Hartelijk welkom bij Space Cowboys. Ik heb geteld jongens, het is aflevering 60. Wauw. En ik zeg welkom tegen Luc van den Abeelen. Hallo Luc. En ik zeg welkom tegen Thijs Roes. Hoi Thijs. Hoi Herbert. Dat is een respectabele leeftijd 60. Ja, ja. Mooi rond getal. Nu zijn we historie aan het schrijven. We stomen op in de richting van de 100. En ik vraag, nou ik draai de volgorde eventjes om voor de gein, omdat het kan. Thijs, wat is jouw boeiendste onderwerp vandaag? Ja, wat het boeiendste is, dat moet de luisteraar zelf beslissen. Maar even denken, als ik er eentje uit mag kiezen dan vind ik wel, oké, exoplaneten is altijd voor mij wel een kindje. Dus nieuws over exoplaneten en de vraag hoe dicht wij onze buren wonen. Hartstikke leuk. Exoplaneten. Luc? Sina, ik heb een hele rijtje nieuwtjes. Interessantste voor mij is wat concreter beschreven maanplannen die ze hebben. Oké. En wat ik eruit wil vissen, ik heb een stuk of vijf onderwerpen als ze zo ver komen tenminste. Maar ik wil aandacht vragen voor Jim Bridenstein, de baas van NASA, die heel anders dan de president die hem heeft benoemd. Nu zegt, jongens, er komt een nieuwe president aan, ik stap op zij, ik maak plaats voor een nieuwe NASA directeur die benoemd kan worden door de nieuwe president, want er moet een goede band zijn tussen president en NASA directeur en ik ben dan niet de persoon. Vind ik ontzettend mooi, want over het algemeen benoemd Trump net zulke erge windbuilen als hij zelf is. En Bridenstein is dus niet zo iemand. Hij is opeens, daar zal ik straks meer over zeggen, maar hij is opeens gigantisch in mijn achtering gestegen. Ja, dan heb ik ook nog iets over te zeggen. Hij is populair. Ja, ik ben de hele tijd met de volgorde aan het goochelen, dus Luc, barst jij eens een keer los. Nou, oké, ga maar eventjes zitten. Het is een hele hoop China, nieuwe raketten, nieuwe astronauten en ook nieuwe maanplannen. Nou, dan gaan we eerst met de raketjes aan de slag. De laatste tijd is er weer het een en ander omhoog gegaan. Op 26 oktober was het een Lange Mars 2C, een oude getrouwen raket die al sinds 1982 vliegt en die bracht drie satellieten uit de Yao Gang serie de ruimte in. Het zijn waarschijnlijk afluister satellieten en ze zijn nu op negen stuks aan het bouwen aan een constellatie. Diezelfde Lange Mars had ook nog de Tianqi 6 communicatiesatelliet aan boord. Dat is ook een hele serie. We zien daar straks nog eentje terug. Deze ging vanaf Xinjiang, een lanceerbasis in het zuidwesten van China. Op 6 november een wat nieuwe raket, de Lange Mars 6. De eerste start was in 2015. Die vertrok vanaf Taiwan, een lanceerbasis met maar liefst tien satellieten aan boord uit de Aleph 1 serie. Dat zijn observatiesatellieten, gelanceerd voor Argentinië. Het zijn kleine dingetjes, 37 kilo per stuk. En ook hier wordt gebouwd aan een constellatie die uiteindelijk 25 van die satellieten moet bevatten. Hey Luc, als ik je even mag onderbreken. Je bent net twee minuten aan het woord en ik ben het tel al kwijt van het aantal satellieten. Maar in elk geval meer dan tien alvast. Wordt er weleens bijgehouden hoeveel satellieten de mensheid op dit moment per maand de ruimte instuurt? Want we hebben natuurlijk Starlink. Het moet echt gigantisch zijn, maar ik heb geen idee wat dat getal zou zijn. Nee, het gaat knap hard. Tot niet zo heel erg lang geleden kon je zeggen van nou de mensheid heeft zo'n 3000 satellieten gelanceerd. Je hebt nu weken dat er 100 bij komen. Nu ontschiet mij eventjes de naam van het Amerikaanse instituut die alle lanceringen op de wereld bijhoudt. En vooral ook bijhoudt welke satelliet in welke baan terecht komt. Maar het wordt dus wel degelijk ontzettend goed bijgehouden. We gaan tijdens deze opname nog eventjes wat googelen denk ik. Ja, ja, ja, precies. Dat lijkt me goed. Maar ik vind het een goeiende vraag, want het is verbluffend wat er allemaal omhoog gaat. Vind je ook niet? Ja, het gaat echt met tientallen en af en toe honderden binnen een paar weken. En dat is natuurlijk wel iets wat je in de gaten moet houden. Wat dat betreft heeft SpaceX het al weleens een beetje achter zich aangekregen. Ja, leuk al die satellieten. Constellatie is van honderden. Maar we hebben wel een verkeersleiding in de ruimte nodig. Bovendien verpest het het uitzicht op de sterren. Dat is misschien voor romantische stelletjes niet zo'n ontzettend probleem. Maar de astronomen zijn er hier en daar minder blij mee. Dat is zeker een ding. Je mag zo verder met je Chinese verhaal. Maar nu dit zo ter sprake komt, gooi ik er alvast even eentje bij. Want een van de onderwerpen die ik hier had was, even kijken of je nou niet opeens ontsnapt. Ja, hier is hij. NASA heeft een ruimtevaartbedrijf uit Texas erop aangesproken. Dat is EST. Dat die 243 grote satellieten de ruimte in wil brengen op een hoogte van 720 kilometer. Dat moet ook weer een telefoonnetwerk worden. Waar je rechtstreeks met je handset verbinding mee kan leggen. En de baas van het Texas gevestigd bedrijf zegt ook van, ja, als je dit soort dingen wil, dan kun je niet toe met een CubeSat. Dus elke satelliet van dit bedrijf, elk van die 243, heeft een schotel bij zich van 900 vierkante meter. En dan moet je dus denken, als dat een vierkant zou zijn, dan was het gewoon 30 bij 30 meter. En nou is het zo, daarmee verdedigt EST zich, dat die schotel niet gericht is in de beweegingsrichting. Want als dat wel zo was, dan was het dus een door de ruimte bewegende muur van 900 vierkante meter. Die het van alles in contact kan komen. Aangezien deze schotels bewegen, zoals je een satellietschotel richt als hij even bij storm zo weinig mogelijk wind moet vangen. Dus hij beweegt zijwaarts. Om die reden heeft hij een werkzame doorsneede, zoals dat heet, van maar drie vierkante meter. Dus in die zin valt het mee. Maar naast dat begint dus al bedrijven erop aan te spreken, hey jongens, jullie lanceren zoveel dingen en die hebben een zodanige omvang. Dit wordt gewoon een probleem. Ja, dat kan ik me voorstellen. En EST verdedigt zich ook nog met het betoog dat de kans dat een satelliet in de problemen komt, ik zit even te zoeken naar de passage, die is één op de vijfduizend of iets dergelijks. En al met al is het betoog dat dit hele netwerk van 243 satellieten, heeft over zijn hele levensduur een kans van één op twintig dat er een botsing