan, slow motion. Dus ik heb altijd precies wat ik nodig heb. Dus ik ben ook altijd wel... Weet je... Ik ben ook niet zo iemand die dan een hele dure telescoop heeft gekocht om er maar één te hebben. Ik heb er ooit wel naar gekeken. Maar dat werd gewoon heel snel van ja dan gebruik je nog maar één keer eens in de zoveel tijd. Dan heb je alleen maar kasten vol met elektronica hangen. Maar we dwalen af. We dwalen af. Ja, een beetje. Want we gaan er dus in ieder geval even over perserveren te hebben. En verder over Sirius, het is. Sirius, ja. Het komt gewoon voort uit... Ik ben elke keer in het bos aan het werk en dan zie ik daar prachtig aan de hemel Sirius staan. En dan zelfs als ik dan weer terug in de stad kom, hij is niet te missen. Het is de helderste ster aan de hemel. Je kan hem nu fantastisch zien en het is gewoon zo'n bijzonder ding. Hij knippert zo bizar. Dus ik wil het gewoon even over Sirius hebben. Ik heb ooit een blauwe maandag sterrenkunde gedaan. En toen heb ik geleerd het begrip magnitude. Dus alle zichtbare sterren hebben een magnitude. En dat is ooit ontstaan voordat de moderne wetenschap echt op zijn poten stond zoals nu. Dus het zijn gewoon van één tot en met vijf grote klassen. En dan is er maar één. Vijf is dan de minst helderen sterren en één is de meest helderen sterren. En ik geloof dat Sirius dan als enige buiten categorie is die heeft magnitude nul. Of het zou zelfs min één kunnen zijn. Zo helder is hij. Nou ja, en het zijn er dus twee, hè? Het is een dubbelster. Wat ga je dat er nog uitgebreid over hebben? En Luc, namens jou gaan we het hebben over de SLS. Ja, laten we dat ding maar weer eens te pakken nemen. Oh, is er een nieuw test? Nou ja, heel veel nieuws eromheen ook. En Virgin Galactic. En Virgin Galactic. En het is een wat minder positief verhaal. Oh, oké. Ja, en ik zie allemaal papieren voor je. Ik kom met een sterren en hij komt met acht uitgeprintte verhalen aan. Goed voorbereid, Luc. Ik ben oldschool, hè. Ik hou van printjes. Jullie geven geld uit aan elektronica, ik gewoon aan boeken. En het afdrukken van foto's die ik in een archief vind. Nou, geweldig. Hartstikke goed. En ik haak aan op jouw Sirius, Thijs. Want ik ga het hebben over Sirius, het satellietradio bedrijf. Die hebben een satelliet gelanceerd. Van Howard Stern, zeg maar. Die. Ja, precies. Sirius, XM. Ja, ook is een heel interessant medium. Maar ze hebben een satelliet gelanceerd die niet wil werken. En er zit een verhaal aan vast over verzekeren. Maar die was toch door SpaceX gelanceerd? Ja. Sirius zou zijn eigen satelliet krijgen. Hij doet het niet. Hij doet het niet. Jammer, hè. Maar straks meer. Dus even wat... Nou, SN10 is misschien ook nog wel eventjes belangrijk. Dat we SN10 even noemen. Want een nieuwe starship wordt getest. Dus hou je ogen open voor een nieuwe ontploffing of landing. Volgens mij, dit is vandaag woensdag. Het zal toch een keer zijn. Eind deze week is er wel weer een ontwikkeling. Maar je moet het er wel in het gaten houden. Dus eigenlijk de hele tijd onduidelijk wanneer er weer iets gaat gebeuren. En Texas had heel veel last van sneeuw en chaos. Wind, uitvallende stroom. Het is op het ogenblik niet zo interessant om in Boca Chica te... Maar er was vanochtend weer wat aan de hand. Dus er gebeurt weer iets. Goed zo. Goed, perseverance. Hoe schatten jullie de kansen in? Luke? 50-50, denk ik, is het veiligst om te zeggen. De laatste keer ging het goed. Ja, en dat verraste me enorm. We zijn inmiddels wel gewend om dingen, de atmosfeer van Mars in te brengen. En dat overleeft allemaal best. En op de goede plek terecht komen, dat gaat ook allemaal goed. 50-50, dat is jouw statistiek over alle Mars missies tezamen. Nou, gebaseerd op. En vandaar dat ik dat getal los laat op de slagingskansen voor perseverance. Als het gaat om die vier trappen over landingsprojecten. Hebben we 100 procent, één uit één? Ja, precies. Als je vraagt wat is de kans tot nu toe? Nou, resultaat uit het verleden, zeggen we. 100 procent kans dat het lukt. Ik vraag me inderdaad af hoeveel geluk hebben ze gehad bij die eerste sky crane? Want daar hou je je hart toch bij vast. Is die ooit gewoon eens op aardige test? Ja, maar je kan het niet testen. Je hebt een andere zwaartekracht, je hebt een andere atmosfeer. Dat pluk je hier niet, maar ik zag echt een paar jaar geleden met oren als schoteltjes te luisteren dat het gelukt was. Dat het ding gewoon onbeschadigd was geland. En zijn kilometers kon nog gewoon afleggen. Fingers crossed dat het weer gaat lukken. Historische beelden ook. Ja, behalve historische beelden. Nou, het was, helpt me soms, verwaar ik maar, Curiosity toch? Ja, die is later hebben gegaan. Die landing van Curiosity. Nee, maar van de control room wel. Die beelden zijn honderdduizend keer ge-edited. In alle ruimtevaart inspireert mensen beelden. En die dingen wat er toen gebeurde. Omdat het zo achterlijk was wat ze deden. En het is gelukt. En die acht minuten vertraging die er dan ook inzitten maakt het allemaal nog bizarder. Waarom had Curiosity geen camera's aan boord? En heeft perseveren? Ik bedoel dus het landing. Waarom filmen ze die landing niet? Nou ja, er zijn inderdaad diverse mensen die zich afvragen... waarom hebben we dit soort camera's ook niet op de James Webb Telescope geïnstalleerd? Omdat het zulke geweldige dingen oplevert. Het kost geen drone's. Ze wegen niks meer. Gaat het goed, dan heb je fantastisch materiaal. Gaat het slecht, dan heb je belangrijk materiaal. Ja, inderdaad. Het enige wat ik me van Curiosity kan herinneren... is dat er wel een cameraatje aan boord van de crew stage zat... die het afwerpen van het geheel heeft gefilmd. Dus je ziet inderdaad wel de capsule met hitteschild richting het marsoppervlak gaan. Maar ja, inderdaad waarom niet even een cameraatje erop zetten? Je kan het proberen. Maar voor zover we weten, dus niet? Nee, nee. Mag ik daar nog een klein zijstekommentje voor doen? Het is vrij lastig om die beelden goed te vangen. Beelden van de aarde bijvoorbeeld. Als je gewoon beelden van de aarde wil hebben... dat is best wel lastig. Het is of heel erg close-up of heel erg veel weg. Peelbloedadachtig. Er zijn zelfs zelf testbeelden gemaakt. Ik zat gisteren weer in de data-archieven van Discover te zoeken. Discover is een satelliet die is door Al Gore ooit bedacht. Zou het niet mooi zijn als we elke dag van de aarde een plaatje konden maken? Er is dus een satelliet die elke dag van de aarde een plaatje maakt. En is dus de eerste vanaf dezelfde kant ook. En meet de... Ik moest het net toen jij het over magnitude had. Albedo. Albedo. De mate van reflectie. Dus de sneeuw