Ruimteschroot op de maan en roestige ruimtestations

Hallo, wij zijn Four Fish Mazar, accountants en adviseurs.
Bij ons draait het om fairness. En nu met AI is dat belangrijker dan ooit.
Want leg zo'n AI-agent maar eens het verschil uit tussen wat kan en wat juist is.
En als we heel eerlijk zijn, AI vond deze commercial trouwens helemaal geweldig.
Four Fish Mazar.
Dit is een BNR-podcast.
Welkom bij een nieuwe Space Cowboys.
We nemen vandaag nummer 198 alweer op.
We zijn vandaag met Philippe Schoonejans. -Goedemiddag.
Met Mark van Langbroek. -Hoi, hallo.
Mijn naam is Luc van den Abeelen.
198, we tellen langzaam af naar aflevering 200.
Die gaan we live opnemen met hopelijk publiek erbij.
Dat gaan we doen in Space Expo in Noordwijk op vrijdag 29 mei.
Vanaf drie uur 's middags. En in principe kan iedereen daar naartoe.
Het is wel zo, ja, niet alle luisteraars kunnen in dat kleine zaaltje, natuurlijk.
Dus we willen graag een paar mensen van toegang verzekeren.
Als je nou zin hebt om eens te kijken hoe zo'n opname in werkelijkheid gebeurt...
en de gezichten achter de stemmen wil leren kennen...
stuur dan een mailtje, heel ouderwets, naar spacecowboyspod.nl@gmail.com
en geef daarbij de reden op dat je ons zo graag eens een keertje in levende lijven wil zien.
En de meest opvallende of de leukste argumenten...
die gaan we dan belonen met een vrijkaartje om daar binnen te kunnen komen.
Iedereen zonder vrijkaartje kan natuurlijk ook in.
Dan moet je gewoon een museumkaartje kopen of even met je museumkaartje wapperen of vrienden loterijen.
Iets dergelijks, ja, zo werkt het.
We zien jullie heel graag op vrijdag de 29e in grote getalen opkomen.
Goed zo, dan gaan we naar de actualiteiten.
Marco, wat is jouw leukste omwerp wat je vandaag gaat bespreken?
Het leukste, wat langste is iets met een raketrap in de maan.
Oké, dan heb ik al een paar.
Filipp, wat is het meest opmerkelijke wat jij hebt meegemaakt?
Ja, ik ga het na 20 jaar weer eens over Pluto hebben.
Ah, ja, die discussie gaat ook weer opnieuw beginnen. Spannend.
Mijn dingetje, wat het meest opvallend is, is dat ESA een ontsnappingsysteem voor Ariane 6 wil testen.
Nou, meer daarover straks.
Goed zo, Marco, steek gelijk van wal met je onderwerp.
Ja, leuk, heel erg. Het is eigenlijk een hele vreemde onderwerp.
Natuurlijk. - Dat is in het nieuws bij Speusenieuws, onder andere, gisteren.
Een onvallende ontwikkeling in het gebruik van observatiemiddelen.
Eén van die dingen waar vroeger in de tv-serie van filmen dan zoiets was...
was dat ik had achter het scherm te roepen, zo werkt het niet.
Vanaf nu werkt het wel zo, want wat is er dan aan de hand?
In Oekraïne, in IJssel, is het wel zo.
Wat is er dan aan de hand? In Oekraïne hebben de troepen daar geëxperimenteerd...
met de hulp van Vantur, dat was Max Aris, een commerciele aanbieder van satellietfotografie...
om onmiddellijk een contact te maken met een satelliet te tasken...
om een opname van een bepaald gebied te nemen...
die eigenlijk ook onmiddellijk terug te krijgen, al helemaal verwerkt ook...
met bult van software, en daar gelijk wat mee te kunnen gaan doen.
Dat is in een vorm van het tasken van bepaalde taken, het plannen van acties...
en ook het bekijken van wat die acties voor resultaat hebben gehad...
dus battle damage assessment, dat is nieuw. Dat is eigenlijk nog nooit in deze manier gedaan.
Het is eigenlijk een logische stap op eerdere ontwikkelingen...
het gebruik van satellieten voor het direct relay van video van drones bijvoorbeeld...
met behulp van Starlink, en dit gaat nu net even nog een stapje verder...
het echt direct contact maken met een satelliet en die satelliet dingen laten doen...
en dat direct terugkrijgen, en normaal zat er altijd een tijd tussen...
dan moest zo'n satelliet tasken, dan werden die opnames genomen...
die werden naar een grondstation gestuurd, dan werd er een analyseslag overgelegd...
en dan kwam het pas bij de planners op de grond terecht...
en iedere minuut die je verliest in een actuele strijd...
is natuurlijk een verliezen aan de actualiteit van je data...
en dit is gewoon veel sneller en veel directer...
en dat is een interessante nieuwe ontwikkeling.
Wordt dan ook die data al verwerkt aan boord van de satelliet?
Blijkbaar ja, het is geheel software-driven, zeg maar...
dat al die acties al vrijwel direct gebeuren...
en het wordt gewoon naar een soort terminal gestuurd op de grond...
die soldaten gewoon bijscherpen, en zo kunnen ze dat doen...
en dat is gelijk ook de volgende, de task ook alweer plannen...
wellicht nog tijdens diezelfde passage van de satelliet.
Ja, want voor de goede orde, je noemde net tv-series en films...
één van de kernscènes uit die serie 24 was dat er...
nou, je kon over de hele wereld zo ongeveer live op alle satellieten inprikken...
en rechtstreeks zien wat er gebeurde. Dat is dus nog niet de realiteit?
Nee, eigenlijk niet. Dit is voor het eerst dat ik hoor dat het echt zo gaat...
en dat wordt inderdaad ook gepresenteerd als iets heel nieuws.
Ja, dus we moeten in die vorm nog eventjes wachten.
Het was eigenlijk een jaar geleden al zo, er was zo'n website...
er was iets van Intour door Movie Physics...
waar er ging over hoe slecht de Movie Physics vaak was...
waar mensen door ruiten heen geslagen werden en zo, wat helemaal niet kon...
en dan kreeg een film dan een bepaalde physicsscore...
en 'Not Too Bad' was een van de allerhoogste kwalificaties.
Marco heeft gelijk, denk ik.
Ik zit er regelmatig gek te berullen en dan weet je zo, werkt het niet.
In elke Amerikaanse film, zodra er een auto over een hobbel heen knalt...
ontploft hij gelijk. En dat gebeurt natuurlijk ook niet in het echt.
Goed zo. Dat was hem qua dit onderwerp? -Ja.
Helemaal goed. Philippe, brand los. -Ja, gaat dan ook over satellieten.
Ik werk natuurlijk in exploratie, maar satellieten zijn natuurlijk in Wezenwijk...
wel belangrijker voor het dagelijks leven.
En daar gaat de artikel van ESA van 30 april ook over.
Daar hebben ze laten uitrekenen wat er nou zou gebeuren...
wat de impact zou zijn als er zo'n week geen communicatiesatellieten zouden zijn.
Dus het gaat niet over aardobservatiesatellieten, die blijft allemaal doen.
Navigatiesatellieten blijft ook allemaal doen.
Het is eigenlijk alleen maar de communicatiesatellieten werken niet.
En dat is uitgerekend door London Economics...
dat is een gespecialiseerd economisch adviesbureau uit de UK.
Die hebben dan een rapport geproduceerd waar ze dan die impact hebben uitgerekend.
Dat is ook alleen maar de impact op de ESA-lidstaten en Canada.
Dus wat gaan wij nou als ESA...
want Canada is de associate member state van ESA...
wat gaan wij nou als ESA daarvan merken als die communicatiesatellieten...
allemaal een weekje niet doen en dan kijken ze naar zeevaart, luchtvaart...
energie, betalingsverkeer en de consument.
