NASA gooit de plannen voor de Maan weer eens om

Hallo, wij zijn Four Fish Mazar, accountants en adviseurs.
Bij ons draait het om fairness. En nu met AI is dat belangrijker dan ooit.
Want leg zo'n AI-agent maar eens het verschil uit tussen wat kan en wat juist is.
En als we heel eerlijk zijn, AI vond deze commercial trouwens helemaal geweldig.
Four Fish Mazar.
Dit is een BNR-podcast.
Heel erg welkom bij Space Cowboys, nummer 195.
En ik zit hier in de studio met twee dames.
Dat komt niet zo vaak voor bij Space Cowboys, dus dat is leuk.
Charlotte de Pauwels, hartelijk welkom. -Hoi.
Voor de tweede keer. Jouw eerste keer was lang geleden alweer.
Ik weet niet precies hoe lang geleden, maar misschien nog twee jaar of zo, als het niet langer is.
Natuurkundige en ruimtevaartingenieur, vertel ik dus meteen maar even.
Ook analoge astronaut. Je doet mee aan van die missionen.
Waarbij men oefent voor marsreizen. Werk bij CGI en bij IC Space.
Dat is je eigen bedrijf. -Ja, klopt.
Oké, Nadine. -Hoi.
Analoge astronaut ook.
Verder student en jouw dubbele master robotica, Space Engineering, is bijna voltooid.
Op een haar na. En verder ben je kinderboekerschrijver.
Ja, dat klopt ook.
Echt een heel leuk kinderboek, als dat zelfs is.
Met mammen naar mars. -Precies. Ja, ja. Het staat ook bij ons in de kast.
Maar we gaan nu gewoon over ruimtevaartontwikkelingen hebben.
Ik wil van jullie allebei eerst even weten wat het andere onderwerp is vandaag...
waar je het meest enthousiast over bent. Nadine?
Goed nieuws of slecht nieuws, maar er zijn plannen voor nog veel meer satellieten.
Nog veel meer satellieten? Oké, dat is alvast fantastisch.
Om daar eigenlijk even op aan te bouwen...
Het is niet alleen dat er meer satellieten komen, ook Europa en Rusland...
beginnen met hun eigen Low Earth Orbit-satellieten.
Dus we krijgen eigenlijk onze eigen Starlink-versie.
We krijgen onze eigen Starlink? -Ja.
Oké, dat is jouw favoriete onderwerp van vandaag.
Voordat we beginnen, in elk geval eventjes dit.
Op vrijdag 3 april komt André Kuipers naar het Artis Planetarium in Amsterdam.
Hij gaat dan vertellen over zijn ruimtereizen in het ISS...
en hoe die daardoor werd geïnspireerd voor de film 'Beyond, Ode to the Earth'.
En die film wordt op die bewuste avond 3 april ook vertoond.
Dat zijn indrukwekkende beelden uit de ruimte...
worden gecombineerd met prachtige muziek van Vangelis.
En alle informatie over die avond vind je op artist.nl/beyond.
Waarom begin ik daar nou over?
Wij mogen vrijkaartjes verloten onder onze luisteraars vier stuks.
En dan moet je een mailtje sturen naar spacecowboyspod@gmail.com.
Spacecowboyspod@gmail.com.
En daarin graag vermeld de reden dat je graag naar deze avond wilt komen.
Dan gaan wij als redactie in onze wijsheid bepalen...
wie die vier vrijkaartjes mogen krijgen en daar dus heen mogen zonder te betalen.
Bij deze, ja, ik trek gelijk van leer, want het onderwerp...
waar wij ook voordat we de knoppen aanzetten hier in de stuur...
waar we met elkaar over aan het praten waren...
dat is de laatste ontwikkeling rond NASA.
En die moeten nu gewoon eventjes neergezet worden.
Want NASA schrapt het ruimtestation...
dat rondom de maan zou gaan draaien, de Lunar Gateway...
wil een maanbasis gaan bouwen voor 20 miljard...
en kondigt een marsmissie aan met een kernreactor.
Dat is eigenlijk één onderwerp, één samengebald NASA-onderwerp...
waar ik nu eventjes mee moet beginnen.
En dat is dus punt één, die Lunar Gateway, die wordt geschrapt.
Zou dus de stepping stone zijn onderweg naar de maan voor de Artemis-missies.
Een permanente ruimtestation in de maan onder maan komt er dus niet.
Wel is er nu het plan voor de bouw van een permanente basis op de maan zelf.
Daar trekken ze 20 miljard voor uit voor de komende tijd.
Bizar. Dat is ook best wel last minute, heb ik het idee.
Want ze schrappen dus die Lunar Gateway...
die echt al over twee jaar de lucht in zou gaan.
En nu zegt ze, in plaats daarvan over twee jaar een maanbasis...
sorry, correctie.
En ja, dat zie ik niet echt gebeuren, als ik heel eerlijk ben.
Het is een verbazingwekkend dat NASA deze stappen maakt...
zonder goed internationale samenwerking overleggen.
Want Gateway... -Dat is niet gebeurd.
Ik kan natuurlijk niet spreken van wat er binnen de Kamers gebeurt...
maar zover het lijkt, lijkt het niet dat er sterke communicatie is geweest...
tussen alle partijen waarbij dit echt gecoördineerd is.
Want anders zouden alle partijen al hun antwoord klaar hebben.
Dat hebben ze niet. -Nee.
Dus de vraag is inderdaad van...
hoe reageert de rest van de internationale space agencies hierop?
En wat gaan we voor de rest van de verschuivingen zien...
binnen alle projecten?
Want die moeten daarin gekoppeld zijn. Hier blijft het niet bij.
Dat is eigenlijk wat je zegt. -Ja, helaas hebben de andere space agencies...
alleen niet hetzelfde kapitaal als dat NASA heeft.
Dus alleen staan kunnen zij Gateway waarschijnlijk niet redden.
Althans, dat is mijn persoonlijke mening.
Dus ja, er zal of een mini-Gateway komen, als we het toch nog doorzetten...
of echt alle plannen zullen schuiven...
en ze zullen zich echt voornamelijk alleen maar op de maanbasis...
en de maanlanders zich bezighouden.
Want alle onderdelen van Gateway, die waren ook al klaar.
En die waren vooral in Europa, waren die gefabriceerd?
Ja, vooral in Europa, ja.
Dus ik had wel plannen gezien dat dat dan in lage aardbaan...
om de aarde gewoon als commerciel ruimtsstation zou kunnen zijn...
maar eerlijk gezegd...
Dus de schade hiervan wordt het meeste in Europa gevoeld?
Ja, want Europa heeft niet de capaciteit...
om die modulus van de Gateway naar de maan zelf te brengen.
Nee, dus Europa kan zeggen...
we hebben al die hardware nu liggen, we gaan er zelf iets mee doen...
maar dat is geen optie? -Nee.
Ja, tenzij we dus de Ariana-raket gaan upgraden...
dus dat het een nog grotere schaal raket wordt.
Dus in plaats van de 64, dat je dan bijvoorbeeld de 65 kan krijgen...
die dus wel naar de baan rondom de maan zou kunnen komen.
Maar ja, dan moet Europa echt gaan opstappen...
om de juiste raketten te maken...
die echt ook zelfstandig naar de maan zouden kunnen.
En op dit moment hebben we die capaciteit nog niet.
Ja, dat zou wel een heel goed inputstuk zijn voor ons.
Ja, hoe moet je de situatie in Europa nu omschrijven?
Is er onterreddering?
Wil ik niet zozeer zeggen onterreddering...
maar meer van dat iedereen denkt van...
oké, we hebben een prioriteitenshift...
we gaan kijken van oké, dit hebben we op onze menu staan...
dit zijn alle materialen die we nu hebben...
dit is waar we energie in gestoken hebben...
kunnen we dingen op een andere manier gaan inzetten...
zodat we nog steeds wel de profijt eruit halen.
Want ja, wij betalen natuurlijk met ons belastinggeld...
deze projecten voor de ruimtevaart.
Dus iedere Europiaan wil natuurlijk wel zorgen...
dat dit op de juiste manier besteed wordt.
Dus zeker weten dat Europa hier wat mee gaat doen...
en ik weet ook zeker dat alle andere landen...
er op dezelfde manier naar zullen kijken...
van hoe kunnen we nog steeds het beste hier uithalen.
Maar het doel is natuurlijk om naar de maan te komen.
Gateway is meer een tussenstap.
Ja, ja, en als ik dan even probeer te bekijken...
vanuit de stoel van Jared Isaacman...
de nieuwe baas van de NASA, die ze heeft bekendgemaakt...
die heeft ook gezegd, we gaan de onderdelen...
die nog nooit gebruikt zijn trouwens, maar die gaan we hergebruiken...
we gaan ze gebruiken om een basis op de maan in elkaar te zetten.
Is dat een reële optie?
In een zekere zin wel, omdat...
nou ja, qua zwaartekracht en dergelijke zit er minimale effecten in.
Het moet natuurlijk nog ruimtvaartweerstand zijn...
dus het heeft al de vibratietesten, thermistesten en dergelijke overleefd.
Daar zal niet heel veel verschil in zijn.
Waar de grootste error, een risico naar mijn mening in zit, is de tijdlijn.
Want het ISS wordt natuurlijk afgebouwd...
en dan heb je op een gegeven moment geen ruimtevaartstation of basis...
in de ruimte dat de onderzoeken en alles gaande kan blijven houden.
Wat ik daarvan ook trouwens nog bijzonder vond...
die plannen van Amerika zijn ook aangepast...
want in plaats van 2030 wordt nu 2032.
