Wat gebeurt er met een mens op Mars?

Hallo, wij zijn Four Fish Mazar, accountants en adviseurs.
Bij ons draait het om fairness. En nu met AI is dat belangrijker dan ooit.
Want leg zo'n AI-agent maar eens het verschil uit tussen wat kan en wat juist is.
En als we heel eerlijk zijn, AI vond deze commercial trouwens helemaal geweldig.
Four Fish Mazar.
Dit is een BNR-podcast.
Welkom bij Space Cowboys. Dit is aflevering 194 alweer.
We zijn hier vandaag met Nick Poelstra. -Hoi, goedendag.
Filip Schoonjans. -Hallo, leuk je weer te zijn.
En ik ben Luc van den Abeelen.
Nou, 194, dat is een beetje aftellen naar nummer 200.
Blijf ons aandacht op volgen, want voor die 200ste aflevering...
zijn we iets leuks van plan.
Dat maken we alleen vandaag nog eventjes niet bekend om het spannend te houden.
Nou, dan gaan we weer wat afleveren.
Nick, wat is jouw leukste nieuwetje?
Nou, we kennen allemaal Naza, we kennen Eza, meestal kennen ook nogal Jaxa.
Sinds vorige week hebben we een nieuwe in dat rijtje erbij.
Nog even onbekend wie dat is, want we zijn benieuwd, gewoon zo.
Spannend, ja. Filip, wat is het belangrijkste van jou?
Nou ja, het belangrijkste, leukste...
Ik ga deze uitleggen, want ik vind het echt heel leuk.
Nou ja, het belangrijkste, leukste... Ik ga deze keer aftrappen met het luchtige onderwerp.
Dat doe ik vaak het laatst, maar ik heb nu het laatste onderwerp bewaard...
voor een wat meer apocalyptisch onderwerp.
Dus straks gaan we het hebben over het eten aan boord van de Artemis-missie.
Oké, nou, dat komt niet heel vaak te spraken, maar niet onbelangrijk, lijkt me.
Nou ja, Artemis, dat is mijn belangrijkste onderwerpje dan.
Er is een hele nieuwe planning voor Artemis bedacht, daar gaat heel veel veranderen.
Goed zo, komen we straks toe.
Nick, steek van wal met je eerste onderwerp.
Ja, dan zullen we meteen beginnen met ook het leukste nieuwtje.
Vorige week was er in Amsterdam het Amsterdam Space Symposium.
Een van de allereerste beursen die gericht was...
Normaal zijn dit soort beursen een 'space to space'.
En nu was het eigenlijk de eerste keer echt gericht van space naar de rest toe.
Naar ministeries, naar klanten, noem maar op.
En op de Amsterdam Space Symposium werd een grote aankondiging gemaakt...
dat de NSO een grote aankondiging had, dat is het Netherlands Space Office.
Het Netherlands Space Office is eigenlijk het overheids- orgaan...
die namens ESE en de Nederlandse overheid...
het geld verdeelt over Nederlandse bedrijven in de ruimtevaart.
Ja, tot vorige week waren zij puur dat.
Even heel plat gezegd hoor.
Maar ze hebben een rebranding ondergaan. Ze zijn heel vernoemd nu.
Ze heette vanaf afgelopen dinsdag de Netherlands Space Agency.
Oftewel, nu in het rijtje ESA, NASA, JAXA hebben we ook de NLSA.
Dus niet de NSA, maar de NLSA.
En daarmee wil de Nederlandse overheid echt nog meer laten zien...
dat de ruimtevaart nu echt een strategisch onderdeel wordt van de infrastructuur.
En dus ook het werkpakket van het voormalige NSO, dus de NLSA, verbreedde.
Gewoon op een meer gelijk speelveld staan met partijen als ESA, NASA...
en gewoon internationaal duidelijk op de kaart staan...
en daarmee ook de positie van Nederland zelf verstevigen.
Ik begrijp trouwens dat het de voorkeur is om het niet af te korten.
Om inderdaad de Netherlands Space Agency voluit uit te spreken elke keer.
En dat legt ook meer nadruk op het woord 'agency', want dat is wat er veranderd is.
En dat vermijdt ook een beetje die pit vol met NL.
Het is niet zoals EUXA, wat de Britten hadden, de onuitspreekbare NLSA.
De Netherlands Space Agency, heb je dat probleem niet?
Nee, klopt. En zeker inderdaad in de komende tijd is daar wel de voorkeur voor...
omdat zoals je zegt, die nadruk legt op de agency...
en daarmee dus echt de positie te verstevigen.
Bij die lancering waren ook onder andere de directors van EUXPA...
dus de Europeans Agency for Space.
En Diekmar Pils, de director van Estec, die waren daarbij aanwezig.
En die onderstreepen ook echt dat het nu nog makkelijker gaat worden...
om samen te werken met Nederland.
Dus het is ook al internationaal onderstreept dat het een goede moe geweest is.
Nu is het natuurlijk afwachten. Het is nu een weekje.
De website is ge-rebrandd, er is een nieuw logo onthuld...
met onder andere Space Cowboy André Kuipers, die was daarbij.
En nu even afwachten of we daadwerkelijk zoze vruchten gaan afwerpen.
Maar dat belooft in ieder geval goed.
Het was een mooie grote aankondiging, mooie grote visuals.
Ze hadden echt wel uitgepakt.
Ik heb vandaag nog even met ze over gehad over de vraag...
wat er nou eigenlijk wel veranderd was en wat er niet veranderd was.
En wat is natuurlijk al een discussie, is dat nou alleen maar een naamverandering...
of alleen maar een branding of is het ook wel meer?
Nou, wat ik begreep, wat niet veranderd is, ze hebben niet een eigen budget...
waar ze zelf kunnen beslissen over wat ze daarvan betalen.
Dus het is nog steeds zo dat ze advies uitbrengen aan de ministeries...
die dat dan moeten betalen.
En in dit geval zijn er inmiddels vier ministeries, EZ, OCW, Infrastructuur...
die besteden eigenlijk het budget op de manieren die het Netherlands Space Agency dan adviseert.
Dus dat is nog steeds advies.
En Defensie hangt daar een beetje naast, die is wel betrokken in het overleg.
Ze hebben een overleg met die vier ministeries en het Netherlands Space Agency...
en in de meeste gevallen de baas van dat Space Agency.
Maar Defensie moet nog een beetje aanhaken, want die kan er eigenlijk ook wel...
Ja, die kan ook in EZA ook investeren, want dat mag inmiddels gewoon.
Want bij die ministerconferentie is er ook een resolutie getekend...
dat EZA ook dual-use technologieën mag ontwikkelen die ze daarvoor kunnen gebruiken.
Dus de bedoeling is dat ze geen eigen budget hebben, maar ze hebben wel meer invloed.
En één ding wat echt wel veranderd is, is dat de baas van het Netherlands Space Agency...
nu ook de head of delegation is voor EZA.
En dat was tot voor kort niet zo, die gaf het NSO advies...
maar de hoofdhanddelegatie was dan vaak een hele hoge ambtenaar...
van het ministerie van Economische Zaken of Onderwijs.
Net waar in die kabinetsperiode de ruimtevaart gehuisgestes was.
Maar nu is dat dan dat Space Agency. Die hebben uiteindelijk vergrotende invloed.
Misschien een heel ver volgende stap is dat ze ook een eigen programma kunnen ontwikkelen met geld.
Ja, precies. Dus ze krijgen inderdaad al meer uitvoerende regels.