ontstaat. Maar ja, oké, dan heb je het netwerk van Starlink en dan heb je het netwerk van Amazon en dan heb je dit en dat netwerk. Het telt wel op. Ja, zeker. Het probleem is dat er dus, wat ik net zei, wel een organisatie is die alles bijhoudt, maar niet eentje die een soort kosmische verkeersleiding is. Zo van tot hier en iets verder. Precies, iedereen kan doen wat hij wil. Wat dat betreft heb je een beetje het vergelijk met internationale wateren op zee. Ja, de ruimte is ook van iedereen. Kijk, ik heb een groot probleem als ik met mijn privévliegtuigje het Russische luchtruim binnen vlieg. Maar als ik er overheen vlieg op 200 kilometer, dan is het ruimte en mag je in gang gaan. Maar dat kan dus niet tot het einde der dagen en ongereguleerd doorgaan. En levende satellieten die kunnen genavigeerd worden, als er dan een botsing wordt berekend van dit gaat niet goed, dan kunnen ze uitwijken. Maar de gooiën kunnen dat niet en het ruimtepuin dat er al is kan dat ook niet. Dus er zitten echt problemen die zich vroeg of laat gaan vermenigvuldigen. En dat is de achtergrond natuurlijk van dit verhaal. Ja, zeker. Dus naast dat, begint al een beetje het zich te gedragen als politieagent, dat blijven die dit doen met te weinig overleg of met te grote aantallen of te grote satellieten, die kunnen het langzamerhand toch een beetje tegenwind verwachten. Maar ook al heb je die in de ruimte niet. Ja, nee, precies. Dat heb ik dus nu op jullie losgelaten. Ga jij verder met je Chinese verhaal, Luc? Ja, precies. Er was een spannende eerste lancering van een nieuw type raket op 7 november. Een ding op vaste brandstoffen, een kleine raket, 19 meter lang, bestaat uit drie trappen. En dat nieuwe apparaat, de Ceres 1, kan 350 kilo naar een lage baan onder aarde brengen en 250 kilo in een zogenaamde zonsingrone baan. Dat is dan een baan die over de Polen vliegt en die handig is om het hele aardoppervlak te bekijken. Nou, dit is een raket van het bedrijf Galactic Energy, een commerciële onderneming. En die heeft ook nog een andere raket op vloeibare brandstoffen in ontwikkeling. Dat ding heet de Pallas 1. En die gaat dan over een tijdje zijn eerste vlucht maken. Met deze lancering ging het helemaal goed. Hij bracht één satelliet in de ruimte en daar hebben we die Tangqi weer. Dit was nummer elf uit de serie, die gunstig in een baan om de aarde kwam. China is behoorlijk bezig met commerciële bedrijven toe te laten tot de ruimtevaart. Dat gaat niet altijd zonder slag of stoot. Er zijn twee andere bedrijven die met kleine raketten bezig zijn. Die alle twee één lanceerpoging hebben gedaan, die helaas alle twee mislukten. Maar achter de schermen wordt hard verder gewerkt en van die ondernemingen gaan we zeker nog meer horen. Dat wat betreft de actuele lanceringen. Dan is er een andere interessante ontwikkeling. Die gaat over de maanplannen van China. Begin deze maand publiceren China een schets van het maanprogramma. Wat uiteindelijk mensen op de maan moeten laten landen. Welke maanplannen precies? Dit zijn de meest actuele. Ze beschreven een nieuwe raket die hiervoor ontwikkeld gaat worden. Dat is wel opvallend. Al jarenlang heeft China het over de lange Mars 9. Een hele grote raket. 4000 ton stuwkracht. Die echt past in de klasse van de Sternis 5. Die lijkt op een zijspoor te zijn gezet. Op dit ogenblik werkt China aan het ontwerp van een andere raket. Die de architectuur van de Falcon Heavy volgt. Maar een stuk groter is. Het wordt een ding dat drie blokken in de eerste trap heeft. Naast elkaar neergezet net zoals de Falcon Heavy. Deze zijn alleen 5 meter in doorsnijden. De hele raket is 90 meter hoog. Net zoals de Falcon, gebruikt hij veel motoren. Elk blok heeft 7 motoren van 120 ton stuwkracht. Een tweede trap met 2 van dat soort motoren. Hoeveel zijn dat die in eerste trap heeft? Het zijn 3x7 motoren. De Falcon Heavy heeft 3x9. Ja precies. 3 Falcon 9's naast elkaar. Dit zijn dan wat krachtigere motoren die op kerosine en vloeibre zuurstof gaan. Nu het hierover gaat, word ik heel benieuwd. Weet jij of ergens in China nog iemand bezig is met het hergebruiken van onderdelen van raketten? Zoals SpaceX Stabil. Er zijn ontwerpen van lange marsvarianten. Dat ziet er dan een beetje gek uit. Dat ziet eruit alsof er 3 rakettrappen naast elkaar zijn gezet. Dan is de verwachting dat de 2 buitenste eerst afvallen en terug naar aarde. De ontwerp die ik hier heb gezien, gaat als een stuk naar beneden. En moet dan ook niet erg fantasievol op een platform in de oceaan landen. Er wordt wel degelijk aan gewerkt. Ook die kleine raketten die op het ogenblik aan een grote opmaars bezig zijn. Ik geloof dat er al 1 exemplaar heeft gevlogen met van die kleine grid fins. Om het gewoon te testen. Het is geen routine dus bij China? Absoluut niet. De eerste experimenten zijn er eigenlijk zelfs nog niet geweest. En van deze nieuwe raket is ook niet aangekondigd of daar een herbruikbaar aspect aan zit. Dat is nog even jezelf wachten. Het plan zoals China het beschreef om met mensen op de maan te landen. Heeft een aantal lanceringen nodig. In ieder geval 2 van deze grote raket. 1 om een maanlander te lanceren. En 1 om een raket trap te lanceren die dan nog vol brandstof zit. Om de hele boel richting de maan te kunnen sturen. Een derde lancering zou dan waarschijnlijk van de lange mars 7 zijn. Met een exemplaar van het nieuwe ruimteschip dat eerder dit jaar werd getest. Alles moet dan in een baan om de maan gaan koppelen. Zodat er een precieze landing kan worden uitgevoerd. Het landingsvaartuig is ook weer iets interessant. Waarschijnlijk is dat ding met wielen uitgerust. Want het moet in ieder geval over het maan op een vlak heen en weer kunnen gaan bewegen. Dit roept weer allerlei vragen op. In de eerste plaats, dat wil ik echt even kwijt. Is iets bekend over het tijdschema van de Chinese? Want voor Artemis hebben we 2024. En wij hier bij Space Cowboys lachen dat weg natuurlijk. Wij geloven daarin. Dat wordt met de nieuwe president waarschijnlijk nog veel moeilijker. Maar als jij zegt Chinese ruimteprogramma. Wat is nou precies de agenda van de Chinese? Wanneer staan die daar met een aantal astronauten op de maan? Ze zijn wat dat betreft nog steeds ouderwetse Chinese. En tillen af en toe een tipje van de sluier op. En daar blijft het dan bij. En dat is ook een