reflecteert heel erg. De maan met vulkanisch niet. Discover meet dan dat. Maar eigenlijk was hij alleen maar omhoog gestuurd van... dan hebben we eens een keer een foto van de aarde. Omdat het dus in de jaren 90 was een nul. En nu zijn er een paar. En eigenlijk heb je van SpaceX... Ook vond ik zo raar. Schoten ze dus met die Falcon Heavy die Roadster weg. En toen ging ook de camera uit na eigenlijk een half uurtje of zo. Terwijl als je hem dus aan had laten staan, had je de aarde steeds kleiner zien worden. En dat had zo bizar vette beelden opgeleverd. Maar om een of andere reden wordt er nooit over gedacht om gewoon ons, het volk, mee te laten genieten. De belastingbetaler die de helft van deze grappen maakt. Ja, hoe prachtig het is. Dan moeten gewoon camera's op. Heel simpel. Ik wilde nog opmerken dat het grappig is dat wij nu over perseverance zitten te speculeren. Hoe zou het gaan? Deze podcast heeft tot dat betreft 24 uur lang een functie. En iedereen die na donderdagavond deze podcast beluistert weet hoe het gegaan is. Ja, precies. Wat dat betreft denk ik, alleen als hij dus neerstort dan zijn we verouderd. Als hij werkt dan is het toch zo van, het is maar een moment, hij moet landen. Het is te gek, maar als we nou gewoon vanuit gaan dat hij het doet, dan duurt het nog steeds weken, zo'n paar maanden voordat daar, nou ja, echt iets, of niet. Dan krijg je maar een foto vanavond al. Als hij het doet. Volgens mij is dat wel de traditie, zodra het ding geland is, foto maken. Dan gaan we over twee weken erover hebben waar hij allemaal achtergekomen is. Ja, inderdaad. Als het gelukt is. Als er een klein groen mannetje met een toetermeus in de camera stond te krijgen ofzo. Dat zou nou eens leuk zijn. De Arabische Emiraten en China zijn trouwens goed aangekomen. In orbit. In orbit, dus die China moet nog landen. Ja, China gaat pas in april. Al Amal van de Arabieren heeft in ieder geval één hele mooie foto doorgestuurd, die hij vlak voor zijn orbit insertion heeft gemaakt. En dan zijn hier prachtige beelden van Tian Wen-1. Op het moment dat hij inderdaad in een baan om mars komt, dan zie je inderdaad de atmosfeer langsgaan en de kraters. En je ziet de zonnepanelen een beetje wiebelen door het pulseren van de motor. Het is echt alsof er op de rem wordt getrapt. Ah, we zijn er jongens. Misschien is het al de atmosfeer. Ja, precies, een beetje vliegen. Oké, Luc. Ja. De Virgin Galactic, laten we daar eens over hebben. Ja, precies. Ja, precies. Er is een wat onwelgevoegelijk verhaal naar boven gekomen. Nicolas Schmiddle, een journalist die voor de New Yorker Magazine schrijft, publiceert in mei van dit jaar een boek. Dat heet Test Gods, Virgin Galactic and the Making of a Modern Astronaut, waarin hij een bijna ongeluk met Spaceship Two beschrijft. Dat is af vorig jaar februari gebeurd. Dus het was na het echte ongeluk dat ze hebben gehad. Precies, dat is al van meerdere jaren geleden. Als ik het me goed herinner, was dat de vlucht waar voor het eerst een passagier mee ging. Dat was dan wel een medewerkster van Virgin zelf, die als het goed is, uiteindelijk toeristen gaat trainen, gaat voorbereiden op de missie. Die vlucht leek helemaal succesvol, maar bij het binnenrijden in de hangar bleek dat er scheuren zaten in de stabilisator. Een klein zijvleugeltje wat aan die dubbele staart vast zit. En degene die bij Virgin verantwoordelijk was voor safety, schijnt gezegd te hebben, ik begrijp niet dat we het schip niet zijn verloren, inclusief de drie mensen. Wat nog lastiger is... En dat is nooit naar buiten gekomen? Nee, ze hebben dat geheim gehouden volgens het boek, om geen onrust te veroorzaken. Welk jaar was dit? Dit is 2019. Na die crash? Ja. Het punt is natuurlijk dat dit heel erg lastig is als je bezig bent om klanten te werven om dit ding uiteindelijk commercieel te gaan inzetten. Het lijkt erop dat er nog geen reactie van Virgin zelf is. Wel beschrijft het boek ook nog eens dat er een externe testpiloot is geweest die de boel heeft onderzocht. Is daar een maand of wat mee bezig geweest aan een zon van 250.000 euro. De reactie, of tenminste de conclusie van deze schrijver, ze wilden geen klanten afschrikken. Ik kan me voorstellen dat dit nog een gigantisch staartje gaat krijgen. Het gaat sowieso al niet zo lekker met dit hele project. We zijn al een jaar 15 bezig. Er is nog steeds niet de ruimte in gegaan. Afgelopen weekend rond Valentijnsdag was er aanvankelijk weer een nieuwe vlucht want het ruimtevliegtuig gepland is niet doorgegaan omdat ze weer meer tijd nodig hadden om wat technische zaken te bekijken. Het zou mij niet verbazen als dit uiteindelijk de doodsteek is voor dit programma. Zeker als je kijkt naar waar SpaceX mee bezig is. De project van SpaceX gaat redelijk snel de kant op van 50% commerciële klanten met zijn Crew Dragon, de andere 50% NASA. Die bieden wel op je talenvluchten van meerdere dagen aan. Er zijn betalende mensen gevonden om aan boord van die dingen te stappen. Het zou wel eens kunnen dat Virgin Collective gewoon achter het net gaat vissen. We hebben het er nog even over gehad als het gaat over waar het goed voor is. Deze specifieke niche. Het was alleen maar dat je een raket in orbit kan krijgen van waar dan ook ter wereld omdat dat nodig zou zijn. Die niche. Het is een kleine niche. Een van de kleinere niches. Het zou kunnen dat het daar dan nog een soort use case voor zou kunnen zijn. Je hebt het nu over Virgin Orbit. Dat is inderdaad de andere tak van Sport. Het is alleen specifiek over de toeristenbusiness. Het is een orbitale vliegtuigje. Zouden de kosten daar niet gewoon lager kunnen zijn? Absoluut. Je hebt daarover een paar 100.000 dollar. Maar dan heb je dus inderdaad twee minuten gewichtloosheid. Het is nu nog maar afwachten of je je astronaut mag noemen. Dat is wel belangrijk. Want die oude discursie, wat is het 80 kilometer, 100 kilometer. Het is nog niet bekend of het ding echt die 80 kilometer gaat halen. Daar gaat je over halen. Over een non-zero kans om te komen. En die is natuurlijk altijd non-zero. Dat is bij de NASA altijd zo geweest. Je houdt bij SpaceX natuurlijk ook nu aan je hart vast. Maar goed, SpaceX heeft dan in elk geval die originele agile manier van testen. Hoe vaker ze zo'n ding onbemand in de hens laten gaan, hoe beter. Want dat leert ze te voorkomen dat het gebeurt als het eenmaal bemand is. Maar Virgin Galactic volgt het NASA model. En ze vliegen meteen met een vliegtuig rond. En als er iets mis gaat, gaat er dus erg iets mis. Dat is zo gebleken. Ik heb inderdaad ook die truc van dat dubbelvouwen van die staart nooit zo erg begrepen. Dat is heel