En wat ik al heel bijzonder vond is dat de uitkomst was...
dat met afstand de grootste impact was op de zeevaart.
Dat al die schepen die niet kunnen communiceren...
en die de wereldzee bevaren en die natuurlijk vol zitten met containers.
En als dat allemaal niet meer goed loopt...
dan krijg je een onvoorstelbare afgeleide impact.
Dat kost ongeveer 19 miljard euro in dat weekje.
En daarvan is de directe impact 3,5 miljard...
en de logistieke impact gewoon op aarde is 15,5 miljard.
Dat was ook meteen met afstand de grootste component.
Dus voor de rest zie je dat er nog best wel veel grondnetwerken zijn...
die veel kunnen opvangen.
Want bijvoorbeeld bij de luchtvaart was het maar 559 miljoen euro.
Maar dat was de impact.
En dat kwam voornamelijk omdat er ongeveer 4000 transatlantische vluchten...
dan zouden worden gecanceld.
En dan heb je dus de economic loss...
als gevolg van cancellations en vertragingen.
Maar een vluchtje over land in Europa, dat kan gewoon doorgaan.
Dat gaat vooral op die plekken waar je geen grondnetwerken hebt.
Dat verkeer echt geïsoleerd is.
Ik denk omdat daar ook gewoon adiocontact mogelijk is boven Europa.
Ja, er zijn alternatieven.
En dan de volksgaans kijken naar...
er zijn ongeveer 2,2 miljoen inwoners die dan geen internet hebben...
die in afgelegen gebieden wonen waar ze satellietinternet hebben.
Dat is eigenlijk helemaal niet zoveel op de bevolking van Europa en Canada.
En ook de emergency responses werken niet meer, dat is 350 miljoen euro.
Boorplatforms zijn natuurlijk nog minder, 90 miljoen euro.
En in ver afgelegen gebieden kun je dan ook geen geld meer tappen...
en geen printbetalingen uitvoeren.
Dus daar komt eigenlijk de economie een beetje tot stilstand.
Maar ook zijn daar niet zo vreselijk veel mensen.
Wat je de resultaat vond eigenlijk, het valt dus eigenlijk nog wel mee.
En dat komt omdat er nog heel veel grondnetwerken zijn.
Maar ik stond al meteen wel in het advies met alle trends...
naar direct-to-device-connectivity.
Want straks gaan we helemaal niet meer via een grondnetwerk.
Dan zitten we allemaal met onze telefoons en winkels direct met satellieten.
En dan komt er natuurlijk wel een enorme impact. Die wordt dan veel groter.
Dus het rapport heeft absoluut wel een waarschuwing...
van dat dit risico nu nog met 20 miljard euro per week behapbaar is.
Maar het stijgt wel heel erg snel.
Dus de betrouwbaarheid van de satellieten hebben we wel heel erg nodig.
Dus we moeten vooral niet elkaar satellieten uit de lucht gaan zitten schieten.
Nee, dat is een slecht idee.
Het zou ook interessant zijn om dit dus ook eens te doen...
voor wat als al die navigatiesatellieten uitvallen.
Want die spelen ook nog langer. -Ik denk dat het meer impact zal hebben.
Het zou een leuke oefening zijn om gps bijvoorbeeld inderdaad uit te schakelen.
Want dat is iets wat Amerika zomaar zou kunnen doen op een gegeven moment.
Daarom zijn we ook zo blij dat er een jaar geleden toch die controversiële beslissing is genomen...
om een eigen gps-systeem te maken met Galileo.
Maar ik ging dat uit te opzoeken, want ik zag 20 miljard.
Ik denk, oké, is dat dan voor de hele wereld voor alle satellieten?
Nee, het is dus een Europese impact voor één soort satellieten.
Nou, interessant om eens te weten inderdaad.
Righty-o.
Dan gaan we naar een ontsnappingssysteem voor Ariane 6.
Dat is op zich wel bijzonder...
want ontsnappingssystemen gebruik je om astronauten te redden...
van een exploderende raket door op de raket nog een klein raketje te zetten...
wat het ruimteschip er weer van af kan trekken als er met de draagraket iets fout gaat.
De C.U.S. werkt op die manier.
Ondanks het Orion-ruimteschip dat naar de maan is gevlogen...
heeft ook zo'n torentje bovenop de raket.
Iets dergelijks wil ESA nu ook voor Ariane 6 getest hebben.
En dat is best opmerkelijk, want ESA heeft helemaal geen bemensbaar ruimteschip.
Dus waarom hebben we dit eigenlijk op dit ogenblik nodig?
Hopelijk is dat stap één. -Laten we het inderdaad helpen, ja.
Nou, in april is kennelijk de opdracht uitgegaan...
naar de Europese ruimtevaartindustrie om te komen met voorstellen.
Die periode gaat naar verwachting een jaar duren.
En ja, dan zal er één of twee aannemers worden geselecteerd...
om daadwerkelijk die raket te gaan bouwen.
In november vorig jaar was dit initiatief al aangekondigd.
Ik heb het toen eventjes gemist. Het heette Leo Cargo Return Service.
Tenminste, daar is het onderdeel van.
Die Cargo Return Service is een contract om te komen tot ruimteschepen...
die bijvoorbeeld het internationale ruimteschip van vracht kunnen voorzien.
Maar toen die order werd uitgevaardigd, werd er als voorwaarde gezegd...
dat het ontwerp van die capsule ook bebensbaar moet worden kunnen gemaakt.
In die context is nu deze extraopdracht ervoor gekomen.
Het systeem moet uiteindelijk een capsule met een maximumdiameter van 5,4 meter...
en 10.000 kilo van de raket af kunnen trekken en in veiligheid brengen.
En in een heel korte tijd? -Ja, in een hele korte tijd.
Als er iets misgaat met een raket wil je snel wegwezen.
Dan heb je niet zoveel tijd. Het gaat dan ook zeker niet om een systeem...
waar de astronaut om een knop kan drukken.
Dit zijn allemaal systemen die de raket zelf in de gaten houdt.
Zo'n systeem neemt dezelfde beslissing van dit is onveilig en nu moeten we wegwezen.
Zoals gezegd, wel een ontsnappende systeem, maar we hebben nog geen capsule.
Er lijkt eigenlijk maar één kandidaat te zijn.
Dat is de NEX-capsule. Dat speel je N-I-Q-X.
Van de Exploration Company. -Ja, van de Exploration Company.
Die zijn al een tijdje bezig.
Eigenlijk de enige die serieus is ingegaan op de Helio Cargo Return Service.
Die bouwen op het ogenblik aan een capsule met een servicemodule.
Het gehele is zo'n vier bij zeven meter.
Een beetje vergelijkbaar met de Cargo Dragon van SpaceX.
Die zou dus inderdaad vier ton naar bijvoorbeeld het Internationale Raam Station kunnen vervoeren...
en ook weer drie ton terug naar de aarde kunnen vervoeren.
Dat is ook een hele belangrijke.
Want waar op het ogenblik toch op wordt ingezet, is straks misschien onderzoek...
zelfs productiefaciliteiten in de ruimte.
En dan wil je ook vooral weer spullen naar aarde kunnen terugbrengen.
Van die NEX-capsule is een structureel model op het ogenblik op Estec.
In april zijn daar al vibratietests mee uitgevoerd.
Ook druktest en test van het actieve Thermal Control System.
Loopt allemaal goed. De vooruitgang lijkt lekker te lopen.
Afgelopen jaar was op de Grote Lucht- en Ruimsvaartshow op Parijs...
een groot schaalmodel van een bemensbare versie van die NEX-capsule te zien.
Die mocht zich toen verheugen in heel veel belangstelling.
Ik denk toch dat je inderdaad in dat kader naar dit verzoek voor de ontstapingsraket moet kijken.