afgebleide uit wat ze doen. Er wordt alleen via een zijfspoor een hint gegeven. Die lange Mars 9 die ik net noemde. Daarvan wordt gezegd die kan wel eens gebruikt worden. Om een groot onderdeel van een maanbasis te lanceren. En voor Diraket wordt nu 2030 genoemd als eerste vlucht. Oh, oh. Ja. Dus dat is heel ver weg nog. Want als jij zegt ze lanceren iets met wieltjes. Dan is dat dus niet om een astronaut in te vervoeren. Nee, die zou eigenlijk een soort mobiele maanbasis zijn. Zo moet je hem denk ik een beetje beschouwen. Opvallend is inderdaad, en dat is mijn volgende onderwerp. Dat er een nieuwe groep astronauten in China ook wel taikonauten is geselecteerd. En daarvan wordt gezegd dat die helemaal gericht is op het ruimtesation. Waar volgend jaar de bouw van gaat beginnen. Dus het lijkt erop dat ze nog niet toe zijn aan het selecteren van Chinese astronauten. Die naar de maand gaan vliegen. Nou, dan kan je er sowieso van uit gaan dat het hele plan een stukje verder in de toekomst ligt. Ja, helder. Ben je daarmee aan het eind van je Chinese update? Nee, ik wil nog eventjes dit in tijd schrijven. Van die nieuwe groep taikonauten zoals ze dan worden genoemd. Het zijn 18 nieuwe astronauten. Er is er een vrouw van die geselecteerd is uit diverse groepen. Zeven komen uit de Chinese luchtmacht. Er zijn er ook nog eens zeven die uit de lucht- en ruimtevaartindustrie komen. En dan vier payload-specialisten die ruimte wetenschappen als achtergrond hebben. Een beetje vergelijkbaar met mensen van bedrijven aan boord van de shuttle. Hebben die in China dezelfde heldenstatus als in Amerika en minder maat in Europa? Dat vind ik wel opvallend. De eerste keren dat China astronauten lanceerde kwam dat urenlang live op de Chinese tv. Na een vlucht werden er diverse boeken gepubliceerd over alleen maar die ene ruimtevlucht. Dat is bij de laatste twee missies niet meer gebeurd. Op een gegeven moment is er wel een officieel bericht gekomen. Of dat nou van het Chinese ruimtevaartagentschap of van de centrale Chinese tv was. Dat weet ik even niet meer. Maar de strekking was wel van we willen eigenlijk niet dat er zelf veel aandacht is voor iets wat routine moet gaan zijn. Dat is allemaal maar relatief. Chinese bemannde ruimtevluchten hebben toch al gauw 2-3 jaar ertussen zitten. Dus zo routineus is het niet. Maar de heldenstatus lijkt eigenlijk een beetje teruggezoefd te zijn met de laatste bemannde ruimtevluchten. Thijs, jouw eerste onderwerp. Ja, nou even een andere versnelling. Ik ga het even over magnetaars hebben. Heb je wel eens van een magnetaar gehoord? Eigenlijk niet moet ik bekennen. Nee, ik had dat ook niet. Pulsar zijn we al eens van gehoord. Pulsar zijn een soort oude dode sterren, neutronensterren, restjes van sterren die heel snel ronddraaien als een soort vuurtorens in de lucht. Het is belangrijk geweest om afstand te berekenen in het heelal. Van hoeveel dingen uit elkaar liggen. Maar nu zijn er dus ook andere soorten neutronensterren die we nu met magnetaars. En die in plaats van als een vuurtoren magnetische straling rond zwiepen, moet je zoveel meer voorstellen als het magnetisch veld van de aarde. Of een standaard dynamo. Waarbij het zo naar de zijkanten uitbold en dan op de polen weer terug komt. Er zijn dus neutronensterren die dat ook hebben. Op die manier een straling kwijtdraken. Maar met een extreem hoge hoeveelheid. Dat is blijkbaar al tientallen jaren een mysterie. Dat wist ik dan ook niet. Soms kreeg je meten men een soort klap van elektromagnetische straling. Extrem hoog. Nee, sorry, extreem snel. Fast radio bursts. Dus heel snel waren ze. Snelle radioplitsen in Nederland. Die blijken nu van magnetaars te komen. Dat vermoeden was er al wel. Maar het is voor de eerste keer gemeten. In ieder geval Grover Schilling die schrijft het in de volkskant. Normaal gesproken was het zo dat die fast radio bursts die kwamen langs. Die werden gemeten. Wat een mysterie. Waar zouden ze vandaan komen? We denken misschien naar magnetaars. Dat is een smelkwegstelsel. Veel dichterbij dan alle andere die ze ooit gemeten hadden. Want die waren altijd nog verder weg. Toen werd blijkbaar op hetzelfde moment met de raamte-telescopen ook een enorme hoeveelheid rundgestraling gemeten. Vanaf een bepaalde kant. Toen wisten ze dat er die elektromagnetische straling is. Door het ene meten instrument en het andere instrument. Nu voor de eerste keer. Dat is het nieuws. Het komt van die magnetaars. Ik vond het vanavond heel leuk. Ik heb nogmaals van een magnetaar gehoord. Dus meer wat geleerd. Het klinkt als iets uit Battlestar Calectica. Maar nu weten we beter. En hoe hebben ze deze dingen ontdekt? Sorry, het zeg je? Hoe hebben ze deze dingen ontdekt? Die magnetaars in het algemeen? Ja. Met een bepaalde satelliet of een bepaalde telescoop? Het is vanaf de aarde gemeten. Het is de Chime Radiotelescoop in Canada. Dat ziet eruit als een soort gebogen zonnepanelen. Met een ontvanger in de midden. Neutronensterren kennen we al wel. Ze zijn een klasse van neutronensterren. Daar is in zijn algemeenheid onderzoek naar gedaan. Als je het over die magnetaars hebt, dan heb je een ster te grote van ongeveer 25 km. Dat kan je het voorstellen. Een ster is 25 km. Dat is minuscule. En dan even de statistiek. 1 mm3 weegt ongeveer 100.000 ton. Dat is zo bizar. Dat idee van een t-lepel is zoveel als de aarde. Dat soort vergelijkingen. Het gaat je totaal voorstellingsmogens boven. Neutronensterren zijn hele vette dingen. Even een klein uitstapje richting astronomie. Dat doen we dadelijk weer. Dan ben ik even benieuwd wat jij aan het stellen hebt. Ik heb in het vooruitzicht gesteld dat ik Jim Bridenstine wilde bespreken. Toch een interessant verhaal. Ik lichte net al een tipje van de sluier op. Hij is in 2017 benoemd. Hij was door Trump genomineerd NASA-directeur. Hij was afgevaardigde van de Republikeinse Partij uit Oklahoma. Ik dacht zelf toen hij uit de hoge hoed werd getoverd. We hadden Ajit Pai bij de Federal Communications Commission. We hadden Rick Perry als minister van energie. We hadden Betsy De Vos als minister van onderwijs. De weblog Boing Boing die ik volg noemde dit soort benoemingen. A fox in every hen house. Elk kippenhok maakt je een Vos directeur. Dan weet je precies wat er gebeurt. Het onderwijs werd afgebroken. Het energiebeleid werd