De kosten van Artemis, nucleaire satellieten uit Rusland en gifwolken in China

Hallo allemaal en welkom bij een nieuwe aflevering van Space Cowboys. En wie heb ik hier ergens anders in het universum nog meer? Luc van Annabelle, op afstand. Het is weer zover. En wie nog meer? Ja, en helaas ook weer op afstand. Jury Noortier. Ja, we zitten in de tweede lockdown, jongens. Het is weer zover. We zijn het gewend, maar voor mij mag het wel afgelopen zijn zo langs maand. Wat is er gebeurd, Jury? Kun jij eens even uitleggen wat er aan de hand is? Oh, in het gebied van ruimtevaart, gewoon in de wereld. Nee, gewoon bij BNR, op de studio. Waarom wij allemaal weer op een andere plek zitten? Ja, kijk, bij BNR willen we ook gewoon rekening houden met de huidige situatie. Dus er is recentelijk besloten om alleen het meest essentiële personeel nog op de werkvloer toe te laten. Dat is een hele goede beslissing volgens mij, maar dat betekent wel dat wij vanuit huis deze podcast moeten gaan opnemen. Ja, precies. Ja, dus ik zit, even kijken, ik zit in Amsterdam op mijn kantoor. Studio slash kantoor. Jij zit ook thuis? Je zit thuis? Ja, ik zit thuis in Utrecht. En jij, Luc? En ik zit thuis in Hilversum. Thuis in Hilversum. Nou, je zit het wel lekker door het land, een beetje door het land verspreid. Beetje Randstedelijk, hè? Weet je, Randstedelijk zijn we wel. Ja, dat wel. Maar daarmee lopen we dus ook gelijk het grootste risico. Dat is weer jammer. Oh ja, precies. Daarom zitten we... Blijf mee daar. Maar leuk om het op deze manier te doen. Dat is, ik bedoel, ik vind het wel weer grappig om het een keer zo te doen. En kijken hoe het dit keer wordt. Ik hoop dat de luisteraar niet te veel diebare luisteraar merkt. Wat gaan we er allemaal over hebben vandaag? Wat hebben jullie er al? Ik heb een paar kleine dingetjes, nou eigenlijk best wel grote dingen. Ik heb super veel nieuws uit China. Daar waar we later in de uitzending op terugkomen. En daarnaast heb ik interessant nieuws over een raketmotor die op kernenergie werkt. Uit Rusland deze keer. Wow, vet. Een lek in het ISS. En totale chaos op Cape Canaveral. Maar wel om een hele goede reden. Oké, cool. Nou, ik heb ergens in het hele verhaal, ga ik misschien heel even over de kosten van SpaceX hebben. Die had een tijdje geleden iets beter een soort cast, breakdown gedaan. En blijf ik interessant vinden van hoeveel wordt er eigenlijk bespaard. En dat blijkt een beetje mysterie te zijn. Dus daar wil ik het even over hebben. En Luc, wat heb jij? Nou, ook kosten. NASA heeft het wat uitgebreider gehad over hoeveel Artemis nou precies gaat kosten. En daarnaast heb ik allerlei film- en amusementnieuws in verband met International Space Station. Heel apart. Oké, cool. Ik ben benieuwd naar dat thema. Zullen we daar eens mee beginnen? Dus dat is eigenlijk de maanmissie van Amerika. Van hoe gaan we naar de maan terug? En nu zeg jij, daar is iets over de kosten bekend? Ja, inderdaad. Er is een nieuw NASA document uitgebracht waarin eigenlijk Artemis uiteindelijk eens een keertje uitgebreid wordt beschreven. Wat zijn nou precies alle plannen? Nou, voor een heel groot deel is dat een samenvatting van wat we al eerder hebben gehoord. Maar nu staat er toch een heel interessant staatje in dat document. Wat laat zien dat Artemis tot en met Phase One, de eerste landing, 28 miljard dollar gaat kosten. 28 miljard? Dat is een hele hoop geld. Inclusief of exclusief wat er nu al is uitgegeven? Dat is een hele goede. Nee, dat gaat over de financial years 2021 tot en met 2025. Dus dit is nog vanaf nu nog opgehoest om de maanlanding in 2024 mogelijk te maken? Precies. En hoeveel was het, zei je? Een klein Porsche zoals SLS zit daar dus nog niet in. Want in dat puntje is al een hele hoop geld verdwenen natuurlijk. Welk bedrag zei je nou dat het was, Luc? 28 miljard dollar. Ik heb heel snel even de cijfers van 1969 erbij gepakt. Wat kostte het nou ooit? Het was ongeveer 25 miljard. Het is een beetje lastig te zeggen natuurlijk. We moeten wel met inflatie erbij nog zetten. Met inflatie erbij is het ongeveer 150 miljard. Even grof weg. Voor de huidige kosten van vandaag. Ongeveer 150 miljard wat de maanlanding is net verkocht. Dus eigenlijk zou je zeggen, het is wel goedkoper geworden. Dat is een schijntje. Ja, dat is eigenlijk een schijntje. Bridenstijg moet dat toch zonder zo'n probleem door de senaat krijgen. In dit geval. Wat misschien wel een goede tip is ook voor de luisteraars thuis. Is Everydale Astronaut. Hij heeft een goed YouTube kanaal. En die heeft vorige week een video gepubliceerd. Waarin hij het Apollo programma een uur lang naast het Artemis programma legt. Hoe verhouden die missies zich tot elkaar? Hoe verhouden de kosten zich tot elkaar? Daar gaat hij ongelofelijk diep in op bijvoorbeeld de kosten per capsule. De kosten per raket. En hij eindigt ook met een enorme rant over waarom Artemis toch niet helemaal zijn favoriete programma is. Kijken waard, omdat deze vragen daar ook volgens mij deels in terugkomen. Dus ik vind het heel interessant dat juist op dat moment ook NASA met dit soort cijfers naar buiten komt. Ja, precies. Die link moeten we zeker in de show notes nemen. Ik wil hem zelf ook zien. Ik heb hem nog niet gezien. Wat verder een beetje opvalt is dat rondom dat thema ook bekend is geworden. De bijdrage van een paar grote buitenlanden die bij het project betrokken zijn. Japan stopt er 760 miljoen dollar in. En Italië zelfs 1 miljard. Er zijn diverse mensen die er reeds van overtuigd zijn dat als straks hopelijk de eerste Europiaan op de maand gaat. Op de maand gaat stappen, komend vanuit een Amerikaans voertuig, dat dat dan Italiaan zal zijn. En dat ligt met deze bijdrage wel een klein beetje voor de hand. Grote schakel hierin lijkt dan inderdaad te zijn het bemanbare deel van de gateway. Die gaat in Italië gebouwd worden. Een beetje ruilhandel is dan natuurlijk zeer waarschijnlijk. Een bemanne vlucht naar de maan voor ESA zou dan wel een leuke wezen zijn. Zij leveren nu ook de service module, de voortstuwings module van Artemis. Dat leveren wij als ESA aan Amerika. Dus misschien dat daar ook nog wat extra onderhandelingsruimte in zit. Ja inderdaad het Orion motorblok is uitgerust met zonnepanelen die in Nederland zijn gebouwd. Door wat ooit Fockerspace was. Dat is een hele belangrijke. En gedurende Space Station was eigenlijk de bijdrage van de Columbus module al een onderdeel van een barter. Met het bijdragen van hardware krijg je ook het recht om astronauten te laten vliegen. Als je meebetaalt met hardware dan mag je ook astronauten meesturen. Ja precies dan kan je dat allemaal met gesloten beurs doen is het idee. Even over die zonnepanelen. Was het niet zo dat Fockerspace heel instrumenteel is geweest ooit in de basisontwikkeling van zonnepanelen? Weet jij daar iets van? Nou in ieder geval hebben ze er massa's van gemaakt en verkocht. Destijds jaren 80 ofzo? Nee recent nog. De missie naar de Rosetta missie had ook zonnepanelen die tegenwoordig is het inderdaad Airbus Space. Maar ze worden nog steeds op Nederlandse bodem vervaardigd. Serieus? Dat is voor Fokker echt een grote verdienpost geweest destijds. En kennelijk leveren we hele goede kwaliteit. Als je ze vast mag schroeven aan een NASA ruimteschip wat astronauten moet gaan vervoeren. Dat is toch maar een soort seal of approval. Mocht u wat luisteren die zegt ik weet hier nog meer van. Lijkt me leuk om eens een keer over door te kletsen. Overigens is dit politiek gezien ook een hele goede zet van NASA. Omdat als je eenmaal buitenlandse partijen aan je programma weet te binden. Is het ook weer een stuk moeilijker om bij een volgende president of bij een nieuw beleid dit programma te cancelen. Precies ja inderdaad. Voorheen was het een programma wat eigenlijk voornamelijk door de Verenigde Staten uit gedragen. Dus dat betekent dat de beslissing om een programma stop te zetten. Wat in de geschiedenis natuurlijk al vaker is gebeurd. Denk aan Constellation in tien jaar geleden. Zo'n beslissing is dan een heel stuk simpeler om te maken. Want je pakt alleen je eigen economie er eigenlijk mee. Op het moment dat je buitenlandse partijen aan een programma weet te binden. En dit zijn best wel flinke verbindingen. 