Ruimtetoerisme, spectaculaire beelden uit de ruimte en nog meer wilde SpaceX plannen

Welkom bij Space Cowboys. Ik heb geteld, nummer 46. Kijk, nu weten we het. Dat is Juri, Joeri Nortier. Hoi. Welkom. Luc van den Abeelen. Ik ben er ook weer. Is er ook weer. Geweldig. En we zitten bij elkaar. Het is wat dat betreft post corona, maar nog niet echt natuurlijk. Alleen wat onze opneemomstandigheden betreft. Nou, aan de hoeveelheid nieuws van de afgelopen twee weken te zien is alles weer in full swing in de ruimte van de wereld. Ik voorspel trouwens dat corona daar nog bij genoemd gaat worden. Ik denk het ook. Maar eerst maar eventjes een kort rondje om te weten wat er in het fatsoet. Juri, wat heb jij? Nou, waar ik het in ieder geval over zou willen hebben is bij Jiao, of bij Dou. Ik weet niet precies hoe je het uitspreekt, maar dat is de Chinese variant van GPS. Die is af. Laten we het daar eens over hebben. Ja. We zullen het ook hebben over 5G. Wat voor effect dat heeft in Amerika op de satellietboeren daar. En misschien om om af te sluiten ook nog iets over kleine microsatellieten die gelanceerd gaan worden vanuit Guiana. Goed zo. Dat zijn mooie onderwerpen alvast, Luc. Een opmerkelijke vacature van SpaceX. Ze zoeken eigenlijk zeevaarders. Nou, dat is wat ongebruikelijk. Verder heeft NASA een nieuw hoofd voor hun bebande ruimtevaart gevonden. En er zijn wat meer details bekend geworden over het nieuwe Russische ruimteschip, de Oriol, die uiteindelijk te serieus moet gaan vervangen. Veelzijdig. Ik heb de James Webb Space Telescope, die weer is uitgesteld, niet gelanceerd gaat worden in maart 2021. Intussen een behoorlijke tien jaar achter op schema. Om van het budget maar te zwijgen, daar komen we zo over te spreken. En er is een nieuw speler op het gebied van ruimtetourisme. Kijk. Ja, zal ik straks allemaal verklappen. Jury, jouw eerste onderwerp. Zullen we het er even over bij doen? Het Chinese GPS systeem. Ik ben meteen geïnteresseerd om iedereen. Liggen ze voor op Europa bijvoorbeeld, op Galileo? Nee, Galileo is inmiddels ook af. Is af? Ja, sorry, dat heb ik me verraad. We hebben nu eigenlijk drie volledige GPS systeem in de wereld. We hadden natuurlijk al tijdelang GPS, het Amerikaanse systeem, dat eigenlijk al sinds 70, 80 jaar operationeel is en constant wordt aangevuld. Twee jaar geleden was Galileo, het Europese navigatiesatellitsysteem, online gekomen. De vraag die ik daar dan meteen over heb is, wie gebruikt dat dan? Kan ik dat gebruiken? Volgens mij inmiddels zijn de meeste mobiele telefoons ook klaar voor Galileo. Dus als je GPS gebruikt op je telefoon, dan kan die ook gewoon Galileo erbij pakken. En sinds eerder deze week is eigenlijk Baidu, de Chinese versie van de GPS of Galileo, is inmiddels ook online. Want de laatste satelliet die nodig was om de hele constellatie compleet te maken, die is afgelopen maanden gelanceerd en is op weg naar zijn finale plek in de ruiten. En is dat dan de laatste van het hele stel of de laatste die nodig was om een werkend systeem te creëren? De laatste van het hele stel. In de toekomst zullen er nog veel vaker lanceringen komen voor Baidu, want de constellatie moet geupdate worden, er moeten gewoon nieuwe satellieten gelanceerd worden om ervoor te zorgen dat alles gewoon volledig blijft. En het is nu compleet, dus ook de Chinezen hebben nog een belangrijk systeem. Ik moet er trouwens bij zeggen, we missen er nog eentje. Rusland. Rusland heeft namelijk ook een werkend satellietnavigatiesysteem, GLONASS heet dat. Is een tijdje geleden, eigenlijk al sinds de jaren 80 operationeel, toen begin 2000 liep het even niet zo lekker qua funding voor dat systeem. Een aantal satellieten nam terug, wereldwijde dekking liep ook terug, was op een gegeven moment incompleet, maar sinds een jaartje of 5, 6 hebben ze dat ook weer aangevuld en is dat ook operationeel. Dus we hebben er vier op dit moment. Zo, en zo'n Chinees systeem kan dat ook opduiken in onze mobieltjes? Of is dat te ver van het bed? Is dat andere technologie of niet toegankelijk, bieden ze het niet aan? Nee, in theorie kan dat ook gewoon gebruikt worden. Heel vaak heb je bij satellietnavigatiesysteem dat er een militaire component in zit en dat er een burgercomponent in zit. Zo heeft GPS dat ook. Bepaalde frequenties van het GPS systeem zijn alleen beschikbaar voor het leger. Vaak in lagere resolutie ook voor burgers. Inderdaad. Nou, het Europese Galileo navigatiesysteem is volledig openbaar, dus daar zijn alle signalen gewoon voor iedereen beschikbaar. Ik kan me voorstellen, ik weet het niet 100% zeker, maar ik kan me voorstellen dat het Chinees systeem op deze manier ook werkt. Dat bepaalde frequenties alleen beschikbaar zijn voor het leger en dat andere onderdelen voor burgers ook beschikbaar zijn. In theorie kunnen onze mobieltjes hier ook gewoon gebruik van maken. En hebben we dus inmiddels het een en ander te kiezen om ons mee te laten navigeren. Ja, op zich, dat is leuk om te weten. En misschien voor het geval dat, maar op zichzelf. GPS werkt altijd. Nou, het werkt dus altijd in vredestijd. Op het moment dat onverhoopt Amerika ergens ontzettend de oorlog gaat lopen stoken, is het maar één knopje indrukken en wij hebben hem niks meer. Dan hebben zij de volledige bandbreedte over. Dus het verbaast me eigenlijk dat er in Europa niet een hele brede roep is naar de bevolking van en naar de leveranciers van de grond. Kies voor Galileo. Dan ben je altijd van nauwkeurige data. Dat was natuurlijk ook de hele reden om Galileo op te zetten. Om niet meer 100 procent afhankelijk te zijn van de Amerikanen. Want het is niet alleen dat we het gebruiken voor Google Maps. Stel, alle Pintransacties moeten ook voorzien worden van een GPS-stamp erop. Anders zijn ze niet valide. Dus stel, er is opeens geen satellietnavigatie meer. Of terwijl die systemen vallen uit. Dan is ook onze Pintransactiesystemen werken gewoon helemaal niet meer. Dus het is nog best wel een flinke impact die het kan hebben. En juist om die redenen hebben heeft ook China ervoor gekozen om een eigen systeem in het leven te roepen. Waardoor ze niet meer afhankelijk zijn van de Verenigde Staten voor hun navigatiesystemen. Ik kan op mijn mobieltje alleen maar bij locatie aan of uit kiezen. Ik nodig iedereen uit. Ook iedereen die luistert. Check het eens even in je telefoon. En laat eventueel aan ons weten of je andere opties hebt dan alleen maar aan of uit. Of je kunt kiezen voor welk navigatiesysteem je wilt gaan gebruiken. We hebben ook nog twee regionale satellietnavigatiesystemen. Want Japan heeft bijvoorbeeld het probleem dat zij vaak in steden enorm hoog gebouwen staan. Waardoor de huidige systemen niet altijd even goed werken. Dus ze hebben een paar extra satellieten gelanceerd die specifiek boven Japan zitten. En die eigenlijk de bestaande satellietnavigatiesystemen verbeteren. QZSS heet het, Quasi Zenith Satellite System. En dat zorgt ervoor dat in Japan de dekking van GPS eigenlijk