We hebben met Space Expo al verschillende gesprekken gevoerd met de Exploration Company...
om dat ding in Noordwijk, in Space Expo, neer te zetten.
Het is iets kleiner dan waar het grote, maar het zal een prachtige toevoeging zijn aan het museum.
Volgens mij doen ze er op het ogenblik zelf nog een hele hoop PR mee.
Het blijft natuurlijk sexy. Astronauten de ruimte insturen.
Dit lijkt dus inderdaad een flinke kandidaat te zijn...
om straks wellicht Europese astronauten de ruimte in te krijgen.
Zeker omdat de toekomstige samenwerking met de Russen er niet meer in zit.
NASA, het is allemaal een beetje onduidelijk wat die met ESA willen.
Het is dan ook niet voor het eerst dat ESA denkt over een autonome capaciteit...
om astronauten te kunnen lanceren. Er is sinds de jaren '80 van de vorige eeuw...
diverse malen aangedacht, maar steeds zonder resultaat.
Vandaar dat ESA nu zo'n systeem voor bemense vluchten wil testen, is behoorlijk onmerkelijk.
Eigenlijk de meest concrete stap richting wat vroeger bemanne vluchten heette...
sinds Hermes, het Europese ruimtevliegtuigje, in 1992 werd gestopt.
Dus een hele interessante en goed om in de gaten te houden voor de toekomst.
En wat mij betreft een hele noodzakelijke.
Want we kunnen allemaal een grote mond hebben in Europa over...
dat wij ook wat willen doen met de maan, we kunnen er niet eens heenvliegen.
Nee, precies, we komen niet eens tot een lage aardbaan.
Dan moeten we altijd nog steeds kaartjes kopen bij andere providers.
En dat is zonde natuurlijk.
Tot zover deze, Marco, je volgende onderwerp.
Ja, eigenlijk mijn hoofdonderwerp.
Er gaat iets bijzonders gebeuren op 5 augustus.
Dan gaat namelijk een Falcon 9-raket inslaan op de maan.
Dat is niet de eerste keer, in 2022 is er al een Chinese raket ingeslagen op de maan.
Het gaat om de bovenste trap van de Falcon 9...
die in 2025 de Blue Ghost Mission van Firefly heeft gelanceerd.
En de Hakuto RM-2, een Japanse missie...
allebei een lander op de maan wilde neerzetten.
Van Blue Ghost is dat gelukt, de Japanners hebben net voor de landingen contact kwijtgeraakt.
Maar die met z'n tweeën op één raket? -Ja, die waren allemaal op deze raket.
En die rakets blijven draaien rond de aarde en de maan.
En gaat nu op 5 augustus op een niet geplande wijze de maan ontmoeten.
Gaat inslaan met de snelheid van pakweg 2,4 kilometer per seconde.
Voor ons vanuit de aarde net zichtbaar, hij zit net voorbij de rand...
maar wel helaas op het verlichte deel, wat eventuele waarnemingen wat moeilijker maakt.
De hoogte van de Krater-Einstein, dus wie een maandatlas heeft van maaglopen...
kan even zoeken naar de Krater-Einstein, ongeveer daar gaat-ie neerkomen.
En zoals ik zei, het is niet de eerste keer...
maar wat in deze gebeurtenis eigenlijk met je neus opdrukt...
is het probleem dat we problemen met ruimteafval ook aan het verplaatsen zijn naar de maan.
En dat is wel iets om even bij stil te staan, daar zitten een heleboel aspecten aan.
En één daarvan is alle verhalen over meer permanente vestiging op de maan...
met maanbasis, noem maar op.
Je wil niet dat zo'n raket op jouw basis inslaat, want dit is toch echt anders dan de aarde.
In de aarde hebben we een atmosfeer, als daar een raket terugkeert...
dan verbrand die grootdeel in de atmosfeer, breekt hij in stukken...
en hooguit een paar hele kleine stukken komen neer.
Je moet de maan nog steeds niet hebben natuurlijk...
maar de maan is er natuurlijk wel wat anders, daar is geen afremmende atmosfeer...
dus dit ding slaat echt met 2,4 kilometer per seconde in en het is 4 ton zwaar.
Mag ik iets over vragen? Want je spreekt in de tegenwoordige tijd...
maar dat betekent dat hij niet meer bestuurbaar is, hij gaat onavendbaar.
Gaat dit gebeuren met die snelheid op die dag, zoals jij dat nu vertelt?
Ja, exact. Hij is verder helemaal niet meer onder controle.
Dat is apart, want SpaceX is toch behoorlijk zorgvuldig...
ook als het gaat over het uitharen te halen van derde trappen bij lanseringen.
Hoe is dit zo gekomen? -Ik heb geen idee eigenlijk.
Ik verbazen mij wat dat betreft ook een beetje.
Een missie naar de maan is toch een wat andere missie...
dan iets in een baan om de aarde brengen.
Dat vervecht ook van die rakettrappen veel meer.
Heel goed kunnen ze gewoon geen brandstof meer over hebben voor dit soort dingen.
Het is ook niet zo makkelijk om uit zo'n baan een object echt veilig weg te halen.
Dan moet je hem eigenlijk in een heliocentrische baan gaan schieten.
Dat kost een heleboel brandstof, dus ik denk dat daar een beetje het probleem hiermee zit.
Je ziet dat ook bij andere maanmissies, dat die rakettrappen toch gewoon rondjes blijven draaien.
We hadden trouwens bij de Lunar Gateway sessies met NASA, van de ESA naar NASA...
exact dezelfde discussie of we niet dat afval moesten laten neerstorten op de maan.
En het alternatief was precies zoals je zei, dan moet je hem naar de zon sturen...
maar dat kost zoveel energie.
Daar hadden we op dat moment nog geen oplossing voor.
En er zitten nog meer kanten aan, want je wil het niet op jouw maanbasis neer laten komen...
want dat gaat levenskosten.
Maar ook nog andere aspecten, als het gaat om erfgoed op de maan...
en dan heb ik het over plekken met een historische belang op de maan...
zoals de Apollo 11 landing site bijvoorbeeld.
Ik wil eigenlijk ook niet dat zo'n raket daarop terechtkomt, omdat dan...
een heel belangrijk stukje geschiedenis met de voetstappen van de Armstrong...
de eerste vlag in het maanstof in één klap verdwijnt.
Wat dit laat zien is dat nu we terug willen naar de maan...
daar komen automatisch dit soort problemen mee.
En daar moet inderdaad over nagedacht worden, want hoe gaan we hierheen?
Want er zitten risico's aan op allerlei fronten.
Er komt nog bij dat ruimteafval in deze banen, van die translinaire banen...
dat is toch echt anders dan ruimteafval in een kleinere baan om de aarde...
omdat over de lange termijn die banen eigenlijk helemaal niet goed voorspelbaar zijn.
En zelfs op de nog niet zo hele lange termijn is dat toch zo.
Die banen zijn door allerlei effecten, waaronder dichter naderingen tot de maan...
maar ook het feit dat ze onder veel grotere invloed staan van solar radiation pressure...
dus deeltjes van de zon die erop duwen.
Zijn banen moeilijk voorspelbaar, ze hebben eigenlijk een chaotische evolutie.
En dat maakt het volgen van deze banen, van deze objecten, heel lastig.
Ze zitten ook ver, ze zijn zwak, ze zijn niet echt goed zichtbaar.
Er is eigenlijk op dit moment geen dedicated tracking-netwerk voor dit soort objecten.
Alle data die we hebben over dit soort objecten komen eigenlijk door toevallige detecties...
door plantwiede surface, neared asteroid-surface...
die dan soms een object oppikken en dan een dag of twee dagen denken dat het een neared asteroid is...
en dan blijkt dat die baan om de aarde draait.
Dus dit laat zien dat er eigenlijk heel veel nog moet gebeuren...
als het gaat om het organiseren van zo'n tracking-netwerk...
maar ook het nadenken over hoe moeten we hiermee omgaan.