67 miljoen, 1 miljard. Wordt het opeens een heel stuk lastiger om onder dit soort internationale verdragen en internationale verplichtingen uit te komen. Dus dan maakt het ook weer een stukje toekomstbestendiger. Nou precies. Dat zou best eens een van de redenen kunnen zijn dat International Space Station er überhaupt is gekomen. Als je ziet hoe vaak dat niet getorpedeerd is in de Senaat. En herontworpen en stilgezet en gedreigd met cancellation. Ja. Amerika zou een hele slechte beurt hebben gemaakt. Als ze tegen Europa hadden gezegd van sorry jongens het gaat niet door. Want hier waren er intussen natuurlijk ook al miljoenen en zo niet miljarden aan uitgegeven. Klopt natuurlijk. Dat International Space Station is natuurlijk ook ontstaan uit allemaal losse concepten van de landen die er aan mee deden. Dus je had volgens mij Space Station Freedom begin jaren 90 van de VS. Wat uiteindelijk op de lange baan werd geschooven. Je had Mir 2 van Rusland. Je had Columbus wat eigenlijk de eigen ruimtesstation van ESA had moeten worden. En dat hebben ze allemaal gecombineerd juist door die budgetten bij elkaar te gooien. Dan hou je elkaar toch een beetje in check hier eigenlijk. Ja precies. Het was eigenlijk een financiële noodzakelijkheid. En tegelijkertijd door de politieke veranderingen werd het een politieke mogelijkheid. En wat dat betreft is de Berlijnse muur er precies op tijd gevallen en de Sovjetunie opgehouden. Het had niet beter gekund want de diverse partijen hadden elkaar gewoon knalhard nodig. Niemand zou het meer in zijn eentje hebben gered. Alleen door samenwerking was het nog te realiseren. Nou dat waren dus de kosten voor Artemis. Op die manier kan je het lijkt wel een tuurplaatje te gaan worden. Ook al. Absoluut. Het is een verschrikkelijke passageld. Volgens mij blijven wij ons ook afvragen of dit gaat gebeuren. Of wordt het gewoon voor Elon Musk een kleine springplank en gaat het gewoon om NASA heen? Dat is een thema waar we een hele aparte uitzending aan zouden kunnen rijden. Er gaat Artemis er ooit komen. Ja precies. Gaan er ooit meer dan twee SLS'en gelanceerd worden? Ja precies. Tijd dat dat ding operationeel is hebben we waarschijnlijk al een paar vluchten van Starship achter de rug. Misschien zelfs om het mens aan boord. Het kan gek lopen. Laten we eindtien jaar eens een uitzending maken waarin we onze voorspellingen voor 2021 is. Ik ben heel slecht in het voorspellen. Nou dat lijkt mij spannend. Spannend zeker ja. Ik denk dat we dan iedereen moeten voorbieden om die opname te bewaren. En hij moet ook niet op de site komen. Het is veel te link. Ik zat een beetje door de SpaceX site heen te klikken. En daar staat dus op de pagina wel duidelijk het nieuwtje over wanneer was het van mij dat NASA alweel een soort lunar model, een lunar optimized Starship zou hebben besteld. Ze hebben een nieuwtje gepast. Concepten. NASA selecte SpaceX te developen lunar optimized Starship to transport crew between lunar orbit and the surface of the moon. Als onderdeel van het Artemis programma. Dus inderdaad om mensen heen en weer te schipperen. Maar alleen maar een soort van oké maak maar een plan voor hoe je Starship kan opbuigen naar zoiets. Als onderdeel van Artemis. Maar dat kan SpaceX ook nog steeds doen zonder NASA. Dat wel. Maar het helpt natuurlijk wel lekker financieel. Kijk die super maanlander op basis van Starship die SpaceX op het ogenblik aan het onderzoeken is, is natuurlijk een afgeleide van Starship. En op een bepaalde manier is dus NASA nu gewoon de ontwikkeling van Starship aan het sponsoren. Dat zal Musk heel goed uitkomen. Want hij heeft nog wel een dure hobby opgezet. Het is wel van drie kandidaten die op dit ogenblik studies voor de maanlander doen. De minst waarschijnlijke. Het risico is het grootst. Vooral de timelines zoals Elon Musk die altijd rondstrooit zijn nogal optimistisch. Ik zie het ook niet gebeuren dat SpaceX op tijd in staat is om dat ding af te leveren. Maar SpaceX heeft ons natuurlijk wel vaker verrast. Je weet het nooit. Volgens mij eerst de kwartaal 2021 horen we meer hierover. Dan wordt bekend gemaakt welke een of twee winners de maanlander mogen gaan ontwerpen. Ja precies. Kan ik al even bij SpaceX blijven dan? Ik stelde mezelf een vraag. Hoe zit het met die kosten? Is er al eens een keer van bekend wat de kostenbesparing is van zelflandende raketten? De Delta 4 zou nu de lucht in gaan. Dat zou gisteren gebeuren, toen gisteren, vandaag en morgen. En twee maanden geleden. Dat zou twee maanden geleden gebeuren. En twee maanden geleden. Ik vind dat ding altijd zo op de Falcon Heavy lijken. Toen zat ik even in Next Spaceflight Now. Dat is heel grappig. Ik weet niet of je die app kent. Aanrader. Absoluut aanrader. Dan krijg je een notificatie als er een launch is van wat dan ook. Maar ook van degene waar je geïnteresseerd in bent. Het is heel leuk. Je kan dat gewoon filteren op bedrijf. Je kan dat filteren op ULA en op SpaceX. En ik had helemaal niet door dat al vier jaar in de toekomst de raketlanceringen staan gepland. Dat is deel één van mijn verhaal. Check die app een keer. Ga er eens doorheen want je ziet precies al hoeveel Falcon Heavies er gepland staan. Je hebt de Falcon 9, de Falcon Heavy en je krijgt dan Starship opgehemd erbij. Daar komt een kostenbesparing uit voort. Maar in al die jaren dat er nu eigenlijk al met een Falcon 9 wordt gevlogen. Al bijna 100 Falcon 9 missies zijn er geweest. Meer dan 50 keer is er geland. Is nog steeds niet eigenlijk het kostenplaatje helemaal helder. Hoeveel besparen zelf landen de raketten nou eigenlijk? Het lijkt erop alsof, maar dit is ook een beetje persoonlijke invulling misschien. Alsof eigenlijk SpaceX aan het warmdraaien is met die Falcon 9 om als ware een ervaring te krijgen in het landen en het herbruiken van raketten. Om zo NASA geld binnen te krijgen. En ook trouwens niet alleen van NASA maar ook van Defensie heel veel. Om eigenlijk, ja ik heb soms het gevoel dat ze break even draaien op die hele rakettenbusiness. En als het besparing is, natuurlijk wel een besparing. Maar niet zo'n grote revolutie als dat ze bijvoorbeeld een Battery Day met Tesla hebben aangekondigd. Het is gewoon een kostebesparing geweest. Maar voor misschien wel maar 20-30 procent. En niet revolutionairder dan dat. Het blijft nog steeds duur om naar de ruimte te gaan. Het zou best kunnen. Het grote prestatie of