Succes bij NASA, grootse plannen van China en geklaag bij de Russen

Welkom bij een nieuwe aflevering van Space Cowboys. We weten even niet welk nummer, het is iets met 40, zei Jurien net. En dat rekenen we een andere keer wel weer netjes uit. Voorlopig is het voldoende om te weten dat dit een nieuwe Space Cowboys is voor deze week. En deze week, dat is de week van 10 juni. Dat is de dag dat we dit opnemen. Mooi zo. Hier is Joeri Nortier, welkom. En Luc van den Abeelen, hallo. Goed, leuk weer bij elkaar te zijn en een mooie nieuwe podcast op te nemen na de, ik zal maar zeggen, turbulente aflevering van de vorige keer toen we vergeefd gewacht is op de lancering van de Crew Dragon. We wilden allemaal zo graag, en het ging zo niet. Ja, ja, ja. Nou, we gaan dat een andere keer nog eens opnieuw proberen. Mooi zo. Ik ga even een rondje maken van wat jullie de belangrijkste dingen vinden die je te vertellen hebt vandaag. Luc? Uiteraard Crew Dragon. Meer Crew Dragon, Juri? Ik wilde het toch weer hebben over China, want die gaan keihard aan de weg timmeren. Niet alleen aan hun bemanne ruimtevaart, maar als ik eens kijk naar wat er de komende periode gelanceerd gaat worden uit China, dan verbaast mij dat ook. Dus het lijkt me leuk om daar even een kort overzicht over te geven. Oké, hartstikke goed. En ik heb een aantal dingen waarvan ik een belangrijke vind dat er een mysterieuze bron in deep space is ontdekt met die radio bursts uitzend. Eens in de 157 dagen. Spannend. Ja, Little Green Man Revisited zal ik maar zeggen. Laten we het open. Ja, kom ik zo op. Ik zou zeggen, Luc steekt van bal. Ja, nou ja, zoals inderdaad de luisterhuis vorige week of in de vorige aflevering mee kregen zaten we allemaal met smarte wachten op de lancering van de SpaceX Crew Dragon. Die zouden we allemaal live gaan gaan meemaken. Ja, niet verbazingwekkend dat zo'n eerste poging het niet in één keer redt. Het weer was niet niet goed genoeg. We zagen inderdaad hier in de studio op de NASA feed al die angstjagende plaatjes van een lanceerplatform en een zowat paars donkere hemel erachter. Bliksemflitsen, regen. Dus de voortekenen waren er al niet erg. Mooi onherspellend beeld. Absoluut. Inderdaad, Willink had er fantastische schilderijen van kunnen maken. Gelukkig, de zaterdag erop, lukte het allemaal wel. De weersvoorspelling was aanvangelijk niet heel erg veel beter, maar goed, zoals dat wel vaker gaat in Florida. Het knapte toch goed genoeg op en een vlekkeloze lancering. Ja, werkelijk waar. Vlekkeloos. Echt, ik heb het niet vaak zo'n lancering gezien waarbij alles zo soepel en zo heerlijk leek te lopen. Ik heb me zitten verbazen over de regie, mijn echtgenoten en ik zaten te kijken naar de tv ben ik geneigd te zeggen. Het was niet op tv, het was op mijn laptop, maar die had ik met een HDMI kabel. Ik knette het even even, dus we zaten toch naar dat toestel te kijken. Maar dat je beelden zag, de controleruimte, dat kennen we, van Houston en zo, dat is allemaal normaal, maar dat je een beeld had van binnen in de cabine en dat je een beeld had van de eerste trap die naar beneden zakte en na werkelijk alle camera standpunten en ze hadden er zelfs een op dat platform waar de eerste trap dan landde uiteindelijk. Ja precies. Dat deed je dan toevallig even niet, maar overal was aangedacht. Echt fantastisch. Je ziet dat SpaceX het echt van voor naar achter en van links naar rechts totaal anders doet. Wat ik wel heel erg grappig vond is dat ik af en toe een beetje een Russisch gevoel kreeg. Bij de eerste lanceerpoging toen de astronauten met de Tesla naar het lanceerplatform werden gebracht. Het allereerste wat ze daar deden was eventjes stoppen en een mobiel toilet induiken. Hoe deden de naaste astronauten dat ook weer? Niet. Dat gebeurde allemaal in het ONC. Of was het bij coulure dat ze een vaste plek had om te pissen tegen de paal? Nee, tegen de wielen van de bus die ze naar het lanceerplatform brachten, omdat ooit het allereerste cosmonaut Jorik Agarin dat had gedaan. Dat moet dus geluk brengen hebben die Russen gedacht. Dus dat zijn ze altijd blijven doen. Volgens mij hebben die Russen nog wel meer van dit soort hele gekke ideeën vlak voor de lancering. Volgens mij moeten ze ook alle cosmonauten een handtekening ergens op een deur zetten. Er wordt een boom geplant. Volgens mij moeten ze ook een bepaalde film uit de jaren zestig terugkijken. The Wild Sun of the Desert die wordt bekeken. Inderdaad die handtekeningen komen op de deur van de hotelkamer in het cosmonauthotel op Bijkenoord. Inderdaad die boomtjes planten, dat doen ze dan al een week of een week of wat van tevoren. Ze moeten ook vlak voor de lancering naar de kapper. Daar moest destijds André Kuipers heel erg om lachen. Die heeft er maar foto's gemaakt van zijn collega's die geknipt werden. Dus er zijn heel veel van dat soort dingen, maar vervolgens ook gewoon het feit dat je de bemanning kan zien tijdens de lancering. Dat zijn we bij de CEUS al jaren gewend. Dus dat is ook geïntroduceerd bij SpaceX, de Crew Dragon. En als laatste dingetje hadden ze nog een klein soort plusje dinosaurus bij zich als zero-g indicator. Ook dat is al een paar decennia traditie om in de CEUS te doen. Wat mij wel opviel, ontzettend veel werd er in beeld gebracht, heel veel openheid en toch ontbraken er voor mij een paar shots. Er zaten twee camera's gericht op de bemanning. Eentje op commandant Hurley van heel dichtbij, eentje naast Benken. Bij Hurley kon je op het instrumentenpaneel, nou ja paneel het zijn gewoon drie schermen, touchscreens, kon je daar opkijken. Die hebben we tijdens de vlucht niet gezien. Ik heb het gevoel dat SpaceX daar toch iets heeft van we gaan niet alles prijs geven. Daarnaast op een paar kritieke momenten zoals het stoppen van motoren, afstoten van trappen, waren er ook geen beelden. Russen laten dat wel zien en je wordt nog wel eens een keertje lekker in je stoel heen en weer gerammeld op zo'n moment. Kan me voorstellen dat je zoiets had of nou laten we eerst eens kijken hoe dat loopt en gaan we misschien later wel eens een beeld brengen. De PR-functionaren staat daar misschien een stem in. Dat zou me niks verbazen. Om inderdaad geshaked astronauten het live te zien is misschien net weer niet te bedoelen. Maar goed, alles daar gelaten. Koppeling is fantastisch verlopen. Hebben jullie die