En eerst zouden ze het overnemen met allemaal commerciële stations...
en nu wil NASA, dus eigenlijk de US government...
die wil dan een station aan de ISS vastmaken...
en dat daar dan alle commerciële stations ook aan vastkomen.
Ja, de bill is alleen nog niet geaccepteerd, zover ik weet.
Dus het Bittenhuis moet hem nog goedkeuren.
Dus dat is even de vraag of dat inderdaad gaat gebeuren.
Maar dan zou er dus ook een shift gaan gebeuren voor de commerciële partijen.
To be fair, die hebben ook extra tijd nodig.
En als standaard is in de ruimtevaart, je hebt altijd meer tijd nodig...
en alle timen zijn altijd heel erg enthousiast.
Anders wordt altijd uitgesteld. -En die hebben natuurlijk...
de stations ontworpen om onafhankelijk te zijn...
en nu moeten ze opeens aan een Amerikaanse station vast gaan zitten.
Dat is dan ook wel een uitdaging, lijkt mij.
Als het goed is, zijn alle docking- mechanismen...
worden steeds meer gestandaliseerd.
Dus of het nou in Japan ontwikkeld zou worden...
of in Saudi-Arabië of in Dubai...
het zou allemaal dezelfde interface moeten hebben...
zodat het steeds makkelijker wordt voor internationale samenwerking...
om samen eigenlijk nieuwe stations te bouwen.
Maar ook bijvoorbeeld als één module een probleem heeft...
en een ander space station heeft wel de capaciteit...
dat ze bijvoorbeeld daarnaartoe kunnen gaan manoeuvreren...
als ze in de buurt zijn, om ondersteuning te bieden.
Ja.
Maar als ik dat goed begrijp, Charlotte, dan zou de Lunar Gateway...
een deel van de functies van het ISS overnemen.
Wat nu dus niet doorgaat. Maar is dat reëel?
Een maandbasis.
Of een maandbasis. Ja, maar is...
Kijk, het ISS is dichtbij, daar ben je zo.
Een ruimtestation dat onder maand draait, of een maandbasis...
dat is natuurlijk een heel stuk verder weg alleen al...
maar echt ook gewoon ingewikkelder om te bereiken.
Nou ja, in principe ben je er met een paar dagen...
het is meer de hoeveelheid energie en brandstof die je nodig hebt...
Dat maakt het ingewikkelder.
Ja, daar zit er wel wat meer in. En duurt het trouwens, ja.
En hogere schaling, dus...
Maar dat was wel de bedoeling.
Dat zo'n ruimtestation in de buurt van de maan, dan wel de maandbasis...
die functies van het ISS zou overnemen.
Dat verbaast mij eigenlijk een beetje, maar dat was dus wel de gedachte.
Dat is inderdaad de gedachte, want de commerciële partijen...
die moeten eigenlijk het concept van de ISS gaan overnemen...
en de space agencies zouden dus Gateway dan ready maken eigenlijk...
en daarna de vervolgende stap de maandbasis doen.
Nou ja, wat je nu ziet, is dat ze budgetten reduceren...
en volgens focus op de maandbasis en dan Gateway schappen.
Gateway-componenten kunnen dan hergebruikt worden voor de space stations...
of voor de maandbasis.
Maar het vergt gewoon in enorme projectmanagements skills.
Dat meelijden met de programmanagers voor dit project.
Ja, ja, ja.
Nogmaals, als ik het bekijk vanuit de stoel van Isaac Man...
hij erf natuurlijk wel een behoorlijk lastige situatie.
Met allemaal projecten waar er te weinig geld voor is...
of te weinig tijd, te ingewikkeld.
Want zo'n Lunar Gateway, was dat niet een oplossing op zoek naar een probleem?
Niet helemaal, volgens mij diende die om technologieën te testen...
die dan in de transfer vehicle naar Mars ook toegepast zouden kunnen worden.
Of zelfs nog een tussenstap kunnen maken...
want dan hoef je niet van de maan bijvoorbeeld naar Mars te lanceren...
maar dan kan je vanaf Gateway naar Mars bewegen of naar andere planeten.
Oké, dus dat raken we nu ook kwijt.
Wat ik voornaamlijk zie, is dat het budget wat NASA voorheen had...
met het Apollo-programma was ongeveer 5 procent...
en nu is het maar nog een half procent en hebben ze zoveel meer projecten.
Als jij honderden projecten hebt lopen...
en je moet je kleine budget erover verdelen, ga je projecten schappen.
En het gaat gewoon een stuk minder snel, denk ik.
Ja. -Maar hebben jullie begrip voor deze keuzes?
Niet echt. Ik heb meer iets van als iets start, dan moet je het ook afmaken.
Gateway was echt al sinds 2018 in ontwikkeling, dus...
Ja, ze waren zo dichtbij. -Ze waren zo dichtbij, dat ding...
en dan denken ze twee jaar van tevoren laten we dit stoppen.
Wat kan dan de reden zijn geweest dat hij het toch zo doet?
De operationele kosten. Kijk, iets bouwen...
heb je de logistiek en de maintenancekosten...
maar de operationele kosten, het ISS, wat kost het ieder jaar om dat in staat te houden?
Alles wat daarbij komt kijken.
En je hebt nog de onzekerheidsfactor van de commerciële space stations...
dat nog steeds niet opgelost is.
Ik denk ook wel dat er een beetje prestatiedruk met China achter zit.
Zo'n maandbasis is leuk, maar als je een hele kolonie...
met alleen maar Amerikanen op de baan kan neerzetten...
dan denk ik dat dat Trump en al die mensen die daarboven staan...
toch wel iets meer aanspreekt dan een leuk stationnetje voor experimenten...
die om de maan draait.
Jullie hadden het met de vorige aflevering er ook al over.
Natuurlijk de maanbasis die China gaat bouwen.
Ik ben wel heel erg benieuwd wat daaruit gaat komen.
Ja, dat is natuurlijk cruciaal. Het is een race.
En ik vind het ook heel spannend.
Hoe gaat China die race naar de maan uitvoeren?
Wanneer gaan ze? En wat gaan ze bouwen?
Ik ben ook erg benieuwd wat Turkije, Saudi-Arabië, Japan, Australië...
Dubai, de UAE, wat die nu allemaal gaan doen, gaan bewegen.
Want die zijn ook heel druk bezig met hun uitvoerprogramma.
Afrika ook trouwens. Die hebben morgen nog overlegd met Europa...
over hun mogelijke samenwerking.
En is dat naar aanleiding hiervan?
Dat zou ik niet weten. Het overleg stond al eerder gepland.
Maar ik weet wel dat Europa ook nu meer met India bezig is...
om te kijken of ze daar dan mee kunnen samenwerken.
Want ze zoeken ook gewoon een iets betrouwbare partner dan...
dan Nasa in dit geval.
De bekendmaking van Nasa van Isaac Men...
daar stond ook in dat ze voor de komende tijd als doel hebben...
standardisatie, niet teveel verschillende versies te hebben...
van hardware, van raketten en zo, ook van onderdelen.
Die moeten dan zoveel mogelijk commerciëel zijn, van de plank komen.
Herbruikbaar moeten ze zijn.
En dan willen ze komen tot in ieder geval de komende tijd elk jaar een lancering.
Artemis 2 dit jaar, Artemis 3 volgend jaar.
Dat wordt dan nog niet eens een maandlanding, maar bijna erin zien...
dat hadden we kort geleden ook al in Space Cowboys...
een oefening in Baan om de Aarde van koppeling met de maandlander.
En pas Artemis 4 in 2028, als ik het dan goed uitreken.
Maar goed, elk jaar dus.
En op wat langere termijn elk halfjaar.
Houden jullie dat voor mogelijk?
Het is eigenlijk een meer realistisch plan.
Want mensen zijn toch de drijvende force achter al deze projecten.
Als jij zo lang tussen alle projecten hebt lopen, vier, vijf jaar...
in de ruimtevaart is er zo'n snelle doorwissel van mensen.
Dus dezelfde mensen zullen nooit langer dan drie, vier jaar op hetzelfde project zitten.
En dan worden ze alweer overgezet naar een ander project.
Dus als je het niet vaker doet dan het tot nu toe gebeurde...
dan raak je je mensen kwijt, of in elk geval raak je je ervaring kwijt.
Precies, je raakt je kennis kwijt en dat brengt heel veel risico's met zich mee.
Want een expert die twee jaar op een vibratietest bijvoorbeeld gewerkt heeft...
om een satelliet te testen of een bepaalde component...
weet precies waar de zwakheden zitten.
Als je dan vervolgens een nieuwe persoon, misschien met ook heel veel ervaring...
erop hebt zetten, die moet weer helemaal opnieuw naar dat hele plaatje kijken.
En dat loopt enorme vertragingen op.
Dus je wilt eigenlijk zorgen dat je een heel goed team hebt, of hele goede teams...
die heel snel, efficiënt, heel snel resultaten kunnen leveren.
Zodat je niet telkens Ferrari's aan het bouwen bent, maar eigenlijk je Suzuki...
of gewoon een hele standaardauto, Volkswagen Polo, die je zo snel de deur uit kan gooien.
Ja, een beetje zoals Elon Musk het doet.
Dat vond ik ook wel bijzonder van die maanbasis, want NASA gooit de plannen ook een beetje om.
Want eerst waren ze gewoon van het moet goed en dan werkt het in één keer.
En nu gaan ze ook in fase werken, van we gaan het eerst gewoon testen...
en kijken wat werkt en gewoon lekker vaak falen.