erg makkelijk. Want het ding komt dan ontzettend stabiel de atmosfeer weer binnen. Maar ja, ik heb inderdaad ook wel eens gedacht van als hij nou niet terugvalt, wat doen we dan? Dan is hij wel stabiel, maar vooral stabiel tijdens een balistische val naar de aarde. En dan heb je ook weer een gaatje in de bodem van de Mojave woestijn. Ik denk dat het moment gewoon eigenlijk voorbij is voor ze. Tien jaar geleden was dit van, jeetje, privé, mensen kunnen naar de ruimte geweldig en het gaat niet veel kosten ook. En intussen gebeurt er eigenlijk maar niks. Maar in die tijd is wel SpaceX ontstaan. En binnen een paar jaar zijn die eigenlijk niet in staat om ineens mensen naar de ruimte te laten vliegen. En als we niet uitkijken, straks naar de Maan en Mars. Voordat Virgin Galactic heeft gefloogd. Totdat daar ook iets mis gaat met mensen aan boord. Dat gaat gebeuren. Ja, dat hebben we al heel vaak nog nagedacht. Wanneer gaat SpaceX als een kereld dood? Het is natuurlijk bizar eigenlijk als je kijkt naar de geschiedenis van mensen in de ruimte. En als je dat vergelijkt met de beginjaren van de luchtvaart. Je kan die twee dingen eigenlijk nog steeds wel een beetje vergelijken. In de vliegtuigen kwamen ze om bij bosjes. En het heeft bij ons inderdaad tot lang geduurd voordat er doden vielen bij. Maar goed, als je die vergelijking doortrekt. Uiteindelijk is per passagierskilometer de luchtvaart de veiligste vorm van vervoer geworden. Ja, uberhalen. Dat is wel weer leuk om te bedenken. Ja, veiliger dan de busnemen naar het vliegveld. Ja. Inderdaad. We moeten nog wel iets optimistisch zeggen. Je zou kunnen zeggen dat het toerismeplan een soort stip op de horizon is geweest voor Virgin Galactic. Waar mensen in ieder geval enthousiast van werden. Ja, dat zeker. En niet van die ene niche van het... Ze moeten nu nog monetiseren. Als ze dit niet aandurven, dan moeten ze dus inderdaad een ander verdienmodel hebben. Als het niet de eerste keer is dat Virgin een beetje moet schakelen. Ik bedoel, Virgin begon uit als Virgin Records, toch? Of ik weet niet waar die eigenlijk mee begon. Ja, ja. Bestaat dat nog eigenlijk? Die CD-zaken. De winkel is niet meer volgens mij. Het platenlabel nog wel. En zo meer wat dat betreft. Virgin is altijd zo'n soort ding geweest van Richard Branson. Zo veel mogelijk ideeën en eigenaarschap. Zeker. Zijn stempel erop. Klijken wat blijft keven. Virgin kwam even in Europa als Virgin Airlines. Maar vervolgens weer verdwenen. Terwijl als je dan in Australië keek, dan was alles Virgin Airlines. Dus daar had hij dan blijkbaar een goede vroet aan de grond gekregen. Dus Virgin is misschien ook zijn eigen. Ja, inmiddels heeft hij de hele loop op het schip bij verkocht. En is hij daar helemaal niet meer bij betrokken. Het is natuurlijk ook gewoon een stinkend rijke vent die iedere keer nieuwe hobby's bezint. Mijn hemel heeft ook een keertje volgens mij de hele aardige vloog aan boord van een ballon. Snelste oversteek met een jacht over de Atlantische Ocean. Bergbeklimmen. Jeetje, die man heeft... Ja, het is gewoon een grote levende jongensdroom. Ik ben alleen bang dat deze het misschien niet helemaal gaat... Het schipen trouwens er binnen dat hij bedrijven in elkaar timmen. Het zijn wel spacehacks, raketen in elkaar timmen. Ja, in principe wel. Lanceren ze maar en dat is... En hij zegt nog steeds dat de eerste vlucht naar de ruimte dat hij zelf aan boord klimt. Ja, dat heeft hij inderdaad. Hij blijft ervoor. Dus, nou ja, we zullen zien. Zalang een leeuw joh. En nu voor iets helemaal anders. Ik wil jouw lirisch horen praten Thijs over Syrië. Over Syrië, dat is heel goed. Ja, dat is heel goed. Prachtig idee. Ik vind... Syrië, er valt zoveel over te vertellen. Het is een beetje zo'n ding. Je scresht de surface en er komt van alles naar boven. Dus ik begin maar gewoon ergens en dan kijken we waar we stoppen. Omdat ik ook dan alleen maar denk... Je komt aan tegen van die, dat weten we nog niet. Of dit is een beetje onduidelijk. Maar Syrië is het dus. Als je Orion naar Orion kijkt... Ik denk dat een hoop mensen Orion wel weten te vinden aan de hemel. Met die opvallende figuur. Drie van die puntjes naast elkaar. En daar hoort eigenlijk nog heel het ding bij. En als het heel helder is... Armen en benen heeft hij als het ware. Ja, armen en benen. We gaan niet over Orion hebben, maar Orion is prachtig. Zelfs de Orion-nevel. Zelfs als Swaart zie je een Orion. Als je naar Orion kijkt, dan zit die drie sterren naast elkaar. En je voegt die een beetje naar links. Linksonder, dan staat daar Syrië is laag aan de hemel. Ik denk een beetje zo het zuiden, zuidwesten. Zo, als je daar kijkt. Knippert daar aan de hemel een ontzettend helderen ster. En dat is dus Syriës. Hij knippert. Hij knippert enorm. Hij knippert zo bizar zelfs, dat als je er gewoon een tijdje naar zit te kijken. Hij is wit. En dan knippert hij blauw en rood. Als bijna als een soort politie-sirene. Zit dat in de ster zelf of is dat atmosferisch? Dat is een hele goede vraag. Het is eigenlijk een combinatie van die twee dingen. Het heeft ermee te maken dat het een hele jonge ster is. Een hele hete ster. Zo'n twee keer zo groot als de zon. En hij staat ook ontzettend dichtbij. Dus ongeveer acht lichtjaar. Iets meer dan acht lichtjaar. Dus het is eigenlijk een buurster van ons. Die deeltjes zijn dus vrij actief. En komen dan vervolgens inderdaad atmosferisch. Komen we bij ons de atmosfeer in. Maar ook omdat hij dus in deze tijd van het jaar voor ons zo laag aan de hemel staat. Of eigenlijk altijd van waar wij zitten in Nederland. Zodat hij laag aan hemel staat. Is er nog meer atmosfeer waar hij doorheen moet. Dus hij wordt nog extra knipperig. Dus eigenlijk alles is gewoon goed. Voor de dingen om zo knipperig mogelijk te zijn. Een hele romantische ster. Ja, het is een hele romantische ster. Hij heeft meer iets blauwigs dan iets roodigs. Allewel er dus een tijd in de geschiedenis is geweest dat hij ook rood is geweest. Dus hij werd ook op een of andere manier door oude beschaving als een rode ster omschreven. En daar zijn nog allerlei theorieën over hoe komt dat nou. Is het misschien een van de raar objecten daar in de buurt dat iets mee doet. Dat lijkt niet waarschijnlijk. Misschien was het een tijdelijke nevel die door de ruimte trok. Waar Sirius even achter verborgen zat. Waardoor hij zo rood was. Nou, in principe zien wij dat nu niet. En we afwachten tot hij een keer rood wordt. Maar goed, het is dus niet één ster. Het zijn dus twee. Het is een binair stelsel. Je mag volgens mij geen dubbelster zeggen. Ook pas vrij kort geleden ontdekt volgens mij. Nee, nee. Nee, gek genoeg dus niet. Het is eigenlijk 18... Dit hoorde ik op een podcast. 