afgebroken. De Department of Energy gaat voornamelijk over kernkoppen. Dat is waar. Rick Perry ging over de oude kernkoppen. Ook het Environmental Protection Agency. Daar werd dat soort beleid gevoerd. Het is niet een beleid van incidenten. Het was een structureel beleid dat alles kapotmaakte. De klimaatwetenschap bijvoorbeeld. Daar kun je een verhaal over vertellen. Dus toen kwam Bridenstine, een republikeins afgevaardigd. Een man zonder ruimtevaartervaring. Die werd geparasuteerd in de NASA. Iedereen hield zijn hart vast. Die man heeft het best goed gedaan. Ik weet niet of hij echt honger wordt gedragen. Hij staat pal voor de NASA. Hij staat pal voor de schizofruit. Hij heeft een stip op de Horyon-zoon gezet. In het verleden zijn we wel vaker gematigd positief geweest over Rump. Bebeelden dingen zijn een beetje een soort van reclame maken voor NASA. Maar dat heeft NASA gewoon nodig. Dus ook een stip op de Horyon-zoon. In een soort ingedutte organisatie. Was helemaal niet slecht. Het grappige was dat ik op handige dragen... Ik denk welke dag het was. Vorige week tijdens de verkiezingen... Ik ben geen dag voor acht uur zochtjes naar bed gegaan. Mijn hele week lag over hoop. Het was een drama. Daar ben jij nog een halve Amerikaan. Ja, daarom. Het was helemaal totaal verstoord. Ik zat alleen een tijdje in de lijn. CNN deed het wel leuk. Ik heb er 24 uur volgehouden van over een paar minuten nieuwe uitslagen. Ik had een site gevonden die ruwe data uit die staten projecteerde. Waardoor ik de hele tijd zelf in de gaten kon houden. Hoe zat er niet al die lage van die Nieuwsenders tussen? Ik wilde even voorwaarschuwen dat we nu niet de verkiezingen moeten gaan nabestellen. Nee, maar goed. Het is relevant. Volgens mij was vrijdag de dag dat het duidelijk was dat Biden ging winnen. Maar hij was nog niet gekoeld. Vreselijke dag. Toen gingen er dus al een petitie rond. Op Whitehouse.gov. Ondertekend door maar liefst 180 mensen. Die zeiden hou Jim Bridenstijn aan in een volgend kabinet. Dat is mogelijk. Dat is mogelijk. Het heeft niks te maken met het huidige witte huis. Dat is een leuke fabriek. Ook in de Obama tijd was Whitehouse.gov. Dat was een plek waar je zulke petities en grondtekeningen... ... moesten er wat mee doen. Dat is een guldenregel. Het is niet ongewoon. Obama hield ook bepaalde mensen aan van Bush. Ik vond Bidensteinsteen ook de juiste kandidaat. Als je wil laten zien dat we niet totaal anti zijn. We zijn hele goede. Dat betreft politiek misschien best wel handig. Om nu een stap terug te doen. Al heel vroeg. Want een dag later deed hij al een stap terug. Dat is natuurlijk ook zo'n statie. Het is interessant. Behalve dat hij zijn werk goed heeft gedaan. Is hij dan ook nog zo beschaafd om te zeggen... ... ik ben iemand die door Trump is benoemd. Bij Naza hoort iemand te zitten die door de president is benoemd. Dat vind ik dus echt een teken van beschaving. Dat je in de campagne een heel zelden tegenkomt. Nog wel verfrissend in deze tijd. Het is mogelijk dat als hij dat stapje terug doet... ... dat Biden zegt, hee, Bidenstein, eigenlijk wil ik jou. Ik kan me voorstellen dat hij dan alsnog dat stapje vooruit doet. En dat hij dat aan Biden laat, dat vind ik gewoon heel mooi. Ja, heel goed. Dat is mijn verhaal. Het is trouwens wel heel opvallend dat er allerlei namen in het rond... ... wie Bidenstein zou kunnen... Dat bedoel ik ook. Volgens mij heb ik tot nu toe alleen maar 5 duidelijke vrouwelijke namen gehoord. Dat zou ook wel eens een leuke afwisseling kunnen zijn. Dat kan natuurlijk opgaan. Dat zou ook mooi zijn. Dus laten we dat volgen en eventueel een volgende keer dat opnieuw bespreken. Kathy Loeders is het hoofd van de Human Spaceflight. Ja, precies. Die wordt vastgenoemd. Ik zit even snel te googlen. Niemand heeft ooit een vrouw met het hoofd van Azaag staan. Ook niet in die jaren 80 waar ik niet vanaf weet. Absoluut niet. Luuk, jouw volgende thema. Laat ik even terugkomen op iets wat we net bespraken. Die instantie die alle lanceringen volgt is NORAD. De North American Airspace Defense Command. Die houdt het allemaal bij. Heb je al een getal boven water gekregen? Nee, dat niet. Ik ben veel minder multi-tasker dan jullie. Ik kan eigenlijk mijn één ding tegelijk. Dat was natuurlijk even wat Audi op het probleem had. Welke vraag stond nog open? Een organisatie die de aantallen satellieten die worden gelanceerd bijhoudt. Dus aantal satellieten per maand, dat zocht ik. Dat is dus NORAD, alleen zoeken we dat getal nog. Hoeveel satellieten per maand mogen er omhoog gaan? Ja, inderdaad. Nou, goed zo. Doen jullie dat? Ik ga het weer over SpaceX hebben. Want aanstaande zondag, dat is 15 oktober, gaat de Crew-1 de lucht in. De Crew Dragon die voor het eerst een operationele vlucht gaat uitvoeren. Want er vooral was het maar een test met die twee. Ja, precies. De Demo 2 ging op 30 mei de ruimte in met Hurley en Beinken, twee NASA astronauten. Die vervolgens twee maanden aan boord van ISS verbleven. De landing met het toestel glansrijk overleefde. Het toestel deed precies wat het moest. En daarom is deze week ook pas de Crew Dragon officieel door NASA gecertificeerd. Om mensen naar het ISS te vervoeren. Het grappige is dat de laatste keer dat dat gebeurde al een enorme tijd geleden is. Dat was in 1982 toen de Space Shuttle een brevet kreeg. Aanstaande zondag dus de volgende lansering. De eerste operationele. Het gaat, als ik me goed herinner, om 10 voor 2. Nachts op zondagochtend gebeuren. Koppeling is voor Amerikaanse begrippen heel snel. Deze keer, een half uur later, moet hij al aan ISS vastmaken. Dat is heel wat anders dan de twee dagen die de shuttle er vroeger altijd over deed. Maar ook heel wat anders dan de drie uur, het record dat onlangs werd gevestigd. Precies, inderdaad. Ze hebben nog wat in te halen. Daar hebben we weer een nieuw stukje Space Race te pakken dan waarschijnlijk. Dit keer gaan er vier mensen mee. Drie NASA astronauten. Hopkins, Glover en Walker. Deze is een van de tweeën van Yaksa. Het is meneer Noguchi die over de tweede keer vliegt. Ze zullen vervolgens ongeveer een half jaar in het ISS verblijven. Er was nog wel eventjes het een en ander met de raket aan de hand. Voor vandaag 11 november was er nog een motortest van de Falcon 9 gepland. SpaceX is een beetje voorzichtig met deze raket. Deze