Nou, daarna gaan ze wel iets kleins neerzetten en daarna pas zetten ze echt iets groters neer.
Dus dat vind ik ook wel nieuw voor wat dat betreft een governmental space organisation...
dat zij dan via zo'n aanpak gaan werken.
Misschien ook wel een persoonlijke pet-pief die ik hier kan highlighten.
Jullie hadden ook met de vorige aflevering er al over van...
waarom wordt er niet meer energie en tijd besteed aan inflatables?
Ja, opblaasbare onderdelen. -Tuurlijk is het lastig.
Maar het is zoveel efficiënter, het heeft zoveel voordelen...
en ik zie het gewoon niet terugkomen in alle plannen.
En vanuit mijn eigen bedrijf zijn we daar heel veel mee bezig...
en de enige partij die op dit moment dit echt lukt...
is een Amerikaans bedrijf, Serespace, die zwaar onder vuur ligt.
Die heeft echt wel problemen om dit door te zetten...
omdat ze niet genoeg financiering krijgen.
Terwijl ik denk van ja, volgens mij is het daar juist de toekomst.
Maar dat is een persoonlijke. -Ja, oké.
Nou, komt misschien nog eens vaker aan de orde hier.
Nog even naar een ander onderdeel van het NASA-verhaal.
En dat was volgens mij best wel verrassend...
na zoveel in 2028 een missie naar Mars gaan lanceren...
met een kernreactor aan boord. -Dat is ook wel heel snel.
Dat vind jij heel snel? -Ja, want volgens mij is die kernreactor...
dat heb ik gisteren pas voor het eerst gehoord, dat dat wat gaat worden.
Als je daarvoor nog een team moet hebben...
en al die ontwikkelingen, al die testen moet doen.
De kennis is er al jaren. -Ja, al tientallen jaren werken ze aan verschillende projecten.
Ik vind het toch wel snel. Ik zie het voor 2030 persoonlijk niet gebeuren.
Maar ik ben nogal hoopvol. -Ik niet, nee.
Set to launch in December 2028 zie ik hier staan.
De Space Reactor One Freedom, ook wel genoemd SR One Freedom.
En het wordt een demo, een showcase, noemen ze het.
Het wordt de eerste kernreactor ooit die van de aarde wordt gelanceerd.
Want het is een ander soort van ding dan wat er met de Voyagers is meegegaan.
Die hadden gewoon een klont plutonium aan boord.
Door verval wordt die lekker warm.
En daar kun je dan elektrische energie uithalen en de boel aan boord op laten draaien.
Maar nu dus echt gewoon een kernreactor aan boord.
Ik begrijp, corrigeer me als ik het verkeerd heb opgezocht hoor...
maar dat die reactor gewoon 5000 kilo veegt met 10 kilo uranium daarin.
Gigantisch veel wel. -Laag verrijkt uranium.
Dus het is heel zwaar. Dus je moet er wel heel veel aan hebben.
Wil je dat allemaal meegaan sjouwen?
Ja. Ik zit even te denken, want in plaats van uranium...
is er al een betere oplossing voor kernfusie gevonden.
Transpliting is het, hè, trouwens.
Ik kan alleen niet even op de naam komen van het materiaal...
maar in plaats van uranium zou er ook een...
Thorium wordt wel eens genoemd, maar ik weet niet of je dat bedoelt.
Ja, dat zou goed kunnen.
Maar dat is een stuk lichter, een stuk efficiënter...
en zou een stuk veiliger zijn ook om mee te werken.
Ja, dat heb ik bij mijn research niet aangetroffen.
En ik weet ook, voor zover ik weet, is die thoriumreactor nog niet echt...
hoe zou ik dat zeggen? Bedrijfszeker.
Ja, misschien is het nog even een nieuwe technologie.
Een belofte die al tientalde jaren een belofte is.
Ja. Voor de volgende aflevering.
Ja, misschien. Nee, maar goed.
Met die kernreactor willen ze dus in die Mars-missie...
jonenmotoren gaan aandrijven.
En voor jullie zal het hier niks nieuws zijn...
maar voor sommige luisterheden misschien wel.
Jonenmotoren worden anders dan bij chemische raketmotoren...
jonen langs de elektrische weg weggeschoten...
gaan met veel meer snelheid de deur uit en daardoor haal je daar meer impuls uit.
Dat is ongeveer wat er gebeurt.
Ja, een klein beetje meer een plasma propulsion die je krijgt.
Ja, en dat kun je met energie uit zonnecellen doen...
maar ze willen daar een kernreactor voor gebruiken...
omdat je dan verder van de zon hetzelfde principe kunt toepassen.
En zonnecellen leveren, als je in de buurt van Jupiter komt...
bijvoorbeeld leveren ze niet genoeg meer om dat principe te gebruiken.
Uiteindelijk kan je een efficiëntere en hogere delta-v halen.
Dus eigenlijk de eindsnelheid die... -Delta-v, snelheidstoename.
Ja. Ja.
Goed, dus dat is die...
O ja, en wat gaat die missie dan verder doen?
Want dit gaat alleen nog maken over de manier van voortstuwing.
Je kunt dan de hele reis...
terwijl je onderweg bent, kun je die motor aanhebben...
en daar kun je gewoon sneller reizen.
Het is niet een plotselinge versnelling en dan maar verder drijven...
maar je kunt de hele reis, kun je je motor aanhebben.
Maar wat gaan ze daar doen? Onder andere, dat vond ik ook wel interessant...
verschillende helikopters afzetten daar op Mars...
naar het model van Ingenuity, die iets zo leuk heeft gedaan...
in combinatie met de laatste Mars Rover daar.
Daar is kort geleden dus een paar jaar lang heel succesvol mee gepioneerd.
Kun je je voorstellen dat je honderd van die helikopters over Mars hebt gegaan?
Ik weet niet of er honderd aan boord zitten. -Nee, er zitten geen honderd aan boord.
Maar je zou er toch wel op een of andere manier samenwerken, lijkt mij.
Als je dus op een gegeven moment zoveel helikopters kan neerzetten...
en je kan het bijvoorbeeld echt opschalen...
dan kun je gewoon een heel beeld van Mars in kaart brengen.
Ja, dat zou echt... -In ongelooflijk detail.
Veel gedetailleerder dan je kunt met satellieten of rovers.
Ik hoop alleen wel dat ze de woestijnstormen kunnen overleven.
Ja, dat ook, ja.
Is het niet uiteindelijk het stof geweest...
dat de oorspronkelijk Ingenuity heeft genekt?
Ik weet niet meer precies waarom die er mee op is gehouden.
Zouden we even moeten fact-checken? -Ja, zouden we even moeten fact-checken.
Kunnen de luisteraars zelf ook natuurlijk.
Want hoe lang gaat zo'n helikopter mee?
Ik denk niet langer dan een half jaar of zo.
Drie, vier jaar of zo heeft hij het toch nog wel gedaan, maar ik weet niet...
hoeveel vluchten die meegaat.
Uiteindelijk is het met iedere hardware dat je ontwerpt...
is het het x-aantal vluchten dat bepaalt eigenlijk van de durability...
van de houdbaarheid van iets.
Ik zit te typen terwijl jullie praten.
Want mij staat bijna, dat zeg ik dan even uit mijn hoofd...
dat Ingenuity bedoeld was voor drie vluchten of zo...
en dat hij er tientallen heeft gemaakt.
Uiteindelijk iets in die buurt moeten zijn geweest.
Dus dat is wel overperformance. -Dat is waar hoor.
Er zou best wel veel tijd tussen zitten, denk ik dan.
Want je hebt én minder zonnepower op Mars, én lager atmosfeer...
dus je moet eigenlijk meer kracht leveren om dezelfde afstand te overbruggen.
Hij heeft iets van acht wings, volgens mij. Volgens mij heeft hij er meer.
Die technische details heb ik niet voorbereid, dus moet ik eventjes...
moet ik eventjes passen daar.
Maar vet, dus drie nieuwe helikopters op Mars?
Ja. -Als we het toch over Mars hebben...
Herbert, als ik erop in mag springen.
Er is op dit moment ook een Mars-evenement gaande in Rotterdam...
en dat is eigenlijk maar voor twee, drie weken, en dat is Muziek op Mars.
Ik hoop dat deze luisteraars ooit wel eens geluisterd hebben naar...
Muziek op Mars is waarschijnlijk niet wat je bedoelt. Over over Mars of zo.
Ja, het heet Muziek op Mars. -Oké, ja.
Maar het is inderdaad, het gaat over Muziek over Mars.
Dus eigenlijk de geluid, de opnames die opgenomen zijn met de rovers...
en de verschillende data die verzameld zijn...
die hebben een pianisten, orkest, groep, de doel-ensemble, heeft dat samengevormd...
en heeft daar eigenlijk samen met de VR-experience, dus een Mars-omgeving...
en dat je ruimtehelmen op hebt, kan je door een airlock uitstappen...
en kan je dus echt het gevoel hebben dat je letterlijk op Mars staat.
Dus ze gebruiken wel degelijk geluiden van Mars voor dat project?
Je hoort de Mars-wind, je hoort letterlijk de geluisopnames die verzameld zijn...
met de rovers. -Oh, prachtig. -Heel gaaf dat dat zo opgezet is...
en dat kunst en techniek en ruimtevaart zich zo weten vinden.
En ja, volgens mij kan je het tot 12 april in Rotterdam bezoeken.
Ik heb het zelf ook al geprobeerd. Ik mocht even een demo uittesten.
Nadine en ik doen analoge missies.
Dit is echt de eerste keer dat ik me zo erg op Mars voelde...
en dat ik er echt kon inbeelden dat ik op Mars was.