koppeling live ook gezien? Ja, ja. Wat vinden jullie daarvan, van zo'n koppeling? Ja, heel voorzichtig. Ja precies heel erg spannend. Is dat niet? En zeker met zo'n eerste bemand bemanden inzet van deze capsule. Zaten natuurlijk ook nog weer wat extra oefeningen letterlijk in om op een paar kilometer en op 200 meter nog eens een keertje eventjes de handbesturing te testen. Niet dat dat nodig was, maar NASA wil gewoon dat astronauten ervaring hebben in het overnemen van de besturing op handmatige over te gaan. Mocht dat ooit een keertje gebeuren. Met de CUS is dat in de afgelopen jaren ook regelmatig gebeurd dat toch de computer eruit vliegt en er op de hand gekoppeld moet worden. Dus alles perfect verlopen. Het enige wat echt misging was dat bij het binnenzweven in ISS, commandant Hurley zijn kopstoot aan de rand van het luik. Ja, het was natuurlijk een tijdje geleden dat hij er was. Dat is negen jaar terug bij de laatste shuttle. Dat is toch kleiner dan hij zich herinnerde. Ja, ja, ja, precies. Als dat alles is. Nou inderdaad, dan valt het allemaal reuze mee. Wat bedoelde jij, Juri, met dat langzame van die koppeling dat alleen maar dat het saai was voor jou als kijker of ook dat het wel wat minder voorzichtig had gekund? Nee, nee, nee. Dat laatste daar heb ik geen mening over. Ik denk dat ze terecht hier heel voorzichtig in doen. Alleen ik vind koppelingen in de ruimte, maakt niet uit of het nou een dragon capsule is of een Japanse htv. Ik vind ze zo intens. Ik moet zeggen, ik val bijna zelfs in slaap bij ruimtewandelingen. Die vind ik ook nooit heel erg interessant. Ik heb nog altijd dat mijn mond openzakt als ik zie hoe die eerste trap landt op dat zeeplatform. Ja, dat is spektakel. Hallelujah, je ziet hoe hard dat ding gaat als hij het beeld binnenkomt en dat hij dan precies op het goede moment stopt. Ik vond trouwens ook nog een oude opname van eentje die één meter boven de grond geen brandstof meer had. Precies. Dat is een bekende... En dan heel hard neerkwakt. Dus dan kun je zien hoe nou dat luistert. Maar daar boven in de ruimte wil je natuurlijk geen knallende botsing hebben. Nee, absoluut niet. Je kunt zomaar die ESS een zetje geven die dat niet welkom is. Nee, terecht. Je hebt dan ook altijd het moment dat die uiteindelijk aangekoppeld is. Dan heb je soft dock en een hard dock. Dan worden er echt pinnen in getrokken en dan wordt die vastgetrokken. En dan denk je van nou, nu zijn we er. Luik open. Nee, lead checks. Moeten nog kijken worden of er geen lek is. En dan ben je ook weer drie kwartier al uur verder. Nou, inderdaad. Dat heb ik dus uiteindelijk overgeslagen. Het binnengaan van de bemanning. Dat deed zo belachelijk lang op zich wachten. Ze gingen ook nog eens rustig eventjes wat eten en vervolgens moest het allemaal opgeruimd en schoongemaakt worden. Ik geloof dat pas drie uur na de koppeling zijn ze overgezet. Vergeet niet dat als jij landt in een freaking vliegtuig dat ook tegen je wordt gezegd please remain seated en hou je vluchtverdeling. Dat vind ik ook al veel te lang duren. Ja, precies. Het is hetzelfde. Dat moet sneller kunnen. Nou, dat zal ook wel gaan gebeuren. Kijk, het is natuurlijk een testvlucht. Ze hebben het heel erg rustig aangedaan allemaal. Het lijkt er nu op dat ze inderdaad toch wel tot ergens in augustus aan het ruimtesation gekoppeld zullen blijven. Oh, die hele cabine, hoe noem je dat ding, die kassoulen, die blijft gewoon aan het ISS hangen. Precies. Het is ook weer het ritje naar huis en dat zal dezelfde bemanning zijn die dat gaat doen. Dat hebben we ons thuis zitten afvragen. Worden er nou meteen andere astronauten mee teruggenomen? Nee, precies, omdat er maar sowieso maar drie astronauten aan boord zaten. Dus ze hebben het nu weer tijdelijk weten op te krikken tot vijf. Wat mij erg verbaast is dat de constraint waarom het nu allemaal hangt, is hoe de zonnepanelen op de buitenkant van de Dragon zich houden. Er wordt verwacht dat die heel snel in kwaliteit achteruit zullen gaan. Daarvan heb ik zoiets van, waarom hebben jullie daar geen betere kwaliteit op geplakt? Dat snap ik niet. Had het eerder getest? Ja, precies. Dus serieuus kan ik geloof tegen de 400 dagen gekoppeld blijven. Dragon zou het na een paar maanden al niet meer kunnen wat dat betekent. Dus dat is nog iets waar Musk een verbeterpuntje te pakken heeft. Benken, als het goed is, gaat hier nog wat ruimtewandelingen doen. Stuk of 5? Ja precies. Er moeten nog wat batterijen worden vervangen. Die zijn alweer aangevoerd door de HTV die jij net noemde. Rond september moet de volgende Crew Dragon al om half en dat wordt dan de eerste operationele vlucht. Juis, dus dan krijgen wij nog een kans om semi live naar verslag van toen. Je weet maar nooit. Ik zal nog eens even kijken of we moeten hier gewoon de zender vorderen. Gaan we overnemen? Ja. We moeten even kijken hoe laat hij is. Als het primetime is dan hebben we misschien een klein gevechtje, maar anders zou het leuk zijn. S'nacht, dat is nu half vier s'nacht. Juri, de floor is yours. Zullen we over gaan naar dat andere land dat ook druk bezig is met blabberende ruimtevaartjes. China. Die gaan een ruimtestation bouwen. Dat is waarschijnlijk wat je het over wilde hebben. Klopt. Meerdere dingen. Ik zat gewoon eens te kijken. Oké China, we hebben de afgelopen periode iets minder gehoord over China. Ze hebben ook wat problemen gehad met lanceringen die falen. Dan worden ze er dan vanzelf wat minder mede deel van. Precies, dus zodra het mis gaat dan horen we wat minder over China. Inmiddels is wel duidelijk waardoor die lanceringen zijn gefaald. Er waren allemaal wat structurele fouten die inmiddels zijn opgelost. Maar nu zijn ze dus druk bezig met de toekomst. En dat is wel interessant om te zien, want zoals eerder ook al verteld, China heeft een actief programma om een nieuw ruimtestation in een baan om de aarde te krijgen. En nu zijn ook echte details uitgelekt van wat de tijdspannen is waar binnen ze dat ruimtestation willen gaan opbouwen. Eerste stukje, dat is eigenlijk de kernmodule. De Chinese ruimtestation moet je eigenlijk zien als een soort van kopie van meer het Russische ruimtestation, want eind jaren 80, begin jaren 90 in een baan om de aarde. Het eerste module willen ze eigenlijk al in 2021 gaan lanceren. Vervolgens zullen ze daar een eerste bemanne