is een van de twee Merlin motoren die in de eerste trap zijn vervangen. Nadat er wat problemen waren bij een eerdere lanceerpoging. Van een Falcon 9 die een GPS satellite moest lanceren. Die van recent? Ja, precies. Twee maanden geleden is iets. Ja, 2 oktober. Er ging van alles mis in het laatste stukje van het aftellen. Er was iets mis met de motoren. De onderzoek heeft uitgewezen dat er wat restjes van een afdiklak in de motoren terecht waren. Die worden gebruikt bij het behandelen van de metalen delen. Bij het schoonmaken toch? Als die weer gebruikt wordt, dat rode spul waar het over gaat? Ja, het was een rode lak. Dat was inderdaad achtergebleven, losgeraakt en dat blokkeerde een leiding. Toen ze de boel gingen nakijken bleek dat er ook in andere motoren die restjes waren aangetroffen. Dat is een Falcon 9 die de Crew-1 moet lanceren. Ook nog in één motor van een andere Falcon 9. Dat moet nog gebeuren als laatste test. Er vanuit gaan dat SpaceX behoorlijk zijn best doet als het gaat om een andere ruimtevaart. Dat zal wel goed gaan. Dus zondag spannend. Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet weet of ik er mijn nacht voor ga onderbreken. Ik ben dan wel de hele nacht kwijt. En we hebben net de verkiezingen achter de rug. Ik zag gisteren ook nog Starship SN8 op het bijzeg. Die zou gaan static fireen, maar dat ging niet door. Toch wel. Ze hebben recycelt en ze hebben één van de drie motoren heel kort ontstoken. Wat op dit ogenblik heel spannend is met Starship is dat hij een paar weken geleden is voorzien van zijn neuskegel. Daarmee hebben we het prototype Starship, wat heel erg lijkt op wat de uiteindelijke versie zal worden, voor het eerst compleet. En dat is het bijzondere. Helemaal in de neus zit één brandstoftank. Die combinatie hebben ze nu getest van die brandstoftank en één van de Raptor motoren in de eerste trap. Dat is een gekke positie voor zo'n brandstoftank. Maar die is hard nodig voor de balans bij de landing. Je moet je voorstellen dat zeker bij de eerste vlucht, die nu binnen een paar weken gaat plaatsvinden, er naar 15 km hoogte gevlogen wordt. En dan wordt de landing alweer ingezet. Dus die raket is half leeg. Het zwaarste onderdeel zitten onderin. De brandstoftanks zullen ook maar gedeeltelijk gevuld zijn. Dus je hebt onderin heel veel massa, boven in niks. Vandaar dat die header tank, zoals het wordt genoemd, in de neus is geplaatst. Maar die test ging goed afgelopen nacht. Oh, die test is eigenlijk wel goed gegaan. Ja, precies. Die brandstoftank heel even. Om de tijd goed te duiden, afgelopen nacht zegt Luuk, we nemen dit op 11 november. Ja, dat is dus op 10 november. Sorry. Ja, geen probleem. Even voor de duidelijkheid. De Starship SN8 gaat naar 15 km. Voornamelijk bedoeld om niet alleen te kijken of het ding vliegt, maar ook om die landing meteen uit te testen. Vooral die landing, daar gaat het om. In het geval van Starship, ik nodig iedereen uit om daar even een animatie van te googlen. Dat is volslagen absurd. Als je erin zit, je zwiept op het allerlaatste moment nog even de andere kant op. Maar is die brandstoftank alleen voor deze test vlucht? Of gaat die brandstoftank ook daar in een... Ja, dat moet je maar zien. Maar is het de intentie om dat op het eind te doen? Of is dat alleen voor deze test? Dat is alleen voor deze test. Ik verwacht nog wel dat er een aantal Starships op deze manier zullen worden uitgegaan. Zo is zo. Dit is natuurlijk de hele bijzondere configuratie. Het is een enorm ambitieuze vlucht. Dus ze gaan zeker nog twee of drie motor tests doen om te kijken of echt anders klopt... voordat ze aan die 15 km beginnen. Dus het begint heel spannend te worden daar. Ik maak even van de gelegenheid gebruik om... Want jij bent eigenlijk aan de beurt Thijs, maar om even mijn berichten erin te gooien. Daarnet in het Chinese verhaal van Luc begon ik al over of ze daar in China ook raketten hergebruiken. En dat was dus niet zo. Maar er is nu een Amerikaans bedrijf, Rocket Lab, dat als tweede bedrijf na SpaceX gaat proeven doen... met het hergebruiken en terughalen van raketten. En die gaan tussen nu en onze volgende Space Cowboys podcast, namelijk half november, een test doen. Ze gaan een raket lanceren die dan ook weer bij ons stijlwerk een aantal satellieten in de ruimte brengen. En dan gaan ze de eerste trap in de zee laten ploffen en die gaan ze opvissen. Kijken of ze dat voor elkaar kunnen krijgen. De oprichter zegt van nou we weten nog niet precies wat we eigenlijk uit de oceaan zullen halen. Of het een intacte eerste trap zal zijn of een smeulende stomp. Zijn boord, tussen aanhalingstekens bij Ars Technica, waar ik het uit vandaan haal. En hun doel is om vroeg of laat die eerste trap uit de lucht te vissen. Deze trap is namelijk met parachutes naar beneden. Op 80 kilometer hoogte bij bijna de geluidsnelheid wordt die parachute ontvouwd. Het zijn er trouwens twee, eerst een eerste parachute en daarna nog een tweede. Uiteindelijk moet die naar beneden komen met een snelheid van 10 meter per seconde. En dan willen ze met een helikopter uiteindelijk, om contact met zeewater te voorkomen, willen ze die eerste trap vangen. Maar om het makkelijk te houden laten ze hem nu bij de proef eerst in zee vallen en gaan ze hem daarna opvissen. Wat mij niet duidelijk is geworden, dat is... Even kijken, nu ben ik even kwijt wat ik wilde zeggen. Wat mij wel duidelijk is geworden, zal ik eerst vertellen, dat de hele parachute entourage ongeveer 15 kilo extra gewicht met zich meebrengt. Dat in elk geval. Compact, ja. En nu ben ik nog steeds kwijt wat ik wilde zeggen over wat mij niet duidelijk was geworden. Maar dat komt dan een andere keer wel. Dit is het verhaal van Borkenpleb. En die gaan dus een eerste trap binnenkort uit zee opvissen. Maar even die eerste trap, zomaar een eerste trap? Hoe bedoel je zomaar een eerste trap? Het gaat gewoon over... Aan het begin miste ik even. Het gaat gewoon over hun eigen... Het is de Electron-raket als je dat bedoelt. Ja, we hebben het er wel eens over gehad. Zeker nog. Dat is niet op hun naam. Dat is zoiets als een marktsofbekundig. Dat komt er dus vaak ergens niet op. Ja, precies. We hebben er allemaal weleens last van. We hebben zoveel nieuws ook de hele tijd. Oké. Het is wel... Ik zie je op jouw beurt. Oh ja, dus wel zie ik aan de