misschien het grote geluk. Het is maar net hoe je er tegenaan kijkt. Wat SpaceX heeft gehad de afgelopen jaren is dat ze doordat ze innovatief bezig waren. En het net op een andere en wat sneller manier aanpakten. En een enorme markt hebben weten te veroveren. Het zit op het ogenblik in de orde van grootte van 50 procent. Van de markt voor commerciële lanceringen is in handen van SpaceX. Vroeger was dat Arianespace. En daarnaast heeft Musk wel aangekondigd dat Falcon 9, zelfs Falcon 9 Heavy, is gewoon een dead end. En is er alleen maar om geld op te leveren voor Starship. Want die gaat straks alles doen. En wat dat betreft is het kennelijk naast een redelijk genie op het gebied van techniek en visie ook nog eens een goede zakenman. En weet Musk voldoende geld binnen te halen om zijn lievelingsproject van Starship te kunnen financieren. Daar is SpaceX uiteindelijk op gericht. Ja dat hij naar Mars kan. Zoiets. Ja, maar dat is ook waarom Starlink nu... Ja dat is ook de reden waarom Starlink uiteindelijk in het leven is geroepen. Puur alleen om omzet en winst te maken. Dat die weer gestoken kan worden in zijn project om naar Mars te gaan. Hij is toegegeven dat ze naar de beurs gaan. Of toegegeven aangekondigd dat ze naar de beurs gaan. Het was al een geruchte al wel. Ja dat ze ook naar de beurs komen ja. Voorlopig nog niet. Het moet eerst allemaal het doen Starlink. En dan wil hij wel mee naar de beurs. Wat volgens mij wel slim is. Hij wil SpaceX absoluut niet naar de beurs hebben. Net als hij met Tesla eigenlijk ook spijt had dat hij naar de beurs was gegaan. En trouwens Starlink ook ander nieuwtje. Wordt al gebruikt. Dat was Washington State. Dus de staat Washington in de Verenigde Staten. De nooddiensten die werken nu met Starlink al. In verband met al die bosbranden. Zijn ze aan het kijken of... Want ze zitten heel vaak in de middle of nowhere. Er is absoluut geen internet. En dus hebben ze daar als eerste een proef gedaan met Starlink. En al die gasten zijn lijnt enthousiast want het werkt gewoon. Een gast zei van ik ben soms 3 uur bezig geweest om die satellietverbinding voor elkaar te krijgen. Bij het insveld. En nu met Starlink was het zo gepiept zei die. Dus dat is mooi gedacht. Dat leek goed te gaan. Grappig dat je zegt dat Elon Musk dat zelf ook heeft gezegd. Ik heb dat nooit langs zien komen. Weet je nog wanneer hij dat zei of wat hij er toen over zei? Dat is al wel een tijdje geleden. Ik zou het maar hoeven niet weten. Nee, ik heb wat bedragen gezien rond vliegen. Het kost ongeveer 40 miljoen om een raketlansering van een Falcon 9 te doen. Maar bijvoorbeeld als het een defensiemissie is dan zit er wat meer security, veiligheidsmaatregelen bij. En dan zijn de kosten bijvoorbeeld heel hoog. Hij heeft wel eens in tweets er wat over gezegd. En dan is bijvoorbeeld van de booster kost zoveel. Bijvoorbeeld 28 miljoen voor de booster alleen. Maar dan heb je bijvoorbeeld niet de schoonmaakkosten van het schoonmaken van die boosters. Toen ging ik daar, het was een hele leuke rabbit hole waar ik in zat. Wat kost het dan precies om het schoon te maken? En toen zag ik dus, ik weet niet of je nog weet, ik kan me herinneren dat een Falcon 9 opeens moeilijk deed. Bij een Starlink missie in maart of april of zo van dit jaar. Was opeens één van de motoren uitgevallen. En dat kwam dus omdat er een soort alcohol, isopropool of zo was bij een sen. Schoonmaakmiddel. Ja schoonmaakmiddel. Dus het kost vrij veel moeite en hoge kosten om die Falcon 9's schoon te maken nadat ze gevlogen hebben. En dat is een enorm gedoe en het gaat er zelfs ook nog eens een uur mis. Destijds was er, begin dit jaar was er een sensor. Daar zat nog steeds een schoonmaakmiddel op en dat vatte vlam tijdens de vlucht. En dat ging dus niet goed. Die missie is nog steeds voltooid want hij kan het gewoon ook met minder motoren doen. Maar Starship heeft andere motoren, die Raptor Engines. En die zijn dus veel makkelijker schoon te maken. En dat is een van de redenen die waarschijnlijk in zijn hergebruik ook veel makkelijker wordt. Dus daar gaat gewoon kerosine en zuurstof in. Daarmee vliegt die. En dat schijnt veel makkelijker schoon te spoelen zijn. Daar gaat metaan. Mijn excuus, jullie weten daar zoveel meer van. Ik zag kerosine nog iets. Keralox, dat is de huidige. Vertel het maar jullie alsjeblieft. Rocket propellant 1 en zuurstof, dat is maar de huidige Falcon. Ofwel de Merlin Engine opwerkt en straks gaat die op metaan. Daar gaat het bij het aan werken. Metalox, metalox heet dat goedje dan. Dat is metaan en zuurstof. Daar moet die op gaan werken. En niet die kerosine dus? Kerosine 2. Dat is waarschijnlijk ook een reden waarom het makkelijker schoon te maken is. Kerosine laat natuurlijk altijd wat roet achter. En metaan verbrand vrij schoon. Het is gewoon alsof je een gasprammetje aanzet. Ja precies, ja. Gewoon thuis. Ja, alsof je inderdaad staat te koken. Oké, nou weer een hoop geleerd. In ieder geval, ik vond het grappig om te zien dat eigenlijk zo'n... Ik kwam er een beetje op uit dankzij Battery Day denk ik van Tesla. Dus eigenlijk van revolutionaire dingen werden aangekondigd over de toekomstige kosten van batterijen. Toen dacht ik, ja ik heb diezelfde soort van sprongen in ontwikkeling nog niet bij SpaceX gezien. Waar zit die? Waar gaat die nou zitten? Nou, en dat moet dan Starship worden. Dus ik weet niet. Het is nog even wachten denk ik tot we daar de grote succesen zien. Ja, dat zou zo maar kunnen. En het is natuurlijk best een beetje gevoelige informatie. Hoeveel je nou precies mee bespaart. Ik kan me voorstellen dat hij er ook weer niet zo loslippig over is. Blijkbaar niet. Hey, even Space Cowboys onderbreken voor een dienstmededeling. En als ik zeg dienstmededeling, dan bedoel ik ook echt een dienstmededeling. Want dit gaat over defensie. Als je goed in techniek bent, en ik denk dat je dat bent omdat je luistert naar Space Cowboys. In elk geval vind je techniek leuk. Dan kun je burgercollega worden bij defensie. Dan ben je dus geen beroepsmilitaire. Maar je werkt wel samen met militair. Bijvoorbeeld arobotica aan slimme logistiek, hybride, quads. Is dat niet cool? Of aan het onderhoud van het nieuwe F-35 gevechtsvliegtuig. Eerder bekend als de Joint Strike Fighter. Allemaal van dat soort hoogtechnologische onderwerpen. Lijkt het je wat om je specialisme op deze manier in te zetten? Ga dan naar werkenbijdefensie.nl slash burgermedewerker. Nogmaals werkenbijdefensie.nl slash burgermedewerker. Als je als burger wilt werken bij defensie. En nu verder met Space Cowboys. Volgens mij moeten we naar China toe. Ja, zal ik eens even naar China gaan? Want er is veel gebeurd de afgelopen periode. Het is een drukke zomer geweest voor China. De ene na de andere raket is gelanceerd. Vaak met wat aardobservatiesatelliten die niet zo heel veel boeiends te melden hebben. Daar zijn heel veel van gelanceerd. Een lancering vond ik trouwens nog wel interessant. Dat was eind augustus. Nee, halverwege augustus. Dat was de lancering van een aardobservatiesatelliet. Bij deze raket hadden ze voor het eerst wat grid fins aan het uiteinde van de eerste trap gezet. En die grid fins hadden als doel om ervoor te zorgen dat de eerste trap op een wat gecontroleerdere manier terug naar de aarde kwam. Waarschijnlijk wel eens eerder geneld. Wat