vlucht, gewoon in de oude Vertrouwde Shenzhou-capsule naar lanceren. Dan willen ze ook een bevolrijdingsvluchten naar lanceren. Vanaf dat moment gaan ze ook andere modules koppelen aan het ruimtestation. En dan wordt het echt gewoon een volledig ruimtestation waar dan vervolgens ook een of twee keer per jaar bemanne vluchten en bevolrijdingsvluchten naartoe gaan. En dan krijg je eigenlijk een beetje hetzelfde idee als met een ISS. Met expedities, met onderzoek, met onderhoud, ruimtewandelingen, al dat. Kom en gaan van astronauten. Precies. Dat begint dus volgend jaar al. We zien nu ook de eerste beelden vanuit de Chinese media naar voren komen over onderdelen van het ruimtestation die al in verre staat van ontwikkeling zijn. Eigenlijk al bijna zo goed als lanceerbaar zijn. Maar ik vond het interessant om te zien dat het nu echt zo snel zal gaan. Dat is ook een heftig programma. Ze hebben een heftig programma voor de komende twee, drie jaar om dus een kopie van meer in de lucht te brengen. En en en. Luuk en ik hadden het in de lift naar boven naar deze studio daarnet nog over de overdreven mededelingen van NASA over die Crew Dragon. Alsof we grenzen waren verlegd wat natuurlijk helemaal niet zo is. Ze kunnen nu iets wat ze jaren geleden al konden wat ze alleen negen jaar niet hebben gekund. Maar dat de Chinese een ruimtestation bouwen, echt gewoon een nieuwe natie met een permanent aanwezigheid in low earth orbit. Dat vind ik best wel een hele optiebare ontwikkeling. Ja dus dat betekent hiervoor moeten ze ook nieuwe astronauten gaan trainen. Dus als ik het goed heb begrepen gaan ze in juli een nieuwe selectie aan astronauten presenteren. Die beginnen dan ook met training en dat zal ook de astronauten worden die dus de vaste expedities voor de nieuwe ruimtestation gaan vormen. Een ander feit dat ik ook wel interessant vond is dat ze eigenlijk een best wel grote ruimtetelescopen willen lanceren die in de buurt van het ruimtestation zou blijven. Die dus af en toe ook richting het ruimtestation zou kunnen gaan voor onderhoud eraan. Net zoals dat de Hubble ook onderhoud is met een voorzienis van verbeterde zonnepanelen of verbeterde elektronica. Dat vond ik ook wel interessant om mee te nemen. Dat wist ik eerder gezegd. Want die Hubble die hing helemaal niet permanent dichtbij het ISS. Maar dat hebben zij dus iets beter gepland. Daar lijkt het wel op. Het wordt inderdaad ook nog eens een telescoop die vergelijkbaar wordt qua telescoopdiameter, spiegeldiameter, net zoals Hubble. Maar hij kijkt dan ook nog eens een keertje een groter stuk van de hemel. Dus we hebben hier een potentiële hele interessante opvolger voor Hubble te pakken. En weten jullie eigenlijk, want de Hubble werd dan, dat was de bron van prachtige ruimteplaatjes voor de hele westerse samenleving in elk geval, gaan de Chinezen net zo gul zijn met waarneemtijd dan op die telescoop voor westerse wetenschappers? Ja, ik denk dat het hier ook weer een gevalletje is dat China dit natuurlijk mooi voor diplomatieke doelreinden in kan zetten. In de coronacrisis hadden we diplomatiek met mondkapjes. Het zou best wel eens kunnen dat ze dit ook gaan inzetten om landen aan hun wetenschappelijke programma's te kunnen bieden. We weten ook wel dat dit ruimtestation Tianhe, wat het volgens mij gaat heten, dat het opengesteld gaat worden voor astronauten uit het buitenland. Dus de kans is groot dat bevrienden naties de mogelijkheid krijgen om een keer met de Shenzhou of met die opvolger de nieuwe capsule... Maar voor wat hoort dat als je de Chinezen kent? Ja, dat zal nooit helemaal 100 procent... Het is een beetje vergelijkbaar met wat de Russen in de jaren 60, 70 en 80 ook hadden met hun intercosmos programma, waarbij ook bevrienden naties de mogelijkheid hadden om een keer een astronaut naar een sojut of naar meer te sturen. Dus de prijs is of in Harder-Pegels of misschien politiek. Politiek denk ik. Of zelfs, het is niet ondenkbaar. Er is ook uitgenodigd om bij te dragen aan de bouw van dat ruimtestation, bijvoorbeeld door instrumenten te leveren. Kun je punten mee verdienen? Nou ja inderdaad, je kan je voorstellen dat bijvoorbeeld ESA een interessant instrument ontwikkeld, beschikbaar stelt. Dan wordt het naar het station gebracht. Chinezen mogen het dan houden, zeg maar. En in ruil daarvoor mag er eens een ESA-astronaut mee. Ik denk dat dat een hele waarschijnlijke is. Het zou me niks verbazen als een ESA-astronaut inderdaad de eerste buitenlandse gast gaat worden op dat nieuwe station. Heel vervarmd wat naamgeving betreft trouwens. Het ruimtestation, als het helemaal af is, zal Tiangong gaan heten. Dat heten de eerste experimentele modules ook. Precies, de eerste twee. Dat waren Tiangong 1 en 2. Maar om het nog ingewikkeld te maken hebben alle modules dus apart weer een naam. Ze beginnen zeker allemaal met Tian. Tian He is inderdaad de basismodule. Wen Tian en Meng Tian die volgen vervolgens nog. Tian betekent hemel. Dan weten we dat ook weer. Dat nemen we mooi mee. Prachtig. Ik heb twee nieuwtjes. Mijn nieuwtjes zijn wat magerder. Niet zo rijk aan verhalen als die van jullie. Een ding wat aardig is om te vermelden, zeker wil ik die als eerste even kwijt. We hebben de Black Lives Matter beweging en alle protesten en zo. En er is een foto gepubliceerd waarop je het witte huis ziet van boven. En Lafayette Square waar die kerk staat. Waar Trump met zijn bijbel omhoog heeft gestaan. En daar achter die kerk, ten opzichte van het witte huis, gezien achter die kerk, daar loopt een straat. De naam ontschiet me eventjes. Maar in ieder geval daar hebben gemeentewerkers in grote letters op straat gekalkt Black Lives Matter. Waarom begin ik daarover? Omdat er nu dus vanuit de ruimte een foto daarvan is genomen. Waarop je dat gewoon kunt lezen. Dus dat Black Lives Matter dat is nu leesbaar vanuit de ruimte. Dat is toch wel een mooie symbolische daad. Iedereen kan opzoeken hoe die straat heet. Want het is gewoon de straat in het verlengde van witte huis, die kerk en dan zo Washington in. Dat is één. En de andere die ik even wou noemen is er is een radiobron ontdekt. In de categorie Fast Radio Bursts. Dat zijn radiobronnen die soms in enkele milliseconden een energie uitzenden die onze zon in een eeuw uitzend. Dus dat is niet kinderachtig. Ik zie jou denken, Jury. Ik zie het lijken of je