Ja, dit is allemaal een beetje after-the-fact, denk ik.
Je zou verwachten dat hier in een heel vroeg stadium al over is nagedacht, maar...
ik heb me ook inderdaad niet zo gerealiseerd dat die dingen niet zo goed in beeld zijn.
Ik ken zelfs van stukjes ruimteschrood die om de aarde draaien.
Weten we in wat voor baan die zitten, hoe hoog, en kunnen we het redelijk voorspellen.
Maar dit is dus inderdaad... -Nee, ze raken ook regelmaat gekwijkt.
Er is geen idee waarvoor ze raken gekwijkt.
Dat is ook vrij actueel een aardig verhaal achter.
Er was eigenlijk één persoon op de wereld die al deze dingen bijhield.
Van Keel Vrijwillig, Bill Gray.
Die is ook degene die nu gewaarschuwd heeft dat deze inslag gaat gebeuren.
Die deed dat eigenlijk op vrijwillige basis.
Maar die heeft eind vorig jaar gezegd...
'Ik kan het allemaal niet meer bij meenen, ik stop daarmee.'
Hoe oud is hij?
Ik weet niet precies hoe oud hij is, maar hij is volgens mij richting de pensioengerechtere leeftijd.
Hij deed dit eigenlijk gewoon iedere dag een halfuurtje.
Dat besteed hij eraan, maar hij zegt 'het wordt mij te veel'.
Dat is een groot probleem, want al Asteroid-surveys...
Die komen nu regelmatig objecten in hun surveybeelden tegen...
die ze dus eerst gaan volgen omdat ze denken dat het zo'n weird asteroid is, wat ik net vertelde.
Ze hebben Bill niet meer om dat te ontzettelen.
Eigenlijk is die hele infrastructuur acuut weggevallen.
Er is ook een beetje acuut paniek uitgebroken in die wereld.
Ik werd bij ons aan de TU er zelf op een gegeven moment benaderd ook...
door ESA onder andere hierover, omdat wij werken aan deze problematiek.
Ik heb twee studenten gehad die aan het modelleren zijn geweest...
om te kijken of we die baanvoorspellingen over een langere periode toch nauwkeuriger kunnen krijgen.
Maar ja, er is niks en wat er was, dat valt eigenlijk ook weg.
Terwijl het eigenlijk heel acuut is op dit moment.
Met die hele run opeens van verschillende landen om naar de maand te komen...
wordt dit eigenlijk heel acuut heel belangrijk.
En je kunt je ook afvragen, en daar gaat het hele ambassade van de maandverhaal over.
Ik heb jouw berichtje daarover in de berichtengroep van de Space Cobra...
doorgestuurd naar de ambassade van de maan, waar men zich afvraagt...
of de maan zelf ook niet een bescherming nodig geeft.
Zelfs als je niet neerstort op mensen die daar in de toekomst zitten...
dan weet je nog steeds niet dat er van alles nog wat, zeg maar, crasht op de maan.
Dus dat was nog een andere dingen wat we altijd wilden aankomen.
Op 19 juni is die ambassade van de maan evenement in Space Expo...
ook publieker toegankelijk, en dat gaat dus exact over dit soort dingen.
Willen we dat wel? Moeten we daar niet iets aan doen?
En in het kader daarvan houdt het dan over dat cultureel erfgoed...
wat je mag dan niet iets landen of laten neerstorten waar Apollo 11 was.
Maar er was ook ooit een keer een discussie over hoe groot is dan die cirkel...
rondom je cultureel erfgoed en kunnen we dan niet de hele maan...
om de zoveel tijd, om de zoveel kilometers afstand iets laten landen...
zodat we uiteindelijk toch een soort eigendomsrecht over die maanden hebben gecreëerd...
op een omzijdende wijze.
Dus dat is echt iets waar we over na moeten denken met z'n allen.
Dat is er nou op te regelen.
En ik zou zeggen, er moet toch ergens op de wereld een studiefonds zijn...
om een paar studenten stage te laten lopen bij deze man die nu met pensioen gaat...
om die servicingstand te houden.
Mijn hemel dat dat op één stijl schouders terecht is gekomen. Ongelofelijk.
Ja, Marco kan hem natuurlijk opvolgen.
Want bij de Voyager, daar heb je ook allemaal engineers die zijn al 85...
en die houden die Voyager aan de praat.
Dus die hebben nog lang geen 85. Volgens mij zitten we nog een aantal tientallen jaar heel goed.
Zelfs de ingenieurs worden cultureel erfgoed.
Nou, zover ben ik gelukkig nog niet.
We hebben wel wat plannen bij ons aan de TU om hier meer mee te gaan doen...
maar dat ligt nog meer op het terrein van het tracken van dit soort objecten...
en het verbeteren van de lange termijn voorspellingen voor dit soort panen...
zodat we die objecten beter terug kunnen vinden.
Het probleem is ook dat we deze objecten soms echt een tijd uit het oog verliezen...
omdat ze gewoon niet zichtbaar zijn, omdat ze aan het dagdeel van de hemel zitten...
gezien vanuit de aarde. En dan kun je ze soms een week tot maandenlang niet zien.
En dan wordt het dus een probleem als je ze dan ook niet goed kunt voorspellen...
van waar je daarna moet gaan kijken. -Waar je ze weer terug in beeld zouden moeten komen.
Daar hebben twee studenten van mij, Daan Witte en Marceaux Jean-Jean...
daar aan gewerkt om dat toch beter voor elkaar te krijgen.
En het is een doorgaand werk. We hebben straks nog een derde student die er mee gaat beginnen.
We zijn ook bezig vanuit de TU met het opzetten van een open source platform...
wat zich niet alleen hierop richt. Dat richt zich eigenlijk op...
astrodynamica in het geheel, maar wat ook heel goed voor dit soort dingen gebruikt zou kunnen worden.
Niet onbelangrijk lijkt me, zeker. -En open, dus niet vastgehangen aan één persoon.
Ook zat, ja. Goed zo. Filip, wat is jouw volgende verhaal?
Ja, dat is nu meer een space project management verhaal.
Ook na aanleiding van wat we de vorige keer hebben allemaal gezegd...
want Herbert presenteert toen het verhaal over de ruimtepakken...
die niet klaar zijn voor de maandenemissie.
En ja, dat gaat in mijn geval nu over de keuze tussen een firmfix price contract...
voor ruimtevaart- ontwikkelingssysteem ontwikkeling of een cost plus of wel nakalculatie contract.
Dat is een eeuwige discussie en was het natuurlijk al in ESA en in NASA.
ESA zag het liefst altijd vaste prijs contracten...
eigenlijk als soort wapen tegen oncontroleerbare kostenoverscheidingen.
En in dat rapport van 20 april, het is van NASA's Office of Inspector General...
die hebben een audit gedaan bij dat hele pakkenverhaal...
dat triggert eigenlijk die discussie totaal opnieuw.
Want de contractvorm die gekozen is dat NASA huurt de pakken van de ontwikkelaars...
als ze eenmaal af zijn, maar ze zijn nog niet af.
Ze moeten ze eerst op een vaste prijs ontwikkelen, krijgen ze 3,1 miljard dollar voor...
maar hebben ook vaste leverdata.
En men zegt dat je op een gegeven moment die kosten daarmee in de hand houdt...
maar de leverdata eigenlijk niet, want onavendbaar is er dan vertraging...
en de enige manier om de vertraging tegen te gaan, is om meer manpower tegen te gooien...
maar dan overschijden de kosten weer en dat wil die leverancier niet...
want die krijgt het niet betaald, want het is een vaste prijs.
En Collins, een van de twee bedrijven, is daarom ook al gestopt...
want ze konden die leverdata niet halen.
Dat was juist een hele ervaren partij. -Ja, en de actie omgaat door.