1844 of zo. Zo lang weten we het al? Ja, echt lang al. Het werd toen al heel snel een soort object van studie en Sirius. Omdat hij dus de helderste ster aan de hemel is. Al duizenden jaren zijn mensen daar aan het kijken. En de verhalen over aan het verzinnen. Maar het trivia dingetje wat ik nu net even snel nog probeerde op te zoeken is. Of het nou de eerste... Sorry, het is dus een binaire ster. Een grote, heldere, jonge ster. En een hele stokoude... Nou, niet stokoude, maar wel echt oud. Oude witte dwerg die er omheen gaat. En die witte dwerg is dus 1864 ongeveer ontdekt. En daar wordt dus van gezegd eerste witte dwerg ooit ontdekt. Maar ik krijg nu even niet 100% zeker. Want jij gestond ook weer dat het de tweede was. De geschiedenis laat zich nooit zo heel makkelijk vatten in de eerste en tweede. En die witte ster, het is sowieso een soort mysterie. Want je hebt dus een hele jonge, velle ster. En zo'n oud dingetje er omheen draaien. Hoe is dat in godsnaam zo gekomen? Wanneer is de een door de ander in vervoering geraakt? Dat is allemaal nog onduidelijk. Ik was hubbel geweest in de jaren. Twintig jaar geleden ongeveer. En voor het eerst een echt goede foto van heeft gemaakt. Dan zie je ook die hele, heldere, grote ster. En daarnaast dat kleine puntje. Maar daar hoorde ik dan ook weer van. Dat als je die dan weer meet, dan is die nog juist veel, veel heldere dan die andere. Alleen de andere is nog veel groter. Dus het blijft een soort mysterisch, maar prachtig ding. Dat dus voor heel veel mensen, voor heel veel culturen, altijd heel belangrijk is geweest. De Egyptenaren bijvoorbeeld, die hadden astrologie. Die probeerden de toekomst van Egypten te voorspellen aan de hand van de knipper. Dus de knipper werd gelezen. Dat is vast heel goed gelukt. Nou, ik weet niet. Kenen jullie papers die... Ik weet niet. Ik durf niet helemaal te zeggen dat het niet waar is. Maar ik heb nog nooit... Ik heb het idee dat gezinnes van Egypten zich niet heeft laten vangen door de knipper van Sirius. Maar ik maak wel uit je verhaal op dat het blijkbaar fotograafisch mogelijk is om die dubbel, die twee sterren van elkaar te onderscheiden. Want anders hadden ze dat nooit natuurlijk in de voorige, vorige eeuw kunnen vaststellen. Toen werden telescopen dus steeds beter. En ook toen was het een kwestie van waar richt je hem op? Het hemel is zo groot. Dus ik denk dat hij vroeg kwam omdat het dus een van de helderste sterren was. En dan ook rond die tijd begon het steeds... Waren we toch wel wel, even kijken, dus op 200 jaar telescopen aan het maken, om het zo maar te zeggen. Heb jij kunnen zien in de documentatie die je hebt doorganomen wat de onderlinge afstand is van die twee sterren? Sirius 1 en 2 of Sirius A en B? Nee, ik durf even niet te zeggen hoeveel astronomical units dat zou zijn. Nee, dicht bij elkaar. Dat is wel duidelijk. En weet jij wat de meest gangbare... 20 astronomical units. Dus dat is de afstand van de... 20 keer zover als de aarde van de zon afstaat. Beetje Jupiter-achtig. Is dat ongeveer 20? Zoiets. Ja, dus dat is nog best een eentje weg. En ik hoor hier trouwens, het is dus, ook net geleerd, een dubbelster is als je vanaf de aarde naar een ster kijkt en het lijkt er één, maar het zijn er twee en ze staan niet bij elkaar. Als ze wel bij elkaar staan en dus één stelsel vormen, dan noemen we het een binaire ster. Dus in dit geval gaat het dus om een binaire ster. Binaire ster omdat het dus twee sterren zijn die ook daadwerkelijk om elkaar heen draaien en niet alleen maar toevallig achter elkaar staan. Dan mag ik het wel een dubbelster noemen, maar dan is het een binaire. Dan is het een dubbelster. Oké. Wat is nou de meest gangbare theorie over het ontstaan van die twee dingen? Want je hebt inderdaad zoiets van ja, zijn ze samen geboren? Ze zijn dus niet samen geboren. Ze komen waarschijnlijk wel uit dezelfde nevel. Dus over het algemeen is wel duidelijk van oké, die moeten wel in dezelfde nevel ontstaan zijn, maar op welke manier die dan perfect bij elkaar zijn gekomen is onduidelijk. Ik bedoel, het was dus een van de eerste binaire stelsels die zo goed onderzocht werd, om het zo maar te zeggen. Door de oude, niet door de nieuwe technologie, maar door de oude technologie. Langzaam is er ook uit ontstaan dat misschien zelfs de ontsonnen stelsel ook ooit een binaire, ooit binaire zou hebben kunnen zijn geweest. Omdat het gewoon zo kan zijn dat twee sterren elkaar tegenkomen en ook door andere krachten weer van elkaar weg gaan. Dus hoe ze elkaar gevangen hebben is dus schier om mogelijk om te vertellen. En of ze dus ooit weer van elkaar gaan, dat ze dat misschien kunnen uitregenen, dat weet ik niet. En het, maar ik moet eens kijken volgens mij, is die series B dus 230 miljoen jaar oud. En series A, ga ik eens even opzoeken. Nee, ik heb hem even niet. Wat zo lastig is, bumbt ik er even tegenin, omdat het dus een binaire stelsel is heb je dus als het ware series, we hebben het even over series. En daar worden dus hele dingen over gezegd die dus als het ware op één van de twee sterren of als totaalster goed voor zijn. En waar ik dus tegenaan liep was, oh ja, sommige van die dingen nog helemaal niet goed onderzocht. Dus er is te weinig mensen, te weinig telescopen die erop zijn gericht. Want ik zei, Hubbell was dus eigenlijk de eerste en de enige die er op dit moment goed onderzoek naar heeft gedaan. En er zal vast ergens iemand op deze planeet veel dieper nog in series zitten, maar die bevindingen zijn nog niet naar de mainstream gekomen. Dat is mooi om uit te kijken. Ik probeer elke keer als ik iemand, als ik buiten de stad ben, of zelfs in de stad kan je het ook hartstikke goed zien. Je ziet hem ook gewoon hier in Amsterdam prachtig boven de Amstel staan. Kijk er voornamelijk naar, want hij valt zo op en zelfs als het bewolkt is, zie je hem soms nog er doorheen schijnen. Niet door een dik wolkendek, maar als het echt een beetje nevelig is, valt hij nog steeds enorm op. En hij is zo prachtig om te zien dat je er gewoon, zeker als je in de lockdown of op de avondklok niks te doen hebt, bij voorbeelden komt staan. Het wordt mooi weer dit weekend. En neem even de tijd en zie je hem lekker knipperen. Ja, precies. Mooi. Verweldig. Terug op aarde. Wil ik jullie even trakteren op het verhaal van, ja, ik heb het grotendeels eigenlijk al verteld, Sirius het radiobedrijf. Ja, daar gaan we nu naar. Sirius XM. Heel interessant, jij noemde Howard Stern. Ja, daar ken ik het eigenlijk ook best van. Maar ze hebben een uitgebreid pallet aan radiokanalen. En