Maar inderdaad, de onthulling werd ook gedaan door Sandor Gaastaan...
dus de hoogste ambtenaar binnen EZ.
En inderdaad, zoals Jef zegt, met Defensie...
daar was eigenlijk ook het thema van het hele symposium...
dat Defensie gaat veel meer aanhaken en het wordt echt een...
De ruimtevaart wordt steeds meer echt een strategisch domein ook binnen Defensie.
Dus de samenwerking, het taboe wat voorheen altijd leefde op het woord dual use...
dat is er nu eigenlijk echt wel vanaf. Dat merk je overal.
En dat is hiermee ook nogal weer extra onderstreept.
Ja, het is logisch. De wereld verandert en gelukkig veranderen we mee.
Ja, en uiteindelijk hebben we inderdaad, of je nou aardobservatie doet of Defensie-intelligentie...
beide hebben gewoon een hoge resolutie nodig. Ja, dus waarom zou je twee dezelfde satellieten...
in de lucht gooien als dat ook met eentje af kan? - Ja, precies.
Nou, spannend. Met logo ben ik niet zo heel erg van onder de inhoek, moet ik eerlijk zeggen...
maar ze hebben mij niet gevraagd om te ontwerpen.
Ik geef toe dat dat had iets spannender gekund, maar op zich...
het is een slechte mooie uit. Het is een soort van kruis met een sterretje in het midden...
waarbij de onderkant rood is, of tussen de linksonder is rood en rechtsboven is blauw.
En het moest de verbinding, of de connectie tussen de aarde en de ruimtevaart verbeelden...
waarbij dan de blauwe hoek was de ruimtevaart en de rode was de aarde.
En dan een soort ster in het midden, wat de verbinding tussen de twee is.
Nou, daar is over nagedacht. - Ja, er is in ieder geval over nagedacht.
Dan kan het smaak verschillen. - Ja, precies.
Goed zo. - Nou, dat was 'm.
Tot zover. Filip. - Ja, dan gaan we eten.
Dit is een heel leuke nasa-pagina, waarin ze beschrijven...
wat ik gedaan heb voor dat eten aan boord van die Artemis...
en ook wat voor een eis dat er allemaal zijn.
Want het zit natuurlijk in een soort ruimte, met z'n vieren ten grootte van een minivan.
Dat is al lastig. Er is geen bevoorrading. Nog eens, want je bent op weg naar de maan.
Maar er is ook geen koelkast. Dat wist ik niet.
En er is ook geen late load. Dus we bevaren het met zo'n raket.
Wordt er een bepaald deel van wat er in die raket moet...
dan is het zo georganiseerd dat je dat op het laatste nippertje aan boord kunt brengen.
Dat heb je ook niet. Dus alles wat daar is, moet lang goed blijven.
Je moet ook zorgen dat als je het opeet, dat je zo weinig mok afval hebt...
want je moet er nog ergens laten in, in je minivan.
Ze kijken wel naar crew preference.
Dat is wel de bebanding, die dat eten kunnen uitproberen.
Maar voor hen moet het veilig zijn, makkelijk om klaar te maken, makkelijk om op te eten...
en dat betekent dat het zonder zwaartekracht...
dat zal lastig, maar je mag niet kruimelen...
maar dat is op zich niet anders dan in het ISS. Daar was het ook al zo.
Voedzaam, gezond, voldoende vocht, lang, houdbaar en moeten heel weinig stroom verbruiken.
Want ze hebben natuurlijk die vier prachtige zonnepanelen van Airbus...
maar goed dan nog, die stroom is nog steeds kostbaar.
En wat ik zelf niet goed weet, wat er gebeurt met al die lanceerverdragingen...
of dat voed dan weer uitgehaald wordt, dat zal misschien afvangen van de data.
Maar ze hebben helemaal geen fresh fruit. Dat is natuurlijk wel lastig.
Ze hadden ook een overzicht, in de Apollo had je allemaal gedroogd eten...
met heel weinig variatie en die vieze tubes waar je dan die kon uitknijpen.
De Shuttle had al wat meer keus, konden ze aan boord eten maken.
ISS, eigenlijk een soort holy grail met een regelmatige komst van nieuwe voedsel...
vers voedsel, appels, maar ook sterrenkokst die gekookt hebben...
en een Lavazza espresso-apparaat.
Wat dat betreft, ze zijn natuurlijk wel weer een stapje terug nu...
met een fix menu, preselected ontworpen voor kleine ruimten.
En dat watersysteem is niet altijd beschikbaar...
dus zijn ze lancering en landing...
dan kun je ook niet gefriestroogd voedsel bereiden aan boord.
Maar dan hebben ze ook heel weinig tijd om te eten, zeggen ze.
Bijvoorbeeld op de eerste dag, dat is een van de moeilijkste dagen.
Er zijn een heleboel stappen om te doorlopen...
voordat je eindelijk eens een keer in die capsule zit en voordat je weggaat.
Dan moet je maar snel je caloriebar naar binnen proppen...
en dat dan toch zo lekker mogelijk.
Maar het is een heel leuk filmpje wat ze lieten zien...
met ze hebben wraps, ze hebben plakrijst, ook kleine hapjes...
want ze vertelden die mannen ook een beetje geklaagde lieflafjes.
Maar ze zaten er wel hartstikke vol van, dus ze hadden kennelijk wel gezorgd...
dat er enorme calorie-dichtheid zit in die bommetjes.
Maar ik zag ook sausen, ketchup, mayonaise, het kan verwarmd.
Ze hebben een soort attaché-koffertje, afmetingen, verwarmer...
waar je onder een elastiekje een pakketje voedsel kan stoppen en dat dan opwarmen.
Het zag er echt wel heel erg diep ogenaagd van, de hele afdeling.
En het samen eten vinden ze belangrijk.
Er is ook een ontwijt, lunch en dinermoment. Dat is er eigenlijk...
Kultureel aspect is daarin belangrijk natuurlijk, ja.
Maar staan er nou nog echt bijzondere dingen in die eeuwig houdbare zakjes dan?
Ja, tortilla's had ik al zeer geworst.
Er was ook een discussie ergens of het nou niet plant-based food moest zijn.
Moeten we niet dan allemaal vegetarisch worden?
Dat is dus kennelijk niet gebeurd, of niet Amerikaans, of het is niet gelukt.
Ik zie worstjes en beef brisket opstaan.
Macaroni en cheese, dat kan ook niet altijd. Macaroni en cheese, werd wel gezegd.
Maar het was wel bijzonder dat elk crew met me krijgt per dag...
het recht om twee drankjes met smaak te consumeren.
Een colaatje of een kop koffie, dat geldt ook.
Als een drankje met smaak, voor de rest moet je maar water drinken.
Hoe, hè? Het worden we flink pionieren.
Ik wou zeggen, één kop koffie per dag.
Je mag twee kop koffie, maar dan mag je weer geen colaatje drinken...
maar de rest alleen maar water drinken.
Het is weer wel geransoneerd, maar het zijn ook ontdekingsreizigers.
Dus het moet ook maar gewoon kunnen op deze manier.
Ik denk dat ze flink zullen uitpakken met het ontbijt voor de lancering.
Volgens mij is dat traditioneel inderdaad een steak and eggs.
Na een geslaagde missie moeten ze dan gewoon maar lekker met z'n allen...
een goede restaurant opzoeken, denk ik, om het in te halen.
Geweldig.
Right. We gaan nog even verder op het thema Artemis...
want de boel is behoorlijk opgeschud.