Dus die geluiden moeten eigenlijk ook afgespeeld worden...
als jullie zo'n analoge astronautenmissie doen?
Eigenlijk wel. En daarover gesproken, met veel analoge missies...
zijn ze nu ook aan het kijken dat ze bijvoorbeeld achtergrondgeluid van de ISS...
of achtergrondgeluid van Mars of van verschillende aspecten die je kan meten...
dat ze die laten afspelen tijdens je analoge missie.
Maar kan je ervoor stellen dat je een x aantal dagen opgesloten zit...
en dat buiten de Mars-wind huilt? -Precies.
Of dat je de hele tijd het mechanische ventilatiegeluid van de ISS hoort?
Dat lijkt me nou minder opwekkend. -Je kan het online opzoeken.
Ik weet niet of de luisteraars hier enthousiast over zijn als ze een uur lang in de file staan...
dat je even dat geluid opzet. Ik denk dat je helemaal gestoord wordt.
Wel goede training lijkt mij ook voor die astronauten dan.
Voor de astronauten is het echt een hele goede training.
Want je kan alvast wennen om het geluid uit te sluiten...
zodat je daar eenmaal aankomt dat je niet constant mentaal overbelast...
want er zijn dus inderdaad wel geluiden die behoorlijk belastend zijn.
Ja. -Bij zo'n voorstelling is het misschien wel even leuk voor het publiek...
maar dag in dag uit is minder.
Precies. En misschien dat mensen van het publiek wel eens een servergeluid hebben gehoord...
of dat hun computer bijna aan het opstijgen was.
Nou, kun je je voorstellen dat je dat geluid constant hebt.
Nou, moet ik zeggen dat het Mars-geluid wel iets romantischer klinkt.
Het klinkt wel meer alsof je veilig binnen bent, terwijl er een storm buiten gaande is.
Dus het geeft wel wat meer een rustig gevoel.
Want klinkt het ook echt anders dan een storm op aarde?
Ja, het klinkt meer...
Een storm op aarde kan echt heel hard de keer gaan...
en deze geluiden die opgenomen zijn, zijn niet echt van een stormstorm...
maar je hoort wel de wind gewoon gaan.
En het is meer een soort van zachte bijna ASMR-ervaring die je ervan krijgt.
Oké, noem nog even de essentiele informatie waardoor luisteraars het kunnen vinden.
Hoe heet het? -Doule Ensamble en dan Muziek op Mars.
Muziek op Mars? -Ja.
Oké, en dat is tot in de loop van april ergens?
Ja, tot 12 april in Rotterdam.
Oké, dat moet iedereen bij gaan te krijgen. -Dat ga ik wel nog even doen.
Ik denk voor iedereen die een beetje geïnteresseerd is in Mars...
of althans in ruimtevaart of in muziek...
dan is het een hele leuke ervaring om te doen.
Fantastisch, oké, dank je wel daarvoor.
Nadine, jouw eerste onderwerp.
Ja, dan gaan we van Mars naar 50.000 satellieten.
En we hadden twee uitzendingen terug al nieuws van Thijs...
dat SpaceX een plan heeft voor 1 miljoen satellieten...
wat dan een orbital datacenter zou gaan worden.
En dat klonk wel redelijk als een monopolie.
Nu komt Blue Origin, wat een verrassing.
Die komen er achteraan en die zeggen, ja, wij gaan dat ook doen.
Maar dan met 50.000 satellieten.
Het project heet Project Sunrise.
En dat gaat dus om 50.000 satellieten...
die dan met 6 terabyte per seconde informatie van de aarde...
terug naar de ruimte kunnen sturen en dat dan daadwerkelijk opslaan.
Ja, en toen ik dat hoorde, werd ik toch wel een beetje bezorgd.
Want op dit moment zijn er 15.000 satellieten in de aardbaan.
In totaal? -In totaal.
En ze roepen al van, het wordt aardig vol, het wordt aardig vol.
En nu is er dus een verzoek van Blue Origin voor de 50.000 satellieten.
Er is nog een ander bedrijf, dat heet StarCloud.
Die hebben een verzoek ingediend voor 88.000 satellieten.
En dan komt SpaceX daar nog even bovenop met een miljoen.
Ik vind het allemaal wel een beetje...
En luister, van de week was er een helderen nacht.
En mijn vrouw was even buiten en die kwam binnen en zei...
ik zag drie satellieten tegelijk.
En toen zijn we nog even samen buiten gaan staan en toen zagen we er nog één.
Wat gaan we zien als er een miljoen satellieten daarboven hangen?
Oh, verschrikkelijk. En dan met optische communicatie?
Maar kunnen jullie met je vakkennis...
Hoeveel zie je er dan tegelijk op een helderen nacht?
Is er dan een 1,1-krijule in de massa boven m'n hoofd?
Ik kan je wel een beetje toelichten dat de Poseidon Meteoriteshower...
vindt natuurlijk altijd plaats in augustus.
En ik dacht, ik ga bij het lokale observatorium Sterrenkijkavond...
in Nijmegen, ga ik me aansluiten.
Natuurlijk gewoon als publiek daarheen.
En wij liggen daar allemaal met allemaal astronomiemensen in het veld.
En ik had natuurlijk niet gezegd dat ik in de ruimtevaart werkte...
en ik hoorde ze alleen maar een keer gaan klagen.
En ja hoor, ik heb denk ik misschien maar één of twee meteoriten gezien...
die naar binnenkwamen, en ik heb denk ik echt honderden satellieten gezien.
Ja, nu al. -Ja, en het is ook bijna niet meer te detecteren...
want deze satellieten, die bevinden zich in een low-earth orbit, dus tussen de honderd...
de nieuwe, die duizenden miljoenen waren of tienduizenden waren.
En ook voor aardobservatiesatellieten, want die zitten gewoon meestal in lage aardbanen...
zeker alle hoge resolutiesensoren.
Met zo'n plan van één miljoen, dan lijkt het mij gewoon dat het bijna monopolie is op die aardbanen...
en dat er daar gewoon veel te vol wordt voor welke andere nuttige satelliet...
het is wel even goed om erbij te merken dat deze satellieten, dat zijn vaak cubesets...
en die gaan vaak maar de twee en de vijf jaar mee.
En de satellieten die dus in een hogere baan rondom de aarde vinden...
die gaan minimaal twaalf tot twintig jaar mee.
En deze satellieten, die cubesets, die zijn ongeveer de grootte van een je schoenendoos...
die branden ook gewoon meteen op in de aardse atmosfeer.
Heb ik daar ook wel... -Wat het effect daar dan op is, dat is dan ook nog de vraag.
Ja, daar hoor ik ook wel eens enge verhalen over, dat het niet zo goed is voor de oorzondage.
Dus in plaats van dat je heel veel geld moet investeren in één grote satelliet te bouwen...
kan je er dus een miljoen maken voor hetzelfde geld, of ja, iets meer.
En dan vervolgens heb je dus dat als maar tien procent van die satellieten het doen...
dan heb je dezelfde kwaliteit dan één van die grote satellieten.
Ja, precies. Dat vind ik ook wel bijzonder, want ze doen net alsof ze hun probleem op aarde oplossen...
van ja, we gaan dan data verwerken voor aardobservatie en dan wordt de aarde een betere plek...
en we halen al die stomme datacenters omhoog, waar niemand natuurlijk naast wil wonen.
Maar denk ik, dan verplaatsen ze het probleem eigenlijk van de aarde...
eigenlijk naar duurzaamheid in de ruimte, wat dan niet ten goede komt.
Ja, en er was nog iets anders dan, een ander aspect.
Ik begreep bij wat ik erover las dat het ook een beetje een landje pik is.
Veel van die satellieten hebben een polaire baan nodig.
Dat heeft te maken met wat ze moeten zien, wat ze willen de aarde waarnemen...
en niet alleen maar de evenaar, maar de hele aarde.
Maar die polaire banen zijn ook gunstig, omdat je 100 procent van de tijd zonne-energie hebt.
Ja, dat is een zonsynchronen baan, dus je hebt constante condities...
en dat is dan makkelijker om de zonnepanelen op af te stellen.
En de strategie zou dan zijn om maar zoveel mogelijk van dit soort plannen in te dienen...
niet omdat je die satelliet ook echt wilt lanceren...
maar omdat je het recht wilt hebben om ze te gaan lanceren.
Als dat zo is, dan is het misschien iets minder erg dan jullie nu denken.
Of ben ik nou te positief? -Er zijn drie key players...
of in ieder geval drie key componenten hierin...
en dat is het kapiteit hebben voor de snelste lanceringsdatum.
Dus als jij iets wil lanceren, een satelliet wil lanceren...
dan moet je echt ruim van tevoren alles opkopen...
om te zorgen dat je überhaupt een lanceringsslot hebt.
Dan heb je hier frequenties, dus het is niet alleen je orbit...
Oké, je verbindingen. -Maar je verbinding, want...
als jij een miljoen satellieten hebt en jij dus dat hele gedeelte beheert...
heb je veel minder last van interferentie van andere satellieten.
En ben jij eigenlijk degene waar de andere satellieten last van hebben?
Dus ook frequenties is maar een x hoeveelheid beschikbaar...
het echt daadwerkelijk goed werkt. -Dus ook daar land je pik.
En ze willen nu een nieuwe frequentie die nog niet beschikbaar is...
voor commercieel gebruik, de K-E-Wend, dus optische communicatie.
Ja, dan krijgen we ook nog waarschijnlijk...