eigenlijk is het een heel interessante manier om radio te ontvangen, want je betaalt een abonnementsgeld. Ik weet, ik heb me niet verder in de tarieven verdiept hoor, maar je ziet iets in de buurt van de 100 dollar per maand of zo. En dan heb je eindeloos veel radiokanalen zonder reclame. Echt hele interessante muziekkanalen en bijna podcasting en voila lettre. Allerlei gesproken woordkanalen, waaronder dan die Howard Stern. Ja, wat ik heel grappig vind, ik ken het voornamelijk uit huurauto's in de Verenigde Staten. Dus altijd als we een huurauto hadden, zat daar altijd wel satellite radio op. Zodra het 70's kanaal, het 60's kanaal. En als je dat eenmaal hebt ervaren, dan wil je nooit radio met die reclame. Dat is toch veel? Nee, en wat dus echt te gek was, en dat kan me echt nog herinneren, dat het het WK van 2010 was. En we waren echt in de middel of nowhere ergens in de woestijn van de Verenigde Staten. En we hadden een rit van 6 uur of zo. In Nederland stond het echt in de kwartfinale volgens mij. Dat heb ik toen via Sirius XM hebben we het kunnen volgen. Omdat je dus overal bereik had, alle andere radio stations, daar was niks. Er was altijd in Amerika iets christelijks te horen. Met een kaarsen commentator of zo. Ik durf bijna niet meer te zeggen hoe het toen gelukt is. Maar ergens op Sirius werd dus de kwartfinale van het WK in de Verenigde Staten toch nog een beetje een unicum. Het is dus in principe iets van 100 kanalen. Dus dat was dan 10 sportkanalen en één van die sportkanalen was dan op dat moment dat bezig. En toen heeft het zich wel bewezen, want je hebt dus inderdaad niet van die antennes nodig, of geen lange golf, korte golf, whatever. Je ook nog een satellietontvanger hebben op z'n dak of weet ik waar. Daarom ken ik het van die huurauto's. Dus heel veel van die huurauto's hadden gewoon een Sirius XM ding. En al die huurauto's hoe ze het precies oppikken. En dat is dan geen schotel, maar dat is gewoon een plaatje, een feestarray of zo. Gewoon de autoradio, de knop, Sirius XM trademarkt. Weet je al, die heeft het niet. Als het maar werkt. Als het maar werkt, als het een radio. Maar goed. Wat is er in het kostaam met z'n aan de hand? We zitten op nu toe zes satellieten in space hangen. In geestationaire banen. En die verzorgen dat netwerk. En er is onlangs een zevende gelanceerd. Per SpaceX zoals jij al terecht zei. En die hele vlucht is trouwens ook live gestreamd. Dus vaststaat dat SpaceX z'n werk goed gedaan heeft. Dat ding is gewoon in de juiste baan gekomen. Die nog niet tegeef stationaire baan had. Er was. Daarna is hij verder gegaan met een motor van de satelliet. Of in elk geval van na het SpaceX gebeuren. Is hij verder getransporteerd naar een geestationaire baan. Dat schijnt ook goed te zijn gegaan. Het is dus niet precies bekend wat er niet goed is gegaan. Maar vaststaat dat hij het niet doet. En vermoeden is bijvoorbeeld dat de antenne die ervoor moet zorgen. Dat het signaal van die satelliet naar de aarde komt. Dat die niet is uitgevouwd als een van de mogelijkheden. Maar hij doet het dus niet. Dat is raar. Wat zeg je? Ja, raar dat hij het niet doet. Daar gaan ze achter komen hoor. Ik kan me herinneren van een andere satelliet die problemen had. Te weinig energie en allerlei toestanden. Toen hebben ze dat uiteindelijk kunnen bepalen. Dat er één van die zonnevleugels niet was uitgeklapt. Omdat ze precies konden meten. Dat er schaduurtjes op het zonnepaneel vielen. Die waren van de klampen die het paneel vasthielden. Dus als jij het nu hebt over dat er een antenne niet is uitgeklapt. Dan kunnen ze de satelliet naar de zon draaien. Dan kunnen ze aan de zonnepanelen zien of er een schaduw over heen valt. Of er wel of niet moet zijn. Precies inderdaad. Ze gaan er absoluut achter komen. Maar het probleem is ja, straks weet je wat er aan de hand is. Maar het is wel 36.000 kilometer verderop. Je kunt er niet naartoe. Je hebt natuurlijk die satelliet die tegenwoordig de standregeling van ouwe geostationaire satellieten overneemt. Een soort opruimsatelliet. Dit is een ding wat zich eraan vastkoppelt. En gewoon de besturing overneemt. Dan kan je die satelliet dus bijvoorbeeld twee keer zo lang gebruiken. Dat gilt natuurlijk om een andere toepassing. Zet er een robot armpje aan om iets los te wrikken of iets dergelijks. Dan zou je het op die manier kunnen oplossen. Maar goed, vooralsnog gaan ze er blijkbaar van uit dat ze het niet meer aan de praat krijgen. Want er is een SEC filing, Securities and Exchange Commission. Waaraan het blijkt dat ze een claim gaan indienen bij de verzekering. Want hij is verzekerd voor 250 miljoen dollar. Er staat trouwens al een nieuwe satelliet klaar. De SXM8, de achtste satelliet uit de reeks. En dit is beschreven op de site hackaday.com. Daar hebben we het verhaal over. En waar het uiteindelijk over gaat, dat is verzekeren in de ruimtevaart. Ik denk dat ruimtevaart een risky business is. Maar verzekeren van ruimtevaart is ook een risky business. Het is helemaal niet zo grappig. Een claim van deze orde van grote veegt dus alle verdiensten aan premies van een heel jaar weg. En het is toevallig kort geleden al een keer gebeurd. Met een 410 miljoen dollar payout van het verlies van een satelliet van de Emiraten-notenbenen. Een militaire satelliet. Juli 2019. Dus die hele industrie is nu met twee claims in twee jaar armlastig. Ja precies. We hebben wel vaker dit soort enge periodes gehad. 1986. Challenger explodeerde. Is die verzekerd dan? Dat niet. Maar het rijtje werd een beetje lastig. Want ook Arianen, ook Delta 2 en ook Tigran explodeerden. In de hele Westen zat een tijdje zonder lanceermogelijkheden. En in die tijd gingen er ook veel en veel meer lanceringen mis dan nu. Of, in het daadwerkelijk net noemde, klapte een zonnepaneel niet uit en is een ding onbruikbaar. Dat geeft dan wel een enorme druk. In die tijd heeft dat er, als ik me goed herinner, een tijdje toegeleid. Dat satellieten niet verzekerd konden worden. Omdat de maatschappij het niet aandurft. Ze hadden gewoon geen geld meer om uit te keren. Dat betekent dat je hogere tarieven moet vragen. Ja precies. 