En ook in ESA is het vaak moeilijk, want ik was zelf projectmanager in ESA...
en met die vaste prijscontract, er wordt eigenlijk gevraagd om iets heel moeilijks te doen...
wat nog nooit iemand gedaan heeft, en dan met een winstmarge van 8 procent...
en dan ook nog met alle eisen aan welke onderaannemers je mag aannemen...
omdat in bepaalde landen moet dat werk geplaatst worden...
en heel vaak eiste de ESA-contractpoot ook nog...
dat er verplichte penalties waren voor als allerlei data niet gehaald werden.
Hoe aantrekkelijk wil je het maken? -Ga je dan onder zo'n conditie aanbieden.
En we hebben vaak als manager die verplichte penalties...
misschien wel een contract laten staan, maar we hebben ze bijna nooit...
nooit actie op een halbe. -Nooit...
Uiteindelijk werd het nooit toegepast.
En er kwam ook nogal voor dat er bijgelapt moest worden...
omdat het ook niet de taak van ESA is om die bedrijven failliet te laten gaan.
Dus dan lapte ESA bij.
Of wel een nationale overheid.
Maar in ESA was er altijd traditioneel cost plus...
en die gaan nu ook naar firm fix price, dat willen zij heel graag.
Maar dan heb je vaak het probleem dat de specificaties nog niet goed genoeg zijn.
Dus ze zegt van, doe mij alsjeblieft een maanlander...
en er staat nergens wat je dan precies zou moeten doen.
En als ze het wel opschrijven en er moet opgeen iets veranderen...
dan zegt de aanbieder, ja, dat is meer werk.
Dat is een nieuw contract. -Er moeten contracten gewijzigd worden.
Dus je hebt altijd bij die vaste prijzen een probleem met specificaties.
Dat is een meerwerkprobleem, je moet soms bijlappen.
En eigenlijk is de conclusie, dat moet je alleen maar doen als je een volwassen technologie hebt...
waarvan je de specificatie min of meer weet.
Dus dat Office of Inspector General van NASA zegt ook...
je moet eigenlijk de industrie eerst die specificatie laten opstellen.
En dat hebben ze niet gedaan met die ruimtepak, gewoon doe mij een ruimtepak...
is de specificatie. -Dat is vrij breed, ja.
En je moet zorgen, staat ook in het rapport, voor interoperability standards.
Al die pakken zijn allemaal anders. Dus alle pakken voor elk ruimteschip...
die pakken hebben zo'n belangrijk raakvlakken met dat ruimteschip waar je in zit...
die zijn allemaal anders. En ze zijn ook weer anders dan de pakken voor...
de Russische pakken en Amerikaanse pakken voor buiten het specie...
is ook weer anders dan de pakken voor op het oppervlak.
En eigenlijk moet daar gewoon een standardisatie in komen.
Anders heb je nooit competitie. Dat is ook alweer heel moeilijk.
Het is eigenlijk ook heel raar dat dat niet al zo is, denk je dan?
Ja, het is altijd heel raar. -Dat is zo'n kleine markt.
Het wordt wel gezegd dat er een soort kameel grafiek is voor standardisatie.
In het begin, als je iets bedenkt, is er heel veel activiteit.
En als je dan standardiseert, dan ben je te vroeg.
En dan mis je eigenlijk innovatie.
En dan heb je ergens halverwege de tijd wat minder activiteit.
Dan moet je standardiseren, maar als je te lang wacht...
dan hebben er een aantal partijen alweer te veel gevestigde belangen.
En is niemand meer bereid om te wijzigen van de standaard...
die iemand zelf heeft ontwikkeld.
Dus daar ergens tussenin zit een hele korte sweetspot...
dat je zou kunnen standardiseren.
Ik zat ook in die fora in ESA, om dat te bedenken.
Dat was echt heel, heel erg moeilijk.
Dus moet je dan toch naar de nakalculatie of cost plus gaan...
en dat geeft daar ook van minder ruzie.
Maar het werkt in Amerika heel slecht, werd ook gezegd...
vanwege de jaarlijkse approval in het congres van de budgetten.
Dus elk jaar moet weer opnieuw...
het budget voor het volgend jaar worden toegekend.
En als het al opgelopen is, dan komt het ook regelmatig voor...
dat dan het hele project maar gecanceld wordt.
En dan is er daarmee dus al heel veel investering verloren gegaan...
in de voorgaande jaren, dus dat wordt eigenlijk ook weer inefficiënt.
Het gevolg is dat ze toch maar inmiddels vast de prijs doen...
maar krijgen optimistische aanbiedingen met waar de planning uitloopt...
en dat is eigenlijk ook een risico.
Want nu is het risico verplaatst naar de planning.
En dat is eigenlijk net zo erg of nog erger...
want in de tussentijd verandert de wereld.
Er zijn altijd wel ergens verkiezingen en daardoor wijzigen de doelen.
En daardoor wordt er ook veel werk weggegooid of te vaak verandert.
En je ziet nou bijvoorbeeld die peperdure SLS-raket van Ariane.
Die doet het. En er was ook een soort van optijd, Artemisia of zo.
Maar het kostte wel 4 miljard.
En de human landing system en dat die ruimte pakken...
die zijn fixed price, maar ze zijn ook inmiddels te laat.
En dus gelukkig, het rapport staat er wel in die contract.
Er wordt zo genoemd een clawback scope.
Dat wil zeggen, NASA kan een aantal gebieden terugpakken...
en die in eigen beheer nemen als zij menen daar de meeste kennis voor te hebben...
en dat ze zien dat de aanbiedende industrie daar in moeilijkheden komt.
Er is heel erg veel discussie over.
Ik moet wel zeggen, ik had de Nick contract met Airbus.
We hebben op een gegeven moment aan het eind van het project...
het veranderd van vaste prijs naar nakalculatie voor de operationsfase...
en dat werkte veel beter.
Toen hadden we geen ruzie meer over of iets nou meer werk was of niet.
En dat ging om welke...? -Ging om ERA en de robot arm contract...
en dat was uiteindelijk heel succesvol.
En de derde methode is eigenlijk de methode die SpaceX hanteert.
Dat is namelijk geen contract, dat is nog veel beter.
Zij hebben geen onderaannemers.
En daarmee betekent dat als er iets moet veranderen...
dan hoeven zij niet al die contracten te wijzigen...
die vaste prijs of cost plus contracten.
En daardoor veel wendbaarder.
En ze hebben de kosten ook in de hand, want alles is van hunzelf.
En ze maken alles in eigen beheer.
Dus eigenlijk geen contract is dan de beste oplossing...
maar dat kan alleen maar met de hele eigen diepe zakken.
The best part is no part and the best contract is no contract.
Ja, dus veel discussie, maar dat allemaal getriggerd...
door een best mooi rapport van de inspector general over die ruimte pakken.
Ja, die komt regelmatig met interessante schrijfsels.
Right, dan gaan we naar roestige ruimtestations.
The Gateway, al vaak besproken hier.
Het kleine ruimtestation dat als tussenstop moest fungeren voor astronauten...
op weg naar de Maan, op Artemis vluchten...
werd in maart van dit jaar op de lange baan geschroven of wel gecanceld.
Dat is eigenlijk een kwestie van definitie.
Omdat naast de directeur Isaac Munn Artemis nogal opschudde qua planning.
Een van de opgegeven redenen voor het schrappen van de Gateway...
was de vertraging in de aflevering van de eerste onderdelen.
Nu was er kort geleden een hoorzitting van het Amerikaanse congres...
waar Isaac Munn een aantal vragen daarover moest beantwoorden.
Hier kwam ineens met hele opvallende details rondom Gateway.
De eerste paar onderdeeltjes die eigenlijk al bijna klaar zijn.
De HALO-module, die is door Europa gebouwd en inmiddels al afgeleverd aan NASA.