verbeterd wordt. Alsof je een wifi-router en dan een enhancer erbij zet. En ik hoor jou zeggen quasi zenith. Dus ze staan min of meer recht boven iedereen. Ja, ze zitten in een baan om de aarde. Dat ze eigenlijk altijd boven Japan zichtbaar zijn. Ja, semi geostationair inderdaad. En India heeft ook zijn eigen systeem. Indian Region Navigation Satellite System volgens mij. Dat zijn ook een stuk of zes satellieten die ervoor zorgen dat in India de dekking juist weer perfect is. Dus ook geavanceerder dan wat GPS tot nu toe daar kan bereiken. Mooi verhaal. Dat is het wat... Wat GPS betreft navigatiesatellite systemen lijkt me dit bevoelt om de jaren. Nou ja, het is wel weer een van de vele lanceringen van China. Het is werkelijk. Je kan geen week eventjes niet kijken of ze hebben weer iets omhoog geschouwd. En overigens, dat zullen we ook in de show notes erbij zetten. Dit was ook wel weer een spectaculair einde van deze lancering. Want deze werd gelanceerd vanuit Xishang. Dat is een lanceerbasis midden in China. En elke keer als daar iets gelanceerd wordt, dan worden de lege rakettrappen... ...ergens bovenland gedropt. Dat heb ik gelezen. En afgelopen maandag kwamen er ook weer beelden naar buiten van lokale mensen die daar aan het filmen waren. En wat we op die beelden zagen was een groot water reservoir met een berg daarachter. En op die berg was net een deel van de rakettrap naar beneden gestort. Dus je zag die berg gehuld in een oranje mist. En die rakettrap had net niet het water reservoir geraakt. Die oranje mist is overigens zeer giftige brandstof. Is dat niet hydrazine? Het heeft daarmee te maken. UMDH of UDMH is het volgens mij. Ook in de zaad is het een bepaald soort hydrazine-achtige spul. Ongelofelijk giftig. Zeer effectief, dat wel. Ongelofelijk giftig. Dit is niet wat je in je water reservoir wilt hebben of als je midden op je graan schuur wilt hebben. Maar het gebeurt dus nog steeds in China. Deze lege rakettrappen gewoon midden op het land laten vallen. Ja, en dus gewoon vlakbij bewoonde gebieden. Dat is wel opmerkelijk. De West zegt daar al jarenlang iets over. Dit kan je toch eigenlijk niet doen. Maar het blijft gewoon doorgaan. Heel opvallend. Ander aspectje nog van deze lancering. Ook visueel. Ze hebben vanuit de derde trap het ontplooien van de zonnepanelen van die satelliet gefilmd. Volgens mij voor het eerst dat we echt aan de live lancering hebben meegemaakt van de Chinezen. Voor een normale missie in ieder geval. Voor de maanmissies en de bemanningmissies hadden we dat al. Maar meestal kregen we pas achteraf wat beelden te zien. Nu konden we gewoon live meekijken. Dit zie je ook niet zo vaak. Niet verschrikkelijk spectaculair. Maar het geeft je in ieder geval een klein beetje een beeld van wat er allemaal nog gebeurt als zo'n lancering er op zit. Dus ja, was ook opvallend. Luc, jouw onderwerp. Ja, SpaceX heeft een vacature voor een offshore operations engineer geplaatst. Dat klinkt een beetje gek. SpaceX is van plan om lanceerkomplexen op zee te gaan bouwen. Ik dacht even dat het ging om het laten landen van eerste trappen. Weet je wat dat verduifte? Nou, waarschijnlijk gaat het hier inderdaad om de aanstaande toekomst voor SpaceX als inderdaad Starship gaat vliegen. Elon Musk heeft natuurlijk al eens gezegd van die raket wordt ook voor point to point transport geschikt. Dus gewoon end omhoog vliegen en een paar duizend kilometer verderop weer landen. Dus van New York naar Londen in een uurtje of zo? Ja, dat soort gein. En ja, als ze dat van af mobiele platforms op zee gaan doen, dan kan je dus van overal naar overal vliegen. En misschien heeft dat wel heel veel te maken met het business model wat Elon Musk najaagt. Dat is natuurlijk niet alleen maar spullen naar de ruimte sturen, maar ja, op deze manier kan je Amazon bestelling wel heel erg snel in huis hebben als het een klein beetje mee zit. Dus ja, ze willen een aantal lanceerkomplexen op zee gaan maken. Nou, daar hebben ze dus wat specialisten voor nodig. Mensen die al ervaring bij SpaceX hebben. Die staan bovenaan het lijstje van gedroomde kandidaten. Maar daar staat dus wel bij must be willing to travel. Ja, dat is niet zo gek als je op zee werkt, maar ook must be willing to work significant over time. Nou ja, dat is wat ik al jaren hoor. 16 uur per dag of meer. Ja, precies. Een beetje boerreilanden regie. Mentaliteit, ja, precies. Nou ja, goed, er wordt gekscherend wel gezegd dat SpaceX een prima werkgever is als het gaat om flexibele uren. Je mag echt helemaal zelf uitkiezen welke 80 uur je wilt werken. Dus, nou ja, goed. Dit gaat allemaal uit van de Starship architectuur. Hoe gaat het daarmee? Gisteren hadden we weer een boom te pakken. Jazeker. Ik heb altijd dronken wolken. Een onbedoelde boom. Of een onbedoeld hopje was het, volgens mij. Inderdaad, hij sprong eventjes van zijn launch mount af. Dat was niet eens de bedoeling. Nou, niet de bedoeling om het allemaal lekker verwarrend te maken. Dit was Starship number 7. Nummer 5 en 6, die staan nog in de hangar. Die zijn dan inderdaad, zeg maar, zo'n volledige pijp. Deze nummer 7 was alleen maar een kleine testtank om een nieuwe legering uit te proberen die nog net iets beter bestand zou zijn tegen de diverse extreme omstandigheden die die raket straks moet overleven. Een paar weken geleden hadden ze dit in ieder geval getest. En toen kwam er ook ineens aan de bovenkant een rookwolkje uit. Dat hoort niet zo bij raketten. Maar dit bleek inderdaad gewoon een klein gaatje te zijn. Dat hebben ze dichtgelapt. En gisteren was het test inderdaad van, nou, eens even kijken tot hoe ver hij het houdt. En als het goed is, is hij tot zo'n acht atmosfeer gekomen. Maar het was inderdaad een fail to destruction test. Dus dit was het verwachte eindresultaat. Precies, een test waarbij je net zo lang doorgaat tot die kapot gaat. Precies om te kijken. En hij ging nu volgens mij de onderkant kapot, waardoor je een soort van unintentional of een onbedoelde raket creëert. Ja, ik heb hem daarom. We zullen de beelden ook delen. Je ziet hem even de lucht ingaan. En vervolgens weer na een paar meter naar Arden storten. Er wordt al gesproken over Hopper Junior. Maar goed, het lijkt nog steeds goed te gaan. Kijk, het tempo waarin ze die dingen bouwen is onzagwekkend. Ik denk dat we binnen een maandje toch wel een proefvlucht kunnen verwachten. Gaat er dan heel gek uitzien? Want het eerste vliegende exemplaar wordt maar met één hoofdmotor uitgerust. Terwijl er normaal drie onderpassen. Ze laten er dus nu inderdaad gewoon twee weg. Dat betekent dus dat die raketmotor niet precies in het midden van de onderkant zit. Dus het ding zal waarschijnlijk dan een beetje zijdelings wegvliegen en ook schuin landen. Dus als je met ruimtevaart ogen daarnaar kijkt, wordt het een vreemd geheel. Maar het wordt steeds spannender. Het komt steeds dichter bij Arden. En dat teemend gegarandeerd. Dat zeker. Nou, dat kun je niet zeggen van die James Webb