rekent. Ik weet niet wat er aan te rekenen valt. Ik moet niet rekenen, maar ik zit meer te denken, oké, dat is... Nou, goed, het is astronomie dus dan krijg je astronomische cijfers en verhoudingen. En in januari van dit jaar werd er al eentje ontdekt met op de tong smelten de naam FRB 180916.j0158 plus 65. Zeer poëtisch, neem me mee naar het volgende feestje. Die een activiteitscyclus had van 16 dagen, dat we zeggen vier dagen stuurt die van dat soort uitbustingen uit en dan is hij 12 dagen stil. En nu is er één ontdekt die 90 dagen bursts uitzend en dan 62 dagen stil is. Dus die heeft een cyclus van 152 dagen. Dat is allemaal groot mysterie hoe dit werkt. Wat zijn het eigenlijk? Waar komt het vandaan? Waar komt al die energie verkend? Het doet een beetje denken aan de ontdekking van de pulsaars. Die werden aanvankelijk door hun regelmaat aangezien voor Little Green Man. Dit is zo regelmatig, zou hier een beschaving listen. Dat moet een diligentie achterzitten. Bijna wel. Blijkt dus niet zo te zijn. Dat is gewoon een natuurkundige verklaring voor. Helaas. En dat zal hier ongetwijfeld ook wel blijken, want al te veel regelmatig is ook niet goed. Als je denkt dit is strikt regelmatig, dan kan er ook geen boodschap in zitten waarom zou een beschaving dat doen. Dus je verwacht eigenlijk juist een bepaald gebrek aan regelmaat. Iets waar je een codering achter kunt vermoeden. Dus dit moet haast wel natuurkundig zijn. Het is alleen niet bekend wat. Maar een periode van 152 dagen, wie verzint zoiets? En een ander object met een periode van 4 plus 16 dagen. Voor die groene mannetjes is het misschien het equivalent van 4 seconden. Je weet het niet. Dat is wel fascinerend om misschien een keer een echte astronoom uit kunnen nodigen om te hebben over dit soort onderwerpen. Ik vraag me inderdaad waar komt dit vandaan? Het heelal zit echt stampvol met dit soort weirde objecten die vanuit de Noord- en Zuid-Proden een enorme energie stromen uitstoten en dan nog weer eens om hun assen tollen. Dus maar eens in de zoveel uur, jaar, maanden iets richting aarde sturen. En op een of andere manier doet het mij denken aan levende wezens op aarde. De cicaden, die ook een beetje buitenaards aandoen, die een levensiclus hebben van 17 jaar. Eens in de 17 jaar is daar een uitbarsting van. Dan worden ze allemaal geboren en kruipen ze de bomen in en paren ze en leggen ze eitjes natuurlijk. Dat heeft niks met elkaar te maken, maar dat soort merkwaardige cycli heb je ook in de levende natuur. In de natuur zitten nog heel veel geheimen. En dat is me goed ook, want dat houdt de wetenschap lekker interessant. Luc, jouw volgende onderwerp? Ja, heeft weerzijdelings redelijk veel te maken met Crew Dragon. De directeur van de Russische evenknie van NASA, Dimitri Rogozin, die is in het nieuws de laatste week. Juri, dat valt uit te lachen! Dimitri Rogozin, dat is toch de man die het had over de trampoline? Precies, en zo daar. Hij heeft een keertje smalend gezegd van ja, amerikanen die vliegen natuurlijk al jaren met ons mee. Hij was niet zo ontzettend te spreken over de initiatieven om met commerciële capsules te gaan vliegen. En toen dat tegen zat, toen zei hij van nou ja, misschien kunnen jullie proberen het ISS te bereiken door een trampoline te gebruiken. Het mooie was, na afloop van de lancering van de Crew Dragon werd er door Elon Musk een mooie inside joke gemaakt. Hij zei namelijk, the trampoline works! Precies, inderdaad. Maar laat me raden, hij heeft nu lovende woorden over SpaceX gestoken. Nauwelijks, maar hij haalt wel erg breed en best fel uit naar de Amerikaanse ruimtevaart. Een smakelijk detail langs de lijnen hiervan is nog dat zijn Twitteraccount in de afgelopen twee weken is overgenomen door Roscosmos. Ik weet niet wat het betekent, maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat de man gigantisch populair is bij een paar politieke kopstukken in Moskou. Dus je bedoelt eigenlijk dat hij mogelijk is scoutgesteld? Nou ja, daar lijkt het op. Maar volgens, hoe onwaarschijnlijk is het medium waarin hij verschijnt? Forbes magazine. Hij wordt Forbes contributor genoemd in het stuk wat hij gister of eer gisteren publiceerde. En hij trekt ontzettend van leer tegen de Amerikanen. Aan een kant zegt hij ook van nou, de shuttle die is aan de kant gezet omdat hij extreem duur was en een onvergevelijke aantal ongelukken heeft gehad. En laten we wel wezen, daarin heeft hij gelijk? Dat is natuurlijk, als je inderdaad veertien man weet te verliezen in 135 vluchten. Dat is inderdaad niet best, maar vervolgens gaat hij nogal aan de haal met wat er toen gebeurd is. Hij zegt van nou, NASA heeft vervolgens kolossale bedragen besteed om tegelijkertijd drie schepen te laten ontwikkelen. Orion, de Crew Dragon en Starliner. Orion hoort daar duidelijk niet bij want dat was een capsule die voor de maan is bedoeld. Hij staat er ontzettend los van. Vervolgens gaat hij los op Elon Musk zelf. Hij beweert dat NASA de hele ruimte haven. NASA technische en wetenschappelijke krachten heeft gegeven aan SpaceX om dat allemaal te ontwikkelen. En vervolgens natuurlijk ook dat zo ongeveer de belastingbetaler alles heeft betaald wat Elon Musk doet. Het gebeurt natuurlijk nooit in Rusland. Nee, dat zijn nogal andere dingen die daar gebeuren. Musk heeft drie keer zoveel gekregen als Rusland heeft gekregen om het nieuwe schip, de Argyol, Arendt te ontwikkelen. Vergeet die eventjes het prijsniveau verschil tussen de twee landen te noemen. Je kunt ook nog tegenin brengen trouwens dat Amerika ook het Russische ruimtevaartprogramma aardig heeft gesubsidieerd door kaartjes te kopen met de Soyuz. Daarin laat hij zich dus nog van een veel verbazender kant zien. Hij zegt ook van nou het is toch maar mooi dankzij ons dat er überhaupt nog Amerikanen aan boord van ISS zijn geweest. Het geld daarvan hebben we verdiend en jullie zouden toch maar eventjes heel erg dankbaar moeten zijn dat wij dat voor jullie geregeld hebben. Die 80 miljoen per zetel die waren die dankzakelijke. Die ooit begon met zo'n 20, 30 miljoen. Nee, hij zegt van net als de schilderijen van Leonardo da Vinci die zijn daar kan je geen prijs op zetten dat is van de hele mensheid en zo moet je eigenlijk ook zien wat wij met de Soyuz hebben gedaan. Het maakt een beetje indrukje af en toe dat er een of andere spin doctor is