beurt. Over exoplaneten is het leuk. Kijk, we hebben het regelmatig over exoplaneten. We weten tegenwoordig dat ze er zijn. Jazeker. Het is eigenlijk onbekend. Sinds Kepler omhoog is gegaan... Dat is een telescoop. Een telescoop, ja. Die keek de hele tijd naar één plakje van de hemel. En vervolgens vanwege de transitiemethode... Als een planeet voorlangs kwam... Dan werd het gedetecteerd door Kepler. Omdat hij gewoon een constante foto nam. En eigenlijk al die verschillende lichtpuntjes meten. Het ding ging kapot. Toen is het weer gerepareerd. Hij heeft nog naar een ander stuk lopen kijken. Allemaal verschillende soorten data verzameld. En eigenlijk zie je dat... Het verwerken van al die data en onderzoek daarna doen... Dat kost jaren. Dus krijgen we het nu steeds scherper in beeld. Hoeveel en wat voor een exoplanet er zijn. Het nieuwtje is... Dat er... Er zijn in ons melkwegstelsel, gewoon in de melkweg... Er zijn er op zijn minst 300 miljoen... Planeten die in de habitable zone liggen. En groot genoeg zijn. En potentieel goed zijn voor ons om ook te leven. Er vliegen de hele tijd een beetje van zo'n getal er rond. Dus het is soms ook een beetje arbitrair om te kijken... Hoe groot is het getal nou wel of niet. Ik denk dat het constant ook een beetje verandert. Maar het onderzoek er zelf naar is interessant. Omdat ze dit keer voor de eerste keer... Het met... Dat met data van de Gaia-telescoop... Van de ESA hebben cross-referenced. En dan zie je dus dat de hoeveelheid data die verzameld is... En de manier om daarmee om te gaan... De hele tijd leidt tot een veel beter begrip. Eigenlijk van... Ja, van hoeveel exoplaneten er nou precies zijn. Dus dat is heel mooi. Het nieuws is eigenlijk... Die data sets worden nu goed gebruikt en die worden goed tegen elkaar afgezet. En daar komen dan... Daar rolden dan een paar feitjes uit waarvan je wel denkt... Oké, dat is wel echt gek. Het lijkt erop... Dat er ongeveer vier... Het ligt er een beetje aan op welke afstand je kijkt. Maar ze hebben berekend dat de beste planeet voor ons in de buurt... Gemiddeld onder 20 lichtjaar zit. Als je gemiddelde spreiding zou nemen... Je onder 20 jaar ongeveer één planeet die voor ons uitermate geschikt is. Maar dat is vanwege die habitable zone... Die houdt rekening met temperaturen en dergelijke. Hoe ver je van zo'n ster af bent. Maar houdt die ook rekening met bijvoorbeeld een rotsachtig oppervlak... Met water aanwezig... Met dag- en nachtritmen... Ik zal het proberen specifiek te zeggen. Ik zal hem er even bij pakken. Het is namelijk... Het is vrij taaie kost. Het paper... In de show notes is er een stuk van CNN. Ik heb geprobeerd het hele stuk te begrijpen. Maar ik vond echt... Het is echt vrij lastig. Er waren twee getallen die met elkaar in tegenspraak waren. Ik begreep niet helemaal wat hun conclusie is. Ze zeggen aan de ene kant... Een conservatieve schatting is dat er ongeveer één planeet per ster is. Die in de habitable zone is. Maar dat rijdt dan niet met al die andere dingen. Waar ze naar hebben gekeken is niet alleen... Laat ik het even goed uitleggen. Je hebt allerlei verschillende soorten sterren. Je hebt bepaalde sterren die veel op onze zon lijken. En dan heb je nog dwergachtige sterren die kleiner zijn. Waar heel veel Kepler data van is. Ze hebben vooral naar F, G en M sterren gekeken. Als je dat iets zegt. Dat is wel de astronomische aanduiding. Ja precies. Je hebt O, B, F, K. Je hebt verschillende soorten classificaties van hele grote, hete sterren. Helemaal naar beneden naar kleine bruine dwergen. Ik ga het toch even uitleggen. O, B, A. Lassen we even. Voor mensen die weten. Je hebt allerlei categorieën. Daar zijn letters aan gegeven door sterrenkundigen. O, B, A, F, G, K, M. Dat zijn de verschillende categorieën sterren. Dat is een rij waarin een bepaald temperatuur en kleurverloop zit. Om antwoord te geven op jouw vraag. Ze kijken niet alleen naar de planeten. Hoe ver ze er vanaf staan. Maar ook hoe heet die ster is. Want als die ster groter en heter is. Dan is die habitable zone ook iets groter dan wanneer die klein is. Dus kijken hoe groot is die planeet. De helft van de aarde tot anderhalf keer de aarde. Bepaalde sterren moeten er wel in. Daar hebben ze naar gekeken. En dan komen ze uit op 300 miljoen sterren. Potentieel leefbaar in de habitable zone. Op de juiste grootte. Waarbij ook de niet te grote temperatuur schommelingen zijn. Dus niet allemaal rare sterren. Precies, ja. Dat is een behoorlijk overzet. Dat is een heel goed punt. Dat is een heel goed punt. Dat is een behoorlijk overzelligend getal. Dat is een behoorlijk overzelligend getal. Dat is een behoorlijk overzelligend getal. Precies, dat zijn er heel veel. De dichtstbijzijnde zou binnen het 20-lichtjaar moeten zijn. Dan vragen we nog een beetje af. Hoe lang het duurt voordat we daar kunnen komen. Maar zij roepen dus ook voornamelijk op. Als wij nog meer datasets hebben. Ze kunnen nog een klein beetje vooruit met de data die er al is. Door die nog beter te verwerken. Maar je ziet ook wel weer aan de horizon komen. Dat er gewoon een nieuwe... Dat er gewoon een nieuwe... Dat er nog veel meer onderzoek nodig is. Om het veel beter in kaart te brengen allemaal. Ja, want je vraagt je meteen af. Die 300 miljoen, hoeveel gaat er? Stel dat je zegt, we willen daar wel heen. Maar toch wel graag zuurstof als tuurblieft. Dan valt er meteen 90 procent af. Stel ik me zo voor. Dat weer wel. Maar we gaan natuurlijk wel uit van leven. Maar we gaan natuurlijk wel uit van leven. Maar we gaan natuurlijk wel uit van leven. Wat op koolstof gebaseerd is. En er zijn natuurlijk ook best veel wetenschappers die zeggen. Dat is het leven zoals we dat hier op deze planeet kennen. Maar is dat ook de enige mogelijke biologie? Maar is dat ook de enige mogelijke biologie? Maar is dat ook de enige mogelijke biologie? Nee, zeker. Maar hoe stel je een andere vraag? Want je kunt je afvragen, waar kunnen wij eventueel heen? En je kunt je afvragen, waar kan eventueel leven ontstaan? Dat zijn verschillende vragen natuurlijk. Ja, zeker. Want dat betreft, we hebben geen idee of er inderdaad... We hebben geen idee of er inderdaad... Leven op een andere chemische basis kan plaatsvinden. Leven op een andere chemische basis kan plaatsvinden. Of Vosfor of zo, Simicune. Ja, er valt heel veel te ontdekken. Maar