Space Telescope. Als je van drama houdt. Als je van drama houdt, misschien weer wel. Het is cliffhanger naar cliffhanger Hollywood. Beter een soap gaan we niet krijgen. Misschien straks met de leiding van NASA. Dat was ook een beetje een soap. Hij zou in maart 2021 gelanceerd worden. Hij is al ongeveer een decennium achter op schema. En die maart 2021 gaat toch weer niet door. Is van de week bekend gemaakt door Thomas Zurbuchen. Als ik het goed uitspreek. Het is een duidelijk Duitse naam die ik voor de zekerheid maar op zijn Amerikaanse uitspreek. Die is even zien waar het staat. De Space Agency's Associate Administrator for Science. Dat zal dan wel. En de reden is voornamelijk als ik hem mag geloven, corona. Ze hebben tijd vertraging. Gaan we nu alles horen? Gaan we nu altijd horen welke vertraging? Je hebt een andere theorie? Nee, nee, nee. Volgens mij klopt het deel zo. Want dat ding moest natuurlijk getest worden. En om te testen heb je gewoon mankracht nodig. En dat was er nu niet. Alles ging naar Dragon Demo 2 en de Mars rover die er nu aan zit te komen. Ja. En dat is nu ook een hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele Ja. Nou goed. Wat ik ook waar ik echt met mijn oren van stond te klapperen toen ik dat las, dat is dat die oorspronkelijk begroot was op 1 miljard dollar. En die tien jaar hebben ze duidelijk niet stilgezeten want het budget is er tussen opgelopen tot bijna 10 miljard. Echt. Ja. Maar als je dat vandaan hebt gehaald. En weet je wel wanneer die wel gelanceerd gaat worden? Nee. Alleen dat het niet. Dat wil zeggen die zelfde meneer Sir Bucken die heeft gezegd het gaat echt wel gebeuren in 2021. Maar goed dat nemen we natuurlijk met de korreltjes uit. Waar gaat die trouwens mee omhoog? Ariana 5. Dus de Europeanen gaan hem lanceren. Nou nu heeft Ariana 5 een heel mooi track record. Ja. Dat is waar. Het zou heel slecht zijn als die nu kiest om een keertje niet te presteren. Ik wil het niet jinxen. Nee. Want verzekeren is in dit geval zinloos. Er is een meisje. Er is geen backup die je later nog een keer kan vliegen. Nee. En het is voor wie het niet wist de opvolger van de Hubble Space Telescope natuurlijk. Ja. Wat niet helemaal zo is. Want hij is niet optisch. Hoe mag je dat niet zeggen? Oké. Nee kijk qua impact en science return kan dat inderdaad wel zo zijn. Hij zal een plek innemen in de astronomie die Hubble nu heeft. Maar helaas gaat het voor ons gewoon een leken gene ONA plaatjes opleveren. Hier komen inderdaad veel meer abstracte data uit. Zeker niet minder dan nuttig. Er is wel een 6,5 meter spiegel in het spel. Niet optisch. Nee. Is niet optisch. Wat dan wel in frarood of frageurlijk? Mag ik de antwoord even schuldig blijven? Nee. Ik weet het eerlijk. Ik weet het ook even niet. Maar volgens mij is het in frarood. Ja. Zo zou maar kunnen. Oké. Een van de redenen trouwens dat ze met dat testen zo lang en laten we aannemen zorgvuldig bezig zijn. Ze moeten het ontvouwen. Die spiegel gaat opgevouwen omhoog. En het ontvouwen van zo'n spiegel dat moet getest worden. Dat is natuurlijk niet eenvoudig. Dat moet gaan gebeuren in gewichtloosheid. Je kunt het alleen maar testen. Of met zwaartekracht of tijdens van die hele korte parabolvluchten. En wat ik wel ook iets waarvan ik denk dit kan niet goed gaan. De procedure van dat ontvouwen kent 300 single points of failures. Zo. Dus het is een ketting van 300 gebeurtenissen die allemaal goed moeten zijn. Oef. Heb je dan een kans van 99% dat elk daarvan goed gaat. Nou nog. Ik heb het nog even niet uitgerekend. Maar 99% tot de macht 300. Dat is zeker onder de 50%. Dus je hebt een belachelijke bedrijf zeker. Volgens mij moet die spiegel uitgevouwen worden. Maar tegelijkertijd zit er ook nog een zonnescherm. Als onderdeel dat uitgevouwen moet worden. En dat zonnescherm is gemaakt van Mylar. Dat is een super dun plastic. Denner dan een haar nog. Dat moet uitgevouwen worden. Dat zorgt ervoor dat de observatie instrumenten zelf beschermd zijn tegen de straling en de hitte van de zon. Maar daar zit natuurlijk, ik denk dat daar ook onderdeel van is. In dit geval missen we dus de space shuttle enorm. Het zou zo handig zijn geweest dat dat ding opgevouwen zou zitten in de laadruimte. En dat je gewoon twee astronauten stand by hebt die alles uit elkaar kunnen plukken en rollen en uitklappen als dat nodig is. Ja dat is zonde. Ik doe even, nee wacht even. Ik heb hier de, ik ga zo direct 99% tot de macht 300 voor jullie uitrekenen. Intussen geef ik jullie het woord voor z'n twee onderwerpen. Ja ander onderwerp maar het sluit hier wel bij aan. Als we toch over ruimtetelescopen hebben. Vorige week waren er prachtige beeldigeren naar buiten gebracht van Erosita. Erosita is een instrument aan boord van de Specter-RG satelliet. Dus een satelliet die vorig jaar is gelanceerd vanuit Rusland. Het is een Russische observatiesatelliet. Zie we niet vaak. Ook zoiets wat jarenvertraging had. Maar we hebben nu dus beelden naar buiten gekregen van de volledige hemelschijf in Rundger straling. En het ziet er ongelooflijk mooi uit. Het is weer een compleet up to date plaatje van hoe onze hemelschijf er eigenlijk uitziet vanuit Rundger. En er zitten natuurlijk weer talloze nieuwe ontdekkingen aan te komen op basis hiervan. Maar het volledige plaatje is echt om van te snoepen. Het is prachtig om te zien. Dus we zullen hem ook delen. Maar ik vind het gewoon ook wel interessant om te zien dat niet alleen dit soort ontdekkingen komen van de Amerikanen en de Europaren. Maar dat ook de Russen nog steeds belangrijke ontdekkingen doen op het gebied van astronomie. Ze zijn een beetje aan het opkrabbelen. In de jaren zeventig en tachtig hadden ze massaal van dit soort dingen. Om de haverklap ging er iets naar Venus. Hadden we het wilde observatoria. En inderdaad begin jaren negentig toen de Societe Unie eindigde waren ook alle portemonnees ineens leeg. Het is volgens mij een wonder dat deze vorig jaar gelanceerd is. Ook met een protonraket die in tegenstelling tot de Ariane 5 niet zo heel goed trackwerken leeft. Dus dit was ook een beetje fingers crossed. Maar het is allemaal goed gegaan. En de eerste ontdekkingen zijn zeer interessant. Verder hoeven we nog maar tien protons. Dan zijn we van dat ding al. Het zal mooi zijn. Wat krijgen we er voor terug? De Ankara. Je weet wel met die twee testvluchten in tien jaar. Oh oké. Verder nu even tussendoor rapporteren. 0,99 tot de macht 300. Dat is 0,05. Toch. Dus als je 300 stappen hebt die elk met een waarschijnlijkheid van 99% goed gaan. Dan is de waarschijnlijkheid dat het hele proces goed gaat 1 op de 20. Woeps. Ik hoop dat NASA het huiswerk goed gedaan heeft. Ze zijn elk stuk voor stuk meteen ook even gedaan. 