geschreven. Nou ja, de Engelsen hebben zo'n zo'n mooi woord hiervoor. It's rambling. Het is een heel lang stuk waarin die inderdaad van alles beweert en ook nog zegt ja die nieuwe Amerikaanse commerciële schepen die zijn twee keer zo zwaar als de Soyuz en ze hebben maar één stoel meer. In de Dragon kunnen we er uiteindelijk 7. Ik weet niet waar het vandaan komt. Ik vind het zo merkwaardig. En vooral de manier waarop die dan de prestaties van Rusland ertegenover zet. Want wij zijn met de Ankara 5 bezig en die gaat fantastische dingen doen. Die raket is vanaf 1992 ontwikkeld en is voor het laatst gelanceerd in 2014. Oké. Ken jij de man die dit geschreven zou hebben? Is dit aan hem toe te schrijven? Het zou zo maar kunnen want het zit wel, grappig genoeg, in de lijn van de sfeer van de tweets die die ook heeft gestuurd. Dat was ook af en toe heel erg... Toen zei hij dat het nog niet was overgenomen. Precies, inderdaad. Dus ja, ik weet niet precies waar hij naartoe wil met dit geheel, maar het is een losang op de plannen die Rusland allemaal nog moet gaan verwezenlijken. Hij heeft een mond vol van de nieuwe raketten die in ontwikkeling zijn, de Sejus 5, 6 en 7, die zodanig modulair in elkaar zouden zitten dat je daar ook weer een grote zware raket van kunt maken om astronauten naar de maan te brengen. Ja, het is helemaal fantastisch, maar het applaus voor een plan dat komt pas als het gerealiseerd is. Dat zeg ik ook. Oké, mooi verhaal, maar met een open einde. Precies, we zullen zien hoe de carrière van meneer Rogozin verder loopt. Waar hij verder op duikt. Juri? Nou, dan blijf ik ook even bij Rusland. Want twee leuke nieuwtjes. Eerst is vanuit verschillende media bleek dat Rusland ook bezig is met een kleine ruimtevliegtuigje, een beetje als de X-37 die ondanks gelanceerd is, die micro shuttle. Ja, dat is gebaseerd op een plannetje wat ze ooit in de jaren 80 hadden en dat heette Spiral. Een klein ruimtevliegtuigje en via dezelfde Dimitri Rogozin hebben we te horen gekregen dat ze bezig zijn om die plan uit de jaren 80 weer nieuw leven in te blazen en op termijn te gaan werken aan een nieuw ruimtevliegtuigje. Het is allemaal nog heel erg vaag. Het is denk ik weer een van de vele plannen van Rusland die we vaker zien. PowerPoint-prestaties, mooie artist-impressions, die voorbij komen. Ik moet nog meer zien of dit het hem echt gaat worden, maar ik vond het wel interessant om deze plannen van vroeger weer terug te zien. Ja, dat systeem was inderdaad wel een, zeker voor die tijd, want het is al ouder. Het stamt volgens mij de eerste ideeën uit de late jaren 60. Het zou inderdaad uit een paar componenten bestaan. Een hypersoon vliegtuig, daarop een rakettrap op de rug en op de punt van die raket zou inderdaad het kleine ruimtevliegtuigje zitten. Ja, dat de technologie daar nog niet rijp voor was op dat moment is heel erg duidelijk. We zijn een heel stuk verder gekomen. Investering om dit vliegend te krijgen zal in ieder geval wel enorm zijn. De eerste vraag die opkomt is, een ruimtevliegtuigje, dan kan je dan het ontwerp, de spiral was inderdaad om daar een of twee kosmonauten in te zetten. En wat ga je daar dan mee doen? We hebben ook een mannenschip in ontwikkeld. Ja, waar gaan ze heen? Ja, precies, inderdaad. Kijk, ik, hoe onder de indruk ik ook ben, zeker ook esthetisch van Crew Dragon, het blijft gewoon een capsule en je krijgt straks weer die onflatterende scènes dat astronauten uit zee moeten worden gewist. Het heeft mijn voorkeur om bemanningen en zeker ook bepaalde experimenten die je hebt uitgevoerd, zeker als het gaat om productie van zaken, die wil je gewoon lekker rustig beheerst op aarde laten terugkeren. Als er onverhoopt ooit nog eens een astronaut ziek wordt en hij zal terug moeten naar de aarde, ja, met een grote plonzen of een doffe dreun landen is het niet zo lekker. Dus je hebt altijd iets van bemanningen die moet je met iets gevleugeld op en neersturen. Grote vrachten die moet je lekker op grote raketten doen. Dat is wat mij betreft met de shuttle is fout gegaan. Maar ja, Space Station gaat aflopen ergens rond 2030. Ze hebben wilde plannen, de Russen, om hun modules vervolgens los te koppelen en onafhankelijk verder te gaan vliegen. Die oriol wordt ontwikkeld, in principe voor de maan ook. Ik zie eigenlijk financieel niet veel ruimte om dit weer te doen, maar je weet het niet. Russen doen natuurlijk ook steeds meer internationaal en misschien maken ze dan een groot internationaal project. Dat zou in eindelijk interessant te zijn. Ja, ja, oké, mooi. Hier heb ik weer een paar kleine interessante weetjes. De collectie satellieten van Starlink, gelanceerd door SpaceX, dat zijn er intussen een x-aantal keer 60 geweest. Weet een van jullie hoeveel er intussen hangt? 8 lanseringen. Ja, dat kan goed kloppen. 480 satellieten draaien. En ZD net meldt, dat vond ik wel komisch, dat elke lading van 60 van die satellieten, dat die in feite 4000 Linux computers bevat. Dat vond ik wel een geest. En het aller grappigste vind ik wel, als je dat moet door elkaar delen, denk ik, hoeveel is dat dan per per per satelliet. Dan kom je uit op 66,2 derde. Dus het is nog een breuk ook. Wat is 2 der de Linux computer? Een stukje Windows? Het zal afgerond zijn. Maar het is in ieder geval iets wat ik niet had gedacht, dat in één zo'n satelliet zoveel onderscheiden computers zitten. En als je dat dan ook nog een keertje vermenigvult met het aantal lanceringen, dan kom je dus op 32.000 Linux computers die Starlink al de ruimte in heeft gejagen. Ik hoop dat ze een bulkcording hebben gekregen. Het wordt nog druk de komende periode, want 12 juni gaan er weer 60 de lucht in en dan volgens mij een week later, een halve week later, 24 juni weer. En het ziet ernaar uit dat dat de komende periode net zo druk zal blijven. Ik vind het wel fascinerend om te zien hoe SpaceX dit enorme tempo weet volthouden. Want intussen zijn ze ook nog bezig met de reguliere lanceringen. 