1986 heeft daar toen ook enorm toe geleid. Dat de industrie moet gaan werken aan de lagere vaalkans. Over Sirius. Ik was me best wel van bewust dat zij zijn eigen satellieten hadden. Ik zat even te kijken wat was dan de eerste. Dat was de 2.000e de luchting. Sirius FM 1, werd die genoemd. Ik dacht ergens nog van is het nou heel bijzonder dat SpaceX nu van Sirius de eigen satellieten lucht inbrengt. Blijkbaar niet. Maar waar je mee begon is inderdaad, het is heel bijzonder. Want ze zijn volgens mij een van de weinigen. Correct me if I'm wrong. Maar zijn er zenders die wij zo kunnen noemen. Netflix heeft ook niet zijn eigen satellieten. Er zijn er kanalen die ook hun eigen infrastructuur hebben. Er was ooit een concurrerend bedrijf. De naam ben ik kwijt. Maar misschien dat een van ons dat zo nog even googelt. Het waren twee concurrerende bedrijven. Het waren Sirius en XM. Oh precies, dat was het. Die twee zijn samengehaald op Sirius XM. Dat is Satellite XM, Satellite Radio XM en Sirius Radio. Een monopolie is het nu. Eigenlijk wel. Op het gebied van satelliet radio. Maar ze hebben dus ook hun eigen infrastructuur. Het is toch een beetje alsof Netflix ook de kabels naar je huis bezit. Ik kan me niet zo een te drie een ander medium bedenken. Dat het dus zijn eigen infrastructuur op die manier heeft. Dat is interessant. Dus als het dan kapot gaat dan heb je echt een probleem. Dat is waar. Behalve dat het satelliet radio wordt langzamerhand minder relevant. Omdat je natuurlijk in toenemende mate radio kunt ontvangen via mobiel internet. Dit is uitgevonden toen mobiel internet nog niet of nauwelijks bestond. Dus de noodzaak hiervan is geleidelijk aan minder. Absoluut, daarom konden wij midden in de woestijn luisteren naar die voetballetstrijd. En midden in de woestijn heb je een beetje weinig coverage. Dat was Nick. Maar als Elon Musk evenal internet over ons uitstrooit via Starlink. Dan wordt het hele Sirius verhaal ook. Misschien blijft Sirius als bedrijf dan wel bestaan. Maar distribueren ze hun diensten via Starlink. Een klein bruggetje naar een nieuwtje waarvan ik niet weet of het ergens te snel op papieren zit. Deze tien. Nee, die Falcon 9 die in zee is gestort. En die, ja, dat ging verder omhoog goed. Maar omlaag ging het niet goed. Die drie meeuwen die erop zaten te wachten. Ik bedoel sowieso zie ik niet zo vaak vogels erop zitten. Maar nu is het wel heel toevallig. Die zijn gewoon tot gebraan de kippetjes zijn geworden volgens mij. En die Falcon 9 zijn nee. Dus die is niet op de juiste plek geland. In zee gestort en die is nu een koraal aan het worden. Maar aan te geven dat ruimtevaart nog steeds risky business. Het bemoeigende is natuurlijk nu wel dat een raket die niet landt nu nieuws is. Nou ja, dat is wel eens anders. Dat is een goede. Het zou de 25e landing zijn geweest van deze. Ja, inderdaad. De andere die je kunt vaststellen is SpaceX draagt wel gewoon zijn eigen risico. Ja, nou ja, dat is natuurlijk. Een beetje de cast of business. Het is sowieso natuurlijk een hele rare tent wat dat betreft. Het is een raketbouwer die alles zelf bouwt. De motor die erin zit is van SpaceX. Satellieten die erop zitten. Het bebande ruimteschip. Ze doen alles zelf. Apple bouwt ze niet in zelf. Fox komt toch? Nee, dat is waar. Maar ze doen hun software en hun hardware. Regelig verticaal geïntegreerd. Ja, dus. En ja, dat is bij SpaceX ook. Die hebben volgens mij nauwelijks suppliers. Ja, van. Nee, nou inderdaad. De kleine dingetje. Waar dan ook wel eens een keertje fout gaat. Ik kan me één Falcon 9 nog herinneren die ineens in een grote witte wolk ophield te bestaan. En daar bleek toen dat er aan de binnenkant in de brandstoftanks zitten dan ook weer tanks om andere onderdelen onder druk te houden. En de support strut, de stang die dat ondersteunde, die brak. En dat was nou net een onderdeeltje wat ze extern hadden ingekrofd. Jezus. Nou, zo zie je maar. Misschien is het best een goede beslissing om alles lekker in je eigen schuur te bouwen. Iemand grapte nog op Twitter dat hij wel wist waarom Falcon 9 in zee was gestort. Ze hebben op een ongeluk de bellyflop van SN9 geüpload in de witte wolk. Een klein leuk feitje is nog dat de 1000ste Starlink met deze lancering in de ruimte is gebeurd. Het zijn allemaal Starlink lanceringen. Duizend. Het gaat snel hoor. Je bent even bezig. Nou, lanceren is geloof ik ook elke twee weken. Het gaat nog steeds goed te zijn. Het is nog steeds in beta. En zo nu dan een hikje, zag ik. Dit werkt niet helemaal vlak. Daarom is het juist ook in beta. 100 piepen per maand. Om het 11.00 per maand voorlopig. Kun je in Nederland al abonnement krijgen? Nee, hè? Dat weet ik niet. Volgens mij niet. We zitten wel op de juiste hoogte. Ik bedoel, als kandidaat kan hij krijgen. Ze moeten maar de zin hebben om die te incasseren en zo. Omdat we de hele betaal-infrastructuur in Nederland op te zetten. Help me even. Gaan die dingen nou in een baal om de aarde snel op het rijden van de aarde? Of staan ze stil? Nee, nee, nee. Dat moeten ze veel verder. Low Earth Orbit. Nee, wat dat betreft. Gaan ze altijd dus perfect met z'n allen achter elkaar in een treintje? Of halen ze elkaar ook eens? Ze worden helemaal uit elkaar getrokken tot een netwerk. Tot ze echt mooi verdeeld zijn over de hele aarde. Gaan ze de hele tijd een beetje, als we op een snelweg, halen we elkaar een beetje zo in de aarde? Net als GVS, die moet altijd een x aantal satellieten boven je knuier hebben. Maar ze gaan nu in een soort strakke baan, toch? Als een soort ring van saturnus. Ze beginnen in een strakke baan. En dan gaan ze eerst even tagen. Ze hebben allemaal kleine standregelmotortjes en dan wat remmen en zo. Vervolgens raakt het zo ontzettend verspreid. Als een wolk om de hele aarde heen? Ja. Ja, oké. Nou, ik dacht dat ze bijna van de hele periode op een speciale hoogte waren. Dat is natuurlijk ook gewoon het enige idee. Want ja, op een gegeven moment ga je iets lanceren en kom je een Starlink satelliet tegen. Want het zit wel laag allemaal. En op een gegeven moment zullen er ook Starlink satellieten ongecontroleerd gaan terugvallen. Nou ja, oké. Van elk van die satellieten is de baan natuurlijk bekend. En je kunt wel aan collision avoidance doen, denk ik zo. Ja, maar kijk, Starlink is niet de enige die een constellatie aan het bouwen is. Ja, maar er zijn andere figuren die het over 10.000 dun satellieten hebben. En ze hebben allemaal van die kleine, hoe noemen we het, ionmotortjes. Ik denk niet dat het ionmotoren zijn. Die zijn behoorlijk duur. Ik denk dat dit allemaal gewoon nog lekker echt gas is. Wat is dat dan? Is dat gewoon gas? Dat gaat erom, toch? Dat ligt er maar aan. Je kan inderdaad doodgevuldig stikstofgas laten ontsnappen of zo. Maar je hebt ook nog echt motoren die met een onbranding werken. Dat is weer in pulse per kilo natuurlijk. Heb je brandstof nodig die kan opgaan? Ja, dat blijft het eufel met satellieten opgegeven. Nu is er brandstof op. Een ionen ding, want dan kan je zonnepanelen doen, toch? Maar ook dan kan je materiaal dat je uitstoot, kan opraken. Oh, echt waar? Natuurlijk. Ik dacht dat er een ding was