999 duizend zut. Dus gaat het in 999 van de 1000 gevallen. Elk van de 300 stappen gaat goed. Dan is de kans dat het hele proces goed gaat 3 kwart. Dus 75 procent. Oké. Vinden ze volgens mij in de ruimtevaart nog krap. Ja. Ik vind het geen wonder dat dat ding niet te verzekeren is. Hij wordt dus nog een jaar eens getest. Ja. Laten we daarop hopen. Ja. Luc. Ik ga nog even verder met SpaceX. Zij gaan nog weer wat meer geld verdienen van waar ze al mee bezig waren. We lanceren satellieten op een raket. Nou is het altijd wel zo dat je een klein beetje lifting capacity over hebt. Dus hebben zij het ride sharing program ontwikkeld. Kleine satellietjes die je er gewoon bij stopt. Onder Haverklap gaat er zo'n stapel. En dan ben ik ineens de naam kwijt. Starlink. Omhalg. Laatst hadden ze er geloof ik een paar minder van. Waardoor er een paar satellieten extra konden. Ik vind het wel heel vervelend. Want? Nou, elke keer werden er 60 gelanceerd. Op een gegeven moment kan je mooi uitrekenen hoeveel er nu echt 8 of 5 zijn. Dat is een detail. We komen toch een beetje in een mathematische aflevering terecht. Ze hebben grote plannen SpaceX. Er zijn inmiddels meer dan 100 reserveringen voor dat soort zaken. Ze kunnen het best goedkoop doen. SpaceX rekent 1 miljoen dollar om 200 kilo in een zonssynchronen baan te brengen. Voor elke kilo extra kost dat maar 5000 dollar. Dus dan wordt het natuurlijk aantrekkelijk. Zeker als je al die satellietjes van tegenwoordig hebt die even groot zijn en even veel wegen. Als een pak melk. Ja, dan kan je er natuurlijk een hele hoop in kwijt. Maar ik hoor hier niet in dat een satelliet van minder dan een kilo maar 5000 dollar kost. Het is alleen het extra gewicht van een satelliet. Precies. Je hebt natuurlijk altijd nog een ophangmechanisme nodig en iets wat het ding wegpoint. Maar als je het nu inderdaad in de orde van grootte van 5000 dollar hebt, dan zeg je voor dat het twee keer zoveel is. Dan nog stel je een hele hoop, in dit geval vooral studenten en jonge ingenieurs in staat, precies om te spelen en de eerste stapjes te maken. En dan kunnen ze zelfs de filosofie van SpaceX volgen. Als deze keer niet lukt dan bouwen we er toch gewoon nog eentje en dan vliegen we nog een keertje. Dus dat is wel een hele leuke. Het artikel waarin ik dit tegenkwam heeft ook nog een ander berekening. Ze hebben het over de Falcon 9 van SpaceX, het werkpaard van de Elon Musk. Een lancering kost 62 miljoen dollar en de raket maakt daarvan uit 46,5 miljoen. Dan heb je met het terugkeren van je eerste trap natuurlijk een heel goed verdienmodel. Ja, maar dat was bekend. Precies. Ik had het nog niet eerder zodanig in cijfers neergelegd gezien. Dus ja, meneer Musk is ontzettend bezig zijn droom te verwezenlijken. Hij zei kort geleden nog eens een keertje, ik heb SpaceX opgericht om mensen in de ruimte te brengen. En die stap is inmiddels gezet. Nu nog even naar Mars en Multiplanetary order en dan is zijn droom helemaal verwezenlijk. Zo een fout er is. Het hele nieuws van die ride shares natuurlijk wel slecht nieuws voor al die kleine raketbedrijfjes die de afgelopen periode zijn opgepopt of die van plan zijn om iets te lanceren. Je hebt natuurlijk bedrijven zoals Rocket Lab, Virgin Orbit, ik noem maar even een paar die nu al lanceren. Ja, die lopen wel de risico dat ze hun businessmodel hiermee kwijtraken. Aan de andere kant, kijk of de vraag beter gezegd, zo verschrikkelijk groot is. Ja, en bovendien die kleine bedrijven kunnen natuurlijk veel flexibeler zijn. Dat is het voordeel van Rocket Lab natuurlijk, zij kunnen gewoon een kleine satelliet in een hele specifieke baan om de aarde brengen. Dus het is meer maatwerk wat je daar eigenlijk mee creëert. Ja, en ik stel het me voor dat ze dat misschien binnen een half jaar kunnen lanceren. En als je met Starlinks meegaat, oké, daar gaan we voorlopig nog wel voldoende van, maar andere satellieten, ja, dat is toch al gauw dat dat een jaar van tevoren vastgesteld is. Dus ik denk dat er voor beide gewoon wel voldoende ruimte is. We stellen ons misschien SpaceX nog altijd voor als de nieuwkomer en de luisterende pels, maar dat is niet meer zo. SpaceX is nu de grote jongen. Ze maken de dienst uit. Ze is de marktlijnder, ja, zeker is ze de te kloppen ploeg. Dat betekent dus dat de hele wereld van startups en dergelijke in de ruimtevaart, die kan proberen dit te verbeteren, te doen wat SpaceX niet doet, bijvoorbeeld heel specifieke dingen inderdaad. En het goedkoper te doen misschien ook wel dan SpaceX, want waarom zou het niet nog het koper kunnen? SpaceX? Oké, ik had beloofd ruimtetourisme. Het bedrijf heet Space Perspective. Had een van jullie daar al van gehoord? Nooit van gehoord. Space Perspective. Het is een bedrijf opgericht door twee veteranen, ga je misschien om lachen, van Biosphere 2. Mensen die echt zelf in die broeikas in Arizona hebben gezeten toen daar, ik geloof, twee jaar lang mensen zaten te proberen om een afgesloten werkend ecosysteem waar ook nog mensen zouden kunnen leven, van de grond te krijgen. Precies, proberen. Ik kan me de bericht geven, ik kan me de hand nog herinneren. Ze kwamen half verhongerd uit. Ja, en dat er toch bleken er wel foto's te zijn van een achterdeurtje wat even openging om toch wat spullen aan te voegen. Ja, en dan weet ik veel zuurstof naar binnen te laten. Op allerlei manieren is er vals gespeeld, maar het was wel een heel leuk en belangrijk experiment. Dat zeker, moet ergens beginnen. Zeker. Maar Space Perspective, die smokt trouwens ook, want het gaat om ballonvluchten. Wat ik heel intrigerend vind, de ballon zal gevuld worden met waterstof. Oeps. In de berichten die ik hierover heb gelezen, onder andere bij Space.com en ik dacht ook bij The Verge, wordt er helemaal niks over gezegd. Dat verbaast me echt. Dat verbaast mij ook. Iedereen heeft meteen het beeld voor zich van die Hiemenburg. Ja, ik wilde net vragen, waar was die meegevuld? Waterstof toch? Ja, waterstof is hyperbrandbaar. Maar ja, er wordt ook gesproken over autobussen en personenauto's op waterstof. Ik zal wel iets gemengd hebben. Ja, precies. Dit is gewoon een zak vol met dat spul. Ja, en het wordt een hele futuristische ballon. De beelden zijn natuurlijk altijd reclame, dus daar wil ik niet al te lang bij stilstaan, maar die zul je in de show notes wel tegenkomen. Een gondel die natuurlijk zo afgesloten is, want we gaan naar 30 kilometer hoogte. En dat presenteren ze dan als space, maar dat is het natuurlijk niet, weten jullie en ik. Want ruimte, afhankelijk van je definitie, begint op een kilometer of 80, 100 of daarom trend. En 30 kilometer is dus echt nog stratosfeer. Aan de andere kant, je hebt dan, als ik het bericht mag geloven, 99 procent van de atmosfeer onder je. Dat is wel een leuk idee. De hemel is knetter zwart. De hemel is zwart. En je ziet de koming. Precies. En dat is toch al heel wat. Ze bedoelen de passagiers het overview effect te laten zien. En dat is dus de blik op de aarde, waardoor je denkt van jee, we zitten toch echt op een planeet met z'n allen en daarbuiten is de omgeving vijandig en we moeten het samen zien te rooien. Later is wat voorzichtiger zijn. Alle astronauten komen met dat gevoel thuis. Kost het? 125.000 