30 juni gaat bijvoorbeeld een GPS satelliet de lucht in. Ergens in juli moet er een Argentijnse radar-observaties satelliet de lucht in en dan ook nog eens een Koreaanse militaire communicatiesatelliet. Dat weten ze er allemaal maar net tussen te proppen. Het is een heel vol schema. Dat wordt een drukke periode voor SpaceX. Ja, zeker. Gisteren lieten ze nog een fantastisch filmpje zien van de laatste Starlink lanceringen. Dat gaan we die in de show notes toevoegen. Ja precies. Die moet iedereen die luistert absoluut zien. Het zijn prachtige beelden gefilmd vanuit de neuskegel tijdens het afstoten. Oh dan, dus die hele trein vertrekken. Ja, je ziet die hele opstapeling van de satelliet er zie je zitten en vervolgens doordat die neuskap natuurlijk zijdelings weg draait zie je de hele tweede trap met de brandende motor voorbij vliegen. Het zijn prachtige plaatjes. Dit is spul wat je natuurlijk nooit live kunt zien maar inmiddels worden de camera's steeds beter en ja voor plaatjes is SpaceX gevoelig. Briljant, leuk. Nou profiteren wij er mooi van mee. Zeker weten. En als jij zegt, Juri, van ze lanceren zich een ongeluk en het wordt druk daarboven. Wat ik nog zag staan in Ars Technica, ik weet niet of het voor jullie nieuw is maar ze hebben nu inmiddels een eerste trap vijf keer gebruikt. De eerste trap die vijf keer is gebruikt die hebben ze intussen staan. Dat was de lansering van vorige week, van 3 juni. Overigens ook alweer. 30 mei lanceren ze dan Crew Dragon en een paar dagen later zijn ze gewoon weer terug in actie met de volgende Starlink lancering. Maar dit was inderdaad een trap die nu dus al voor de vijfde keer gelanceerd is. Het wordt het grappige is het wordt op een gegeven moment niet zozeer meer de vraag van hoeveel rakettrappen kan je uit je fabriek pompen. Het wordt meer een vraag van waar slijzen op en het wordt een vraag van fleet management. Eigenlijk wat luchtvaartmaatschappijen nu ook aan het doen zijn. Die zijn bezig, oké welke vliegtuig heb ik ter beschikking voor welke vlucht en hoe kan ik ervoor zorgen dat ik het maximale haal uit een vliegtuig. Het wordt een compleet andere mindset voor een raketbedrijf. Ja wanneer gaan de kosten van onderhoud hoger worden dan de kosten van het nemen van een nieuw exemplaar. En wat moet je afschrijven? Wanneer wordt het risico te hoog? Of stoten waarin verkoop je hem als tweedehands aan een of andere? Dat is een van de Afrikaanse. Ja je weet maar nog. Of voor toeristen. Maar dat is wat ze nu met de Dragon Capsules natuurlijk willen gaan doen. De eerste keer de verse wordt gelanceerd voor NASA en de tweede keer of de derde keer kunnen ze hem voor toeristische doeleinden inzetten. Voor 2021 staat er volgens mij in oktober een eerste commerciële vlucht naar het ISS. Als ik het goed heb weet ik niet zeker of het naar het ISS is. Maar in ieder geval de eerste commerciële vlucht staat gepland met een al gebruikte bemanne Dragon Capsule. Dan zie je al dat is het business model uiteindelijk achter de Dragon. Ja precies. Het is een beetje afhankelijk van of dat andere Amerikaanse bedrijven Exion inderdaad al modules aan de voorkant van de ISS heeft gekoppeld. Want dat zou dan de bestemming worden voor de toeristenvluchten die SpaceX gaat uitvoeren. Aan de andere kant kan ik me ook best voorstellen. Een module aan het ruimtestation als bestemming voor de toeristen. Precies. Ja inderdaad. Het zou puur commerciële modules worden. Een bed and breakfast van het ruimtestation. Nou bijvoorbeeld. Maar aan de andere kant kan ik me ook best voorstellen dat er mensen genoegen nemen met een week in een dragon alleen maar baantjes onder aarde draaien zonder te koppelen aan een ruimtestation. Ik zou dat goed genoeg vragen. Ja precies. Want ik het geld had. Nou ja helaas. Ja. Maar het is wel even aardig om vast te stellen. Dat is dus een open vraag die in de komende tijd beantwoord gaat worden. Tot nu toe was het zo, SpaceX moet maar eens aantonen, dat ze zo'n eerste trap kunnen hergebruiken. Nou dat hebben ze gedaan. En de komende tijd gaat nu blijken, want we hebben daar nul informatie over. Hoe vaak je zo'n ding kunt gebruiken? Hoe lang dat rendabel blijft? Fleet management. Wordt dat 10, wordt het 100? We weten het dus gewoon nog niet. In een documentaire die trouwens gisteravond op Discovery Channel was over de lancering van Crew Dragon, kwam een van de SpaceX ingenieurs nog aan het woord en die zei van we hebben hem eigenlijk ontworpen om 10 keer opnieuw te gebruiken. Nou ja als je nu ziet, als je inderdaad kijkt naar hoe snel die raket al weer wordt klaargemaakt voor een volgende lancering, kan daar het afleiden dat ze er niet verschrikkelijk veel werk aan hebben. Dus ja misschien is het wel zo dat je na 10 vluchten eventjes een wat grotere revisie doet. Misschien wel twee of drie maanden en dat hij dan weer 10 keer gaat. Nieuwe motoren erin, wat we bij de SpearShot soms ook gewoon deden. Ja precies inderdaad. Ze hadden wel een klein aantal, maar die werden zo herbouwd dat je op een gegeven moment bijna kon spreken over een nieuwe motor. Dus het is natuurlijk wel, het is een beetje lastig om dat business model van ze inderdaad echt goed te kunnen analyseren, want er wordt natuurlijk niet heel veel informatie voor gegeven over de prijzen die ze vragen. Je kunt toch ook gewoon zeggen making it up as we go. Ze zijn toch zelf ook gewoon bezig het uit te vogelen. Dat is exact zoals SpaceX het werk gaat en inderdaad ook wat NASA directeur Bridenstine zei, dat hij zo'n ontzettende bewondering heeft voor hoe SpaceX dat soort dingen aanpakt. Ze zijn veel meer van we bouwen het, we testen het en als het fout gaat, dan passen we het aan en doen we de volgende. Terwijl Oldspace inderdaad de geronimeerde bedrijven zich helemaal sub ontwerpen, simuleren, in de computer testen. De schroefjes van 200 dollar. Precies, dat moet van tevoren alles vaststaan omdat het goed gaat. SpaceX doet dat anders. Dan komen we nog wel op een wat minder gunstig nieuwtje. Ik geloof één of twee dagen voor de geslaagde lancering van Crew Dragon, knalde er iets enorm uit elkaar in Texas. Het was Starship nummer 4. De meest succesvolle tot nu toe. Allerlei drugtest overleefd en zelfs met twee verschillende Raptor motoren vier keer een starttest gedaan. Vlak na de laatste bleek er aan de onderkant van de raket ergens bij een ventiel een lekje te ontstaan. Starship nummer 4 is er niet meer. Die eindigde in een gigantische oranje vuurbal. Het zag er spectaculair uit, maar het was wel zuur want het was nog ineens tijdens een proef van de raketmotor. Het was volgens mij tijdens het leegdenken. Ik krijg hem niet op tijd nu op het scherm om hem live aan te luisteren, maar jij zit hem wel in de show notes