China doet is ze lanceren vanuit het binnenland van China. Dat betekent dat de eerste trap vaak in bewoond gebied valt. En dat leeft problemen op. Bizar ja. Ook hele spectaculaire video's. Ja, deze keer kwam er wel een hele spectaculaire video naar buiten. Geschoten vanuit een school. Een schoolgebouw waar kinderen in zaten. En wij zagen op dat filmpje dat er op een paar honderd meter afstand de eerste trap van een van deze raketten naar beneden kwam. Je zag hem naar beneden komen. Je zag vervolgens de explosie en je zag een enorme oranje wolk opstijgen vanaf het gebied waar die explosie had plaatsgevonden. Normaal gesproken zou je zeggen oké, lullig als je een raket op je hoofd krijgt. Maar in dit geval kwam er nog iets anders vrij, namelijk het zeer giftige UMDH. Dat is waar die raketten op lopen. Dat betekent dat er dus gewoon in de buurt van scholen, overheidsgebouwen of dorpjes, enorme wolken aan giftige stoffen naar buiten komen. Ik snap dat China verbeteringen zoekt door dit soort grid fins toe te voegen om ervoor te zorgen dat het wat gecontroleerder neerkomt. Dus er hoeven minder grote gebieden ontruimd te worden. Maar ja, ze komen alsnog terug op aarde. En ze komen alsnog terug op aarde met een enorme lading aan giftig spul erin. Je ziet gewoon die filmpjes, je ziet daadwerkelijk steden en dan komt inderdaad een stuk raket naar beneden. Boom, gewoon alsof het gewoon gebobbideerd wordt. Ik snap er inderdaad ook weinig van. Amerika is er altijd als de kippen bij om dan gebieden af te zetten enzo. Ik vraag me af of de lokale bevolking daar überhaupt gewaarschuwd wordt. Ja, ze worden gewaarschuwd. Dat vindt wel plaats. Kruipen onder een tafel als een raket naar beneden komt. Ja, wat kan je doen als er zoiets naar beneden komt? Ik vind het een verbazingwekkende gang van zaken, eerlijk gezegd. Dat heb ik ook nog wel wat goed nieuws. Want China is ook hard op weg om een hele eigen industrie aan small set launchers op te bouwen. Dat zijn kleine bedrijfjes die kleine raketten hebben. Kleine satellieten in de woon om daar te brengen. Ik denk dat je moet denken aan bedrijven als Rocket Lab uit Nieuw-Zeeland. SpaceX is natuurlijk ooit ook zo begonnen. Het goede nieuws hierbij is dat twee van deze bedrijfjes, iSpace en Landspace, dat die afgelopen zomer bij de 173 miljoen en 175 miljoen aan investeringen op hebben gehaald. Dat betekent dat zij hun raketten verder kunnen upgraden. En dat zij echt een serieuze gooi kunnen doen naar een serieuze bedrijf om kleine satellieten in de woon om de aarde te brengen. Dus goed nieuws voor die sector daar. Zeker. Slechter nieuws komt alleen van X-Space. Ook zo'n klein bedrijfje uit China wat kleine satellieten in de woon om de aarde brengt. Grap is volgens mij dat als je een bedrijfje wil opstarten in China, dat er altijd Space in de naam moet staan. Want we hebben nu iSpace, Landspace, X-Space. Dus er zijn nog wel meerdere die allemaal met Space te maken hebben. Maar X-Space lanceert met oude intercontinentale raketten die ze gekregen hebben van het Chinese leger. Die heette de Kui-Zhou. En dat voor de tweede keer deze zomer is er weer een lancering van gevaald. Wat jammer is natuurlijk, want dat betekent dat zij echt tegen serieuze problemen aanlopen. En dat zij zich achter hun oren moeten krabben. Want het is van de zomer voor de tweede keer misgegaan met dezelfde derde rakettrap. En dat zou eigenlijk niet mogen gebeuren natuurlijk. Is die derde trap toevallig de toevoeging aan wat ooit een militaire raket was? Ja, dit is eigenlijk de trap die bedoeld is om een satelliet in een veilige baan om de aarde te brengen. Normaal gesproken hoort een intercontinentale raket natuurlijk iets over een lange afstand naar een andere plek op aarde te brengen. Dat zijn vaak suborbitale vluchten. Deze derde trap is eigenlijk bedoeld om iets niet langer meer in een suborbitale baan te brengen. Maar om het in een orbitale baan te brengen. Dus om ervoor te zorgen dat die niet tien minuten later weer ter aarde stort. Dat gebeurt in dit geval wel, want die derde trap heeft gewoon niet gewerkt. Dus hier zit waarschijnlijk wat nieuwe techniek in. Ja, dat is wel jammer voor ze. Je zou dan zeggen dat je toch een redelijke bewezen concept hebt als die raketten militaire actief zijn geweest. Ja, de eerste twee trappen doen het vaak ook perfect. Dat zijn vaste brandstof trappen. Dat zien we eigenlijk bij alle kleine bedrijfjes uit China op dit moment. Die werken allemaal met van het leger gekocht of gekregen oude intercontinentale raketten. Nou, dan heb ik nog een laatste nieuwsje uit China. Dat heeft te maken met een zeer... Hoe heet dat? Een zeer... Nou, het was een beetje een lansering waar heel moeilijk over werd gedaan. Het kwam er pas laat, kwamen er beelden naar buiten. En toen zagen we opeens een raket die heel erg leek op de raket waarmee de Shenzhou, de bemanne capsules, mee gelanceerd werd. En al snel bleek dat het een lansering was van de Chinese versie van de X-37B, een kleine ruimtevliegtuigje. De X-37B is een ruimtevliegtuigje van de Verenigde Staten. Hij is nu al een stuk op zes keer gelanceerd. En lijkt eigenlijk op een mini-space shuttle. En wij zagen dus ook een lansering van China van een dergelijk soort ruimtevliegtuigje. Die is al al twee dagen in de baan om de aarde heeft gedraaid. En vervolgens op een geheime militaire basis in binnen Mongolië weer terug naar de aarde kwam. Veilig is geland. Wat het nou precies is, we weten het nog niet 100 procent zeker. Experts denken dat het een ruimtevliegtuigje is geweest wat gelanceerd is. Zeker ook omdat in de afgelopen jaren er vaker beelden naar buiten zijn gekomen. We hebben een heel erg op de X-37B lijkend ruimtevliegtuigje met omgaan bommenwerper hing. Waarmee tests zijn uitgevoerd. Dat was de Shandong ruimtevoertuigje. Het zou best wel eens kunnen dat deze lancering de eerste versie was van dit ruimtevaartuigje. We weten het niet zeker, maar laten we het in de gaten houden. Nee, het is een space shuttle. Het lijkt er zelfs op dat ze er aan twee werken. Iets kleins en iets wat meer lijkt op de zenger van Duitsland uit de jaren 80 en 90. Eigenlijk twee ruimtevaartuigen die op elkaar zijn gestapeld. Waarvan de ene maar tot zo'n 40 kilometer hoogte gaat. En vervolgens zijn kleinere broertje de ruimte in schiet. Er zijn veel wilde concepten wat dat betreft in omloop. In ieder geval is na aanleiding van deze missie iets gefotografeerd op de landingsbaan bij de militaire basis Lop Nor. Waar in het verleden wel Chinese atombommen werden getest. En er is iets te zien op de landingsbaan wat er een paar dagen eerder niet was. Een klein stipje en daarachter nog meer stipjes. Maar van wordt gezegd dat zijn de voertuigen die ernaartoe zijn gereden om het veilig te maken en weer naar binnen te kunnen rijden. Maar geen enkel plaatje van de payload tot nu toe. Dit lijkt heel erg op hoe ruimtevaart in de jaren 87 in de Sovjetunie was. Geruchten alom, vage aanwijzingen, maar officiële informatie ho maar. Dus dat maakt het wel heel interessant en spannend. Al die lanceringen van de zomer deden mij ook een beetje denken aan de Russische ruimtevaart of de Sovjet ruimtevaart. Toen had je natuurlijk altijd bijna alle lanceringen aangeduid met de aandaling Cosmos. We zitten inmiddels op Cosmos 2500 nog wat. Dus er zijn