dollar, als ik het goed zie. En dat is ongeveer de helft van wat Richard Branson gaat vragen met Virgin Galactic. Maar ja, astronaut wins, dat is het gespeel. Het is een opgepimpte ballonvlucht. En waarschijnlijk heel mooi. Maar als je toch een ton kunt missen, dan zou ik zeggen mis dan twee ton. En doe het echt. Voor the real thing. Precies. Hoeveel dat ook maar op het randje is. Ja, dat wel. Jeff Bezos en Virgin Galactic, het is ook maar net 100 kilometer. Ja, precies. Wat dat betreft is in de laap der jaren de ambitie van Virgin Galactic ook wel een beetje bijgesteld. Zij houdt het er altijd over, wij gaan tot 120 kilometer. En het is nu, nou ja, oké, rond de 90 kilometer. En wanneer gaan ze vliegen? Dat is dan de volgende vraag. Space Perspective zegt volgend jaar te gaan testen. En het is natuurlijk, ik zou bijna zeggen, het is geen rocket science. Dat moet, als ze eenmaal de hardware hebben en ze hebben eenmaal gekeken, vliegt het en doet het dan, dan kun je gewoon meteen aan de slag. Het heeft niet het gevaar van raketlanseringen. We kunnen acht personen plus een piloot in zo'n gondel. En wat ook interessant is, interessant verschil ook met de raketvarianten van Bezos en Ransom, dat is te duur. Je bent twee uur onderweg naar de eindhoogte. Daar blijf je dan twee uur. En dan ga je nog twee uur naar beneden en dan kom je ergens in de Atlantische, afhankelijk van het seizoen de Atlantische of de Stille Oceaan, kom je beneden. Oké, je bent daar een hele dag bezig of zo. Je bent een hele dag, precies. En de dure van die andere vluchten, die meet je toch in minuten, of in het beste geval uur of zo. Ja, inderdaad. Opvallend is wel, ik kan me nu de naam niet herinneren, dat er eerder een dergelijke initiatiep is geweest, een jaar of 6, 7 geleden. En daar inderdaad helemaal niks meer van gehoord na een paar mooie persberichten en artisten. Dat gaan we in dit geval ook zo aflopen. Ja, natuurlijk. Dat zijn we meer van mensen die even in het zonnetje willen staan. Dus heb ik daar nog meer over te vertellen. Ik geloof dat dit de belangrijkste zaken wel zijn. Vanuit Florida willen ze het gaan doen. Dus vanaf de vroegere opstijgpunt van de speeschattel. Oh, oké. Dat is nog een leuk stukje historie ook waar je dan kennis mee maakt. Goed, dat is het. Jury, nog meer. Ja, ik ben vandaag van de bruggetjes, want als we toch over ruimtentourisme hebben. Eerder deze week kwam Virgin in het nieuws. We hadden het net al besproken. Virgin biedt de mogelijkheid om met een raketvliegtuigje even een tijdje buiten de atmosferen op 90-100 km hoogte. Met gewichtloosheid in dat geval. Je krijgt gewoon de full space experience daar. Ze zijn al een tijdje bezig. Volgens mij de eerste vlucht tot 100 km was al in 2004. Een paar jaar geleden hebben ze pech gehad, omdat er een vlucht echt compleet misging. En één astronaut, een piloten, daarbij om het leven kwam. Sindsdien zitten ze nog steeds in de testfase. En de volgende vlucht, wanneer ze echt willen gaan starten met het aanbieden van dit soort commerciële ruimtevluchten, dan is het steeds volgend jaar ergens. Je krijgt heel weinig, heel moeilijk grip op wanneer het nou precies gaat starten. Eerder deze week kwamen ze op een betere manier in het nieuws. Zij gaan namelijk voor NASA astronauten trainen. Commerciale astronauten. Dus NASA heeft een plan om ervoor te zorgen dat mensen ook op commerciële basis naar het ISS mogen gaan. Alleen de training daarvan en het hele regelen van de vlucht er naartoe, de vlucht terug, verblijven, al dat soort dingen, dat willen ze allemaal niet zelf doen. Dat hebben ze nu aan Virgin uitbesteed. Ze worden eigenlijk een soort van tussenpartij. Het is dus niet zo dat Virgin zelf raketten gaat lanceren of dat ze met hun ruimtevliegtuig naar het ISS gaan. Virgin wordt gewoon verantwoordelijk voor het hele proces van iemand komt binnen, zegt ik wel naar het ISS, ik heb daar 15 miljoen, 20 miljoen voor over, regel het maar voor me. En Virgin is dan ook de partij die dus dat hele proces gaat begeleiden. Ik wilde eigenlijk mijn verbazing erover uitspreken dat ze dat aan Virgin uitbesteden, want hoe kan een bedrijf dat nog nooit zelf gevlogen heeft opeens astronauten. Dat was precies mijn idee hier ook bij. Ik dacht, maar deze astronauten zijn natuurlijk niet mission critical. Dat zijn gewoon passagiers. Die moeten een medische keuring hebben en voor de rest als ze hun mond houden en overal vanaf blijven, dan is het wel goed. Maar ik zie nu vooral Elon Musk met dollar-tekens in zijn ogen, want op dit moment zijn er nog niet zoveel partijen die dus een commerciële vlucht naar het ISS kunnen aanbieden. Dus je zou straks best wel eens de mogelijkheid krijgen dat je je aanmeldt bij Virgin. Virgin zorgt voor de hele training, voor alles, en uiteindelijk kopen zij een plaatsje in, in de Dragon Copsule die over is, of waar SpaceX nog ruimte voor overhebt. En dan krijgen we zo'n situatie. Ik zie bij de toekomst nog niet echt andere partijen die dit soort vluchten gaan aanbieden. Misschien dat Boeing met hun Starliner-programma op een gegeven moment nog dit zouden kunnen doen. In principe wel. Ze zijn iets verder weg van hun eerste vlucht af. Ze hadden plannen om naar het Bigelow-Rampartystation te gaan. Nou, op dit ogenblik, dat klinkt heel gek, is Bigelow failliet. Alle werknemers zitten thuis door corona. Totaal onduidelijk of die nog weer op gang gaan komen. Dus nee, Boeing heeft straks ook gewoon een commerciële capsule. Ja, en we hebben natuurlijk ook nog Axiom Space. Axiom wil eigenlijk een uitbreiding van het ISS maken, wat een soort van ruimtehotel wordt. Zodat ze hun eigen modules aan het ISS kunnen koppelen en daar ook astronauten naar toe kunnen sturen. Ruimte-toeristen ook. Zij hebben al een vast contract voor volgens mij eind volgend jaar, eind 2021, om met een Dragon Capsule mensen naar het ISS te brengen. En natuurlijk ook Space Adventures, dat is een bedrijf dat de Russische sojuusplaatsen verkoopt. Die zijn ook nog steeds, maar Virgin gaat dus nu als een soort van bemiddelaar hier tussen zitten en als trainer hier tussen zitten. Ik vond het een interessante ontwikkeling, zeker ook omdat Virgin zelf nog geen enkele ruimte-toerist in de baan om de aarde heeft gekregen, laat staan dat ze daar in de buurt zijn. Maar ze gaan dus nu straks wel aan de slag als tussenpersoon. Ja, en alle miljonairs willen natuurlijk, het wordt een statussymbol bij jou geweest. Ja, zeker. Die inschrijvingslijsten zijn ontzettend vol, dat is zeker waar. Het ontvallende in dit geheel is inderdaad wel dat NASA zich een beetje anders begint te gedragen dan vroeger. Kijk, op het moment dat zij SpaceX in de arm namen om vrachten naar het International Space Station te gaan doen, hadden zij een ervaring van vier lanceringen waarvan de drie waren mislukt. Op het moment dat ze de Crew Dragon opstarten, had Falcon Line inderdaad een aantal keren succesvol gevlogen. Maar ja, de aanleiding om het vertrouwen te hebben van