De verse NASA-directeur Jared Isaacman heeft namelijk...
een flinke aanpassing in het programma aangekondigd.
Dat deed hij eigenlijk op het moment dat de tweede missie...
van Artemis weer werd uitgesteld vanwege problemen in de upper stage...
met helium-tanks die niet meer op druk kwamen.
De persconferentie die eigenlijk daarover zou gaan...
werd een schets van hoe Isaacman vindt dat Artemis verder moet.
Hij vindt namelijk niet dat een launch cadence...
een ritme van eens in de drie jaar die SLS lanceren...
een houdbare propositie is.
Hij heeft dan natuurlijk wel een sterk argument.
Mensen die ervoor moeten zorgen dat die raket kan vliegen...
die hou je er niet bij, letterlijk en figuurlijk...
als je maar eens in de drie jaar lanceert.
Hij zei dus van ja, we moeten maar afwachten dat de mensen...
die Artemis 2 gaan lanceren er over een paar jaar nog steeds zijn.
Hij zei dus ook al bij de persconferentie na de tweede rehearsal...
dat een keer in zoveel jaar vliegen, dat kan echt niet.
Dan wordt het nooit routine. Elke raket is dan een nieuwe raket.
Ja, en zoals Isaacman het omschreef...
we moeten niet van elke raket een kunstwerk maken.
Het moet serieproductie zijn.
Hij wil uiteindelijk naar in ieder geval elk jaar...
en het liefst elke tien maanden een SLS lanceren.
Bovendien heeft hij gezegd van er komt maar één versie.
Er werd oorspronkelijk gewerkt aan nog een blok 1B-versie...
met een nieuwe upper stage, de Exploration Upper Stage...
gebouwd door Boeing. Die is nog niet helemaal uitontwikkeld...
en dat gaat nu ook niet gebeuren, want die is geschrapt.
Ze hebben vaart gemaakt, want er is direct een nieuwe kandidaat...
voor geselecteerd, de Centaur V van United Launch Alliance.
Die trap heeft zich al bewezen, die heeft vier keer al succesvol...
op de Vulcan-raket gevlogen, dus dat wordt de nieuwe upper stage.
En er wordt inderdaad ook gelijk al wat geschooven in missies.
Eigenlijk is er eentje toegevoegd.
Wat Artemis 3 was, de eerste bemenste landing sinds Apollo...
dat wordt nu een oefenvlucht in een baan om de aarde.
Artemis 3 moet dan koppelen of een rendez-vous uitvoeren met één...
en het liefst alle twee de landers die op het ogenblik worden ontworpen.
Starship van SpaceX en Blue Moon van Blue Origin.
Opmerkelijker is dan weer wel dat dat al volgend jaar moet gebeuren...
eind 2027. Volgens mij is dat redelijk optimistisch...
gezien de stand van de ontwikkeling van die twee vaartuigen.
Uiteindelijk moet in 2028 Artemis 4 volgen, de eerste mensen op de maan...
en mogelijk zelfs Artemis 5 in hetzelfde jaar nog.
Daarna moet er elk jaar een maanmissie. -Elke tien maanden of zoiets.
Ja, precies. Daar wil je naartoe werken.
Dat betekent nogal wat voor de bouwers, natuurlijk.
Maar kennelijk is er al een tijdje gesprek gaande met SpaceX en Blue Origin...
om de bouwen van raketten en landers te versnellen.
Ik ben heel erg benieuwd hoe ze dat willen gaan doen.
Bovendien, Boeing is nou niet enorm goed in het nieuws geweist de afgelopen jaren.
Zeker ook wat betreft SLS niet.
Dus daar zal heel veel moeten gaan veranderen...
wil dit plannetje werkelijkheid gaan worden.
Dan is er nog één interessant aspect...
dat niet ter spraak kwam tijdens die speech, en dat is de Gateway.
Het ruimtstation dat noodzakelijk werd geacht...
om Orion uiteindelijk naar de maan te kunnen brengen.
Het ding zou in een heel lang gerekte ellipse rondom de maan gaan vliegen.
En vanaf het begin dat dat idee werd geopperd...
was er kritiek van dat het ding eigenlijk nutteloos is.
Het is een stap die je niet nodig hebt.
Wat dat betreft lijkt het er nu inderdaad op dat er...
voor de eerste paar landingen wordt gekeken naar een scenario...
waarin Gateway niet meer voorkomt.
En de verhalen gaan van het hele zaadje wordt gewoon gecanceld.
Dan komt Europa in een interessante situatie terecht.
Want ESA zou een aantal onderdelen van die Gateway gaan bouwen en leveren.
Dat weet ik nog goed, want ik was projectwenners van één van die twee onderdelen.
Niet wat je wil. -Nee, nee, nee.
En what's more, in ruil daarvoor zou er ESA astronauten aan de maan gaan vliegen.
Als die Gateway nu niet meer doorgaat, wat gebeurt er daar dan mee?
Dus dat wordt nog wel een ingewikkelde...
om dat naar iederstevredenheid te gaan regelen.
Maar de directeur-generaal van ESA heeft ook al beloofd...
dat de volgorde wordt een Duitse en daarna een Fransman en dan een Italiaan.
Oh, nee. -Nou ja, dat is heel waarschijnlijk natuurlijk.
Maar dat is al een soort van beloofd aan die desprekende lidstaten.
Dus dit wordt echt wel een probleem.
Maar ik vond het bijzonderste dat gewoon de Gateway niet genoemd werd.
Er is wel wat speculatie over het congres die een wet aan het voorbereiden is...
waar wellicht die Gateway dan niet meer in staat.
Het is een heel interessante discussie over de hele Artemis.
Ik heb het goed gevolgd, want wij hebben een Artemis tentoonstelling in de Space Expo.
Ik heb vorige week een presentatie gegeven aan de gidsen...
dat zij wisten welk verhaal we moeten vertellen...
wat is nou de meest recente ontwikkeling.
Want het verandert voortdurend. Ik weet niet meer wat we de bezoekers moeten vertellen.
Ik heb geprobeerd om daar enig licht in te doen schijnen, maar dat was niet zo makkelijk.
Nee, zeker. Wat dat betreft zullen we toch even je moeder afwachten wat er besloten gaat worden.
Dit heeft natuurlijk inderdaad ook weer met de snaat en de wetgeving te maken.
Ik vind er wel een interessant aspect.
Als je in plaats van één keer per twee jaar of drie jaar vliegt...
één keer per jaar vliegt, dat is natuurlijk wel duur, hè.
Maar niet twee of drie keer zo duur, want de kosten zijn voornamelijk in manuren.
En die enorme teams zijn er toch en die zijn er ook als je één keer per drie jaar vliegt.
In de tijd van de Space Shuttle was het zoveel miljard per lancering.
Maar als ze minder vloogen, dan werd het per lancering duurder.
En als ze vaker vloogen, werd het per lancering goedkoper, want dat ging om het kosten van het team.
Ja, een beetje paradoxaal, maar in dit geval zou het gunstig kunnen uitwerken.
Ik dacht dat SLS in eerder versies gebudgeteerd was tot twee miljard per jaar, toch?
Ja, per lancering. -Zo'n twee of vier miljard werd soms gezegd.
Maar dat is dus afhankelijk van de cadence van lanceringen.
Ja, daadwerkelijk.
Misschien horen we morgen nog wat meer, dat is dan 12 maart.
Dan geeft Naas een update over de stand van zaken rond Artemis II.