In plaats van een 5G gaan we ook alweer over naar 6G...
want dat zou dan meer helpen met AI en met alle dataverwerking...
die ze zo snel moeten, want 5G is dan weer wat lager dan 6G.
Dus ik ben benieuwd waar dit allemaal uit gaat komen.
Ik vind het ook wel bijzonder dat ze een verzoek in moeten dienen bij de FCC.
En als ik een verzoek van een miljoen satellieten zou krijgen...
dan zou ik wel denken, ja, dat is een beetje gek, dat ga ik gewoon afkeuren.
En dat had Blue Origin dus ook gezegd tegen hun...
een beetje om Elon Musk natuurlijk naar beneden te halen.
En toen zei de FCC van, ja, ga maar eens lekker zelf je verzoek in dienen...
en focus op je eigen satellieten.
Dus ja, dan heb ik zoiets van zij moeten de autoriteit zijn...
die dit soort dingen controleert en mogelijk tegenhoudt.
Want ja, voor astronomie en al dat soort dingen is het natuurlijk helemaal niet goed.
Maar zij staan er zelf heel luchtig in en denken, ja, als jij het kan maken...
dan kan het ook gewoon gebeuren.
En dan denk ik, ga ik ook gelijk denken...
je hebt Jeff Bezos, je hebt Elon Musk en je hebt Donald Trump...
en die zou zomaar in staat zijn om zijn FCC te vertellen...
jongens, verkopen het maar aan de meest biedenden.
Ja, dat is ook nog het uiteindelijk allemaal om geld ook.
Dus ik weet niet waar de FCC door wie zij betaald worden...
of het echt een overheidsorganisatie is. -Volgens mij wel.
Of dat zij echt het geld ook ontvangen...
bijvoorbeeld van SpaceX of Blue Origin die een aanmelding doet, dat weet ik niet.
Ja, ik heb wel het idee dat er gewoon nog niet zo goede regulaties op zijn.
Dat dit probleem is gekomen, maar dat eigenlijk...
ja, de kracht die dit allemaal in gaten houdt, dat die er nog niet zozeer staat.
Nee, bijvoorbeeld reglementen van een maximum aantal satellieten per bedrijf...
bijvoorbeeld of iets ergelijks. Dat is allemaal, ja.
Laten we het hierbij laten wat dit onderwerp betreft.
Dan gun ik mezelf mijn tweede onderwerp.
En dat gaat over de DART-missie. Die herinneren jullie waarschijnlijk al wel.
Die was in september 2022.
DART staat trouwens, voor wie het niet meer weet, voor Double Asteroid Redirection Test.
En op die datum, 26 september 2022, knalde er een apparaat ter grootte van een vendingmachine...
dat staat hier in een Amerikaanse artikel.
Dus een koffieautomat of iets ergelijks.
Tegen een onderdeel van een binaire asteroide.
En de bedoeling was om te kijken wat daar het effect van zou zijn.
En dan gaat het om het systeem van de asteroide Didymos.
Als ik de clemtoon goed leg, weet ik ook niet helemaal zeker.
Weten jullie dat misschien? Didymos of Didymos? Maakt ook niet zo heel erg ver uit.
Daarvan de maan heet Dimorphos.
Dimorphos is 160 meter in doorsnee.
En Didymos is 200 keer zo groot, als ik het allemaal goed begrijp.
Maar goed, die vendingmachine knalde daar met 22.000 kilometer per uur tegenaan.
En het gevolg was, het was fijn dat er meteen te meten was dat er een gevolg was...
dat de omwentelingssnelheid van dat maantje rondom die asteroide veranderde.
Er was 12 uur ongeveer en daar ging 33 minuten vanaf.
Dus dat was een effect.
Dus als je dat 20 keer doet, dan staat hij bijna stil.
Ja, nou, ik weet niet of dat helemaal correct is. Helemaal organisch gesproken.
Moet nog even worden nagerekend. - Of het gaat de andere kant op.
Nee, maar dit wordt nog veel leuker.
Want de achtergrond hiervan is natuurlijk...
kun je zo'n hemelichaam ietsje van koers laten veranderen...
wanneer je bang bent dat hij tegen de aarde aanknalt, als je dat wilt voorkomen.
Nou, dat is... Je kunt dus iets doen. Dat is alvast heel duidelijk.
Maar er zijn onderzoekers geweest van de University of Illinois...
in de Urbana-Champagne in de Verenigde Staten.
Die zijn daar nog eens wat nauwkeuriger naar gaan kijken en dan wordt het echt leuk.
Want ze zijn gaan kijken, hebben we hiermee de koers van dat hele binaire systeem veranderd?
En? - Nou, daar hebben ze dus...
de techniek van stellar occultation op losgelaten, dus sterrenverduisteringen.
Ze zijn gaan kijken naar sterren die worden verduisterd door die asteroiden.
En dan schijn je krankzinnig nauwkeurig zo'n koersverandering te kunnen vaststellen.
En wat blijkt nou? De baansnelheid.
Dan heb je dus niet over de omloopsnelheid, want die noemde ik net van dat maantje...
maar de baansnelheid van het hele systeem door het zonnestelsel...
is door de botsing van onze ruimtesonde met dat maantje...
veranderd met zo'n beetje 11,7 micrometer per seconde.
Dat klinkt als niet heel veel. - Dat is niet veel.
Maar het is wel verschrikkelijk cool, a, dat je het kunt meten...
en b, ook dat er een verandering is.
Want je hebt dus door dat maantje een dreun te geven...
heb je in feite die asteroiden in het centrum ook een dreun gegeven.
Dat is wel heel geestig.
En zulke hele kleine snelheidsveranderingen...
hebben natuurlijk op termijn van jaren echt wel een macroscopisch effect.
Dus als je denkt van oh, onze berekeningen zeggen...
dat die misschien over honderd jaar de aarde zou kunnen raken...
we gaan nu alvast wat doen...
dan heb je misschien maar een vendingmachine, 22.000 kilometer per uur...
om dat wat te veranderen.
Zolang je het maar op tijd doet. Dus hoe eerder we beginnen...
hoe groter de uitkomst daarvan is.
Maar inderdaad dat ze dat kunnen meten, dat je gewoon de flux...
of in ieder geval de lux kan meten, dus de lichtintensiteit van de sterren...
en dan kun je eigenlijk meten dat er zo'n dipje inkomt.
En waaruit kun je dan inderdaad dat berekenen.
Dat is eigenlijk wel indrukwekkend, hoor.
Je hebt zo'n accuratie. Weet je toevallig met welke...
Hebben ze dat met James Webb gemeten, of hebben ze dat met een andere?
Heb ik dat zo... Ik heb alleen de naam van de techniek...
en welke telescopes ze hebben gebruikt, dat heb ik hier niet staan.
Ik heb een link gemaakt naar een stuk bij Ars Technica over dit project...
en ik weet nog dat daar ook nog een link in stond naar het wetenschappelijk artikel...
en dat heb ik bekeken, maar niet uit en na gelezen, moet ik bekennen.
Dus het zou kunnen dat daarin staat.
Het kan dus zijn dat het in het afgelopen telescoop hier op aarde was...
en dan zal hij waarschijnlijk ergens in Chile hebben gestaan...
of ergens op een heel remoot plek, waar je dus minder last hebt...
van al die hoeveelheid satellieten.
Want inderdaad, er is dus een preferable baan waar ze dus zouden kunnen zitten.
Maar eigenlijk zouden we dit soort metingen alleen nog maar doen met James Webb...
of andere telescopen die dus buiten al deze satellieten zich gaan vinden.
Die nauwkeurigheid dat je daar echt wel James Webb of iets soorten gelijks voor nodig hebt.
Anders krijg je ook toch weer de atmosfeerverstoring, de satellieteverstoringen.
Ja, die je nauwkeurigheid er niet doet. Ja, inderdaad.
Oké. Charlotte, wat is jouw tedenonderwerp?
Eigenlijk om daar even op aan te sluiten, als we het toch hebben over astroïdes en planetoïdes.
Zoals jullie misschien gehoord hebben op het nieuws...
en Inge Loes heeft dat ook natuurlijk al aangekaard bij haar...
wat was het bij Op 1? Nee, MPO 1.
Heeft ze ook al gesmokken? - Ja, Radio 1.
Dat de planetoïde Rygu, als ik het goed uitspreek hoor...
Ryugu, als ik me niet vergis. - Ryugu.
Ja, dat ze daar de DNA en de RNA-moleculen hebben aangevonden.
En normaal gesproken als wij metingen doen of als er data verzameld wordt...
worden eigenlijk alleen maar de DNA-molecules of de RNA-molecules verzameld...
maar nu hebben we beide gevonden.
En dit is eigenlijk gebeurd doordat een satelliet een soort van hopper heeft losgelaten...
en dan drie keer eigenlijk een klein stukje zand...
een klein stukje van die planetoïde heeft verzameld.
En meegenomen naar de aarde, hè? - Ja.
En dat ze dat dus onderzocht hebben en dat uit beide samples dus dezelfde resultaten kwamen.
Dus dat we kunnen zien dat deze planetoïde...
Nou, deze planetoïde kwam tussen Mars en Jupiter vandaan...
bij de asteroidbelt, de asteroidegordel...
en dat daar dus gewoon die bouwstenen zitten.
Dus kan je je bedenken dat als deze planetoïde zich eigenlijk door heel het zolderstelsel...
of eigenlijk door het universum verspreiden...
en dan op een planeet zoals de aarde land...
dat daar dan dus inderdaad die tekenen van leven zouden kunnen ontstaan.
Dus mijn volgende vraag zou zijn, kunnen wij deze planetoïdes identificeren...
wat zo uniek maakt aan deze planetoïdes?