nou, dan kunnen jullie dus ook een andere ruimtevaart aan. Ja, het was een enorme gok. Het betaalt nu wel uit. En dat is natuurlijk wel een heel leuk gevolg van toch wat meer risico durven nemen. Ik ben heel benieuwd hoe dit uit gaat pakken. Ik ben benieuwd hoeveel ruimte toeristen we de komende vijf jaar richting het ISS kunnen zien gaan. Dus dan een paar vluchtigeplanned voor de komende jaren. Maar ik ben benieuwd of dat nog verder gaat groeien. Ja, precies. Het blijft het grote probleem van het commercieel maken van beman de ruimtevaart. Kijk, in de jaren zeventig, de ontwikkeling van de shuttle was er al op geënd. Van nou, er moet ontzettend veel materiaal naar boven, want we gaan industrie in de ruimte doen. En dat is nooit gebeurd. En wat dat betreft, bekijk ik zo'n axiom inderdaad wel met Argus over. Het is al zo vaak gezegd van, oh, iedereen staat in de rij en ze willen. Goed, het verschil was wel dat in de jaren zeventig en tachtig er vanuit werd gegaan dat het bedrijven waren die naar de ruimte wilden om geld te verdienen door daar spullen te ontwikkelen. En de nadruk ligt nu meer op toerisme. Dus ik ben heel benieuwd hoe dat inderdaad het verschil gaat maken. Nu we het hier dan toch over hebben, kom ik ook met een bruggetje. Want een van de onderwerpen die ik eigenlijk had weggegooid voor vandaag, vist ik nu uit de prullenbak. Dat gaat namelijk over Tom Cruise. Oh, daar hadden we het inderdaad eerder ook een keer over gehad. Van wie wordt gezegd, en wordt niet alleen gezegd, want in het verleden is er wel sprake van, er is twee, drie jaar geleden, dat hij op de nominatie stond om een film te gaan opnemen in het ruimtestation. En ik heb het bericht nu niet zelf bij de hand, maar ik doe het dus eventjes even op mijn hoofd. Bridenstine heeft nu bevestigd dat ze daarover in gesprek zijn. En dat heeft alles te maken met het feit dat NASA nu geacht wordt om met grote prioriteit in 2024 op de maand te gaan staan. Moeten ze andere dingen uitbesteden en van andere plekken geld vandaan halen dat ze zelf nu in die maand projecten moeten stoppen. En dat betekent weer dat ze met open armen elke partij ontvangen die geld oplevert. En er is dus gewoon achter Tom Cruise staat een filmmaatschappij, ik weet even niet welke het is, die wil een film gaan opnemen, er is een regisseur. En er is dus een serieus plan om binnen afzienbare tijd Tom Cruise naar het ruimtestation af te schieten. Complete met een filmploeg, hoe groot die zal zijn, denk ik niet zo vreselijk groot, 1 of 2 man, om daar bepaalde shots te maken en de eerste speelfilm te presenteren die in de ruimte is opgenomen. Nou, dan heb ik ook nog een bruggetje. 2024, mensen op de maan. NASA heeft een nieuw hoofd voor de Human Exploration and Operations Office. Een dame is het geworden, Cathy Loeders. Zij is de opvolger geworden van Doug Loverro, die onlangs ineens ontvlag nam bij NASA. Nou, mevrouw Loeders is ervaren. Zij was onder andere verantwoordelijk voor het Commercial Crew Program, dus zij heeft alles rondom de Crew Dragon en de Starliner geregeld. Een hele logische keuze, lijkt me dan. Ja, precies. Nou, ook universeel met enthousiasme ontvangen. Ze heeft goed weer gedaan. Heel veel ervaring, is gewoon al heel erg lang bij NASA. Zoals ik zei, de Commercial Crew Program deed ze al vanaf 2014. Sinds 290 zit ze al bij NASA. Is toen begonnen op Widesense en heeft zich met de shuttle bezighouden. Dus zij weet van wanten. Opvallend was wel dat zij dus heel kort na de aanstelling heeft gereageerd op dat jaar tot 2024 om weer de eerste vrouw en de volgende man op de maan te brengen, zoals NASA dat zegt. Maar ze zegt van ja, ik heb geen glaasbol. Ik geef geen garantie. Dus zij is al heel erg bezig om de publieke verwachtingen te masseren. Want ja, zoals we hier zitten, weten wij gewoon zeker dat het gaat lukken. Ik zou me gaten niet op inwerken zetten, geen sezend. Absoluut. Dus ik ben blij dat iemand wat hoger in de boom het nu inderdaad begint te zeggen. Nou, hier en daar dook dan wel in de pers op van ja, laten we ons herinneren dat vice-president Mike Pence heeft gezegd, NASA moet weer op de maan landen by any means necessary. Nou, dat klinkt heel goed. Ik heb de indruk dat... In die zin kwam 2024 niet voor, valt mij op. Nee, nou ja, goed zij. Pence heeft destijds in die toespraak wel gezegd van oké, 2029 was de datum. Gentlemen, that's not good enough. En waar het op geënt is, is op de vermeende tweede termijn van Trump. 2024 zou in het laatste jaar van zijn tweede termijn als president vallen. En hij zou dan allerlei veren op plekken kunnen steken waar de zon niet schijnt. Dat is dus kennelijk een beetje de aanleiding geweest. En het is bijna niet serieus te krijgen, natuurlijk. Nou, dit nieuwe hoofd van bemanne ruimtevaart bij NASA heeft in ieder geval een goede blik daarop. En ik ben eigenlijk blij dat haar twijfel uitspreekt. Dan nog eventjes over haar voorganger. Doc LeVarro nam inderdaad zelf ontslag nadat hij daar toe was opgedragen. Door mijn strijk kreeg je dan een opdracht van jezelf van kant te maken. Zover gaat het dan gelukkig niet meer. Maar het bleek totaal onduidelijk waarom hij dat deed. Het was ook nog vlak voor de Dragon lansering waarover hij de verantwoordelijkheid had. Dus iedereen was totaal in verwarring. Hij zei ja, ik heb een fout gemaakt en daar wil ik het eigenlijk bij laten. Het blijkt nu dat hij in de selectieprocedure voor een nieuwe maanlander, waar drie partijen voor zijn uitgenodigd, daar binnen heeft hij contact gehad met Boeing. We weten dat Boeing een voorstel heeft gedaan wat uiteindelijk niet eens serieus is bestudeerd. Er zijn dus contacten geweest nadat Boeing had ingediend met meneer LeVarro. Boeing heeft toen geprobeerd om nog wat aanpassingen te doen. En toen waren er kennelijk een paar oplettende mensen binnen NASA die zeiden van, hier moeten we een rood vlaggetje opsteken, want dit kan niet. Nou, wat dat betreft goed dat dit pas naar buiten komt. Na het vertrek van LeVarro, dit had hij zeker niet overleefd. Helaas is het wel dezelfde smet op het blazoen van Boeing. Die Starliner doet het al niet lekker. Ze hebben een vliegtuig dat maar niet veilig vliegen wil. En nu ook dit. Dus de kroonjuwelen behoren duidelijk niet meer toe aan Boeing. Dat was zo kort als drie jaar geleden nog wel het geval. Die waren gewoon de grote baas. Wat ik eigenlijk nog vergeet, SLS is eigenlijk ook een drama. Die rekket had volgens mij ook al drie jaar geleden moeten vliegen. En we hopen nu dat hij dat volgend jaar gaat doen. Het is grappig hoe hier vanzelf een volgorde ontstaat. Ik ga nu even vertellen waar ik het vandaag niet over ga hebben. Dat is namelijk wat ik volgens mij te eerlijke geleden in de vorige aflevering heb aangekondigd. Space Force, de Netflix serie met Steve Carell. Ik had bijna Jim Carrey. Bekend van The Office. Precies, Steve Carell. Space Force. Ik weet namelijk dat Thijs het daar heel graag over wilde hebben. En Thijs zou hier gezeten hebben, maar