Als de roll-out van SLS dan weer op korte termijn kan plaatsvinden...
is de eerstvolgende lanceermogelijkheid 1 april.
Volgens mij zou dat dan ook een daglancering zijn...
waar stiekem een hele hoop mensen ondergetekende in kluis op hoop...
omdat dat er toch allemaal net wat indrukwekkender uitziet.
Zoals er vaak een woord vervolgt. Goed zo, Nick, je volgende.
Ja, het was een drukke tijd voor trackers.
Onder andere onze mediaspace-cowboy Marker Langbroek...
die vaak gevaren is in het nieuws door allerlei objecten die hij...
vanuit de TU Delft en persoonlijk ook kan tracken.
En op dit moment zijn er, zijn of waren er, twee interessante objecten.
Allereerst natuurlijk de vuurbol, die best wel veel Nederlanders gezien hebben.
Ja, het land is nieuwsgehaald hebben.
Prachtig mooi, ik woon zelf in Rotterdam. Prachtig mooi over de Rasnoesbrug.
Heb je hem gezien dan? -Ik heb hem helaas niet gezien.
Ik heb het veel gezien, maar niet echt gezien.
Nee, maar mijn huis staat wel in diezelfde hoek, in diezelfde richting.
Dus ik had hem kunnen zien als ik had gekeken, maar dat helaas niet.
Hoe het weten daarin was, hoe het langzaamaan droppelt daar...
een beetje het nieuws over binnen van wat was er nou eigenlijk?
En het lijkt nu in ieder geval, het is nog niet bevestigd...
maar het lijkt in ieder geval een steenmeteoriët geweest te zijn.
Dus niet uit de verrstonderstelsel, maar uit de gebruikelijke ring.
Voor de kenners, ik heb het ook van Marco doorgekregen.
Het is een achondriet uit de HED, de Howardiet-Euclid-Diogeniet-familie.
Dat betekent dat het een stukje van Vesta is.
En wat is Vesta? -Vesta is een van de grotere...
Planeta Wides is het volgens mij, die in de buurt van Mars...
tussen Mars en Jupiter rondcirkelt.
Dus daar lijkt het nu een stukje van te zijn.
Want er is materiaal gevonden. -Ja, hij is in de buurt van Koblenz.
Op een paar honderd meter is hij uit elkaar gespad...
waarvan ook wel echt wel schade ontstaan aan huizen en dingen.
Er zijn ook echt heel veel mensen uit dat veld zijn als een gek in de auto gesprongen...
om die kant op te rijden, in de hoop dat ze ergens in het weiland nog een stukje vinden.
Er is ook echt wat gevonden.
Het is nu uiteraard interessant voor de wetenschappers om te zien...
wat is precies, waar komt het nou echt precies vandaan...
en wat kan het nog meer vertellen over het verleden van onze zonderstelsel.
Want daar is het gewoon interessant voor, wat kan dat allemaal vertellen.
Maar dan is er nog één ding te zeggen over dit stukje steen.
Ik vond een heel leuke opmerking van Daphne Stam op Linkedin.
Het is een planeetonderzoekster, een remote sensing, TU Delft.
Ik vond het allemaal prachtig en geweldig, maar ik ben vergeten een wens te doen.
Dat is een hele grote meteor, dus die rechtvaardig is ook een hele grote wens.
In de wereld van vandaag is er wel heel erg veel te wensen en dat ben ik vergeten.
Wat een gemiste kans. -Niet iedere dag langs.
Gelukkig was het...
Hij valt waarschijnlijk een beetje in dezelfde grootte als in...
Een paar jaar geleden, 2018, in zijn broek in Waterland...
is er toen ook een meteoriet door een dak van een schuur heen gevallen.
Deze is dan ietsjes groter, maar gelukkig niet zo groot als een paar jaar geleden...
in 2013 in Rusland, die toen de halve stad alle ramen uitgeblazen heeft.
Maar wat misschien nog wel voor schade kan gaan veroorzaken...
en dat kan, hoe weet je, 'SVSpeak' op 11 maart gebeuren...
is de re-entry van een NASA-satelliet, de Van Allen Probe-A.
Dat is een satelliet van 600 kilo, dus middelmatig, zeker vanuit zijn tijd...
die tijdens zijn actieve leven heeft hij de Van Allen Bells...
de stralingsgordels rondom ons aarde...
heeft hij samen met zijn broertje de Probe-B onderzocht...
in een echt hoog elliptische baan, volgens mij in een Paragy...
dus het dichtste bezijdenpunt van de aarde op 600 kilometer...
en een Apogee, het verste wegpunt, op 20.000 mel...
dus dat is zo'n 40.000 kilometer, grof gezegd.
Die is in 2019 waarschijnlijk leeg...
en toen heeft NASA nog wel het Paragy teruggebracht...
naar 300 kilometer, om ervoor te zorgen dat hij...
elke keer als hij op het kortste punt komt, gaat hij door een dikkere atmosfeer...
en zou hij sneller verbranden.
Ze hadden verwacht dat dat pas rond 2034 zou gaan gebeuren...
alleen nu door de extreem hoge zonactiviteit...
die we de laatste paar jaar gehad hebben, is dat enorm versneld...
en komt hij eigenlijk SVSpeak, de margen zijn wat groot...
vanwege die elliptische baan is het enorm lastig om uit te rekenen...
wanneer hij binnenkomt, komt hij terug.
En omdat hij toch echt wel relatief zwaar is...
is er een grote kans dat hij niet volledig gaat verbranden in de oceaan...
of in de atmosfeer.
Oké, moeten we naar Helmel op zoek? -Dat niet.
Dus de kans dat er iemand op aarde geraakt wordt...
wordt nu gesteld op 1 op 4200.
En dat is wel eigenlijk... -Dat is best wel kans.
Dat is best wel een hoge kans.
De marge die de US Senate normaal aan dit soort dingen geeft, is 1 op 10.000.
Dus hij breekt wel met de wetgeving.
Maar goed, uiteindelijk is de kans dat jij specifiek geraakt wordt...
dat is heel klein, en het 70 procent van onze aarde is gewoon oceaan.
Dus de kans is mega groot dat hij ergens in de oceaan plont.
We hadden ook een verandering over die kansen.
Iemand zei dat die kansen nu uitgedrukt worden per keer.
Dus wat is de kans voor zo'n ding? Maar er zijn inmiddels zoveel satellieten...
dat we die kansen moeten uitdrukken in kansen per tijdzenheid.
Dus hoeveel is de kans per jaar?
Als er zaks en miljoenen satellieten in de lucht hangen, zoals Musk wil...
dan kan je trouwens tegen protesteren bij de FCC.
Als je dat een slecht idee vindt, dan kan je gewoon op het internet passparticulieren.
Maar als er zoveel satellieten zijn, dan moet je die kans bij elkaar vermenigvulden.
Dan gaat het er om hoeveel is de kans per dag of per jaar.
Dus er moet ook iets veranderen in deze beleidslijn.
Ja, dat denk ik ook zeker.
Want hebben we überhaupt enig idee waar die zou kunnen vallen of weten we pas een uurtje van tevoren?
Waar die precies gaat bevallen, dat weten we waarschijnlijk pas inderdaad nog niet eens een uur van tevoren.
We zijn nog minder.
Wat we gelukkig voor Nederland weten, is dat hij zit in een 10 graden inclinatie.
Dus hij gaat ergens rond de evenaar en dan 10 graden plus of min, daar komt hij binnen.
En dat geldt ook een vrij groot oceaanstuk.