En ook een later deel wat Europa nog zou leveren, de IHEP...
blijkt een last van corrosie te hebben.
Eigenlijk een soort roest.
Moet je je niet voorstellen dat dat inderdaad aan rood-bruin is uitgeslagen.
Want volgens mij zijn al die buitenkant... - Het is aluminium.
Het is in ieder geval iets wat niet de bedoeling is.
Isaac Munn zegt dat die toestand zo lastig is...
dat de inzet van de onderdelen tot zeker na 2030 hebben vertraagd.
Nu blijkt dat ook in de inaanbouw zijn de onderdelen van het Axiom-ruimtesation...
de last te hebben van die corrosie.
Axiom gaat er nog steeds van uit dat de eerste module van dat ruimtesation...
in 2028 gelanceerd moet kunnen worden.
En wordt die structuur ook door Thales Alenia Space gemaakt?
Jazeker. Dat is het opmerkelijke.
De onderdelen van de Gateway, de Axiom-modules...
maar ook een grootste deel van de Cygnus-ISS-vrachtcapsule.
Evenals al onderdelen die al vliegen als onderdeel van het International Space Station...
en zijn allemaal gebouwd door het Europese Thales Alenia Space.
Dus die hebben al flink wat ervaring hiermee.
Dat zijn zo ongeveer de bouwers van de meeste drugmodules...
die in de mensenruimtevaart worden gebruikt.
Nou, nu is gezegd dat de reparaties van de Helo-module...
in het derde kwartaal van dit jaar gereed moeten zijn.
Thales Alenia hulde zich in stilte.
Daarna kwam ESA en die verklaarde dat een combinatie van het lastproces...
de behandeling van het oppervlak en de eigenschappen van het materiaal...
de oorzaak van de corrosie waren.
Helo zou trouwens meer last van die roest hebben dan IHEP.
Uiteindelijk kwam ook Thales met een korte verklaring...
die het woord 'corrosie' zorgvuldig vermeedt.
En die zei dat het ging om een bekend gedrag van het metaal...
ook tijdens de bouw van onderdelen van ISS.
Zou het verschijnselen al zijn waargenomen.
En Thales benadrukte in die press release nog eventjes...
dat onderdelen van ISS inmiddels veel langer in de ruimte functioneren...
dan de verwachte levensduur.
Dus misschien is het niet erg. Is dat een argument?
Nou, ja, dat wordt dus eigenlijk niet heel erg duidelijk.
Er wordt niet duidelijk waar komt het nou door?
Hoe kan het dat het zo vaak voorkomt? En waarom doen jullie daar niks tegen?
Lijken mij dan hele voor de hand liggende vragen.
Nou, als leuke uitsmijter is het dan nog dat Isaac...
Isaac Man eigenlijk zijn twijfels uitsprak...
of het nog wel de moeite waard is om die modules te repareren.
Dat was exact mijn vraag. Gaan ze dat nog repareren?
Of gezien het feit dat dat in het programma onhold is, is dat weer laagmaakbaar?
Van die hele module werd gezegd van ja, die kunnen we nog wel opnieuw gebruiken...
als misschien onderdeel van de Maanbasis.
En van een ander onderdeel zou dat dan weer...
voor een nucleaire voortstuwing prototype worden gebruikt.
Maar goed, het is best opmerkelijk dat Isaac Man op zo'n verhoor...
waarbij het met het Senaat hier ineens mee naar voren komt...
dat we nooit eerder van dit soort problemen hebben gehad...
en dat het nu ineens de oorzaak zou zijn van jarenlange vertraging.
Of moeten we zeggen dat we nooit eerder van deze problemen hebben gehoord?
Dat moet dan haast wel. - Misschien is het ook wel heel fijn...
dat deze problemen nu in de wereld komen...
want daarmee is er ook weer minder druk op zijn besluit om het project in de eiskast te zetten.
Dat wel, ik denk alleen dat het niet zo goed is voor de transatlantische relaties...
op het gebied van mensenruimtevaart.
Het wordt dan een beetje gechargeerd gebracht en dat is wel een jammer.
Nog een politieke reden gewoon achterzitten die in te maken heeft...
met toch de wat meer verrijving tussen Europa en Amerika.
Ja, het zou zomaar kunnen. - De anti-europese koers van...
een zeker meneer in het witte huis. - Het zou me helemaal niets verbazen.
Nou ja, de toekomst zal daar hopelijk wat meer duidelijkheid over brengen.
Oké, heb jij nog een onderwerp voor ons, Marco?
Ja, een klein onderwerpje. Wel grappig.
Even niet weg van de ruimtevaart, we gaan gewoon even naar de sterrenkunde.
Een aantal onderzoekers van internationaal consortium...
waaronder de Universiteit Leiden, maar ook de Universiteit van Durham...
Heidelberg, Liverpool, Lausanne en Cambridge in de Verenigde Staten...
die hebben een bijzondere dataset gepubliceerd of gaan publiceren...
genaamd Flamingo. Wat is Flamingo?
Dat is met een hele grote supercomputer van Durham...
hebben ze een hele uitgebreide serie simulaties gedaan...
van de evolutie van materiaal in het heelal.
Vooral de vroege evolutie van oerknal tot eerst kleine verdichtingen in de materie...
tot de ontstaan van hele sterrenstelsels, et cetera.
Het gaat om 2,5 petabyte aan simulatiedata...
en die gaan ze geheel open beschikbaar stellen aan andere onderzoekers.
Het gaat verschijnen in astronomy en computing, sorry.
En het bijzondere is dus eigenlijk de schaal van dit, want...
met supercomputers simuleren van evolutie van materie was tot nu toe...
werd dat op wat kleinere schaal gedaan, op de schaal van een sterrenstelsel.
En deze simulaties zijn echt grootschalig.
Dit gaat echt op de schaal van tot miljarden lichtjaren aan toe.
Dus echt een grootschalige structuur van het heelal.
En dat is heel bijzonder en ook heel bijzonder...
dat dat allemaal vrij beschikbaar wordt gesteld.
En wat voor een computer hebben ze daarvoor ingeschakeld?
Ja, ze hebben daar de Cosma 8-computer van Durham voor gebruikt.
En zoals ik begrijp, zijn er niet veel supercomputers van in de wereld.
Vandaar dat het ook niet eerder op deze schaal is gedaan.
Een aantal jaar geleden kon dat gewoon helemaal niet.
Toen wij studeerden, kon je dat nooit uitrekenen, maar nu beschrijft.
Ja, want dat gaan we ontwikkelen inderdaad heel snel.
Nou ja, dit zou dan potentieel weleens een heel nieuw beeld...
op de evolutie van het voorhele al kunnen geven.
Geweldig.
En daar gaan we de eerste resultaten in van krijgen met de interpretatie?
Dat is maar niet duidelijk uit het persbericht.
De basis van wordt dus binnenkort gepubliceerd, dat is al ingediend...
en dat wacht nu op, zit in een pipeline, tot het echt verschijnt.
En direct daarna is het beschikbaar voor andere onderzoekers...
en dan is het vooral een kwestie van hoe snel zijn die...
en kunnen die voor een al bestaande onderzoek dat gebruiken...
of er gaan nog ongeveer vijf hele onderzoeken komen...
die gewoon nieuw zijn op basis van deze simulaties.
Maar in de sterrenkunde kan men soms vrij snel werken, dus...
wellicht binnenkort al toch wat nieuwe leuke dingen hieruit.
Ja, en anders zijn er misschien tientallen jaren lang PhD's...
die je nog op basis van deze data kan gebruiken.
Ja, dat sowieso. Ik denk van dit soort, daar zit voor...
licht jaren werk op. Dat is echt heel veel.
Het smullen voor wetenschappers in ieder geval. Mooi.
Filip, wat is dit volgende op jouw lijst?