nogal wat Cosmos satellieten gelanceerd. Dat was eigenlijk een soort van techmantel om er niet aan te hoeven geven wat voor soort satellieten gelanceerd was. Ik merkte dat van de zomer dat dat ook weer een beetje terugkwam, omdat vrijwel alle lanceringen tegenwoordig vanuit China, zeker van de aardobservatiesatellieten, met GaoFen worden aangeduid. Ik klinkt weer heel erg als zo'n deckmantel voor wat geheimere spionage satellieten. Voorheen was het Yaogan, nu is het GaoFen. Maar het zijn allemaal verschillende soorten satellieten die in allemaal verschillende banen om de aarde worden gebracht. Het ziet er inderdaad weer heel erg uit alsof we terug gaan naar de Sovjetpraktijken, waarbij niet de bedoeling was dat ook maar iemand wist wat er nou precies in een banen om de aarde werd gebracht. Nee, precies. Ze halen het lekker voor zich allemaal. Heel even over die ruimtevaartuigjes. Het verbaast mij enigszins dat als het ware naar dat format nog steeds gekeken wordt. Kunnen jullie iets vertellen over waarom eigenlijk na de Space Shuttle nog steeds als concept nog steeds een leven wordt gehouden? Ook bij de Amerikanen zelf? Ja, je hebt natuurlijk als enorm voordeel dat je precies weet waar je land. Dat zag je met de Crew Dragon van deze zomer. Je moet ergens op zee gaan liggen met je boot en hopen dat die in de buurt komt. En vervolgens duurt het een hele tijd voordat je er spullen uit kan halen. Laat het ding staan op het droge hebben. Dat is ook een van de aspecten waarmee de Dream Chaser wordt geadverteerd door Sharon Navada Corporation. Dat is die X-37B? Nee, dit is een ruimtevaartuigje wat notebenig gebaseerd is op een oud Sovjet ontwerp. Dat heeft meegemaakt in de race om NASA astronauten commercieel naar Space Station te brengen. Daarvoor is die niet geselecteerd, maar wel om de ruimte in te sturen. En de Dream Chaser en de X-37B? Ja, precies. Er vliegen nog steeds vleugels in de ruimte. Dat vind ik heel erg fijn, ik ben gek op die apparaten. Het grote voordeel is dat als je zo'n Dream Chaser is zou gebruiken om experimenten mee te doen, dat de eigenaars van die experimenten na de landing direct dat ding kunnen benaderen, hun spullen eruit kunnen halen en met resultaten aan de gang gaan. Daarnaast is het natuurlijk in het geval van mensen een veel comfortabeler vlucht naar beneden. Het is niet zo'n ontzettende belastende rit voor het menselijk lichaam, de verstellingskrachten zijn veel kleiner en je druint niet op de grond of in het water, maar je landt netjes op een landingsbaan. En daarmee heb je natuurlijk wel behoorlijk wat voordelen te pakken. Oké, helemaal bij. Maar die X-37B, daar was ik ook niet van bewust, Juring, want je net zei dat hij al zeven keer had. Volgens mij is hij op zijn zevende vlucht op het algemeen. Zo veel al. Oké, inderdaad, hij is vlak voor de zomer weer gelanceerd. Officiële missies of alleen maar testvluchten? Nee, dit zijn inmiddels, ja, we weten het niet zeker. Laten we ervan uitgaan dat het inmiddels al officiële missies zijn. Ja, dit zou je wel operationeel kunnen noemen. Het grappige is dat hiervan eigenlijk niet duidelijk is of het de Air Force nou gaat om het feit dat het een herbruikbaar ruimtevaartuig is, of dat ze gewoon een makkelijke manier willen hebben om regelmatig nieuwe dingen in de ruimte te kunnen testen en die ook weer terug te krijgen. Het zou best eens kunnen zijn dat het echt alleen maar om de payloads gaat en dat dit toevallig ook weer die voordelen biedt van nou, het komt netjes op een landingsbaan terug, je kan er snel bij en de boel opbergen voordat er ook maar pottenkijkers door kunnen hebben wat er in de hand is. Dat is een aspect wat zijn voordelen heeft, dat blijkt. Oké, nou, helder, grappig. Je kan een hele uitzending maken alleen maar over die kleine spacevluchtjes. Dat moeten we zeker een keer doen. Alle verschillende zoals die ene Russische, daar hebben we het wel eens over gehad, over die ene Russische space shuttle die je nooit gebruikt hebt. Ach, de Buran. Nou, voor een andere. Juri, had jij nog een lijstje of niet? Jazeker, ik had nog wel een lijstje. Wat mij nog wel een interessante leek is om het van China even naar Rusland te gaan. Oké. Ik zag namelijk een paar weken geleden opeens nieuwsberichten over een nucleaire space tug, oftewel een satelliet die op nucleaire energie werkt. Dat is natuurlijk iets wat als een soort van heilige graal wordt gezien in de ruimtevaart, omdat je daarmee bijna ongelimiteerde energie kan opwerken, zelfs als je ver van de aarde bent, ver van de zon bent en zelfs als de zon niet meer zichtbaar is. Dus daar zijn al jaren eigenlijk al sinds het begin van de ruimtevaart zijn daar landen mee bezig. Amerika heeft een paar keer een testvlucht gemaakt met door nucleaire reactors aangedreven satellieten. De Russen hebben vanaf de jaren zeventig zelfs structureel spionage satellieten in de baan onder aarde gebracht met een kleine nucleaire reactor erin. Dat waren kleine spionage satellieten. Nou, flinke spionage satellieten om bijvoorbeeld de bewegingen van de Amerikaanse vloot in de gaten te houden. En dat bleek ook al dat het niet altijd even goed ging, want in 1977 is er een keer tijdens de lansering iets misgegaan met zo'n nucleaire satelliet. En die is toen in stukken geworsten boven het noorden van Canada en heeft daar een flink oppervlakte besmet met radioactief materiaal. Dus het heeft zo zijn nadelen. Ik denk dit is ook wel een beetje de reden geweest waarom het nooit echt helemaal van de grond is gekomen. Maar je ziet toch steeds weer dat er ideeën naar boven komen om bijvoorbeeld bebande ruimteschepen aan te drijven met een nucleaire reactor of om satellieten ver van de aarde te brengen met een nucleaire reactor. Alleen echt concreet werd het nooit. Totdat we dus van de zomer opeens foto's kregen van KB Arsenal. Dat is een Russisch bedrijf dat al wat al langer bezig is met nucleaire propulsie. En zij hadden opeens foto's van de fabrieksvloer waarin een nieuw concept werd getoond. De TEM. De TEM is eigenlijk een nucleaire reactor die een flinke output heeft, dus waar veel energie uit kan komen. Met daar aan een enorm gevaarte om ervoor te zorgen dat hij niet overhit raakt. Het ziet er fascinerend uit. Ik zal de foto's ook delen in de show notes. En meestal zijn dit soort plannen van Rusland, zie ik ze in een PowerPoint of zie ik ze genoemd worden door een baas van de Russische ruimtevaartindustrie. Dan denk ik altijd show me the hardware, want ik geloof nooit dat het ervan komt. Maar nu hebben we dus echt de hardware gezien. Het doel is ook echt dat KB Arsenal de eerste testen mee gaat uitvoeren. Het is wel een dingetje. Hij is 20 tot 30 ton gaat hij wegen. Dus het is niet iets wat je met gemak in de baan om de aarde brengt. Wie weet kan dit wel weer de hele interesse in door kernenergie aangedreven satellieten of ruimtevaartuigen weer een boost geven. En wie weet komen we hier ook wel weer richting een ruimtevaartuig wat niet alleen maar afhankelijk is van elektriciteit of van toch snel opgebruikte chemische brandstoffen. Dus wie weet waar dit toe leidt. Ik vond het fascinerend om te zien. Ja, heel fascinerend. Ik zie wel dat het is. In het ongeluk waar je over vertelde. Daar zijn vijf doden bij gevallen. Toch nogal. Ach, dat wist ik niet. Maar vijf nucleaire engineers. Ja, dat