van Jury. Ik was zelf diep onder de indruk van de komische timing die daarin zat. Dat was zo verrukkelijk want er waren twee commentatoren die waren een beetje met elkaar in gesprek en die zeiden tegen elkaar er komen nu wel erg veel wolken uit en waren daar een beetje over aan het babbelen. En op een gegeven moment zegt een van de twee, zou het methaan zijn? Ja als het methaan was dan zou het langs mijn hand wat in de fik zijn gevlogen. En boem! Dat vond ik zo geweldig. Zo zie je maar, het is een voorzienigheid. Als je het komische effect zo wilde bedenken dan zou je het zo bedacht hebben. Ja precies. Niettemin volgende Starship is al weer bijna klaar. Nummer 6 en 7 zijn bijna klaar. Er zijn al onderdelen gezien van nummer 8. Dus ja waarschijnlijk kunnen we over twee weken de eerste test wel weer verwachten. De volgorde van de hops waarvoor ze toestemming hebben is eerst naar 150 meter, vervolgens naar 20 kilometer en daarna een baan om de aarde. Spacex zegt van als alles een beetje goed gaat redden we dat toch dit jaar nog. Het zou een gigantische prestatie zijn. Het zoutvaatje moet je natuurlijk weer bij deze woorden nemen. Het is Elon time dus ja als het binnen nu en een jaar gebeurt zou ik ook al heel erg happy zijn eigenlijk. Maar dat betekent dus wel nog heel veel entertainment in de vorm van videoclips en tweets. Zeker die livestreams daar moet je je gewoon lekker op ademeren. Ik hoop dat we ook aflevering wel weer iets te melden kunnen hebben over Starship. Dat is maar goed ook. Ja, in dat tempo gaat het. Jij nog meer? Ja ik had nog een nieuwtje over fikkie stoken in de ruimte. Dat is namelijk gedaan. Kijk entertainment. Dit is serieus wetenschappelijk onderzoek. Ik breng het als fikkie stoken. Wat het uiteindelijk ook wel is. Want het weet van fikkie stoken in de ruimte is dat het niet kan. Als je luidschauffeur afsteekt die brandt omdat de verbrandingsluchten naar boven ontwijken, komt zuurstof van beneden en zo blijft een vlammetje devend en in de ruimte is de zwaartekracht er niet om dat te regelen. Dus maar vertel. Eens in zo zoveel tijd lanceert Northrop Grumman, Amerikaanse bedrijf, lanceert de Cygnus capsules richting het ISS ook bevoorrading. En de afgelopen keren zat daar ook steeds een wetenschappelijk experiment in genaamd Sapphire. Wat de hele tijd werd uitgevoerd nadat de capsule volgepompt was met afval. Losgekoppeld was van het ISS en vervolgens nog een paar baantjes om de aarde ging draaien voordat het zo opbedamde in de atmosfeer. Het idee van dit experiment Sapphire is dat onderzoekers graag willen weten hoe vuur zich gedraagt in de ruimte. Het is natuurlijk heel lastig om in het ISS na te spelen. Het is nogal een gevaarlijke situatie. Zoals ik net zei, een lucifer in de ruimte gaat vanzelf uit. Dat is aangetoond. Dus wat ze hier hebben gedaan, ze hebben verschillende opzetten van tests gemaakt, waarbij verschillende materialen in de fik zijn gestoken. En ze hebben gekeken hoe dat vuur zich dan verspreidt door een onderdeel van de Cygnus capsule. En op basis daarvan willen ze modellen kunnen maken waarmee ze bijvoorbeeld in de toekomst kunnen voorspellen hoe een brand zich binnen het ISS zou kunnen verspreiden. Welke materialen het beste werken in de ruimte om bijvoorbeeld vlammen tegen te gaan. Maar ook wat voor soort gassen er vrijkomen, wat je kan doen om gassen af te vangen. Eigenlijk alles om ervoor te zorgen dat mocht het echt een keer misgaan, bijvoorbeeld onderweg naar Mars of tijdens verblijf op de maan, dat we weten wat we moeten gaan doen. Dus vorige week of twee weken geleden is dit experiment weer uitgevoerd. We hebben net dat andere materialen. De resultaten waren positief. Ze wisten wat ze hadden verwacht. Ze wisten wat ze moesten doen. En de komende periode zal dit experiment nog vaker uitgevoerd gaan worden. Maar ja, fikjes het ook in de ruimte. Het moet ook gebeuren. We moeten de rekening doen. Het is belangrijk om te weten. Deze tijd is het allereerste ruimtesstation van de Russen, Stadio 1, heeft kennelijk een klein brandje aan aan boord gehad. We hebben eigenlijk daarvan alleen maar geluidsopnames van de communicatie met de twee cosmonauten. Die spreken, ja we ruiken iets, er ruikt naar brand en we weten niet achter welk paneel het zit. Die mensen raken natuurlijk behoorlijk in paniek. Het is heel erg eng om aan boord van de ruimtesation een onzichtbare vijand. Je hebt alleen maar de lucht die je hebt. Precies, inderdaad. Aan boord van Muir is het ook een keertje fout gegaan toen, ten tijde van naast astronaut Linninger die aan boord was, die beschrijft inderdaad dat ze op een gegeven moment met met gasmaskers op zaten en door de rook heen ook moesten zoeken wat er aan de hand was. Kijk, het is heel waarschijnlijk dat inderdaad dat soort branden zoals je zegt van het krijgt geen zuurstof dus het zal niet gaan woeden als een open haard, maar als zaken gaan smeulen is dat natuurlijk even gevaarlijk. Zeker omdat de gasten die dan vrij komen potentieel hartstikke giftig zijn. Ja het stikt van de kunststoffen natuurlijk. Precies dat wil je niet inademen. Maar Juri dat experiment, weet je precies wat er gebeurd is? Is het vuren vanzelf uitgegaan of hebben ze het kunnen blussen? In welke zin is het eigenlijk geslaagd? Ze hebben geprobeerd om het op een nieuwe manier, eigenlijk door het toevoegen van gasen, om het op die manier te blussen. Ze hebben gewoon iets in de fik gesoken, ze hebben gekeken hoe dat vervolgens zich verspreidt, hoe het materiaal erop reageert en daarna hebben ze het vervolgens weer geblust. Ja door een erg gas erop af te sturen. Ik weet niet precies wat ze ervoor hebben gebruikt, maar iets in die richting. Ja want dat is natuurlijk heel, kijk in probeer me dat voor te stellen, op aarde dan heb je die zwaartekracht is ook bij blussen heel fijn want je richt je spuit omhoog en het daalt ergens anders neer. Je kunt dat gewoon een beetje uitvogelen terwijl je aan het spuiten bent. En hoe het werkt in de ruimte dat kan ik niet eens bedenken, maar wel anders. Ja dat is waarom deze experiment echt uitgevoerd moest worden. Dit kan je niet op aarde naspelen. Nee precies, het is een hele mooie toepassing van zo'n vrachtschip als het zijn eerste missie erop heeft zitten. Nog meer? Ja ik had nog twee kleine dingjes, misschien heb jij nog groot nieuws Luuk. Ik had