Ja, maar ook alweer een groot continent, Afrika.
Dus ja, het is even afwachten.
Ja, blijf spannend.
Marco houdt het goed voor ons bij.
Volgens mij de laatste voorspelling, en ik ben even naar onze groep terug aan het kijken.
Die was vandaag om 5 over 3, plus of min 4,1 uur.
Nou, daar zitten we wel binnen, maar dat was de voorspelling van vanochtend.
Dus die foutmarge, laten we zien hoe ongelooflijk lastig dit is, zeker met deze essentrieze baan.
Ja, zeker.
Oké, goed zo.
We hebben over straling.
En straling wordt altijd genoemd als het grootste probleem voor exploratie van de ruimte, lange ruimtereizen.
En dan zowel voor de elektronica van al je apparaten als voor de mens.
En overal bij is eigenlijk nieuws.
Laten we beginnen met die hardware elektronica, want daarvan is bekend dat dat de meeste failures geeft...
...van satellieten of apparaten in de ruimte.
En dat komt dan altijd door zonnestormen of hoog-energiedeeltjes van die Galactic Cosmic Race, van echt van heel ver.
En SpaceX heeft nu besloten om dat ze hun eigen deeltjes voor sneller gaan bouwen...
...om hun elektronica te kunnen uit te testen.
Oké. - En dat vond ik wel heel bijzonder, ja.
Want ze zeggen eigenlijk voor een deep space, voor zo'n hele lange missie, willen ze een hogere betrouwbaarheid van hun vaartuigen.
Maar ook voor Baan om de Aarde willen ze minder uitval in al die constellaties.
Want af en toe vallen dingen uit, dan doen ze het niet meer.
En dat willen we dus beperken.
En ze gaan een proton cyclotron bouwen in Florida.
230 megaelektronvolt energie per proton.
Wilt u eens weten hoeveel dat ongeveer was? Nou weet ik het wel een beetje, want ik ben van huis uit kernfysicus.
Kijk, dat helpt. - Ja, dat helpt op zich wel.
Maar vergeleken met een echte grote megaversneller, bijvoorbeeld die Large Hadron Collider in CERN onder de bergen in Zwitserland...
...dat is echt geen vergelijk, die heeft 6,8 miljoen megaelektronvolt.
Dit is 230 megaelektronvolt, maar dit 230 wordt eigenlijk gebruikt bij bestralingen met de protonen voor kanker.
En daarvoor is het echt geweldig, want die protonen remmen dan af in het menselijk lichaam doordat ze weefsel tegenkomen.
Ze gaan in het begin ongeveer 60 procent van lichtzaamheid en dan remmen ze af naar 20 of 30 centimeter.
En op het moment dat ze tot stilstand komen, geven ze hun meeste energie af.
Dus daar kan je dan nog precies uitkienen dat dat in de tumor gebeurt.
Dus dat is direct de standaard voor protonentherapie.
En zo'n cyclotron gaan ze dus ook neerzetten in Florida.
Dan gaan ze dan mee testen en een elektronica inzetten en proberen of ze die elektronica kunnen verbeteren.
En hij zegt dat als ze dat in eigen hand hebben, dan kunnen we heel snel designiteraties maken.
Net zoals hij ook was gehad, heeft hij over eigen kernreactoren.
Dat kan je lekker snel doen en ook lekker geheim houden natuurlijk, want ik denk dat hier wel een commercieel aspectje aan zit.
Ja, dat is één nieuws uit en met andere nieuws uit eigenlijk nog leuker voor de mens.
Dat was een ESA-research, dat had een ESA-pagina met verwijzing naar een paper.
Maar de conclusie daarom dat het reizen naar Mars voor de mens is eigenlijk het beste tijdens een solar maximum.
Dus je had het nu net al over het solar maximum.
Als je naar Mars wil gaan, moet je dat kennelijk doen tijdens een solar maximum.
Oké, dat is nogal contra. - Ja, daarom stond dat er ook, dat is heel erg tegen de intuïtie.
En ze hebben gemeten met die ExoMars Trace Gas Orbiter, zo'n zonde die om Mars gaat.
En de NASA Lunar Reconnaissance Orbiter, die om de maan draait, hebben ze langjarig gemeten.
En als je dan kijkt naar wat is dan de career limit die een astronaut heeft, dat is 1000 millisievert.
En dat kan je makkelijk binnen één retour naar Mars opmaken.
Maar als je tijdens een solar maximum gaat, dan heb je ongeveer maar de helft exposure.
Dan als je dat niet tijdens een solar maximum gaat.
Dus kennelijk moeten we dus ook die reizen naar Mars plannen.
Om de elf jaar heeft de zon zijn maximumactiviteit.
Dus moet je dat kennelijk ook in die periode plannen.
En dan moet je ook nog rekening houden met welk traject.
Dat je dan kiest of je een snel traject of een langzaam traject kiest.
En afhankelijk daarvan is het 45 of 55 procent reductie.
Maar de belangrijkste conclusie was eigenlijk, als je dan tegen de zon kunt beschermen...
...door onderweg bijvoorbeeld als er een zonnevlam aankomt.
Want dat weet je toch meestal wel ietsjes van tevoren.
Om dan in je slaapvertrek in je keuken te gaan zitten.
Maar dat zijn meestal in de raket de stukken die in de shielding hebben.
Maar dat helpt nou weer totaal niet tegen die kosmische straling.
Dat is dan een jammer.
En dat is zelfs contraproductief. Die kosmische straling gaat overal doorheen.
Maar die creëert in die shielding ook weer een secundaire straling.
En die kan nog schadelijker zijn dan de oorspronkelijke straling.
Dus daar werkt het voor. Dus daarvan moet je echt gaan op een moment...
...dat er zo weinig mogelijk van die kosmische straling is.
En dat is dus kennelijk tijdens zo'n solar maximum.
En wilde ik natuurlijk weten, hoe komt dat dan?
Ja, wat een rare... - Wat zit daar dan achter?
Ja, en er stond in het ESA-artikel...
...dat de Enhanced Solar Activity Sweeps Away the Cosmic Radiation.
Het wordt gewoon weggeblazen? - Ja.
En dan zit er een verwijzing naar een heel lang artikel.
Een wetenschappelijk artikel. Dat heb ik eventjes diagonaal doorgebladerd.
En daar kon ik niet in vinden van hoe dat nou precies werkt.
Maar dat wil ik eigenlijk nog steeds wel. Dat is wel mijn ambitie.
Ja, dat is voorlaat. - Gaan we een keer terugkomen.
Ja, dat betekent wel dat de tickets naar Mars niet op stapels zullen liggen.
Je kan sowieso maar eens in de twee jaar en dan...
De belangrijkste conclusie was, je kunt dus, als je op dat moment gaat...
...kun je heen en weer, precies binnen die grenzen van de 1000 millisievertie...
...je mag hebben. Moet je wel, als je op Mars bent, in grotten...
...en laten met je op gaan zitten. - Nou goed, dat is sowieso ongeveer de planning wel.
Ja, en op Mars is het ook minder erg dan onderweg. Onderweg is de ergste.
Dus die onderweg moet je dan plannen.
Een beetje atmosfeer dat Mars nog heeft beschermd. - Dat helpt toch, weet je?
Ja. - Dus het kan is een conclusie.
Kijk, dat horen we graag. Okido.
Ja, dan gaan we naar het volgende ruimtestation, als het goed is.
We hebben een aantal keren vast al genoemd.
Een groot Amerikaanse bedrijf dat een commercieel ruimtestation aan het ontwikkelen is...