is wel een heel goede idee. Vijf nucleaire engineers. Ja, hoe die in een rocket en gen explosion. Hebben berd in Sarov, een dichtstuin waar nuclear warheads zijn gemaakt. Volgens mij is dit weer een andere. Dat ging natuurlijk vaker mis. Ik denk misschien voor de geïnteresseerde zoek ook eens de nederlien ramp op. Dat was een ramp waarbij tijdens het tanken een intercontinentale raket opeens vlam vatte. Terwijl een groot deel van de legertop stond toe te kijken samen met andere soldaten. En dat eindigde ook in een ramp. Dus de Russen hebben hun geschiedenis wel met dit soort rampen. Maar dit was volgens mij een ramp in Canada waar geen doden zijn gevallen. Maar waarbij wel een internationaal diplomatiek incidentje uitkwam. Het was groot nieuws destijds. Dat kan ik me nog wel herinneren. Het voordeel wat de Russen natuurlijk hebben is dat ze zich niet zo ontzettend veel van publieke opinie hoeven aan te trekken. Als dit soort plannen in Amerika zouden worden gemaakt dan zou Kennedy Space Center direct vol staan met protesten. Stel je voor dat zo'n lancering misgaat. Wat gebeurt er dan met de reactor die aan boord zit? Destijds toen Rijmschip Galileo werd gelanceerd waren er inderdaad flinke acties tegen de aanwezigheid van zo'n nucleaire reactor in het schip. Amerikanen hebben altijd gezegd dat de nucleaire brandstof in kleine bolletjes zit die zo goed als onvernietigbaar zijn. Op die manier konden ze dat een beetje tegen gaan. Maar de Russen kunnen natuurlijk gewoon doen wat ze willen. Hun lanceerbases liggen ook nogal afgelegen. Daar komt de pers echt niet kijken als er een paar mensen met een spandoek staan. Het is heel interessant. Potentieel kan je er verschrikkelijk veel mee. Niet alleen militair maar zeker ook civiel. Heel interessant ontwikkeling. Kan die nou heel ver? Is dat wat gezegd? Een soort van oneindige range? Je hebt natuurlijk ook te maken met de halvewaarde tijd. Op een gegeven moment wordt de output van zo'n nucleaire reactor steeds minder. Maar je kan er wel ongelooflijk veel verder mee dan met de huidige technieken. Je kan nu ook eigenlijk kiezen om jezelf voor te bewegen uit twee technieken. Je kan chemische raketten hebben. Raketten die op basis van vloeistof, brandstof werken. Dat kan zeer giftige hydrosyn zijn. Of dat kan gewoon een mengsel tussen vloeibare waterstof en zuurstof zijn. Aan de andere kant heb je nu dat er steeds meer elektrische raketten in omloop komen. Dat zijn motoren die werken met gas. Waar elektriciteit bij komt. Waarbij een soort van plasma of ionistroom uit een raketmotor komt. Die zorgt voor een hele lichte voortstuwing. Dus over een hele lange tijd heb je een hele lichte voortstuwing. Dat is natuurlijk perfect voor satellieten die in een geostationaire baan om de aarde zitten. Die alleen af en toe even een klein tufje nodig hebben om weer in de juiste baan te komen. Maar ja, wil je een groot schip 30-40 ton richting Mars krijgen. Dan moet je wel heel veel elektrische motoren op hebben zitten. Of heel veel brandstof meenemen. En in dat geval kunnen dit soort nucleaire raketten natuurlijk een uitkomst bieden. Omdat je gewoon ongelooflijk veel meer energie ermee wekt. En het nadeel van zonnepanelen is dat hoe verder je van de zon afkomt, hoe minder ze opbrengen. En hoe minder elektrische energie je dus ook weer kan omzetten bij zo'n elektrische motor. Ja, dat is het probleem waar Voyager mee kampt. Dat op een gegeven moment de plutoniumreactor gewoon opraakt. En dat dan gewoon de spanning te laag is. En dan moet je spullen gaan uitzetten en zo. En dat is onwenselijk als je een lange missie doet. Dat was natuurlijk nog maar een hele kleine plutoniumreactor. TAM heeft een veel grotere output. Ik leer een hoop vandaag jongens. Luc, je had ook nog iets over het ISS. En allemaal mooie filmsterren die er heen gaan. Ja, het entertainment-hoekje gaat u aanbreken. Leuk, leuk, leuk. Het is allemaal niet verschrikkelijk serieus, maar wel heel erg grappig om te zien. Space Hero, dat wordt de titel van een reality show. Die als de Amerikanen hun zin krijgen binnenkort op de tv komt. En de hoofdprijs daarvan is dat de winnaar een trip naar International Space Station krijgt. Dat zou dan in 2023 moeten gaan gebeuren. Een trip van een dag of tien. En hier duikt ook weer de naam Axiom Space op. Die hebben we inderdaad al eerder gehoord. Die wordt in verband gebracht met niemand minder dan Tom Cruise. Die een volgende film aan boord van Space Station gaat opnemen. Mission Impossible toch waarschijnlijk? Nee, volgens mij juist niet. Het wordt weer heel iets anders. In ieder geval zou die al de tickets hebben om in de herfst van volgend jaar samen met zijn regisseur Doc Lyman en misschien nog een andere actrice, dat is niet helemaal duidelijk, met een Crew Dragon naar Space Station te vliegen. Daar moet dan in ieder geval een deel van een actiefilm worden opgenomen. Inmiddels is er ook al bekend geworden dat die Crew Dragon onder commando zal staan van meneer Lopez Alecria, een ex-NASA astronaut die een aantal keren op shuttle en Space Station heeft gevlogen. Dus dat wordt ontzettend spannend. Nou ja, het leuke feit dat vorige week er een berichtje van Roscosmos kwam, dat de Russen een plan hebben om een film op te nemen aan boord van Space Station. Wat origineel kan je zijn? Staat de audio nu op rewind? Hoor ik nu hetzelfde weer? Nee hoor. Nee. Ik moet even mijn ogen op de zendcaster. Nee, dit gaat om iets heel anders. Met de poetische Russische naam Vziof, oftewel uitdaging in het Nederland. Zou meneer Klim Shepchenko, die recentelijk ook de film Salyut 7 heeft gemaakt, gebaseerd op het waar gebeurde verhaal van de redding van het ruimtestation, die wil ook in het najaar van 2021 een film op gaan nemen aan boord van Space Station. Daarvoor wordt ook een wedstrijd opgezet. Alle Russische onderdanen mogen zich in de strijd werpen. Het interessante feitje is dat een van de producenten van die film, meneer Dmitri Rogozin, is, oftewel de baas van Roscosmos. Nee, weer hij. Hij komt nu ongeveer elke week langs. Precies, hij weet zichzelf altijd goed in de picture te krijgen. Hij heeft lekker de stangen overal. Ja, absoluut. Hij maakt zichzelf niet ontzettend geliefd. Ik kan me ook hier voorstellen dat dit heel erg smaakt naar de oude Sovjetpraktijken, van het afsnoepen van een primeur, wat de Russen natuurlijk herhaaldelijk hebben gedaan bij de Amerikanen. Niet alleen helemaal in het begin dat ze de eerste kunstmaan, de eerste mens en de eerste vrouw in de ruimte hadden. Maar zelfs tot in de jaren 80 ging dat door. Toen de Russen dat doorkregen, dat de Amerikanen een plan hadden om tijdens een shuttlevlucht een dame een ruimtewandeling te laten maken, hebben zij als de sodemieter een van hun kandidaten de ruimte ingestuurd en zij waren lekker net wat eerder. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hier weer precies hetzelfde speelt. Nee jongens, die primeur moet ook in de omgeving van Moskou in de boeken terechtkomen en niet in Amerika. We zullen zien wat het allemaal gaat worden. Misschien is corona net op tijd voorbij, zodat we lekker met z'n allen ons kunnen verlekeren aan echte ruimtevaartfonds in de bioscoop. Het gaat dus druk worden met toeristen in het ISS? Ik vind het wel grappig dat het ook Tom Cruise is. Ik zit ook op IMDB even te kijken naar die Doug Liman. Hij is van The Edge of Tomorrow en The Born Supremacy en Born Identity. Het lijkt soms dus samen dat ze dat project een beetje aan het trekken zijn. En die Tom Cruise, ik vind het zo grappig, die probeert zichzelf een beetje te branden als een soort van de Amerikaanse Jackie Chan ofzo, iemand die zijn eigen stunts altijd zelf doet. Dit is wel de ultieme stunt. Het zou wel de ultieme stunt zijn. Voorlopig heet het ook nog het Untitled Tom Cruise Slash SpaceX Project. En de enige mensen die erop staan zijn Tom Cruise zelf en die Doug Liman met zweetjes. Dus ik ben heel benieuwd wat dat betekent. Wie weet wat we allemaal nog kunnen gaan verwachten. In afgelopen juni heeft NASA bekend gemaakt dat als onderdeel van het Earth Orbit Commercialization Plan dat er twee privé vluchten van astronauten naar ISS per jaar mogen worden gemaakt. Dus dat gooit de boel redelijk open. Ik kan me voorstellen dat het niet alleen over entertainment zal gaan. Ik kan me niet indenken dat NASA daar alleen maar vanuit gaat. Die plaatsen kunnen natuurlijk ook gewoon worden ingenomen door bijvoorbeeld mensen van fabrieken, instituten die iemand aan boord van Space Station willen hebben om een experiment uit te voeren of iets te laten bouwen of iets dergelijks. Maar ja, als je het geld op tafel legt dan kan je dus ook zelf gaan. Dat kost een paar miljoen toch? Ja idea. Je moet wel in de orde van grootte van 50 miljoen dollar denken. 50 miljoen per stoel? Ja, dus ik zal nog eventjes verder moeten sparen voordat ik meteen... Ja, dat is echt onantrekkelijk veel. Nogal ja. Ik las trouwens dat er eind 2021 er ook nog eens een andere Soyuz capsule met toeristen naar het ISS gaat. Dus het wordt echt druk. En daarin zit ook een Duitse astronauten. Er was ooit een programma dat heette Die Astronautien. Ja, ja precies. Dat was een wedstrijd in Duitsland om de volgende Duitse vrouw de ruimte in te sturen. En daar is weer naar uitgekomen Johanna Meisliner. Zij is een piloot. En zij gaat dus eind volgend jaar ook als toerist naar het ISS. Volgens mij is er nog een plekje vrij in haar vlucht. Nou, ja, met de pet rond en maar. Het zou wel eens dun zijn om inderdaad een van de space cowboys daar aan boord te hebben. Ik ben wel vrijwilliger hoor. Kijk, dat verbazen we niet. Ik ga wel. Ik weet niet of het bij jullie afgelopen zomer bij kampvuurtjes was. Maar ik heb veel feestjes de afgelopen jaren langs wel komen. Zou jij naar Mars willen? Ik vond het heel leuk dat die discussie überhaupt gevoerd wordt. Want dat was tien jaar geleden niet zo. Zou je naar Mars willen, Juri? Een goede vraag. Ja, ik zou het wel willen, maar ik weet niet of ik het zo durf. Zeker niet. En jij, Luc? Ik vind het een lange vlucht. Dat is ook mijn probleem. Mij wordt ook vaak gevraagd of ik de ruimte in zou willen. Ja, maar dan maximaal drie maanden, denk ik. Op een gegeven moment wil je ook gewoon weer lekker voelen dat je in een bed ligt met een deken op je. Je wil de natuur opsnuiven. Je wil gewoon weer eventjes alleen zijn of een ommetje maken. Wat dat betreft, dat zit er nog wel in dat ik dat tijdens mijn leven ga meemaken. Dat je misschien een toeristenvlucht met een maandlanding kan kopen. Dat lijkt mij het ultieme. Een stuk praktischer, hè? Zeker. Dat is maar drie dagen vliegen. Dat is wel waar, ja. Mars op en neer. Zelfs zonder landing ben je al negen maanden onderweg. Als je wat uitgebreide in het rode stof wilt rondneuzen, dan ben je drie jaar van huis. Dat vind ik toch ook net een beetje te ver. Je wilt eigenlijk gewoon even een selfie met de aarde. Daar gaat het eigenlijk om. Je wilt even op de maand staan en zo, yay, ik sta op de aarde aan. Ja, precies. Even zien wat Armstrong zag. En dan weer naar huis. Ja, daar doen we het voor. Lijkt me wel. Ik zou het wel willen, ook Mars inderdaad. Maar het gaat mij voornamelijk om één. Ik wil ook terug kunnen. Dus niet dat het dan is. Ik word weggeschoten en dan in een tonnetje wachten tot je dood gaat. Lijkt me niet fijn. En inderdaad, dag één, dag twee, dag drie van reizen naar Mars zijn misschien zo spannend en boeiend. En er is van alles aan de hand. Maar op een gegeven moment weet je het wel. In een vacuum, je ziet alleen maar de aardes, dat het kleiner en kleiner en kleiner worden. En je ziet Mars eigenlijk pas op het einde steeds groter en groter en groter worden. En het internet zo isolerend daar. Dat kan ik me ook voorstellen. Dat je gamen, dat zou dan wel... Ja, maar je krijgt ook een ping van 20 minuten. Dat is pittig als je in een deathmatch met je vrienden zit. Dat is wel een mensdienst. Ja, oké, ik ben verkocht. Ik ga niet naar Mars. Het is ook reuze onpractisch. Als je wat bij Amazon wil bestellen, ja joh, dat gaat jaren duren. Dat is een hele aanschuldig. Ik wil met raket en drone bezorgd. Je weet het maar nooit hoe snel dingen ontwikkelen. Oké, nou ja. De maan dus. In ieder geval de maan willen we allemaal wel. Of durven, is die raket lancering zelf iets dat je lastig vindt? Nee, dat lijkt mij de ultieme kick. Ik kan me niks meer voorstellen dan door elkaar geschut te worden en op een pilaar van vuur de lucht in te gaan. Zeker. Kijk, Luc, kijk. Poëtisch. Juri, jij zei van niet de eerste vlucht die je wil hebben. Nee. Ik ben dan ook alweer zo'n risico meidend dat ik niet op de eerste vlucht van een raket zou willen. Ik zou wel graag willen dat er een paar andere mensen mij voor zouden gaan en dat de eerste kinderziektes eruit zijn gehaald. Dus zo'n watje ben ik dan ook alweer. Op een kinderziekte de lucht in wordt geschoten. Het lijkt me een gezond houding, ja. Nou fijn dat we iedereen onderwekkend hebben, alleen Herbert nog even. Ik denk dat hij neerzegt. Die moeten we ook nog even uitvragen, zeker weten. Waren we dan verder door al onze nieuwtjes heen? Want zelfs de Starlink IPO die hebben we ook gehad. Ik heb er nog twee. Ik heb er nog twee. Kom lekker op. Jongens, Herbert is er niet bij. Herbert is er niet bij. We kunnen makkelijk over een uur. Ja, papa wordt toch niet kwaad. Gelijk even. Precies. Ik heb nog twee kleine nieuwtjes hoor. Ik ben er zo doorheen. Maar het ISS is lek. Ja, het ISS is lek. Ja, maar hebben we daar niet eerder al over gehad? Een maand geleden ofzo? Ja, dat klopt. En ze zijn al een paar maanden bezig om te vinden waar dat lek nou zit. Ze zien gewoon op alle meetinstrumenten dat er lucht ontsnapt naar buiten. En ze zijn al een paar maanden bezig om steeds in één module te zitten en de rest af te sluiten. Ja toch, dan gaan ze reizen van de ene kant naar de andere kant toe. Ja, ze reizen in een weer. Er zijn ook wat beschuldigingen over en weer geweest tussen Rusland en de Verenigde Staten. Het zou misschien wel in het Amerikaanse gedeelte liggen. Zvesta is lek. Daar zijn we nu achter. En het is best wel groot lek ook. Het gaat volgens mij één kuub per dag naar buiten. Wat best wel serieus lek is. Ze weten dus dat het in Zvesta zit. Dat is één van de Russische modules van het ISS. Ze weten dus nog niet precies waar het zit. Het is ook niet verbazingwekkend. De spullen beginnen oud te worden. Zvesta is bijna 20 jaar oud. Maak de vergelijking maar eventjes. Dat je met je Fiat Panda op een dag begint te rijden. En dat gewoon 20 jaar vol houdt. Zonder uit te stoppen. Daar heb je het ook wel over aan werk. Nou ja, oké. Een willekeurige