dat gewoon foto's en dit soort. Je stoot ionen uit. Jij zet een perpetuum op om het te beschrijven. Dat lukt toch niet? Nee, je kunt een foto niet gewoon doorsturen. Ik dacht dat je een foto zet en je bundelt foto's of zo. Maar daar profiteer je van door ook minder mee te nemen. Ja, ja. Ja, ja, precies. Nou wil je het klieven. Ja, ja. Maar duizend dus. Is dan het idee dat over een jaartje ongeveer is er af? Zo, dat is een goede vraag. Geen verbaalde idee. Ze gingen toch naar 6.000 of zo? Zoek me even. Je hebt nog een flinke stapel daar. Terwijl je niet zo vol vonden werd. Ja, ja, precies. Laten we het weer eens over SLS hebben. Space Launch System. De grote raket waar NASA al een decennium aan werkt. Gaan we SLS dashen? Ja, nou, er zijn gewoon wat onvorteindelijke dingen aan het gebeuren. Recent hadden we natuurlijk het mislukken van de testrun. Die acht minuten zou moeten gaan. Nou, daar halen ze nog geen twee minuten van. Die gaan ze opnieuw doen. Gelukkig en vrij snel ook nog. Eind February heb ik begrepen. Dat is lekker vlot. Ja, precies. Wat dat betreft heel goed nieuws. Maar Europa Clipper, een grote ambitieuze NASA missie die een van de Jupiter manen moet gaan bekijken. Die stond zelfs in de Amerikaanse wet te boek als die wordt gelanceerd door NASA. En er is nu een verandering geweest. De wet is gewijzigd. Europa Clipper gaat op een commerciële raket. Hoogstwaarschijnlijk. Het zal wel Falcon Heavy worden. Dat betekent wel dat je van tweeënhalf naar vijfënhalf jaar vliegt naar Jupiter gaat. Want Falcon Heavy is minder krachtig. Dus je moet dat bekende kosmische buljart gaan spelen. Met de eerste keer terug naar de aarde. En nog eens een keer langs Mars om extra snelheid te maken. Wat er ernstiger is, is dat er niet zo veel payloads meer blijven voor die SLS. Eigenlijk blijft alleen Artemis nog maar over om te lanceren. Maar Artemis ging op een Falcon Heavy. Was ook niet over uitgekomen. Ik heb een lijstje van dingen die ik nog aan het googlen heb. Dit is een ander papiertje uit mijn stapel. De Gateway. De Maanstation. Die tussenstap die voor Artemis nodig zou zijn. Artemis is de Maanbasis? Artemis is de naam van het project. En dan de Gateway is dat station rondom de Maan. Die zou toch op een Falcon Heavy gaan? Die gaat inderdaad op Falcon Heavy. Dat was dus eigenlijk ook een kandidaat voor SLS. Maar Falcon Heavy doet het leuk. Die tekent contracten. Aan de andere kant droogt het dus op waar je bij staat voor SLS. Ja, is wel duur ook. Falcon Heavy is redelijk koop. Ja, zeker. Dat werd dus inderdaad ook nog tegen elkaar weggestreept. Als je die Europa Clipper zoveel langer onderweg laat zijn naar Jupiter... dan kost dat natuurlijk ook heel veel. Maar die lancering is zoveel goedkoper. Zo'n anderhalf miljard dollar goedkoper. Dus dan kan je de radio's wel een tijdje voor aan laten staan om hem onderweg te volgen. Ik denk dat SLS een prachtig project is geweest voor mensen met pensioen te gaan. Of juist te leren. Daar lijkt het wel een klein beetje op. Er blijft dus niets anders over dan naar de maan vliegen. En als je een sonde naar Jupiter uiteindelijk ook met een Falcon Heavy kan lanceren... dan kan je dus ook naar de maan vliegen op een Falcon Heavy. Een mooi vintage project is het dan. Vroeger gaan we weer naar de maan toe met een Amerikaans door de overheid gesubstigeerd ding. Voelt gewoon heel 20ste eeuw. Ja, goed. Je zal het toch anders aan moeten pakken. Een ander dingetje wat een beetje in het verlengde hiervan ligt... is dat er een nieuwe rapport van de National Academy of Sciences, Engineering & Medicine... die zegt van als wij ooit naar Mars willen vliegen... dan kunnen we vergeten om dat te doen op traditionele vloeibare brandstoffen. Daar zullen we nucleaire aandrijving voor nodig hebben. Waarom is dat zo? Zij hebben het erover als je naar Mars wilt vliegen met de SLS... dan ben je zo'n tien jaar bezig met tien lanseringen... die bij elkaar opgeteld 20 miljard dollar gaan kosten. Het kan wel, maar het wordt te duur. Je bent alleen maar bezig om brandstof naar boven te brengen. En inderdaad vooral om uiteindelijk ook weer naar huis te kunnen. Maar wacht eens even, je kunt niet nucleair lanseren, toch? Nee, maar dat is natuurlijk maar een klein stukje. Als je dat sowieso weer doet met diverse losse raketten... wat sowieso de scenario voor een bemenste Marsvlucht gaat worden... dan kan je het allemaal netjes in een baan om de aarde samenstellen... en op dat moment je nucleaire motoren starten. Het punt is alleen wel dat diezelfde Academy heeft gezegd... als we dat inderdaad willen gaan doen in de jaren 30 van deze eeuw... moeten we vandaag beginnen met het ontwikkelen van die technologie. Want dat is het detail, die hebben we dus nog niet. We zijn aan het eind gekomen in de jaren 60. Het NERVA-project onderzocht toen nucleaire aandrijving... dat is om allerlei redenen destijds gestopt. En daarna is er eigenlijk niks meer gebeurd. Veel papierenprojecten, ook in de Sovjet-Unie... daar heeft nooit iets gevlogen, er is nooit iets getest. Je krijgt maatschappelijk verzet, hè? Ook dat. Er zijn al diverse protesten toen bijvoorbeeld Galileo... een wetenschappelijke satelliet werd gelanceerd. Wamp-Die-Hart, inderdaad kleine plutonium-pallets... werd door de Shuttle gelanceerd. Er zijn toen zelfs in Nederland bij Estec protesten... vlak voor de lancering. And New Horizons to Focus, niet? Ja, inderdaad, hetzelfde geval. Inderdaad. Dat blijft dus gewoon een risico. Maar ook dit rapport... zagen dus weer de poten onder SLS vandaan. Ja, maar ook... Kijk, als dit in het algemeen geldt... je haalt Mars niet op een acceptabele manier... zonder nucleaire aandrijving... dan moet Elon Musk ook heel goed luisteren. En daar zit nou net het grote verschil. SLS is NASA. De oude manier van zaken doen. Iets kapot ontwikkelen bijna op papier... voordat je iets gaat bouwen. De knop aan zet. Het grote verschil met het scenario wat Musk heeft... is de herbruikbaarheid. Je hebt in principe... maar een handjevol Starships nodig om naar Mars te vliegen. Je lanceert één exemplaar... waar de mensen ingaan zonder brandstof. En vervolgens stuur je een hele serie... zonder crew. Maar die vol zitten met brandstof. Dat tank je over. Die recycle je gewoon, die paar schepen... totdat je voldoende bij elkaar getankt hebt. En dan schiet je de boel naar Mars. Die herbruikbaarheid is sowieso het overwoord bij SpaceX. Is dat een praktische manier van doen? Dat je een schip met mensen boven neer hangt... en die je dan eerst even gaat vullen met een x aantal missies... en hem dan pas laat vertrekken? Dat klinkt wel een mijl op zeven. Laten