En die vervolgens kijken wat hun baan is of waar zij zich voornamelijk bevinden...
en of zij zich bewegen naar een exoplanet.
En dan kunnen we dus kijken en introduceren of deze exoplanet een hogere kans zouden hebben...
om tekenen van leven te creëren.
Ja. Is er een theorie over hoe die bouwstenen van het leven...
daar hebben we het dan toch over, hè, hoe die ontstaan op zo'n asteroide?
Ja, dat is de grote vraag.
Of misschien moeten we kijken waar die asteroide vandaan komt...
en dan kijken of misschien die exoplanet, waar die van is afgebroken...
dat die dan tekenen van leven zou kunnen bevatten.
Ja. Nou ja, het is een beetje lastig om dat te detecteren, want in de asteroidegordel...
Jupiter verzamelt gewoon heel veel brokstukken vanuit heel het universum...
en die worden gevangen in een zwartekrachtveld van Jupiter.
Dus ja, om dan uiteindelijk te kunnen achterhalen waar ze zitten...
dan moet je eigenlijk een asteroide of een plantoeide hebben...
die dus net gevangen wordt door Jupiter...
dan in een baan gebracht wordt, die stabiel is...
en dan kunnen we dus traceren waar die vandaan zou kunnen komen.
Maar ja, als we kijken wat daar nu zit...
om achter te kunnen komen waar ze vandaan komen, ja, dat is wel heel lastig.
Nee, want hoe zou je dat moeten doen?
Dat kun je in elk geval niet doen met baanberekeningen, hè.
Want als ze door Jupiter zijn gevangen...
dan zijn ze dat waarschijnlijk vaak al miljoenen jaren.
Ja. En de meeste materialen komen toch wel generiek...
een beetje voor over heel het zonnecelsel.
Dus je ziet wel dezelfde patronen.
Ze kunnen natuurlijk ook gewoon ontstaan op het oppervlak...
van zo'n asteroide zelf.
Ze hoeven niet ergens vandaan te komen.
En niet alles per se van een planeet, inderdaad. Dat is ook nog een ding.
Ja, en het kan ook een samenkomst zijn, hè.
Het kan ook zijn dat deze samengekomen is van meerdere asteroiden...
die er samengevormd zijn...
en dat daaruit die brokstukken en die moleculen samengevormd zijn.
Dus ja, er zijn nog heel veel onbekende vragen, maar superinteressant.
Zeker. -Dus ik ben heel erg benieuwd...
wat de wetenschappers uit deze onderzoeken...
en uit deze data gaan verzamelen en wat ze nog meer eruit kunnen halen.
Ja, want ik neem aan dat er nog verder onderzoek plaatsvindt...
aan die materialen die van Ryugu zijn opgehaald.
Ja, ik denk dat er misschien over een jaar of twee, drie...
dat er inderdaad wat publicaties uit zullen zijn...
en dan zal de nieuws er weer op ingaan.
Ja, en dan worden er vast weer plannen gesmeed...
om op een volgende asteroide te gaan kijken...
en om daar weer meer monsters te gaan nemen.
Of misschien is dit al genoeg momentum om dat te gaan doen.
Ja, oké, altijd wel reden om een mooie missie te bedenken.
Goed, Nadine, jouw volgende onderwerp.
Ja, we blijven in de categorie astronomie hangen...
want er is een nieuwe categorie superaarden ontdekt...
genaamd een zwavelbol.
Nou, en dat is best wel bijzonder. -Het klinkt een beetje smelly.
Het klinkt een beetje smelly. Ik zou er ook niet heel graag willen wonen.
Allereerst een superaarde. Wat is dat?
Dat is een expo-plandeet met een massa groter dan de aarde...
maar kleiner dan Uranus of Neptunus.
Dus ongeveer anderhalf tot vier keer zo groot als de aarde.
En voorheen waren er twee categorieën voor dit formaat.
Nou, ten eerste een waterwereld. Die is van binnen water.
En als atmosfeer heeft die een beetje stoom.
En ten tweede waren dat gastenwergen.
Dus rotsachtige planeten met een waterstofrijke atmosfeer.
En tot zover hadden alle sterrenkundigen het idee van...
nou, dit is het. Gewoon, het is of dit of dat.
En nu kwamen er nieuwe observaties van de James Webb Telescoop.
Nou, wat een verrassing. En ook de Fairy Darts Telescope in Chile.
En die hebben we een derde categorie ontdekt, genaamd een zwavel-planeet.
Nou, lage dichtheid, extreem heet, een oceaan van magma...
met heel veel zwavel opgeslagen.
En dus ook in de atmosfeer zwavel-dioxiden en waterstof-sulfide.
Dus dit was totaal iets nieuws, hadden ze totaal niet verwacht.
Maar weten ze nu al dat er zoveel voorkomt...
dat ze het een hele categorie moeten noemen?
Het is de eerste van een nieuwe categorie.
En het is tot nu toe ook de enige die gevonden is in deze categorie.
Maar omdat hij dus niet in die voorgaande categorie was...
is er dus toch een nieuwe categorie.
Nu weten ze het spectrum en nu kunnen ze gaan analyseren...
en precies gaan zoeken op het spectrum.
Bij James Webb, iedere keer als je iets gaat zoeken...
geeft het een spectrum in waar je naar kijkt, naar welke signatures.
En nu kan je het meer gaan vinden. Je moet natuurlijk wel...
Ja, want je kijkt in spectraalijnen van licht...
dat door een atmosfeer heen is gegaan voor zo'n planeet.
Dus nu kunnen ze inderdaad op die golflengtes kijken.
En wat dan misschien ook nog helpt, want natuurlijk zien is leuk...
maar dan wil je ook weten van hoe kan dit nou?
Dus ze hebben een computermodel ontwikkeld, dat heet Protuis.
En daarmee kunnen ze berekenen wat de interactie is van de binnenste planeet...
met alles wat in die atmosfeer daarbuiten gebeurt, over miljarden jaren.
En die hebben dus ook bevestigd dat met de bepaalde verhoudingen...
dat deze planeet op die plek daadwerkelijk zo is gevormd.
Dus misschien dat ze en met die software ook...
nog meer nieuwe exoplaneten zouden kunnen ontdekken...
en dan ook beter kunnen bepalen van...
als we dan nog meer van die zwafelbollen willen zien...
waar zouden we dan moeten kijken...
en onder wat voor soort condities zouden die dan oorkomen?
Goh, wat is er... Er is echt een wereld...
Ja, het is een beetje een rare beeldspraak, sorry...
Maar het is echt een wereld opengegaan met die research naar die exoplaneten...
zoveel als er ontdekt wordt.
Zoveel, ja.
Ik weet niet of jullie ook al de film Hell Mary hebben gezien?
Nee. - Ik niet.
Nee, oké, hij draait volgens mij nu in een bioscoop.
Ik heb hem van de week gezien.
Nou ja, het is gewoon...
Als ze dat zo uitmappen en laten zien tijdens de film...
Ik wil niet te veel spoilers geven, maar echt dikke aanrader.
En het hele concept van exoplaneten en andere sterrenstelsels...
wordt daar heel erg in toegelegd.
Er zit heel veel natuurkunde ook in de boek...
dus eigenlijk raad ik je aan om eerst het boek te lezen.
Maar het hele concept van die exoplaneten...
en hoeveel tekenen van levenen er zou kunnen zijn buiten het zonnestelsel...
en dat wij dus eigenlijk gewoon meer voyagers daar naar buiten moeten gaan sturen...
Ja.
'Hell Mary' heet die film? - Hell Mary, ja.
Hell Mary, dat is twee suggesties.
We moeten naar Rotterdam en naar de film.
Ja, ik was het toevallig... - Huiswerk voor de luisteraar.
Precies, ik was het toevallig vorige week...
dat ik deze film echt heel graag wilde zien.
Ik heb hem toen in Estland gezien met Mark Himskerk...
ook een bekende space cowboy. - Zeker.
En ze hadden Ryan Gosling, hebben ze in de film gezet...
om het wat iets luchtiger te maken...
want anders is het best wel heel erg natuurkunde en space-heavy.
Nou ja, het is een ideale combinatie geweest dat er uitgekomen is.
Ja, interessant. Leuk.
Maar ga ik met mijn derde, hè, geloof ik.
We gaan het hebben over een poging om een gamma-satelliet te redden...
en die gamma-satelliet is een van NASA's oudste sterrenkunde missies...
begrijp ik.
Neil Garrel's Swift Observatory, de korteweg Swift...
dat is een gamma-satelliet, dus eigenlijk een gamma-telescoop in de ruimte...
en die is sinds een maand of zo uit roulatie.
Hij hangt al sinds 2004, dus meer dan 20 jaar doet hij het al...
maar de baan is zodanig vervallen dat hij nu dreigt terug te vallen naar de aarde.
En dat ding heeft iets over gamma-uitbarstingen...
die meestal vrij plotseling zijn en vrij kort zijn.
Dat betekent dat je weinig tijd hebt om ernaar te gaan zitten kijken...
en daar is deze satelliet dan erg goed in.
Die gamma-telescoop kan snel worden gericht.
Je kunt snel kijken wat zo'n waard, zo'n uitbarsting is om te beginnen...
en de gegevens daarover kunnen dan naar astronomen...
die dan weer op andere manieren gaan kijken naar de nasleep daarvan.
Dus dat is wat die satelliet doet en er is geen alternatief voor op dit moment.
Dus is het meest volledig alternatief om te gaan proberen om de dingen weer op te heisen.
En daar is nu een bedrijf voor in de arm genomen door NASA.