twee dingetjes die gewoon leuk zijn voor in het weekend om een keer na te pluizen. Allereerst Street View, bekend van Google, om lekker door een stad heen te lopen. Is er nu ook voor het ISS. Dus mocht je benieuwd zijn hoe het ISS er van binnenuit ziet, link gaat in de show notes, waar kan je lekker door het ISS heen zweven, vannacht in je pc of vannacht in je... En dat is een opvanger van iets voor een deel van Mars wat er ook al was volgens mij. Precies we hebben Google Mars en we hebben Google Moon, dat zijn eigenlijk soort van Google Earth achtige applicaties waarmee je lekker rond kan neuzen in wat er allemaal Mars is en als een soort van opdekingsreiziger door de Valles Mariners kan vliegen. Heerlijk om te doen. Zeker in coronatijd. Als het een keer een regenachtige zondagmiddag is, is dit wel echt een aanrader want we hebben tot nu toe altijd filmpjes gezien. We hebben volgens mij ook weleens wat 3D films meegekregen, maar als je er op deze manier lekker doorheen kan klikken is dat toch wel weer een leuke ervaring. En je zei twee. De tweede is, ik kwam een paar weken geleden kwam ik een Twitter conversatie tegen van een Russische mevrouw en dat ging over hoe de N1 raket, de N1 raket was de raket waarmee de cosmonauten naar de maan moesten gaan. Een enorm ding. Een grote Russische raket uit die eind jaren 60, begin jaren 70. Het ding was volgens mij 115 meter hoog. Groter zelfs nog, dat is Saturnus 5. Het had aan de onderkant volgens mij 45 motoren. De tweede trap had ook volgens mij iets van 15 motoren. Deze motoren waren van zo'n grote kwaliteit dat ze later in de mottenballen zijn gezet en dat ze werden gebruikt voor nieuwe motoren. Voor bijvoorbeeld de Antares 2. Dat is de raket waar in eerste instantie de Cygnus capsule is waar we het net over hadden mee naar de ruimte zijn gegaan. Ze worden nu zelfs nog voor nieuwe versies van de Soyuz in Rusland gebruikt. Het zijn gewoon deze oude motoren die toen eind jaren 60 zijn ontwikkeld voor het Russische maanprogramma. Die N1 raket heeft volgens mij vier keer gevlogen. En vier keer heeft dat in zeer interessante beelden opgeleverd want dat waren volgens mij de grootste menselijke explosies die er ooit zijn gecreëerd. Want dat ding dat wel explodeerde eigenlijk al binnen 10, 20, soms 30 seconden heeft dus nooit heel ver kunnen vliegen. Maar in de Russische Ion was ik de baas zijn. Precies. Zeer interessante beelden om eens een keer terug te zien. Probleem was 15 motoren. Elke motor met zijn eigen buizen systeem. Dit was gewoon chaos. Dit was niet een mannetje. Te complex om te werken eigenlijk. Bovendien onder tijdsdruk want het Kremlin we natuurlijk ook als eerste op de maan zijn. Ze zijn met die raket gaan vliegen zonder ooit een wat ze noemen geïntrigeerde test te doen. Dus het slimste is inderdaad volgens mij waard 32 motoren in de eerste trap maar het blijft heel veel. Ze hebben nooit die eerste trap in een test tent gezet en nou laten we de boel eens acht minuten vuren en kijken wat er gebeurt. De motoren los werkt allemaal prima. Er zat een heel gek veiligheidssysteem in die eerste trap ingebouwde kort heette dat. En dat was op zich wel slim. Kijk met 32 motoren heb je natuurlijk kans dat er eentje het niet lekker doet. Zodra er dan eentje uit valt krijg je natuurlijk dat de stuurkracht onevenredig verdeeld is. Dus dat kort systeem detecteerde dan deze motor doet het niet. Dan schakel ik degene die er precies tegenover ligt uit. En dat systeem heeft eigenlijk iedere keer, in ieder geval die eerste drie lanceeringen de soep ingegooid. De laatste lanceering die is geloof ik inderdaad na iets van drie vier minuten vliegen is er brand ontstaan in het systeem waardoor de boel ook uit elkaar knalde. Dus goed een systeem wat ze niet onder controle krijgen en het gebrek aan testen heeft inderdaad voor gezorgd dat de N1 het nooit deed. Maar jij gaat het vervolgen. Ja, we zitten dus begin jaren 70. Mag ik eventjes, want ik ben aan het rekenen. Misschien wel even grappig. Je hebt 32 motoren die noemt allemaal iedere voor zich best goed. Ik heb even uitgereden stel dat de kans dat zo'n motor werkt 99 procent is. Dan is de kans dat als je de 32 hebt dat eentje niet werkt is 28 procent. Nou dat is best groot. Dan vaalt je raket. Dat is best een grote kans. We zaten dus begin jaren 70. Nasa was eigenlijk al bezig om hun Apollo programma af te bouwen. Interessen daarvoor en financiën daarvoor waren inmiddels al weer weg. Voor de Russen was het ook niet zo interessant meer om verder te gaan met dit programma, want alle lanceeringen mislukten. Economisch ging het ook niet helemaal voor de hand en de hele rezonde hetge van dit programma was een beetje weg, want het was de bedoeling om de Amerikanen te verstaan. Tegelijkertijd was wel wat aan spullen al gebouwd voor volgende vluchten. Er lagen nog allemaal ongebruikte N1 raketten hier en daar rond. Inventief was ze zijn. De Russen hebben natuurlijk mooi gebruik gemaakt van al die onderdelen die ergens nog in een loods lagen. Ik zat dus om terug te komen op die Twitter conversatie. Dat was een mooie collectie van allemaal hergebruikte onderdelen van die N1 raket die dus in Baikonur, de lanceerbasis waar deze van gelanceerd werden, die dus allemaal interessante functies hebben gekregen. Woningen, watertorens, zwembadje, een bushalt. Ik dacht even als raketten, maar... Nee, dit zijn dus gewoon de brandstoftanks. Je ziet dus inderdaad het boosste deel van een brandstoftank waar een huisje, waar een deurtje en een paar raampjes in is gemaakt. Geweldig om te zien. Leuk om ze doorheen te scrollen. En dan zie je inderdaad de inventiviteit van de bewoners in Baikonur die gewoon gebruik maakten van de materialen die er lagen en die toch niet meer gebruikt werden. Precies. Inderdaad, de neuskegel waaronder het Russische maanlandingsvaartuig staat is tegenwoordig een afdakje voor geiten. Oh wat mooi. Het heeft ook wel iets treurigs eigenlijk. Natuurlijk, dat ook. Ja, behoorlijk. Ja, maar ook schoonheid. Goed zo. Mag ik jullie danken? Ja, zeker. Dit was Space Cowboys voor 10 juni en de daarop volgende twee weken. Voor twee weken zijn we er weer met allemaal nieuw ruimtevaart nieuws. Dan waarschijnlijk met Thijs Roes in plaats van Luc. Mag ik jullie alle bedanken. Ook alle luisteraars bedankt en tot over twee weken. Dit was Space Cowboys. Dag.