dit zijn voor mij heel erg hoopgevende getallen. Maar dit zijn voor mij heel erg hoopgevende getallen. Maar dit zijn voor mij heel erg hoopgevende getallen. Ik zou het zo ontzettend vol vinden als we inderdaad... Moederszeeuw alleen in het hele ontwijking. De kans dat we alleen zijn is zojuist afgenomen. Ja, precies. Mag ik er nog één Science Fiction die werkelijkheid wordt... Mag ik er nog één Science Fiction die werkelijkheid wordt... Puntje op de horizon bijplaatsen. Ja, leuk. Ik heb tijdens die hele Amerikaanse verkiezingen... Ik heb tijdens die hele Amerikaanse verkiezingen... Om een beetje mijn groenten, zodat het nooit op de bedarende komt... Heb ik de hele biografie van Elon Musk eens geluisterd. Heb ik de hele biografie van Elon Musk eens geluisterd. Dat was er nooit van gekomen. Dus dat was erg leuk. En op het einde daar zit nog... Een stukje over zijn gesprekken met Craig Venter. Dat is de eerste... De professor... Bekend van het... De eerste die meerdere dingen... Meest gewerkt aan het... De menselijke genome sequencen. Maar ook de eerste synthetische cel ooit heeft gemaakt. Die heeft het dus met Elon Musk gehad over... Kunnen we niet een soort... Biologische 3D-printers op andere planeten neerzetten. Zodat we microben... Microben die voor ons goed zijn... Om bijvoorbeeld een atmosfeer te kweken of wat dan ook... Dus alvast die kant op kunnen sturen... Zodat je dus planeten al... Kan coloniseren voordat wij er uitkomen. Dus met 3D-printers van... Ze noemen het dan eigenlijk het teleportation. Dus dat is een soort... Dat is een soort... Ze noemen het dan eigenlijk het teleporteren van leven. Omdat je dus een 3D-printer aan stuurt. Ik vond het wel een inspirerend stukje. De vraag is... Als je een 3D-printer daarheen kunt sturen... Kun je dan niet gewoon ook die bacteriën meesturen... Dan hoef je ze niet printen. Of ben ik nou... Je moet natuurlijk een beetje kunnen... Je moet een beetje kunnen kijken... Wat van atmosfeer je wil. Je moet het dan een beetje kunnen afwijten. Het is gewoon... Een geavanceerd ding. Goed, tot zover. Ik ben er eigenlijk doorheen... Wat ik had opgeschreven... Er schiet mij nog wel één dingetje te binnen. Wat niet zo gunstig is. Er wordt gesproken over de budgetten... Voor NASA. Zoals dat ieder jaar wordt aangevraagd. En de laatste geluiden zijn... Dat er voor de maandlander... Binnen Artemis... Slecht 30 procent... Is gefinancierd van wat nodig is. We hebben dat al vaak over gehad aan deze tafel. 2024 was het moment... Dat er weer mensen op de maan zouden moeten landen. Daar hadden we allemaal onze skeptische overwegingen bij. Ik denk dat we nu wel... Zover zijn dat we gewoon een vette streep... Door die datum kunnen zetten. Afgezien van het feit dat... Naar alle waarschijnlijkheid... Biden de nieuwe president is. En die heeft toch net een andere... Bedeelde van de andere. En die heeft toch net een andere... Bedeelde van de andere. En die heeft toch net een andere... Blik op... Zeker bij mensenruimtevaart. Dan Trump dat had. En voor de ontwikkeling van die lander... Is dit natuurlijk geen goed nieuws. Er wordt ook aan de andere kant gezegd... Je kunt nu wel bezuinigen. Maar dan smeer je net uit over langere tijd. En aan het eind van de rit ben je dan eigenlijk... Meer geld kwijt dan... Dat je van plan was. Een budget en een klimaat... Is sowieso... Er wordt er niet beter op. Nee, precies. Dit is de nieuwe realiteit... Waar we eventjes mee moeten leven. Ik vraag me wel even af. Ik bedoel, we kunnen even één minuutje over mij... En wat Biden zou doen voor Naza. Je hebt wel het idee dat er iets meer... Het bureaucratische weer terug inkomt. Maar aan de andere kant was het wel Obama... Die natuurlijk de privatisering van de ruimte... Wel doorzet. Maar Biden, hoe moet u met de... Als prioriteit het bestrijden van de pandemie? Nee, tuurlijk. Maar hij zet daar ook gewoon zijn mensen neer. Ik denk dat hij eerder over kwaadverandering... Dat hij daar een punt van maakt. Ja, klimaat. En dat... Dat dreunt ook door in hoe hij... De missie van Naza ziet. Dat zou veel meer gaan over klimaatbeheersing... Aardobservatie. En exploratie gaat daar toch... Een wat minder grote rol spelen... Dan bij Trump. Dat is eigenlijk allemaal duidelijk. Minder prestigeprojecten natuurlijk. Zeker. Ik heb er nog twee die ik even op een hoop veeg. Dan zijn we er snel op. Ik ben er ook allemaal doorheen. Dat zijn twee kleinigheden. Voyager 2 heeft weer van zich laten horen. Vee! Voyager 1 en 2. Voyager 2 is 43 jaar onderweg. En staat op... 250 astronomische eenheden of iets dergelijks. Nee, 125 astronomische eenheden. Maar zo'n 25 maal de afstand tussen de zon en de aarde. 28 uur ongeveer. Afhankelijk van waar de aarde staat ten opzichte van de zon. Ja. En we waren het contact even kwijt. Omdat er maar één telescoop is die dat contact kan onderhouden. Voyager 2 is namelijk in de zuidelijke helft van de hemelbol terechtgekomen. Waardoor die alleen vanuit Australië kan worden bestuurd. En ook bevraagd. De data kunnen alleen daar worden ontvangen. En de telescoop daar in Australië moest worden onderhouden. Dat is dit voorjaar begonnen. En dat duurt als ik het goed heb gezien tot februari volgend jaar. Maar ze hebben even gekeken of alles nog oké was. Dus ze hebben een bericht gestuurd van Voyager. Hallo, is alles goed daar? En er kwam antwoord terug. Dus Voyager 2 heeft een teken van leven gegeven. Dat wel. Dat doen we nog steeds. Dat volgen natuurlijk als één van de mooiste en oudste ruimtevaartprojecten die we kennen. En dat is absoluut heel goed. Dank je. Elke update is goed. Want men zegt van tot 2023 heeft hij nog wel een stroom in zijn plutoniumreactor. Maar tot nu toe heeft iedereen vriend en vijand verbaasd. Met hoe lang dat ding het uithoudt. Dus allebei. Op een of andere manier wil hij niet dood. En we hopen dat dat nog lang bij ons blijft. Ik gun het hem. Zijn nog steeds data. Ook een paar maanden geleden weer een kleine update. Dat idee over hoe die heliosfeer zich nou gedraagt. De soort van luchtbel van straling rondom de zon. Die tegen de interstellaire ruimte opbotst. Dat we toch, Voyager 1 en 2, allebei ons, vertellen hoe dat ding eruitziet. Dat komt dus pas echt weer op gang na februari. Als die telescoop weer gewoon om door een ringetje te halen is. Een teken van leven. Een ander oud