middenklasser. Het staat wel constant in bedrijf. En zeker ook die basismodule. Die Zvesta heeft natuurlijk ontzettend veel koppelingen meegemaakt. Op een gegeven moment is het dingetje wel op. En het is er hopen dat het makkelijk te repareren is. En dat volgende lekken kunnen worden voorkomen. Want dat is wel een probleempje. Het hoofdcomputersysteem van ISS zit aan boord van Zvesta. Dus je kan niet zeggen van nou jongens we gooien die module er gewoon af. En dat is een beetje de makken met die twee grote Russische modules. Die vormen de kern van het station. Ik ben ook wel benieuwd hoe ze dit nu verder gaan oplossen. Want ik kan me voorstellen dat je eerst wel rete warelek zit. Maar zie je dat maar eens te repareren. Zeker als je aan de buitenkant erin moet. Er zit nogal wat beschermlagen overheen. En van binnenuit is het hetzelfde verhaal. Want de kans is heel groot dat er allerlei apparatuur of bescherming voor zit. Dus pak de gereedschapskist maar. Dan wordt het een uitdaging om dat op te lossen. Volgens mij hebben we in de geschiedenis van de Ruitenvaard... één keer eerder met een lek te maken gekregen. Maar verbeteren we dat als het niet zo is. Volgens mij was dat in Mir. Dat op een gegeven moment een progress-bevoorradingsschip tegen de module Specter aanbodste. En dat de astronauten toen hoorden en heel snel dat stukje van Mir hebben afgesloten. Ik weet alleen niet of ze dat later nog hebben kunnen repareren. Nee, ze hebben het lek niet kunnen vinden. Daar is toen de meest bizarre ruimtewandeling ooit uitgevoerd. Namelijk in het ruimtestation. Het ding stond dus inderdaad binnen de kortste keren gewoon helemaal vacuum. Toen zijn er twee cosmonauten in volledige uitrusting voor een ruimtewandeling. De module binnen gegaan, hebben gezocht of ze het konden vinden. Is helaas niet gelukt. Toen ze het luik achter zich dicht deden is dat ook nooit meer open gegaan. Heel erg zonde, want die Specter module was geloof ik twee of drie jaar oud pas. Toen ze het op die manier uiteindelijk verloren is gegaan. Ja zonde, het blijkt niet altijd goed te gaan. Had jij nog een tweede nieuwtje? Ja, ik ben heel benieuwd naar deze cliffhanger. Jorrit Gaals op Cape Canaveral. Het is totale Gaals op Cape Canaveral. Ik zit al dagen te wachten op vier lanceringen die van de Oostkust van de Verenigde Staten plaats moeten vinden. Het is werkelijk waar bijna komisch om te zien hoe elke lancering steeds een dag of twee dagen wordt uitgesteld. Daarmee de andere lanceringen ook weer uitsteld. Dit is nu al bijna een week gaande. Wat er gelanceerd moet worden zijn. Een enorme spionage satelliet op de Delta Heavy. Die moest eigenlijk van de zon nogal gelanceerd worden. Daarna is het een keertje bijna gelukt. Ik weet niet of jullie nog herinneren dat er op een gegeven moment een spectaculaire pijnlansering was. Vuurbal en al. Het leek erop dat die weg ging, maar het lukte niet. Daar moest dat vervangen worden in de lanceerbasis waar die op stond. Vorige week ook weer geprobeerd van het weekend geprobeerd. Steeds weer nieuwe problemen die opkomen dagen. Het weer werkt ook niet mee op Cape Canaveral. Dat moet ook toegegeven worden. Hier wacht ik dus op. Vervolgens wacht ik op de volgende lanceering van Starlink. Falcon 9 die van Cape Canaveral op moet stijgen. Zou eerder deze week volgens mij maandag overdag gelanceerd moeten worden. Ook weer op het laatste moment uitgesteld door het slechte weer. En is nu later deze week gepland. Op dezelfde dag staat nu een andere lanceering van SpaceX gepland. Twee op één dag. Dat we het ooit nog mogen meemaken. Dat is een lanceering van een nieuwe navigatiesatelliet. Een nieuwe GPS satelliet. Ook die is alweer een of twee dagen uitgesteld. Die is ook van SpaceX. Ook een Falcon 9. Dus misschien 2 op één dag. En dan een dag later, 2 oktober staat die nu gepland. Er staat een Antares raket gepland. Niet vanaf Cape Canaveral. Maar een stukje noordelijker langs de oostkust van de Verenigde Staten. En die gaat een nieuwe Cygnus bevoorradingscapsule richting het ISS brengen. Er hoeft maar eentje weer tegen het probleempje aan te lopen. Je krijgt weer een soort van haasje over. Waarbij een andere misschien naar voren wordt gehaald. Een andere lanceering. Misschien een andere weer naar achteren wordt geschooven. Dus het is echt totaal chaos. Ik heb het te doen met de mensen van het leger. Die dit allemaal in de juiste banen moeten gaan leiden bij Cape Canaveral. Ja precies. Het is een hele drukke boel op het ogenblik. Het levert wel gigantisch mooie plaatjes op. Ik zag vandaag foto's van de Delta Heavy in ze lanceertoren. Met de donkere luchten en grote bliksemschichten eromheen. En een ander plaatje gaf ook een heel mooi beeld. Inderdaad op platforms die of naast elkaar liggen. Of in ieder geval heel dicht bij elkaar langs de kust van Florida zitten. Van twee Falcon 9 raketten tegelijkertijd op het platform. En volgens mij hebben we dat ook nog niet eerder gezien. Nee dit zijn mooie beelden. En voor de liefhebbers. Ik raad het wel aan om een keer een Delta Heavy lanceering te zien. Want het is een beest. Als hij lanceert zet hij zichzelf eerst in de fik. Wat ook een vrij spectaculair beeld oplevert. Maar daarna is het echt een beest wat de lucht in gaat. Het is een heel indrukwekkend ding. Het is heel erg jammer dat hij op het moment van uitfaseren staat. Want het is een visueel spektakel. Op de begroting is het ook een beest. Dat gaat vaak samen ja. Ik stond een jaar of twee geleden of zo. Stond ik in Los Angeles aan de kust te wachten. Op een Delta Heavy lanceering. En dan had ik nog een andere lanceering. Van vandaar van de buren. Vandeburg. De avond van tevoren stond ik in de buurt van Vandeburg. De volgende dag moest ik weer in Los Angeles zijn. Ik stond gisteren op een raketlansering te wachten. Die werd gecanceld. We kunnen weer even naar het strand rijden. En toen kwam hij dus weer niet. Ik zat dus te wachten op die vuurbal. Ik had iedereen lekker warm gemaakt. Het is niet zomaar een raket. Maar niks van alles. Hij is uitgegaan. Het pijnlijke plekje werd weer. Ja, zo'n teleurstelling kan je met veel alcohol goed maken. Overigens de missie, de satelliet die gelanceerd wordt door deze Delta Heavy. Is ook een fascinerend stukje techniek. Het is een Orion spionage satelliet. Weer als spionage. Hij heeft als doel telefoonverkeer en alle mobiele verkeer. Om dat te kunnen onderscheppen. Het is een zwaar ding. Het is een groot ding. Maar het meest fascinerende aan deze satelliet is dat hij een enorme antenne kan uitklappen. Een antenne die een doorsnede heeft van 100 meter. Dat is nogal een ding. Het is niet gering inderdaad. Dat is een hele hoop opvouwwerk. Maar je hebt toch alles toch wel encryptet? Dat wordt weer teruggezet naar de NRO. De National Reconnaissance Office. En ongetwijfeld hebben die de juiste codes om alles te kunnen decrypten. Oh man. Oh man. Ja, dit valt tegen. Deze moet ik even verwerken. En het is ook een heel netwerk. Dat Orion niet gewoon één satelliet. Het is een genius constellatie van afsluisteren. De komende jaren staan er nog meer Delta 4 gepland. Waarschijnlijk ook allemaal met nieuwe Orion satellieten. Die ook ons in de gaten gaan houden. Nou, heel geveilig gevoel. Laten we daar maar wel afsluiten. Dank u wel. Staat voor het in de gaten houden van ons.