...dat Heven heet.
Ze hebben al een klein test-satellietje gelanceerd vorig jaar...
...met allerlei systemen aan boord om te testen of dat allemaal een beetje werkt.
En ze timmeren flink aan de weg.
Vorige week was er een persbericht van ze...
...waarin ze aankondigde dat ze weer 500 miljoen dollar aan investeringen hadden opgehaald.
Afkomstig van negen bedrijven, waaronder Nikon.
Dat gaat goed, want in totaal hebben ze al zo ongeveer een miljard dollar opgehaald.
En tot nu toe zijn zij één van de twee bedrijven...
...die ook daadwerkelijk hardware aan het bouwen en testen zijn.
Axiom is de andere, hebben we het ook al vaak over gehaald.
De bouwen van hun ruimtestation willen vastplakken aan ISS.
Daar wordt modules samenbrengen en vervolgens los laten vliegen.
Ja, het is een opmerkelijke.
Ze positioneren zichzelf heel erg als van wij zijn de opvolgers van ISS.
En hun artists maken in ieder geval hele mooie plaatjes.
Gigantische stations, opgebouwd uit zo'n negen tot tien apart gelanceerde modules.
Een eerste prototype daarvan, zoals gezegd, is in de testfase...
...zou al eind volgend jaar aan boord van een Falcon 9 gelanceerd moeten worden.
En die eerste experimentele module zou dan minstens door één bemanning...
...aangevoerd door een Crew Dragon moeten worden bezocht...
...om de systemen te testen en een beetje ruimtebenen op te doen, zeg maar.
Het verbaast me trouwens wel dat dat nog steeds met negen lanceringen zou moeten.
Wat ik begreep, bij de meeste van die ontwerpen hebben ze grote opblaasbare modules...
...waardoor je meer volume kunt lanceren per keer.
Dan past het wel in de raket, maar het maak je pas daarna groot.
En dan toch nog negen lanceringen. Dat wordt dan een heel grote station.
Ja, zeker. Ik heb het dweemeld van die artisten' impressions...
...van allerlei verschillende ontwerpers.
Bij Haven heb ik inderdaad nog geen enkel opblaasbaar element gezien.
Doelen andere weer wel, onder andere Amerikaanse-Europese ontwerpen.
Dus ja, ik vind dit wel een hele opvallende.
Het is naar mijn gevoel de meest volwassen kanshebber...
...en ze slagen er inderdaad dus in om verschrikkelijk veel geld bij elkaar te schapen.
Mijn kanttekening blijft altijd wel van een commercieel ruimtstation.
Dat zal dan door anderhalve toeristen af en toe worden gebruikt...
...maar verder is het de bedoeling dat er bedrijven, universiteiten en zo...
...ruimte gaan huren, tijd gaan huren. -En agencies.
Dat in plaats van dat ESA, NASA en alle agencies een eigen station hebben...
...dat we dat gaan inhuren in de commercieeliteit.
Ik blijf altijd maar dat buikgevoel hebben van we hebben ditzelfde geintje...
...in de jaren 80 gezien, toen zouden we ook van alles worden gelanceerd...
...en commercieel aan productie in de ruimte worden gedaan.
En niets daarvan is ooit bewaarheid.
Ik zat ooit in zo'n werkgroep bij ESA...
...die daarover commerciele activiteiten ging nadenken, ook in ISS.
En toen bleek dat het heel moeilijk was om bedrijven te laten betalen...
...om onzoek te doen, met de onzoek in de ruimte wat ik wil leveren...
...met vloeistoffen of eten.
Maar dat het wel heel goed te doen was om een astronaut...
...een blikje cola voor de camera te laten houden, terwijl die stevig.
Dat was juist het soort commerciele activiteiten waar we niet in geïnteresseerd waren.
We waren geïnteresseerd in die wetenschappelijke doeleinden.
Dus dat was toen al erg moeizaam.
Als we straks acht modules vol krijgen met camera-teams die commercies opnemen...
...dat vraag ik me dan af.
Maar ik vind het een opvallende sterke speler in dit geheel.
En er zijn heel veel mensen die hopen dat ze succes krijgen...
...want als ISS straks nog eenmaal weg is, dan zitten we wel zonder.
Volgens mij kom Nick daar een beetje op aan het haken.
Ja, nee, dat klopt, want ondanks dat we de grote speler zijn...
...en nu de grootste succeskans hebben...
...heeft het Amerikaanse Senaat daar toch minder vertrouwen in.
Onder aanvoeding van de meestal bekende Ted Cruz...
...is er nu in ieder geval door de Senaat heen gekomen.
Hij moet hierna door het huis en hij moet nog worden getekend door de Trump.
Maar het ISS willen ze gaan verlengen naar 2032.
Dat is het twee jaar bovenop wat nu de planning gaat.
Hij zal nu gedierorbeurd worden eind 2030.
En het plan is om hem bij wet te verlengen tot 30 september 2032.
En voornamelijk echt om niet de Amerikaanse leiding...
...in de lage aardbaan te verliezen aan China.
China heeft nu nog het Chang'e Space Station.
Die hebben we al aangegeven dat hij tot mid-30 wordt geopereerd.
Alle commerciële partijen zeggen nu wel dat ze het voor 2030 kunnen lanceren.
Maar ik heb er nog vrij weinig van gezien dat ze dat werkelijk lanceren.
Dat heb ik ook al overlegd met de Russen en de Europiaan en de Canadezen.
Dat is het punt. Het Amerikaanse Senaat gaat hier niet over.
Dit zal in ieder geval vanuit NASA-perspectief... -Dat is een begin.
We hebben het al over gehad dat de structuur het aan zou kunnen...
...en dat de module die lek was ook inmiddels gedicht is.
Misschien kan het ook gewoon wel.
Ze willen echt zorgen dat ze er extra tijd kopen voor de commerciële partijen...
...om hun stations in de rand te krijgen. -Misschien niet onverstandig.
Om hem in ieder geval vanuit Amerikaanse perspectief tot 2032 in leven te houden.
Als nu naar de volgende stap gaat die bil ook door het huis...
...en wordt hij ook door de president getekend. Ook een leuke kanttekening erin.
Deze bil, hoe noemen we dat?
Komt al uit 25, maart 25. We zijn nu een jaar later.
En dit is dus een visie van dat originele bil.
En daar wordt ook... We hebben over de budgetcuts gehad van NASA.
Die worden hier ook in weggestreept.
De 24 procent cut to NASA funding wordt hier ook in weggestreept.
Zo voor '26 als voor '27.
De grote aanjager Ted Cruz, die senator, is in Texas.
In Houston zit een hele hoop van de agency en de aanpalende industrie.
Die willen vast wel die twee jaar extra werkgelegenheid op het ISS.
Er moeten wel nog flink wat horders genomen worden.
Willen dit echt helemaal in effect komen.
Ik vind het gewoon een best wel groot teken aan de wand.
Ze vertrouwen nog niet op dat de commerciële partij het gaat redden voor 2030.
Ik kan me wel voorstellen dat zelfs ook de Russie hier best blij mee zijn.
Ze hebben natuurlijk gigantische plannen om weer een eigen Russische ruimststation te bouwen.
Maar ze hebben daar helemaal de centen niet voor.
Dus ja, dit geeft ze in ieder geval weer twee extra jaren...
waarin dan nog steeds Russische kosmonauten aan boord van de station kunnen zijn.
Misschien geeft het ze voldoende tijd om zelf alsnog iets te bouwen.