verhaal. Dat is bijna nog mooier. Misschien is het echt nog wel mooier. Herinneren jullie nog Philae? De Rosetta. Die komet met die onuitspreekbare Dierasi mouf. Nog iets met zijn naam. En Philae. Die moest daar landen. En moest daar dan gegevens vandaan sturen. En die landing is mislukt. En dat ding heeft maar heel even kunnen werken. Omdat die op een beschaduurdere plek terecht kwam. En de archives waren heel snel leeg. En nu zijn er in nature alsnog dingen gepubliceerd. Waar je ogen van uit je kop vallen. Want ze hebben niet alleen een foto kunnen maken. Van waar dat ding terecht is gekomen. Ik zit nu te kijken naar een foto. Opnieuw in Ars Technica toevallig. Waar je Philae gewoon ziet liggen. En dat is een foto van de Ars Technica. En nu zit ik te kijken naar een foto. Opnieuw in Ars Technica toevallig. Waar je Philae gewoon ziet liggen. In de schaduw inderdaad. Dus er helder is het allemaal niet. Maar het allermooiste is eigenlijk. Ze hebben de manieren waarop dat ding. Naar die plek toe is gestuiterd. Kunnen reconstrueren. Want ze hebben plekken gevonden. Met echt foto's voor. En foto's na. Waar die tegenaan is gestuiterd. Oh, de heraansgebolst. Erna precies is er een chip van een rot afgeslagen. Of dat lijkt een rot. Maar in werkelijkheid. Je weet wel, kometen worden beschreven als vuile sneeuwballen. Maar je hebt dus gewoon daar een plek van vuile sneeuw. Daar is die sateliet tegenaan geknald. En er is dus een stuk vuile sneeuw van afgeslagen. En je zit dus te kijken naar een oppervlak van schone sneeuw. Ja, dat is ongebruikbaar. Een v zit erop. Ze hebben plekken gevonden. En bijna een lichtgevende plek is het geworden. Oh wauw, ik zie het ja. Echt te gek hè. Dat had een gepuzzel. En onder andere in dit betreffende stuk in Nature. Daar hebben ze dus gegevens uit weten te halen. Over de dichtheid die inderdaad heel laag is. Dat vuile sneeuwballenverhaal is dat klopt. En het is echt gewoon hele fluffy sneeuw. Dat is een prachtverhaal. In de show notes komt dus een link naar dit stuk in Ars Technica. Complete met een animatie van hoe dat stuiteren van vuile dan ongeveer in zijn werk moet zijn gegaan. Prachtig, prachtig. Hoe ze echt met al dat speuren. Want zo'n komet is dan nog best groot hoor. Als je zo'n sonde van hoe groot zou die zijn. Een meter of zo, veel meer kan het niet zijn. Ja, de afmerking van de wasmachine had hij inderdaad. Met optische foto's. En dan moet je heel wat foto's bestuderen met een vergrootglas. Voordat je dat ding eindelijk in de schaduw ziet liggen. Want oh, daar heb je hem. Het is bijna niet voor te stellen. Maar het is allemaal gelukt. Het staat in Nature en dat staat dan weer in Ars Technica. En ik nodig iedereen uit dat ademloos te lezen. Ja, prachtig. Nou, dan was er nog één openstaande vraag vandaag trouwens. Hoeveel vluglieten worden er elke maand gelanceerd? Heb je een antwoord? Ik heb wel een antwoord. Het ligt er net even aan de definitie die je gebruikt. Maar er worden ongeveer, laten we het maar eens even zeggen, ongeveer 100 satellieten per jaar gelanceerd. Alleen, eigenlijk moet je omdraaien, er zijn 100 lanceringen van satellieten. Want bij bijvoorbeeld als zo'n Starlink, waar er dan S60 uit komen in één batch, die worden volgens mij niet helemaal goed geteld. Dus ben ik er volgensna even nog verder gaan zoeken. Er zijn er in de hele geschiedenis 44.336 objecten gelanceerd. Maar daarvan zijn er ook alweer hoop gehoor gegaan. Sommige zijn naar Mars getrokken, andere zijn naar de aarde getrokken. Ook dat, ja. En dan heb je, wat ik dan nog grappig vind, 17.500 van de objecten die er dan nog over zijn of zo, worden nog getracked. Waarvan ongeveer 10 procent last is. Dus die zijn kwijt of zo. Een vraag is het niet, want ik wil gewoon weten. Nee, want jouw vraag is, hoeveel zijn er per maand, ja, hoeveel van die banen om de aarde worden er aan toegevoegd. Dat is dus vrij lastig te vinden. Je kan wel zeggen dat er dus, voorheen was het altijd ongeveer 100. En dat is enorm gegroeid, ook de afgelopen jaren. Als je de grafiek zou zien, zie je dat in de jaren 80, 70, 80, toen heel veel communicaties hadden omhoog gingen. Toen was het ook ongeveer 100, iets hoger nog zelfs. De dip rond het jaar 2000. En dat is nu dan langzaam weer omhoog gegaan. De meest recente cijfers diekstjes zijn tot 2019. En je ziet dat het enorm aan het groeien is. Ja, precies. Want 100 lanceringen betekende 20 jaar geleden inderdaad ook iets van, nou, misschien 120 satellieten. Maar ja, ze gaan nu met tientallen tot 60 stuks starlings de gelijkte ruimte in. Dus we gaan naar de tienduizenden. En dan heb je nog degene die het niet meer doen. We maken er een oproep van als er nog een luisteraar is die enig idee heeft wat het getal is dat wij zoeken. Feel free, neem contact met ons op via Twitter, at Space Cowboys Pod bijvoorbeeld. Wij zijn allemaal stuk voor stuk wel Googlebaar en vindbaar. Linkt in, noem maar op. Je vindt ons wel. En laat ons weten wat het antwoord is op die vraag. Yes, Herbert Wankerstein, Luc van den Abeelen en Thijs Roes. Luc, zit jij erop zitten? Ja, maar ik ben niet heel erg actief. Ah, oké. Nou, dat is oké. Dat is wel een leuke opgave voor onze luisteraars. We hebben nog geen kant en klaar Space Cowboys adres. Misschien dat er een keer komt, maar ja, dan moeten we weer bepalen wie dat bij gaat houden. Allemaal een beetje lastig. Iemand die echt dat antwoord heeft en het anders kwijt wil, die gaat daar in slagen. Twitter. Ja, Twitter, daar zitten we ook op. Daar kijken we naar. Oké, ik stel voor dat we het hierbij laten. Dit is denk ik een van de eerste Space Cowboys die langer is dan een uur. Dus dat hebben we tenminste bereikt. Waar Herbert bij zit, laten we wel wezen. Oh ja, zonder mij was het al gelukt bedoel je. Zeker, zeker, zeker. Ja, ik heb deze keer helaas geen orde kunnen houden. Overigens zeg ik dat de opname is langer dan een uur, maar ik denk dat er wat uitgeknipt gaat worden. Want we hadden op een gegeven moment spraakverwarring. Dus ik denk dat de... Technische problemen, uitvallende systemen. ...gaat uitpakken. We zullen het zien. Gaat goed komen. Oké, ik neem afscheid van Thijs Roes, ik neem afscheid van Luc van den Abeelen en ik neem afscheid van de luisteraar. Tot over twee weken bij de volgende Space Cowboys, dat wordt de nummer 61. Dag allemaal.

Show notes

Tags