heeft gereild met Luc. En ik denk dus dat het het beste is om dat te bewaren tot over twee weken als Thijs er weer wel is. Even huiswerk meekrijgen. Ik moet het nog even uitkijken, de serie. Ik heb een paar afleveringen gekeken. Ik heb zelf meer dan de helft al gezien. Dat is genoeg om er iets van te vinden volgens mij. Maar neem rustig de tijd. Het is in ieder geval een serie waarin de mechanismen die jij zo hier vertelt, Luc. Onder andere met een president die met allerlei eisen wappert voortdurend via Twitter. Goed materiaal voor een comedy. Dat denk ik ook. Precies. Had jij nog wat, jullie? Ja, we hadden het net over plekken waar de zon iets ging. Ja, laten we daar eens even verder. Daar heb ik nieuws over. Nee, de Zuidpool van de Maan. Daar schijnt de zon niet. Dat is waar ik het over had. Oef, gelukkig maar. Ja, het scheelt weer. Dit is weer een zeer wetenschappelijk onderwerp. We hebben het eerder ook nog een keer gehad over Eclipse, CLPS. Dat is een initiatief van NASA waarbij zij kleine bedrijfjes subsidie geven om een Maanlander te maken. Een Maanlander die eigenlijk een soort van vooronderzoek moet gaan doen op de Maan ten behoeven van het Artemis programma, het bebande ruimtevaart programma om terug te gaan naar de Maan. Om bebande Maanlanders. Dit gaat om onbemande Maanlanders met een stuk of 10, 15 wetenschappelijke instrumenten aan boord. Voor dit jaar zijn er al een paar contracten uitgeschreven. En twee weken geleden heeft Astrobotic, bedrijfje uit de Verenigde Staten, startup-achtig bedrijfje, heeft voor de tweede keer een contractje gewonnen voor Eclipse. Zij hebben namelijk een contract van NASA gekregen om een Maanwagentje te maken wat onderzoek gaat doen naar waterijs op de Zuidpool van de Maan. Dat ding moet in 2023 gelanceerd worden. Gaat daar dus rondjes rijden om op zoek te gaan naar water op de Maan. Of er daar hoeveel er is, waar er wat uit bestaat en of het misschien gebruikt kan worden. Hoe je het kunt winnen. Voor het produceren van niet alleen drinkbaar water, maar ook voor brandstof. Om weer terug te gaan vanaf de Maan. Of verder. Of verder te gaan. Ja precies. Dus het lijkt me heel erg interessant. We hebben op basis van metingen van Chandrayaan-1, dat is de Indiase satelliet die in 2008 galantiseerd is. We hebben al gezien dat er iets van waterijs op de Zuidpool van de Maan is. We weten alleen niet welke kwantiteit, waar het nou precies zit. Of het bereikbaar is. Dat weten we allemaal niet. Maar dat gaan we dus met dit maanwagentje eind 2023. Misschien. Ja, ik zal meteen eens even trouwens de pret voor jullie bederven. Een heel spellende gedachte. Is er eigenlijk wel iemand die zich realiseert dat dit soort hulpbronnen, dit soort delfstoffen op de Maan, dat die eindig zijn? Het zal niet overdreven veel zijn, hoe ver het waard. Alles wat je gebruikt voor brandstoffen, dat komt nooit meer terug. Nee, precies. Het kan op. Er is, en natuurlijk met een enorme slag onder de, hoe zeg je dat nou? Een slag onder arm houden. Ja precies. Er zijn wel berekeningen gedaan van, oké hoeveel is er daar dan aanwezig? En Nasa zegt van, het is echt zoveel dat het loont om daar een permanente basis neer te zetten. Kijk, als het straks onverhalen wat minder blijkt te zijn dan je verwacht, dan moet je gewoon vooral ook op recycling gaan inzetten. Want een niet onaanzienlijk deel zal doodgewoon worden opgedronken door de mensen die daar werken. Nou gelukkig platste die dat ook nog weer uit. Daar hebben we in ieder geval de alvaren precies. Desnoods kan je het water wat daarvan afkomstig is, ja ik kan me voorstellen dat er toch mensen zijn die daar niet ontzettend van genieten als ze daar een slok van nemen. Dat zou je dan kunnen gebruiken om raketbrandstoffen te gaan maken. Dus, maar ja dit is gewoon hartstikke noodzakelijk zo'n missie. Er is ijs, dat weten we. Dat onderzoek zeg ik niks. Nee precies. Dat kunnen we ook altijd redeneren als we dat water als brandstof kunnen gebruiken en het is de manier voor ons nu om dat te doen. Dan doen we het ook en als het een keer opraakt, oké dan gaan we op dat moment zoeken als we het al niet hebben op dat moment naar een betere manier. Ja inderdaad. Het is nu natuurlijk van groot belang om te weten van oké is het straks gewoon een kwestie van een astronaut die daar met een pikhavel naartoe loopt, een brok afbreekt en hop ik even smelden en hebben we water of zit het misschien onverhelpt wel onder 300 meter stof en puin en moeten we gaan graven. Dat betekent natuurlijk best iets voor je extractie en misschien moet je daar een hele nieuwe industrie gaan neerzetten. Ik zit me nu te bedenken heeft de VS ooit wel eens een maanwagentje, een onbeman maanwagentje op de maan gezet? Ja wel, ze hebben wel een onbeman wagentje op de maan gehad. Maar dat was eigenlijk een serveertafeltje aan boord van Apollo 12. Wat door astronauten een gewoon gemoeid worden. Dus nee, nee, nee. Oké dan is het ook de eerste keer dat ze dat gaan doen. Ja precies. Iemand nog iets? Ja er zijn wat meer details bekend gemaakt rondom Oriol, dat is het Russische woord de naam van het nieuwe bemannde, we zeggen toch iedere keer bemannde, bemenste ruimteschip wat Rusland aan te ontwikkelen is. Ja valt een beetje in het hoofdstuk mooie praat want het gaat niet snel gebeuren en ze zijn er al heel erg lang mee bezig. Het project is in 2009 begonnen. Een eerste onbeman vlucht staat nu voor 2023 in de boeken en twee jaar later de eerste bemannde test. Het wordt wel een schip wat een hele hoop moet kunnen. Daar gaan we al fout. Het is wat simpeler van opbouw dan de Soyuz die al vanaf laat jaren 60 wordt gebruikt. Die uit drie onderdelen bestaat. Dit wordt door zo eentje van ja eigenlijk wordt het het prototype van alles wat er op het ogenblik vliegt en binnenkort gaat vliegen. Een kegelvormige capsule die uiteindelijk de bemanning ook weer laat landen. Daarachter een motorblok met de systemen en zonnepanelen. Wordt wel intern in ieder geval heel wat comfortabeler dan de Soyuz. 