Dat bedrijf heet Catalyst, met een K.
Zij hebben een robotic servicing spacecraft genaamd Link.
Dus dat is een apparaat dat ze omhoog kunnen gaan sturen...
en die moet dan Swift een extra zetje geven...
dat die weer een tijdje mee kan naar een hogere baan brengen.
Eigenlijk het ongekeerde van ruimteafval opruimen.
Ja, precies. Toch voorkom je hier ook ruimteafval mee, hè.
Want hij duikt dan niet de atmosfeer in...
maar die ook nog wel wat kwaad zou kunnen doen.
Daar zijn ze nu dus met hoge urgentie mee bezig, want ze hebben niet zoveel tijd.
Als ze niks doen, dan valt die hoogstwaarschijnlijk over ongeveer een jaar...
waarschijnlijk binnen het jaar, valt die terug.
Een lancering moet eigenlijk zo rond 1 juni...
dan is trouwens de lancering gepland rond 1 juni te plaatsvinden.
Maar dat betekent dat ze ontzettend weinig tijd hebben...
voor het technische werk dat gewoon gedaan moet worden.
Leveranciers die niet op tijd konden leveren voor onderdelen...
hebben ze gewoon afgezegd, we maken het zelf wel.
Zo gaat het daar aan toe op dit moment.
En misschien moet er ook nog wat marsje op, want met Solar Maximum...
zijn er ook heel veel satellieten die juist eerder terug bij de aarde zijn gekomen...
omdat ze dus hogere weerstand ondervinden.
Dat is hier trouwens ook aan de hand. Hij gaat iets eerder naar beneden...
omdat inderdaad door de erte uitwerken van de zon...
is de atmosfeer iets uitgezet en die extra luchtveerstand.
Die zonnewint geeft ook wel een push.
Een push de verkeerde kant op bedoel je? -Ja, een push de verkeerde kant op.
Het is inderdaad een heel interessant concept.
Niet alleen dat je hem inderdaad een push kan geven...
maar bijvoorbeeld ook een tankstation in de ruimte...
zijn andere ideeën waaraan gewerkt wordt.
Alleen omdat dit dus hele hoge urgentie is...
als dit dus vaker kan plaatsvinden...
of we hebben straks een eigen tankstation waar satellieten naar toe kunnen...
om meer brandstof te krijgen, om nog langer door te gaan...
dan heb je ook in een soort van methode inderdaad...
het space debris-probleem iets gereduceerd.
Ja, iets. -Iets, ja.
Dat lijkt natuurlijk wel echt veel te veel lanceren, maar ja.
De andere technische voetdangers en klemmen hier is dat die Swift-satelliet...
helemaal niet gemaakt is om te worden vastgegrepen door een robot.
En te worden meegenomen.
Dus er is een heel verhaal over onderdelen, zoals een radiator...
waarvan ze hopen dat die misschien houvast biedt...
maar daar zit er weer verf op, die 20 jaar door de zon is beschenen...
en dat gaat verschrikkelijk bladderen.
Er is aan de buitenkant isolatiemateriaal...
dat mogelijk gaat verkruimelen als ze proberen het vast te pakken.
Dus ze moeten die linkerrobot omhoog sturen, eigenlijk zonder plan.
Zonder dat ze van tevoren weten hoe ze die satelliet gaan pakken.
Dus het wordt vreselijk spannend. -In plaats van te pakken...
zouden ze het kunnen gebruiken als een dockingmethode.
Dus net zoals bij het ISS, dat je bijvoorbeeld met je capsule komt aan...
bijvoorbeeld met de Space Dragon, en dan duw je hem ook een klein beetje omhoog.
Want er is altijd een soort van kracht dat je gelijk probeert te houden...
maar er is altijd iets van momentum dat meegegeven wordt.
Dat in plaats van dat je hem pakt, dat je hem gewoon samenvoegt en dan duwt.
Als je eenmaal gedockt bent, dan kan je met je propulsie...
elke kant op sturen die je wilt. -Net zoals een duwboot bijvoorbeeld.
Zeker. Gewoon duwen inderdaad. Niet grijpen, maar ik heb er geen verstand van.
Ze zouden er vast over nagedacht hebben. -Ja, waarschijnlijk wel.
Weet je, als je alleen maar duwt...
dat werkt met een boot wel, omdat je dan vol op wrijving hebt.
Maar ik denk niet dat als het bestaat in Outer Space...
elke contact geeft altijd een tikje.
Je kunt nooit, zou ik denken, zo voorzichtig komen aanvliegen...
dat er echt contact is zonder dat je magnetisme hebt of lijm of een greep...
om dat contact ook vast te houden.
Is het de bedoeling dat die arm of de satelliet die daar aangekoppeld wordt...
dat hij ook nog daarna andere taken gaat vervullen of is het maar een one-man-job?
Het is volgens mij een eenmalige job, maar ik kan dat ding wel terugkomen.
Weet je hoe lang je nog operationeel moet blijven? -Nee, dat weet ik niet.
Een andere methode dat je zou kunnen gebruiken, maar dat hangt af van de satelliet...
is cold welding. Normaal proberen we dit heel erg te voorkomen.
Cold welding is dat twee dezelfde materialen, zoals bijvoorbeeld aluminium...
samenkomen en in de ruimtsvaart wordt het door de druk en de koudheid samengevoegd.
Het wordt dus één geheel.
Als er dus inderdaad kan zijn dat de isolatie weg is gevallen...
of de verf, die coating die erop zit, weg is gevallen...
ik weet niet of ze dat kunnen detecteren...
dan zou je met de hand van cold welding het misschien ook vastkoppelen.
Maar dan krijg je een verbinding die je niet zo makkelijk meer los te laat.
Precies, maar als het maar een eenmalige opdracht is, dan kun je het laten zien.
Voor zover ik weet, is het niet de bedoeling dat ze samen voor de rest van hun leven...
Oké, dat is wat betreft Zwift, Catalyst en Link.
En dat wordt ongetwijfeld vervolgd, want op 1 juni zou die dus moeten vertrekken...
en als dat niet gebeurt, dan is het einde verhaal voor Zwift.
Als het wel gebeurt, hebben we weer een verhaal.
Even kijken, Charlotte, met je laatste onderwerp.
Ja, ik had eigenlijk inderdaad twee onderwerpen, maar ik zit er al best wel veel.
Dat smokkel je dus ook goed? -Nee, we hebben het al best veel gehad over satellieten.
En deze satelliet, of twee satellieten, zouden vandaag gelanceerd worden...
maar die zijn uiteindelijk weer uitgesteld, dus misschien is dat leuker voor de volgende aflevering...
als ze daadwerkelijk gelanceerd zijn. -Welke zijn dat?
De ESA Celeste. Dus dat is eigenlijk ESA's oplossing om echt ook in Low Earth Orbit...
hun eigen Position Navigation and Timing satellieten te hebben.
Dat is een soort van GPS, Galileo, maar dan de opvlogger daarvan.
Dat is eigenlijk Galileo, maar dan plus. Dus je pakt het Galileo-signaal...
en Galileo heeft soms wel eens last van interferentie door andere signalen.
Of dat een signaal wat zwakker is. En als je dan nog een versterker plaatst in Low Earth Orbit...
dan versnel je dat signaal eigenlijk.
Dus dat was inderdaad één idee, maar dat kan naar de volgende podcast...
meer in detail echt besproken worden. -Ja, oké.
Dus dat laatste van mijn onderwerpen zou ik zeggen dat het de Solace is.
We hebben het al een klein beetje over gehad. ESA, en dit heb ik dus ook toegelicht...
in het begin van deze podcast.
ESA gaat dus voor de tweede keer een grote analoge astronautenmissie organiseren.
Dit is echt gewoon hot happening, want sommige ESA-afdelingen zeggen...
dat analoge astronautenmissies echt een soort van toerismevakantieplekjes zijn.
Andere afdelingen, bijvoorbeeld Human Robotic Exploration, zitten echt zo van nee...
hier moeten we echt meer tijd aan besteden, vooral omdat we terug gaan naar de maan.
En omdat er zoveel druk zit op die astronauten en we weten gewoon niet genoeg...
hoe zij daar gaan functioneren en alle risicofactoren.
Dus de oplossing Solace, dit vindt plaats bij DLR in Keulen.
Dus bij onze buren in Duitsland.
En ik heb vorig jaar meegedaan met de acht dagen testverificatie.
DLR is Deutsche Luft- en Ruimvaartoffice, eigenlijk? -Ja.
Oké, ga verder. -Precies, netjes.
Ik verzin het er plekken op, DLR. -Duitse accent kwam er ook nog.
Het was in Duitsland op vakantie geweest. -Oké, netjes.
Dus ja, de Solace-acht, de acht-dagen-missie, vond vorig jaar plaats...
en er was eigenlijk een soort verificatie voor de missie die dit jaar plaats gaat vinden.
En die gaat plaatsvinden op 23 april voor honderd dagen.
Dus voor honderd dagen worden zes mensen opgesloten in...
het zal ongeveer 40, 50 vierkante meter zijn.
Ze kunnen niet naar buiten, ze hebben niet echt contact met de buitenwereld...
en ze moeten allemaal experimenten en psychologische onderzoeken ondergaan.
Dus ja, het is eigenlijk gewoon een hele astronautenselectie en astronautentraining.
En er is gewoon zoveel tijd en energie dat hier ingestopt wordt...
dat ik echt benieuwd ben met hoe gaat de analoge astronautenindustrie...
eindelijk in Europa naar een hoger niveau gedeeld worden?