Ja, dat was de Pluto, als Marko de onderwerp verplaatste heeft...
naar het heelal niet meer per se ruimtvaart.
De discussie is weer opgeleid of Pluto dan planeet geworden mag worden.
In 2006 werd Pluto gedegadeerd tot dwergplanet door de IAU...
de International Astronomical Union.
En dat was toen al bijzonder controversieel.
En waarom is dat nou godzaam nieuws?
Ik zei dat ik het daarover wilde hebben.
In onze appgroep kreeg ik meteen van de mensen die daar meer van af weten...
wat kom je nou weer mee aan? -Het is 20 jaar geleden besloten.
Een dood paard, echt. -Een dood paard, ja.
Maar meneer Isaacman, de baas van NASA...
heeft het allemaal weer in leven geroepen, vorige week.
En hij zegt, nee, ik vind dat het weer een planeet moet worden.
En hij zegt, we zijn bij NASA bezig om allerlei papers te schrijven...
om deze discussie te escaleren binnen de scientific community...
en dan Pluto te rehabiliteren.
En wat maakt dat nou uit?
Er werd al gezegd dat de scholieren dan weer een nieuwe zin moeten leren...
om de volgorde van het planeet uit hun hoofd te kennen.
Ik heb er even opgezocht. In Nederland viel het wel mee.
Want de zin was, mijn vader had meestal jonge spruitjes uit nieuwe pekela.
En die P was dan Pluto, die P van pekela.
Maar nu is het jonge spruitjes uit Nederland geworden...
omdat die P weggevallen is. Maar dat is een klein effectje.
Het begon dan met de vraag van, wat is dan de godsamde motivatie?
En die zijn we wel heel duidelijk aangegeven.
En dat zei Marco hier aan tafel ook al meteen.
Dat Pluto is de enige planeet die door een Amerikaan is ontdekt.
Dus de Amerikanen vinden dat wel jammer dat er net geen planeet meer is.
Hij is plus ontdekt in 1930 door een astronoom Clyde Tombaugh.
En er is ook een regio, een hartvormige regio op Pluto...
die naar hem genoemd is, maar Isaac Manuel hem dus meer ere.
En hij heeft ook steun. Hij heeft steun van Elon Musk, onder andere.
En van William Shatner, die kennen we als Captain Kirk uit de Star Trek.
Dat is ook kennelijk in deze gremia gezaghebbende wetenschapper.
Want hij was immers Captain Kirk uit de Star Trek.
Maar het is duidelijk dat Isaac met Naza er niks over te zeggen heeft.
Want dat is die IAU die alleen wat over te zeggen heeft.
En wat bepaalt nou dat dit zijn planeet is?
In 2006 hadden ze dat opnieuw gedefinieerd.
Er zijn drie citeren. Eén moet om de zon draaien naar Tjek, dat doet Pluto.
Het moet voldoende groot zijn om rondgeworden te zijn, dat is ook oké.
Maar de derde is 'has cleared its orbital neighbourhood of debris'.
Dus door zijn zwaartekracht moet hij alles wat er omheen zweeft hebben opgenomen...
en dat er dus geen andere veel objecten omheen zwerven.
Er zijn dus een heleboel andere dwergplaneten in die Kuiper belt...
en daarom is het geen planeet meer.
Maar dan werd me tegengezegd dat dat niet consequent toegepast is.
Want de aarde en Jupiter hebben al astroïden in hun orbital neighbourhood.
Die zouden dan ook geen planeet meer moeten zijn.
En dan krijg je dus zo'n rare uitzonderingssituatie...
die we ook al hadden bij de definitie van een astronaut.
Op het gegeven moment dat ze gedefinieerden dat het een astronaut was...
moest je een volledige ronde om de aarde doen.
Maar er was een enorm probleem dat Yuri Gagarin dan geen astronaut was.
En dat kon natuurlijk niet.
Dus uiteindelijk was de conclusie dat er een uitzondering mag zijn.
Dus nu deze discussie die speelt ook een beetje in het geval van Pluto.
En er stond ook nog dat in 2015 is daar een zonde New Horizon langsgevlogen.
Hij heeft allerlei dingen gevonden.
Dat er hoge bergen zijn, dat er stikstof, ijs, kletsers zijn...
de grote geografische diversiteit en misschien wel een ondergrondse oceaan.
En dat vindt dus Isaac Men ook een titel dat het gewoon een heel gaaf planeet is.
En dat is eigenlijk ook een vrij irrelevant argument.
Hij zei dat dus tijdens zijn getuigenis op 28 april voor de Senaat...
waar jij het ook al even over had.
En dat ging over de budgetten.
Maar er was dus een Republikeinse senator van Kansas die vroeg daarnaar.
Want deze meneer, die astronoom Clyde Tombo, komt uit Kansas.
Dus de senator van Kansas vroeg daarnaar.
En daarop heeft Isaac Mennaad gezegd dat hij zit in het kamp...
van dat het absoluut weer een planeet moet worden.
En hij slaat ook al ergens dat mensen...
People close to Trump, inclusief meneer Musk...
suggested dat misschien Trump could upgrade Pluto by executive order.
Tuurlijk.
En deze zin stond in een artikel in Scientific American...
waar het ook in de show notes staat.
En er staat een sterretje bij die zin...
want er was kennelijk een eerdere versie van die zin...
die ik niet heb kunnen vinden.
Maar daar stond iets anders geformuleerd.
En er waren er mensen die daar boos over waren.
Dus dit was uiteindelijk de formulering waar iedereen mee kon leven.
People close to Trump, inclusief Musk...
suggested he could upgrade Pluto by executive order.
Dan krijg je dus de situatie dat in Amerika Pluto een planeet is...
en dat is het niet.
Net als de golf van Mexico in Amerika, dan krijg je deze situatie.
En er zijn ook boze tongen die beweren dat dit bedoeld is als distraction...
van de veel belangrijke discussie over het NASA science budget.
Dus als we het over Pluto laten gaan, deze oorzitting...
dan hebben we die enorme slachting in het wetenschappelijk budget...
is dan weer wat minder.
Dan kregen we al van Marieke Baan van NOVA...
ook een mede space cowboy of cowgirl...
die zegt dat is wat mij betreft totaal kansloos...
want dat is alleen die IAU die beslist.
En die hebben bovendien pas volgende zomer...
2027 hebben ze een eerstvolgende meeting...
waar dat überhaupt zou kunnen.
Ja, je weet natuurlijk nooit of die executive-orderpoging...
of die zou kunnen gaan plaatsvinden...
want we hebben natuurlijk wel meer rare dingen gezien.
Maar ja, het maakt mij persoonlijk niet zo heel veel uit...
als niet-astronoom, of Pluto nou al dan niet een planeet-dwergplanet.
Maar ik vind het wel een heel interessante discussie.
Het grappige is, als je er een beetje nuchter naar kijkt...
zodra Pluto weer een planeet wordt...
moeten er nog een hele hoop planeten extra bij komen.
Want als ik het goed begreep, zijn er meerdere objecten daar...
die zelfs groter zijn dan Pluto.
Maar de afmetingen doen we ook niet, hoe ik begreep.
Maar inderdaad, er werd ook al in verschillende bronnen gezegd...
dat die IAU helemaal geen zin heeft...
om al die andere vergelijkbare objecten dan ook als planeet te definiëren...
want dat geeft ook onvoorstelbaar veel werk waar ze geen mankracht voor hebben.
Nee, omdat dat wegbezuinigd is. Dan is het cirkeltje weer rond.
Tot dus ver. Wordt vervolgd. -Ja, ongetuifeld.
Goed zo. Dan heb ik er nog eentje.
Dan gaan we toch weer terug de ruimtevaart in, zelfs weer naar ruimtestations.
De Chinezen in dit geval, het is alweer vijf jaar geleden...
dat het eerste onderdeel van het Chinese ruimtestation Tiangong werd gelanceerd.