we niet vergeten dat Meneer Musk hier als persoon achter zit. Hij wil binnen zijn leven mensen op Mars zien landen. En natuurlijk kunnen we zeggen... we gaan het optimaal aanpakken. We gaan de juiste technologie ontwikkelen. Dan zijn we een halve eeuw of eerder. Dus hij zegt gewoon, jongens, dat is misschien wel beter... maar daar heb ik dus de tijd niet voor. Wat is vandaag haalbaar? Ik ben van die generatie... die zijn hele leven al hoort dat wij over 30 jaar op Mars landen. Pot voor Dikkie. Ik ben ook een heel groot fan van de mensen die zo'n hele hele tijd in het bejaardentehuis zitten. Dus ik ben Musk-fan. Had je hem bij Joe Rogan gezien? Nee. Dat was die scene met die joint? Ja, maar dat was al twee jaar geleden. Hij was een week geleden. Drie en een half uur heeft hij zitten kletsen. Voor mensen die het allemaal al volgen... als je het leuk vindt om te luisteren, moet je het wel luisteren. Maar ik heb gewoon een highlights ding geluisterd. Want ik heb het begin geluisterd en dacht, dit weet ik allemaal al een beetje al. Maar wat ik niet wist, was dat hij dus... hij was geïnspireerd door een film met Sacha Baron Cohen. Welke was het nou? De Dictator. Daar zit een scène in waarbij Sacha Baron Cohen zegt... de raket moet puntiger. Hij moet puntiger. Hij heeft dus ook bij SpaceX gelopen. Hij moet puntiger. Er is dus geen reden geweest om het te doen. Maar Starship ziet er cooler uit met een puntiger topje. Dus hij heeft daar wonklopen. Dus Starship is puntiger geworden. Op inspiratie van Sacha Baron Cohen. Vandaar dat Musk ook... de lanceertoren van complex 39 op Kennedy Space Center... helemaal gewoon gereastyld heeft. Als je nu inderdaad door de crew access arm naar de Crew Dragon loopt... heb je het idee dat je inderdaad in einde van de Science Fiction decor zit. De ruimte pakken zijn door een modeontwerper in elkaar zet. Terecht. Ik weet niet hoe lang ik in de creatieve industrie rondgelopen... om daar cynisch over te doen. Want het is extra van... Ik wil kijken hoe... Het is heel grappig genoeg. Alle NASA in Sienia zijn later pas hip geworden. Die zijn afgelopen tien jaar doorgebroken. Maar natuurlijk moet je over het plaatje nadenken. Wat dat betreft doet het me heel erg denken aan een soort kuifje boeken. Starship blijkt zo uit een kuifje weg. Als je iets doet wat Science Fiction lijkt... dan moet het er ook maar zo uitzien. Weet je, van de jaren 20 retro Science Fiction... Uiteindelijk een zelfvervulling prophecy geworden. Precies. Als je nu Starship ziet staan in de woestijn met de zon erop... heb je inderdaad het idee dat je naar een film van Frits Lang kijkt. Dat is puur d'art deco. Absoluut. Ik moest het nog wel een keer goed met mijn vader uitleggen. Want hij snapte niet helemaal waarom iedereen zo enthousiast is. Je kon hem vertellen hoeveel je na de maan zag vertrekken. Hoe groot was die raket en wat kwam er terug van koelkast. Weet je wel waar een paar mensen in opgevouwen zaten. Als je van een ding maakt dat gewoon de hele tijd op een heen en weer kan. Dan is de toekomst hier. Dan is het ook een soort space sparing situaties. Ja, nu nog even een klein detail. Nog een laatste ronde? Ja, blablabla. Oh ja, dat was het. Het zijn allemaal weer een paar SpaceX updates. Daar zit alle acties op dit moment. Ik moest even zeggen hoeveel Starlink satellieten er omhoog gingen. Uiteindelijk was het 42.000. Het was ooit minder. Op een gegeven moment is besloten dat het twee keer zoveel moest worden. Er waren 400 nodig voor een eerste beta. Er zijn er nu 1000. Uiteindelijk moet het 42.000 zijn. Je kan je voorstellen dat het eerst op een bepaald half rond, maar dan komt het meer online. Er zijn op dit moment ongeveer 10.000 betalende klanten. Dat is één, twee. Daar zag ik nog een lijstje van prioriteiten in Texas. Waar ze zich nog op aan het richten zijn. Dat is zo'n hoge toren waar je de raket naast zet. Ja, Service Tower. Die zijn ze nu aan het bouwen. Die gaat daar ook verrijzen. Je ziet dat Starship tot aan SN15 het huidige Starship is. Vanaf SN15 zit er een hitterschild op. Je ziet dat dat de volgende iteratie is. De echte versie 2.0. Verder heb ik dus gezegd van grote veranderingen. Welke dat zijn? Dat weet ik. Je ziet dat de raketten zelf genummerd zijn tot SN15. Dat is een hele grote verandering. Maar genummerd zijn tot SN12. SN13 en SN14 bestaan nog niet. Ze zijn al gesloopt. Ze waren aan het bouwen begonnen. Maar ze hebben ze al weer afgebroken. Dit is de manier van SpaceX. Als het super heavy komt de first stage. Want eigenlijk is Starship dus de second stage. De first stage komt in april, mei, mei. Ik heb er nog een paar veranderingen. Dat Starship in rood-wit geblokt gaat schilderen. Je weet het ook niet. Een dingetje nog. India en bemens de ruimtevaart. Het gaat wel gebeuren. Maar corona zit in de weg. Je hebt een rapport van India daar liggen. Ja. Nou, zoiets. De boel is dus allemaal vertraagd. Voor december dit jaar staat nog de eerste onbemannde vlucht. Van Ganga-yaan gepland. Het ruimteschip waarmee India's cosmonauten de ruimte in moeten. Vervolgens een jaar later een tweede exemplaar. Kort daarna een eerste bemanden missie. Maar dat gaat dus inderdaad toch 2023 wel worden. Voordat het zover is. Hij houdt de India's niet tegen om goed na te denken over wat ze willen. En dat is toch behoorlijk verstrekkend. Ze hebben het over het ontwikkelen van rendezvous en koppeltechnieken. Wat er op Duitsland zijn een ruimtesation willen hebben. Het ontwikkelen van ruimtepakken die voor ruimtewandelingen geschikt zijn. Er zitten heel duidelijke de wetenschappelijke componenten onder. En het moet India vooral vooral voor de ruimtevondering. En het moet India vooral voor de ruimtevondering. En het moet India vooral voor de ruimtevondering. En het moet India vooruit helpen. Het moet de maatschappij helpen. Dat is natuurlijk verschrikkelijk heel erg breed. Je kan er van alles onder verstaan. Ombitie is geen gebrek. Nee, precies. Het moet ook wel, zou ik zeggen. Bovendien hebben ze dit stuk inderdaad gepubliceerd. Onder het motto van kom met suggesties en aanbevelingen. En dat is een duidelijke outreach. Publiek betrekken. Studenten enthousias maken voor techniek in het algemeen. En ruimtevaart in het bijzonder. Dus dit heeft er alle schijn van dat zij heel serieus die vierde macht in bemenste ruimtevaart willen worden. Prachtig. Oké. Nou, allebei bedankt. Duc van den Nabering, leuk. Dit was Space Cowboys, ik heb het niet gezegd in het geloof ik. Maar nummer 63. Volgens de nieuwe telling. Mijn naam is Herbert Blankesteijn. En heel graag tot over 14 dagen bij de volgende Space Cowboys. Dag allemaal.