17 kubieke meter. Daar zou netjes een toilet achter een deurtje in zitten. Kan in principe vier astronauten dan wel cosmonauten vervoeren in geval van nood of andere behoefte kunnen er zes mee. En het ding gaat gelanceerd worden met jawel daar hebben we de Angara 5P. Opvolgen van de proton. Ja precies dat wordt dat wordt gezegd. De versie min of meer zoals die dit beman de schip moet gaan lanceren heeft één keer gevlogen vijf jaar geleden. En hopelijk gaan we daar dit jaar een tweede lancering van van meemaken. Dat is voor de trips naar Low Earth Orbit dus ook naar Space Station. Voor het vliegen naar de Maan waar dit trip ook toe in staat zou moeten zijn is de Yenny C nodig een super raket waarvan gezegd wordt dat Rusland hem gaat bouwen. Maar definitieve tekeningen budgetten breken nog aan alle kanten. Ik zie ook terwijl je praat we horen het maar ik zie ook van je gezicht een sceptic afdruipen. Is het Russische programma nog wel heel heel serieus te nemen? Nou grappig dat je het zegt want de afgelopen weken zijn er diverse zegmannen voor de ruimte Russische ruimtevaart aan het woord geweest. Meneer Rogozin. Zeg mensen. Ja ook dat nou weer. Dit waren alleen mannen. Ja het waren allemaal. Dikkere oude mannen. Oké Lucas talking. Er werd vanuit allerlei hoeken gezegd van ja die Amerikanen hadden wel eens dankbaar ervoor kunnen zijn en wij hebben het toch allemaal maar mogelijk gemaakt. Kijk eens naar wat voor geweldige plannen we hebben. Er zijn cosmonauten die hem zijn bijgevallen maar gelukkig ook wel verfrissende commentaren onder andere van cosmonaut George Chikin die zegt van ja jongens we zijn al zo ontzettend lang bezig en eigenlijk drijven we een beetje op de roem van het verleden maar daar kan je niet mee bezig blijven. We moeten wel naar de toekomst kijken. Als je inderdaad ziet 2009 waren de eerste schetsen bekend van dit apparaat. Hij zou uit hele bijzondere nieuwe materialen worden gemaakt. Dat blijkt alweer te duur te zijn dus composieten worden alleen gebruikt voor het zeg maar Het motorblok, de capsule wordt conventioneel van aluminium gemaakt. Het ding zou met raketten kunnen landen en netjes op uitklapbare poten neerkomen. Het wordt nu toch een combinatie daarvan. Ik verwacht dat binnenkort ook de pootjes van de Orbeol zullen verdwijnen net zoals dat bij Dragon is gebeurd. Er is nog een ontzettende hoop te doen. Er moeten inderdaad tussen 2023 en 2025 iets van drie onbemanne testvluchten gebeuren. De eerste helemaal stripped down, nog geen leefsysteem aan boord. De tweede zou met Spacestation moeten koppelen. Dus ja, plannen genoeg. Ik denk dat een heel groot probleem voor de Russen gaat worden het wegvallen van de stoelen die NASA al was bekocht. Dat is een belangrijk deel van het budget. Absoluut, dat heeft zeker Energia, de bouwer van deze schepen en voor een heel groot deel van bemanne ruimtevaartsystemen ondersteunt. Dat valt weg en je ziet nu wel aan alle kanten de berichten van nee Roscosmos gaat de CUSA ook gebruiken voor toeristen. Hebben ze natuurlijk al een paar keer gedaan. Ze hebben al zes keer zo'n vlucht uitgevoerd. Het leek er dus op dat de frequentie van de CUSA van vier naar twee ging terugvallen vanwege het online komen van de Amerikaanse commerciële capsules. Nu hebben ze er over van elk jaar gewoon één CUSA met toeristen. Dat kan natuurlijk wel voor inderdaad het broodnodige geld zorgen. Heeft Rusland eigenlijk een fatsoenlijke commerciële ruimte voor het industrie? Nee, alles is er. Ze hadden het ooit. Na de val van de muur zijn heel veel van die bedrijven die zich bezighielden met de ruimtevaart zijn geprivatiseerd. Je ziet eigenlijk dat vanaf 2009-2010 toen is de United Space and Rocket Corporation opgericht door Putin. Dat is een soort van holding organisatie geweest vanuit de staat waar alle verschillende bedrijven weer onder zijn gehad. Zoals Roscosmos is daaronder geharmaakt. Een soort nationalisatieproces. Nu is eigenlijk de hele ruimtevaartindustrie weer een overheidsindustrie geworden. Dat is niet bevorderlijk voor de innovatie. Nee, het moest wel want de kwaliteit van wat er werd geproduceerd door die commerciële bedrijven was echt ondermaat. Daardoor is er zeker vanaf 10 jaar geleden ongelooflijk veel fout gegaan in de Russische ruimtevaart. Ze hebben ze dus niet. Nee, daar is het kapitaal niet voor beschikbaar in Rusland op dit moment. Nee, inderdaad. Zeker wat betreft de mannenruimtevaart valt nu gewoon onder Roscosmos. En dat zijn we weer terug bij de constructie die er in de Sovjet-tijd was, jaren zestig. Ja, je ziet het. Afgelopen maand zagen we het ook weer terug bij. Waarop op een gegeven moment hadden we Sea Launch. Sea Launch was een samenwerking tussen Boeing en volgens mij Energia in Kiev, in Rusland. En dat was een project om vanaf een platform midden in de Stille Oceaan een zenithraket, een Russische raket te lanceren. Een Oekraïense raket. Oekraïense, inderdaad. Ja, goed. Ja, dat zit ook een stukje van het probleem. Dat is in 1999 begonnen. Ze hebben een flinke aantal communicatiesatellieten in een baan om de aarde gebracht. En dat ging eigenlijk prima. Zeker toen die samenwerking nog goed was. Die hele lanceermarkt is een beetje ingekakt. Vervolgens hebben we een paar ongelukken gehad. 2014 kwamen er wat diplomatieke issues bij rond Krim. En dat project is eigenlijk ineengeklapt. Er zijn geen lanceringen meer. En wat toen gebeurd is, is dat de Russische overheid dat hele project eigenlijk opkocht. Die hebben een lanceerplatform, commando schip en dergelijke hebben ze allemaal opgekocht. Dat is toen ondergebracht bij S7. Dat is een commerciëel Russisch bedrijf dat ook lijnvluchten in Siberië aanbood. Die zeiden toen van oké, we gaan dit overnemen. We gaan ook communicatiesatellieten lanceren. En dat is dus nu in de afgelopen maand gebleken dat de hele lanceerplatform naar Rusland is versleept. En vervolgens is het nu genationaliseerd. S7 heeft ook aangegeven, ja, we hebben nu geen kapitaal meer om hier nog maar iets mee te gaan doen. Dus de Russische overheid neemt het over. En het lastige detail is dat voordat het van internationale handen naar Russische handen overging, is alle apparatuur eruit gehaald. Dus ze kunnen er op dit ogenblik ook niks mee. Dus verrecht een enorm los investering om dat weer... Los van het feit dat de raket die daarvan gelanceerd moest worden, die zenit, is dus van Oekraïense makelij, daar gaan ze geen toegang meer toe krijgen. Dus er zou een nieuwe raket gemaakt moeten worden die dan daarvan gelanceerd zou kunnen worden. Je kijkt je krimp rond, wie heeft nog iets te bellen te brengen? Nou, misschien voor de komende periode. Het is druk. Starlink lanceringen die er weer aan zitten te komen. En misschien ook wel interessant is om te melden dat in de komende weken vijf ruimtewandelingen in plaats gaan vinden. Volgens mij beginnende op de 24ste of 25ste juni. En daarna volgens mij elke week een nieuwe ruimtewandeling. Dat kan nu, want er zijn twee extra Amerikaanse astronauten naar boven gebracht door SpaceX. En wat zij gaan doen is in eerste instantie het vervangen van batterijen. Die zijn net met een HTV in je Japanse capsule naar boven gebracht. En ze gaan oude nickelbatterijen vervangen door gloednieuwe lithium-ion-batterijen. Zelfde type als wat we in onze telefoon hebben. Zodat die ook weer een paar jaartjes mee kunnen gaan en beter de energie kunnen opslaan. En als laatste stukje gaan ze ook nog wat wijze gingen doorvoeren aan de Columbus module. Dat is Europas module. De ESA module die aan het ISS vast zit. Voor de liefhebbers van ruimtewandelingen wordt het weer een leuke maand. Visueel smullen. En die kunnen we dan over twee weken weer gaan hebben. Dit was Space Cowboys 46. Dankjewel Luc van den Abeelen. Dankjewel Jurien Notier. Mijn naam is Herbert Blankesteijn. We zijn er op 8 juli weer met de volgende Space Cowboys in een iets andere samenstelling. Maar verder gewoon zoals altijd. Tot dan.