Volwassen worden. -Precies, volwassen worden.
Want nu doet NASA alles, maar wij willen ook onze Europese astronauten...
daarheen brengen naar de maan.
We hebben al een Duitse, een Franse en een Italiaan geselecteerd daarvoor.
Ja, we willen natuurlijk wel zorgen dat het allemaal goed gaat...
dus dan moet ook Europa zich beter laten zien dat wij ook snappen hoe dit allemaal werkt.
Ja, want ik had het idee, ook bij het ISS was het helemaal nooit zo echt heel relevant.
En dan nu met oog op de Mars-missie, ja, dan ga je gewoon voor twee, drie jaar...
dan ben je weg en dan moet je samenwerken in zo'n klein team.
Precies. -Dus sinds de plannen voor Mars...
is het echt wel heel erg opgebloeid.
En het is ook allemaal een stuk kleiner, hè?
Ja, want voor de maan... Kijk, de ISS is redelijk groot.
Je hebt allemaal verschillende modules die aan elkaar gekoppeld zijn.
Je kan je heel makkelijk afsluiten en isoleren en echt focussen op je werk.
Dus ja, je komt niet zo een, twee, drie heel snel je mede-astronaute tegen...
tenzij je ze echt gaat opzoeken of je schedule dat samenvoegt.
En wordt het op de maan heel anders? -Ja, op de maan wordt het heel veel kapper.
Oeps, oké. -Ja, heel natuurlijk massa besparen.
Dus de ruimte zal heel veel kleiner worden.
Ook al als je überhaupt al kijkt naar Lunar Gate...
en hoe die was ontworpen. Dus dat je misschien niet meer gaat...
maar je zou er qua diameter niet rechtop in kunnen staan.
Dat is 1,6 meter, is die diameter...
dus je zou eigenlijk alleen maar zo verticaal kunnen zijn.
Maar zo'n nederzetting op de maan gaat toch na voorlopig tijd groeien?
Ja, het gaat groeien, maar de eerste mensen die daarheen zullen gaan...
die zullen gewoon moeten overleven. -Die hebben het het zwaarst.
En het idee met Gateway was dat dat om de twee weken bij de Lunar South Pole zou zijn...
en dat je dus twee weken zelfstandig zou moeten kunnen overleven, op z'n minst.
Nou ja, ik kan zeggen met die achtdagen test...
die wij vorig jaar hebben gedaan, je komt al een x-aantal problemen tegen...
die je het liefst al van tevoren opgelost wil hebben en daar al de juiste procedure is.
Een van de dingen zou ik zeggen, we hadden geen muziek.
Zelfs geen Mars muziek? -Nee, zelfs geen Mars muziek.
En we hadden dus, voor ongeluk, dit was niet express...
we hadden een ventilatieprobleem.
Dus we hadden heel veel ventilatiegeluiden die afgingen ieder uur...
en echt een brommend geluid en dan geen muziek en dat ging dan 24/7 door.
Op een gegeven moment hadden we wel een DVD-speler...
want op een gegeven moment hadden we Lord of the Rings aangezet...
en dan de theme-songs aan het einde van de film...
en die hebben we geloopd eigenlijk om door het geluid van de ventilatie heen te komen.
Klinkt ook als een middeleuse marteling.
Dan hoor je geen Lord of the Rings meer aan, denk ik.
Ja, op een gegeven moment had je weer jezelf het gevoel dat je in Lord of the Rings zat.
Echt zo'n heldenmuziek op de achtergrond als je al die experimenten uitvoert.
Ja, het is ook wel het gevoel dat je niet meer helemaal in het hier en nu bent.
Je gaat je mentaal een beetje naar andere plekken begeven.
Dus je bent niet 100 procent meer gefocust op wat je daar aan het doen bent.
En dat kan weer fouten opleveren.
We hadden bijvoorbeeld één experiment dat we een uur lang naar een scherm moesten kijken...
om te kijken of wij dus in slaap zouden vallen of ons reactievermogen omlazen zou gaan.
En dan moesten wij dat als er een noodsituatie zich voor zou gaan doen in een uur...
moesten wij bepaalde proceduren kunnen volgen en kunnen reageren.
Nou ja, je weet nooit wanneer het gaat gebeuren.
Dus ja, je moet stilzitten, je mag niet bewegen.
Ik had een Rubik's Cube er eerst bij om mezelf een beetje af te leiden.
Nou, dat mocht natuurlijk ook niet.
Dus echt een uur lang naar een beeldscherm kijken waar niks gebeurt.
Want dat soort experimenten zijn ook heel relevant voor autonome rijden.
Want dan zit niemand achter het stuur...
maar eigenlijk kan dat nu nog niet worden doorgevoerd...
omdat af en toe dan komt er een foutje en dan moet je kunnen ingrijpen.
Maar als jij zo bent geprogrammeerd dat jij helemaal niks hoeft te doen...
en zo'n zij-taak hebt dat je moet opletten...
en alleen bij een fout die misschien eens in de tien uur voorkomt...
Het probleem van de operator van de kerncentrale.
Precies, of de piloten, of de treinoperators.
Eigenlijk iedereen die een hele monotame, laat zo zeggen, saaie standaard taak heeft...
met levensgevaarlijke gevolgen als het niet goed gaat.
Ja, die moeten hier echt heel goed opgetraind worden.
Ja, spannend. Goed. Nou, oké, daar zijn jullie dus mee bezig.
Ja, ongemaakt.
Nadine, met je finale. -Ja, de finale.
Nou, allereerst het Baikonur-platform. Die is weer werkend.
Dat was een half jaar geleden door Philippe Toegelicht.
In Kazakhstan. -In Kazakhstan.
Die is weer geopereerd en daarvan was weer een eerste lancering.
Maar uiteraard niet zonder problemen van de Roskosmos...
want het was een herbevolradingsmissie naar het ISS.
En tijdens de vlucht is er een antenne uitgevallen van het systeem...
waarmee die dan automatisch zou koppelen aan het ISS.
En dat was toen nog wel even spannend, of die wel goed zou aankomen.
Maar is wel gebeurd? -Het is wel gelukt.
Uiteindelijk heeft de Russische kosmonaut hem handmatig moeten dokken.
En dat was nog best wel spannend. -Komt nog wel eens voor de laatste tijd.
Dat komt nog best wel vaak voor, ja.
En er zaten ook echt belangrijke dingen in.
Onder andere 1200 kilo aan voedsel, vracht, experimenten.
Nou, stuurstofvoort, ISS, drinkwater, zuurstof.
Dus als die zou falen, dan zouden ze daar dus ook langer op moeten wachten.
Op weer nieuwe.
En dan zouden ze toch wel iets zuiniger moeten doen...
met alle middelen die ze op dit moment aan boek zouden hebben.
Hoe zit dat met Baikonur eigenlijk?
Want dat was natuurlijk voorheen Rusland.
Tot de Wende en de teleurga van het Soje, het was Sovjet-Unie, moet ik zeggen.
En nu is het geen Rusland, maar huurt Rusland dat of hoe werkt dat precies?
Ik weet het niet. Volgens mij hoort het nu bij Kassastan.
Maar heeft Rusland een soort samenwerking?
Ja, ze zou kunnen zeggen, net als Europa, dat zij gewoon ook hun vriendjes hebben...
en dat zij er dan altijd vandaan lanceren.
Misschien kunnen we de volgende keer aan Filip vragen als hij...
Ja, hij is er ook geweest, ja. Dus dat is leuk.
Hij heeft natuurlijk zoveel jaren bij ESA, bij de Human Space Exploration gezeten.
Dus volgens mij is hij inderdaad daar geweest en heeft er daar de nodige kennis van.
Maar ja, inderdaad, als dit zo'n bevoorradingsmissie misgaat...
kun je je voorstellen dat je op één appel, nou ja, niet eens een appel...
maar dat je razoen moet gaan uitdelen samen met je crew.
Ja, op zich zijn de astronauten er wel op getraind.
Want dus die handmatige docking die ze hebben gedaan...
dat is hetzelfde als dat zij gewoon zo'n Sojus-voertuig zouden koppelen.
En dat is dus ook iets dat ze wel heel erg opgetraind zijn...
omdat ze daar zelf in zitten als ze aankomen.
Maar dit zijn beroepsastronaten. -Dit zijn beroepsastronaten, ja.
En als je dan commerciële astronauten gaat krijgen, inderdaad, dan is dat wel weer de vraag.
Ja, dus vaak zie je nu dat beroepsastronauten dan toch nog wel de commerciële astronauten helpen.
Maar op een gegeven moment gaan we zo'n transitie krijgen...
en gaan we steeds meer op AI en automatisering vertrouwen. Dus ja.
Ja, en als er dan inderdaad een antenne vaalt en die backup, die vaalt dan ook nog...
ja, je hebt niet altijd het gewicht om drie backups mee te nemen.
Dus dat is dan inderdaad wel iets wat vaker mis zou kunnen gaan.
En daar heb je dan toch weer mensen voor nodig. -Ja.
We gaan het hierbij laten.
Ik dank jullie heel hardelijk voor de medewerking aan deze Space Cowboys...
Charlotte Pauwels en Nadine Duursma. Mijn naam is Herbert Blankesteijn.
En luisteraars, heel graag tot over twee weken bij de volgende Space Cowboys.
Dag allemaal. -Dank je wel. Doei, doei.
Maar als ik mijn logistiek uit handen geef, ben ik de regie kwijt.
Dat dacht je.
Met MyParsel Fulfillment heb je altijd overzicht.
Kun jij ondernemen?
Ga verder met MyParsel, de verzendpartner voor e-commerce.