En nog een ander ding erbij is natuurlijk...
het deorbite van het ruimststation moet worden gedaan door een opgevoerde dragon van SpaceX.
En sinds het moment een paar jaar geleden dat dat was aangekondigd...
dat SpaceX dat contract krijgt, hebben we daar helemaal niets meer over gehoord.
Dus het is ook totaal niet bekend of de ontwikkeling, de bouw van dat apparaat, wel op schema ligt.
Ik heb ooit een conceptueel ontwerp niet gezien, want het was geen plaatje, maar beschreven gezien.
Eigenlijk een soort met een wat verlengde trunk en dan met veel meer van die motor erin.
Ja, het zou dan heel lang branden van wat zwakke motoren zijn.
Het maakt niet uit dat je de snelheid er maar uit haalt.
Benieuwd of we daar op korte termijn ook wat meer over horen...
en dan vervolgens hoe de stemmingen van deze bil gaan.
Nou, nee, precies. -Spannend.
Goed zo. Filip, wat heb je nog voor ons?
Ja, het verhaal... Ik noemde het licht apokalyptisch, dat is een kwestie van smaak.
Maar het verhaal gaat eigenlijk over wat gebeurt er met een mens als je op Mars zou gaan wonen.
Ik geloof het er helemaal niet in, maar belangrijke miljardairs in Amerika...
vinden dat we een multi-planet species moeten worden en dat een deel van de bevolking naar Mars moet gaan.
Er is een boek uitgekomen van een meneer Scott Solomon, een professor aan de Rice University...
en bij het Smithsonian Museum van de National History is hij aan het verbonden.
Dat heet 'Becoming Martian', om een marsman te worden.
En dat leidt onhulpelijk tot een evolutie van het menselijk lichaam en van de geest.
Dat betekent dat als we daar eenmaal zijn, dan kun je niet makkelijk terug.
En als je nog wat langer wacht, dan is het ook de mens een andere soort geworden.
Die mens heeft eigenlijk de beperkende factoren voor die reis naar Mars.
Een kind geboren op Mars wordt waarschijnlijk ziek op aarde...
want hij heeft helemaal nooit die exposure gehad aan al die microben die erbij hebben.
Je hebt sowieso spierverzwakking, botverzwakking, het fysis verslechterd...
want je oogbolafmetingen die je veranderen, of wel nul zwaartekracht onderweg...
of wel een zesde zwaartekracht op de maan of een derde zwaartekracht op Mars.
Het cardiovascular systeem verzwakt, maar als je geboren wordt zelfs op Mars...
dan is de aanleg van al die systemen al anders.
Het is er al, en bij een astronaut zoals nu verzwakt het dan...
maar de aanleg is dan al echt anders. - Je groeit ook onder verminderde zwaartekracht.
En na tien generaties, of 250 jaar, zegt hij dan dat aardbewoners en Martians...
dan niet meer compatibel zouden zijn.
Er zijn ook de botten niet alleen zwakker, maar ook anders van structuur...
ze zijn anders gevormd, en hij is natuurlijk een evolutionair bioloog.
Het is niet dat Filip dat zegt. - Nee, het is ergens op gebaseerd.
Bijvoorbeeld waar hij zegt dat hij heel zorgwekkend vindt.
Het zou zomaar kunnen dat het bekken van de vrouw eigenlijk niet meer sterk genoeg is...
om daar zo'n kind doorheen te persen.
En dat eigenlijk een krijzersnede wordt de standaard manier van bevallen.
Om te beginnen ben je dan afhankelijk van chirurgie voor reproductie.
Dat is eigenlijk ook niet wat je wilde. Natuurlijk, reproductie bestaat niet meer.
En de bekkens van de vrouwen zullen dan smaller worden...
en de hoofden van de baby's zullen mogelijks groter worden...
want die beperking is er niet meer.
En dat is één groot probleem wat hij ziet.
Hij ziet ook dat de isolatie, zeker in de eerste generatie...
het leidt tot een diversiteit, wat vergelijkt...
op de Galapagos-eilanden, waar allerlei andere diersoorten zijn dan elders...
omdat ze heel geïsoleerd waren van de rest.
Maar ook mensen die wonen in heel remote areas en onbekende eilandjes...
in archiepels, die zijn eigenlijk ook al anders.
Daarom zegt hij, ook je je geest kan daarvan veranderen.
En daarom zijn al die analoge tests, die worden overal gedaan...
waar mensen lang in een hok gaan zitten met een paar mensen...
en dan zwaar geïsoleerd.
Bijvoorbeeld in 1990 hadden we een biosfeer in Arizona...
dat ze met acht mensen twee jaar hebben gezeten.
En onze mede space cowboy Nadine Duursma gaat binnenkort...
honderd dagen in zo'n ESA-hok zitten in Keulen.
Ja, ze zijn liever dan ik.
Ik vind het voor haar heel gaaf, hoor, maar ik zou het niet trekken.
Het is geen twee jaar. -Nee, maar het is een honderd dagen.
Een langer maand, inderdaad. -Ja, ik vind het heel gaaf, maar...
Ik kan me inderdaad wel voorstellen dat je een ander product krijgt...
als je een groep mensen hebt op Mars...
die nooit in een menigte van duizend mensen hebben gestaan überhaupt.
Naar ons overkomt dat toch nog.
Biologisch verwacht hij een effect, maar ook cultureel.
Als je iemand vraagt na een aantal generaties...
die voelt zich waarschijnlijk Martian.
Die voelt zich niet een aardbewoner, maar een Mars-bewoner.
Dat zal al vrij snel zijn.
Dan zegt hij eindelijk met je achterachter...
achterkleinkinderen die kunnen waarschijnlijk niet naar de aarde...
maar erg nog, ze willen het waarschijnlijk ook niet eens meer.
Ja, eigenlijk betekent dit dat die exploratie van verre planeet...
om daar te meer tijd door te brengen als mens...
dat is waarschijnlijk technologisch op een zeker moment wel haalbaar...
maar qua mens is er nog zo ongelooflijk veel wat we hier niet over weten...
dat dat eigenlijk de bottleneck is.
Ja, precies, maar misschien vinden ze het ook wel helemaal prima...
de mensen die daar met een paar duizend man op een hele planeet wonen...
en alle rust hebben en niet in de file hoeven te staan naar hun werk.
Als jij kan zeggen dat jij aan de voorloop bent van een nieuwe soort...
als ik ze hoor, dan gaan deze mensen niet eens meer homo sapiens genoemd worden...
maar dan worden ze gewoon homo Martians of homo...
Zo iets eigenlijk zijn ze.
Dat lees je uit het boek 'Becoming Martian Scott E. Solomon'.
Het is een leuk gedachte-experiment.
Goed, dan zoeken we het nog weer eventjes dichter naar huis.
Dan komen we weer op de maan terecht, een halve thema-uitzending.
China, zoals we allemaal weten, is hard bezig om, als zij hun zin krijgen...
voor 2030 taikonauten op de maan te laten landen...
en eigenlijk ging iedereen er vanuit ook wel door uitspraken...
van de Chinezen zelf gevoerd dat zij net als NASA op de Zuidpool...
willen gaan landen, daar zit het een en ander aan water onder de oppervlakte...
en dat is natuurlijk heel erg gunstig als je nou een maanbasis wil bouwen.
Nu lijkt het erop dat de Chinezen toch een klein beetje meer op safe gaan spelen.
Ze hebben een plek uitgezocht die Ribei Bodhe heet.