En binnen 18 maanden waren er twee grote wetenschappelijke modules aan toegevoegd.
En eigenlijk sindsdien is het een routine geworden.
Shenzhou, schepen voeren astronauten aan.
En Tianzhou, vrachtvaarders, bevoorraden het 100 ton wegende stations.
Inmiddels vliegt alweer de tiende driekoppige crew aan boord van Tiangong...
en heeft de meeste ervaren taaiconaut Tian Dong op meerdere missies...
in totaal al 425 dagen in de ruimte doorgebracht.
Nou, staat er bijna een verdubbeling van het station in de planning.
Qua omvang in ieder geval gaan er een hele hoop extra spullen naartoe.
Aanvankelijk werd er gedacht dat de backup van de basismodule...
aan de voorkant van het huidige station zou worden toegevoegd.
Maar uit een patent dat eind vorig jaar werd gepubliceerd...
blijkt dat het een module van ander ontwerp is...
met 17 meter ook langer dan de basismodule.
En het is voorzien van onder andere een tweede grote luchtsluis voor ruimtewandelingen.
Zijn die modules 17 meter lang?
Deze nieuwe extra module is 17 meter lang.
O, hoe lang zie je die? -Aan boord van de lange Mars 5.
Voor dit nieuwe ontwerp is daar wel een nieuwe versie voor nodig...
met een krachtiger derde trap en een grotere neuskegel.
Wat betreft die luchtsluis?
Dat wordt heel erg comfortabel voor de ruimtewandelende astronauten...
want er zit een luik in van 2 bij 2,8 meter.
Nou, daar kan je wel wat mee. Je kan er lekker veel spullen mee nemen.
Daarnaast zijn er dan nog koppelpoorten voor nog eens 2 ruimteschepen of nieuwe modules.
Dat zouden ook internationale of gespecialiseerde laboratoria kunnen zijn.
Potentieel komt het bewoonbare volume van de uitgebreide Tiangong...
dan op 240 kubike meter tegen ISS, wat 425 kubike meter heeft.
Dus je komt toch redelijk in de buurt.
Er wordt wel eens gezegd dat het ISS heeft de binnenruimte van een Boeing 747?
Ja, precies. - Maar het is dus de tweede daarvan.
Ja, inderdaad.
Wat betreft Tiangong komt er ook nog een soort andere toevoeging...
die dan niet permanent vast komt te zitten.
Dat is de Juntian ruimtetelescoop.
Dat is een soort Chinese Hubble Space Telescope.
Die zal in de buurt van de Tiangong in tandem blijven vliegen...
en kan ook vastkoppelen aan het ruimtstation.
En dat is natuurlijk een groot voordeel ten opzichte van de Hubble.
Daar kunnen we niet meer bijkomen.
Deze telescoop zou dan regelmatig kunnen koppelen voor onderhoud...
reparaties, upgrades en dat soort zaken.
Nou, dit jaar valt er nog meer te verwachten rond Tiangong.
De eerste commerciële vrachtcapsule moet daarnaartoe vliegen en koppelen.
En ook de Mengzhu gaat vastmaken aan het ruimtstation.
Dat is het nieuwe schip dat astronauten naar het ruimtstation...
maar ook naar de Maan kan vervoeren.
Daarnaast zal nog een Pakistanse astronaut een kort bezoek aan Tiangong brengen...
waarna dan een Chinese vlucht van a neen gesloten een jaar moet volbrengen.
Dus ze timmeren goed aan de weg wat betreft dit ruimtstation.
En intussen gaan natuurlijk ook de voorbereidingen in hoog tempo verder...
om voor 2030 een Chinese op de Maan te laten landen.
En je noemde ergens in het loop van je verhaal...
dat ze ook internationale modules aan zouden kunnen koppelen.
Weet je wat voor een dockingstandaard dat ze hebben?
Als je het bekijkt, zeg je gewoon van nou, dit is gewoon hetzelfde systeem.
Overal, de nokjes, de aansluitingen, de ledjes...
zitten allemaal op exact dezelfde plekken.
En toch heb ik hier en daar maar eens gelezen dat het niet werkt...
om het nu aan elkaar te laten koppelen.
Dus daar zou inderdaad best nog iets te verhapstukken zijn.
Of in samenwerking met China kan je natuurlijk ook ervan uitgaan...
van jullie krijgen het ene deel van het koppelsysteem van ons...
en bouw daar je eigen module verder aan.
Je moet toch allerlei interfaces en druk en energie en koelingen...
en zo op elkaar afstemmen.
Ik weet niet of ik dat hier wel eens verteld heb, maar ik was ook ooit...
leider van het project voor IBDM, het Europese dockingmechanisme...
wat gemaakt werd door Redwire of Kinetic in België als hoofddaannemer.
Toen was er heel veel discussie over die dockingstandaard.
Wij wilden heel graag zo'n dockingsysteem leveren aan China...
en dan liefst eigenlijk in ruil voor een vlucht van de Europese astronauten...
naar dat Chinese species.
Maar dat werd eigenlijk verhinderd doordat er Amerikaanse IP in zat.
Ja, precies. Ik begrijp dat het zo ver gaat...
dat als er ook maar één schroefje in zit wat Amerikaans is...
dan mag er helemaal niks worden geëxporteerd.
Dus het is jammer dat het nu een heel interessant idee is...
als ze nu wel zouden willen proberen om de andere ook aan te koppelen.
Dat gaan de Amerikanen vast niet doen, maar misschien wij wel.
Ja, precies. Ik kan me ook wel voorstellen...
dat China zich misschien in eerste instantie op andere landen richt.
India heeft natuurlijk ook ambities om misschien volgend jaar wat jaar daarop...
astronauten te gaan vliegen en heel spoedig daarna ook een ruimstation te hebben.
Ja, shortcut zou kunnen zijn om dat lekker aan het grote bestaande Chinese station te hangen.
In elk geval hebben ze dezelfde strategie...
dat ze langer en langer in de ruimte willen blijven...
om zich ook voor te bereiden op missies naar verder weg.
Ja, precies. Inderdaad.
En er zat natuurlijk ook een Chinese in die Mars 500-simulatie.
Klopt. -Die is een paar jaar geleden gedaan.
Maar ze is 500 dagen in een gesimuleerde Mars capsule gestaten.
Ja, inderdaad. -Ja, ze doet het goed.
Ja, zeker. Daar kunnen we nog heel veel van verwachten de komende jaren.
Goed, dan zijn we volgens mij door de onderwerpen heen.
Dan bedank ik Marco.
Moeten we nog iets zeggen? Hebben we nog nabranders?
De Mammuzade van de Maan, 19 juni hebben we genoemd.
29 mei BNR 200 aflevering hebben we genoemd.
Ja, precies. -Ik mag zelf nog twee keer...
voorbetalende toeschouwers, dat vind ik altijd heel spannend.
Dan mag ik iets vertellen op 12 mei over Artemis.
En op 11 juni in de Nacht van de Ruimte gaat het over moonshots.
Daar mag ik de introductie geven voor een kwartiertje of zoiets.
En daarna gaat het over het proberen van heel, heel erg moeilijke dingen...
en wat daar allemaal bij komt te kijken.
Dan beginnen ze dus met echt maan en daarna verwijt dat het onderwerp zich...
van het maan idee, maar dan is het daar wel mooi mee begonnen.
Ja, precies. Inderdaad.
Nou, inderdaad dan nogmaals die vrijdag 29 mei drie uur...
de 200ste aflevering van Space Cowboys.
Wil je daarbij zijn, mail dan je redenen waarom dat zou moeten zijn...
naar spacecowboyspot.nl met een d@gmail.com
Dit was Space Cowboys 198. Dank je wel voor het luisteren.
En tot de volgende keer. Was weer leuk.