Een vulkanisch gebied in de buurt van de maan even naar...
en als je vanuit Nederland naar de maan kijkt...
dan is net linksboven het absolute midden van de maan dat plekje.
En dat doen ze uit zowel praktische als wetenschappelijke voordelen.
Ergens in het gebied rondom de evenaarlanden is een stuk simpeler dan op de Polen.
De meeste Apollo-missies hebben daar ook geland.
Je vindt er een vlak terrein, de communicatie is makkelijk...
omdat het gewoon recht naar de aarde toe is gekeerd.
Er is veel zonlicht, kan je weer zonnepanelen neerzetten, energie tanken.
Maar ook geologisch is het interessant. Er is veel vulkanische as te vinden.
Er zijn lava-kanalen, maar ook oude inslag-kraters.
Dan heb je die ejecta, het spul dat is opgedwarreld tijdens de inslag.
Allemaal materiaal van binnenin de maan.
Op die manier zouden wetenschappers veel meer over het binnenste van de maan...
en de dienstchemische evolutie kunnen achterhalen.
Dat betekent niet dat de Chinezen geen interesse in die Zuid-Pool zouden hebben.
Die is om de redenen die ik net noemde natuurlijk interessanter.
Maar het lijkt er dus op, en ik kan me er ook voorstellen...
dat ze even een wat conservatiever scenario voor die eerste vlucht kiezen.
Het maakt het allemaal net wat makkelijker en de kans op succes...
gaat het ook aan de voorkant van de maand landen.
We maken een meer trapsraket.
We doen eerst het makkelijkste en daarna pas het moeilijkste.
Ja, dat is zeker de bedoeling.
Ik kan me niet voorstellen dat zij niet dezelfde overwegingen volgen als NASA...
om per se op de Zuid-Pool te willen zitten.
Maar ja, langzaamaan beginnen.
Het is in ieder geval al wel zo dat er flink aan de weg wordt getimmerd, ook met de hardware.
Want later dit jaar moeten we nog een proefvlucht...
van zowel het nieuwe Meng-Zhu-ruimteschip dat de Tuikenhouten naar de maan moet brengen...
als de lange Mars-10A-dragercats plaatsvinden.
En een zeer geslaagde testvlucht van het ontsnappingssysteem van de Meng-Zhu...
was eerder dit jaar al een succes, dus ze zijn flink op weg.
En ik kan me voorstellen dat NASA een beetje nerveus wordt van deze plannen.
Oké. -Wie staat jij je geld, China?
Ja, absoluut.
Ik denk dat grote bottleneck bij NASA inderdaad de landers...
en misschien zelfs nog wel het ruimtepak is.
Want dat gaat allemaal niet zo snel als ze het houden willen.
Nee, ik denk dat ik daar wel eens mee ben, inderdaad.
Wat vind jij van China en Amerika?
Ik ben met name niet zo'n fan van het landen van een starship op de maan.
Dat is zo'n enorme hoge sigaar van 50 meter...
die je dan op een onbekende oppervlak moet laten landen...
en mag niet omkukelen.
Ik geloof eigenlijk meer in het ontwerp van bezels...
wat gewoon traditioneel breder en lager is.
Maar die ligt ook weer een beetje achter. Daar weten we niet helemaal zeker af.
Nee, bij Lou weet je dat nooit.
En die Starship V3 is nu weer uitgesteld.
Die zou ongeveer nu gelanceerd worden, een maandje uitgesteld.
Ja, dat is iets...
Ilandi heeft gisteren volgens mij een tweet gelanceerd...
dat Starship V3's first flight is in about four weeks.
Dan moet ik wel zeggen, het is vaak bij hem in about four weeks.
Morgen gratis bier. Dat wordt in de kroeg hangt, ja.
Maar ja, inderdaad.
Dat is niks bevestigd, maar hij verwacht in vier weken tijd...
dat hij weer drie keer gecheckt wordt. -Dat moet wel veel gebeuren.
Gisteren, dat was dan 10 maart, zijn er tests met de booster gedaan.
Inderdaad, dus versie 3. Dus veel veranderingen.
Ook nog eens op een splinternieuw lanceerplatform.
En in de eerste trap zitten maar tien van de 33 motoren...
die het ding straks moet lanceren.
Dus zelfs als er een static testfire komt...
zal de hele Assante Kraamland weer terug moeten, motoren geïnstalleerd worden.
Starship nummer 39 is wel al uitgebreid getest.
Zelfs al door wat druk te zetten op de voorvleugels...
bij de ophanging die gebruikt wordt...
om hem straks met die chopsticks in de toren op te vangen.
Ja, lijkt allemaal wel voorspoedig te voorlopen.
Maar er zijn nog zoveel onbekenden in deze nieuwe versie...
en het nieuwe lanceerplatform...
dat die vier weken mij ook een klein beetje optimistisch lijkt.
Dus als je vraagt wat ik ervan denk, dan heb ik ook het idee...
dat de behoudende strategie van China gaat werken.
Dat was nieuw voor mij. -Ja, dat maakt het een stuk simpeler.
Had jij nog een onderwerp, Nick? -Nee, ik ben er helemaal niet mee.
Ik heb alleen nog twee kleine nabranders.
News Art Aids, er was een tijdje geleden die evacuatie van het ISS.
Met de Dragon. We weten dat Michael Fincke, degene die ziek was...
heeft hij verteld. Niet wat hij had, maar hij heeft verteld wat hij het was.
Voor degene die zich dat afvoegde, wie was het nou eigenlijk?
Terwijl iedereen uitging van de Japaner, want dat was degene...
die vanuit het station om de medische conferentie had gevraagd.
Dus dat verhaal wordt ooit wel een keer duidelijk.
Dat wist je dus niet. En de andere verhaal, dat las ik gisteren...
dat nu inmiddels een Starship booster 33 keer gebruikt is.
En dat is onze record.
Een Falcon 9. -Een Falcon 9 booster, ja.
En ze hebben 18 van die boosters die steeds recyclen.
En dat leidt tot 165 lanceringen per jaar.
En daarmee wordt het een soort airline, een soort luchtvaartmaatschappij...
die een vloot heeft, in dit geval een vloot van 18 Falcon boosters...
die steeds recyclen. En dus heel erg vaak.
In het begin hadden ze het over vijf, tien keer, maar 33 keer wel echt goed.
Wat eigenlijk nooit in het nieuws komt, maar wat minstens even indrukwekkend is...
is dat er bij elke lancering natuurlijk wel een tweede trap functioneert...
die in de aardatmosfeer verbrandt, die je dus niet meer terug ziet.
Maar ook die productie is ongelooflijk indrukwekkend, als je dat ziet.
Dat doet geen enkele company zarna. -Dat zijn er dus 165 per jaar.
Echt onvoorstelbaar. -Ook niet mis, ja.
Okie doel, dan zijn we er doorheen, denk ik, voor deze keer.
Helemaal goed. Dit was aflevering 194 van Space Cowboys.
Nick Poelstra, dank je wel. -Jij ook bedankt.
Philippe Schoonejans, bedankt. -En beveugend op 200.
Ja, dus blijf luisteren, want wij willen iets leuks gaan doen...
bij die indrukwekkende 200ste aflevering, maar daarover meer de volgende keer.
Yes, blijf luisteren. -Dank je wel. Tot de volgende keer.
Doei. -Doei.
Met MyParsel ontdek je waar je marge verliest.
Geld dat je liever in groei steekt.
Ga verder met MyParsel, de verzendpartner voor e-commerce.