Slecht nieuws voor aliens? Minder aardachtige planeten dan gedacht

Dit is een BNR podcast. Welkom bij een nieuwe Space Cowboys. Het is 30 juli 2025. We nemen nummer 178 alweer op. En we zijn vandaag met Filip Schoonijans. Hallo. Goedemiddag. Jeffrey Bout. Hallo. En ik ben Luc van den Abeelen. Nou, er is weer van alles gebeurd in de wonderen wereld van helal en ruimtevaart. We hebben er in staat een aantal onderwerpen meegenomen allemaal. Filip, wat is jouw leukste of meest opmerkelijk onderwerp? Nou ja, het leukste kan natuurlijk niet anders zijn dan de bevraamde meteoriet, waar ik nog wat over wil vertellen. Ja, precies. Men kon er opbieden. Ik ben benieuwd wat het heeft opgeleverd. Ja, Jeffrey, wat is jouw favoriete onderwerp? Ja, met een cryptische onderschrijving beginnen. Start tracking across the universe, only going forward, cause we can't find reverse. Oké, nou ja, dat kan van alles betekenen. Het klinkt een beetje gewikkeld. Ja, precies. Nou, het is wel prikkelend om te blijven luisteren. Ik, als wat in vaktermen wel een shuttlehugger wordt genoemd, ben gek op ruimtevliegtuigen. De shuttle die vliegt al een tijdje niet meer, maar toch zijn ruimtevliegtuigen niet weg te denken. En daarover straks ook nog meer. Oké, nou, we gaan van start. Filip, wat is jouw eerste onderwerp? Ja, een onderwerp waar we het eigenlijk nooit meer over hebben. En dat vind ik toch een gemiste, daardoor het ISS. Er gaan nog steeds missies naar het ruimstation International Space Station, ISS. En er is onlangs weer een missie naartoe geweest, die is net weer terug, van twee weken. Die heette Ignis. En toen ik hier de vorige keer zat, dat was vier weken geleden, was hij net vertrokken. En toen heb ik het gat over de Poolse astronauten met de moeilijke namen, die ik niet kon reproduceren. Dus ik had een een plicht tegen hem om dat nu te kunnen oefenen. Dus hij heet Slawosz Uznanski-Wizniowski. En dat laten we erbij. Over Slawosz, daar laten we het bij. En dit was een missietje van 20 dagen. Maar hij was toch super blij dat hij ging, want in die laatste ESA astronautenselectie waren er 22.500 aanmeldingen. En uiteindelijk hebben ze vijf zogenaamde Korea astronauten geselecteerd. Die worden permanent al van het begin van ESA, Europese Space Agency, staflid. En zijn een soort hoofdastronoont. Die gaan lange missies maken, maar er waren ook elf reserve astronauten. Die blijven gewoon zitten waar ze zitten in een bijna huidige werkgever. En als er een keer een gelegenheid zich voert, dan kunnen ze een missietje maken naar de ruimte. En soms gebeurt dat een ere dan degene die in het officiële kanaal zit. Dus we hebben al Marcus Wantus weet gehad, die is al in de ruimte geweest. En nu deze Paul Slawosz, die mocht mee met actie om vier. En hij ging weg op 25 juni teruggekeerd. 15 juni 230 rondjes om de aarde, of 13 miljoen kilometer. En ja, dat was natuurlijk geweldig. Ik vond het zelf ook leuk, omdat ik ben van origineel kernphysicus. En hij is ook een fysicus, hij weet alles van straling. En straling is natuurlijk heel belangrijk voor reizen naar de ruimte. En als we naar Mars willen ooit, dan moeten we dat op een of andere manier toch bedenken wat we daarmee moeten doen. Hij heeft in CERN gewerkt, het kermpjesinstituut onder de Alpen in Zufranland bij Geneva. En daar werkte hij al aan stralingsexperimenten. En nu ging hij dus ook allerlei stralingsexperimenten doen in de ruimte. En dat vind ik interessant. Ze keken biomedisch, materiealkennis, ook neuro wetenschap en landbouw, space technologie, daar stond de hele missie uit. Maar met 13 Paul's experimenten, dus het was ook voor een deel betaald door Polen als land. Dat is dan de formule, het is niet een grote ESA missie, maar door Polen als land. En hij doet natuurlijk ook wel iets met zijn Paul's zijn. We merken hiermee dat Polen timmert aan de weg. Dat was ook al, en je zit nu bij dat museum, dus ook al bij de Vereniging van Wetenschapsmusea in Europa. Daar zit ook een Paul's museum, daar hadden we ook de grote conferentie dit jaar. Dus je ziet gewoon overal, het wordt gewoon een belangrijk en groot EU land. En het is niet meer zoals vroeger dat ze alleen maar ons asperges kwamen eruit halen. Het is gewoon echt een volwaardig land genomen. En hij had ook Paul's dumplings meegenomen om daar te gaan eten, met de mensen die nog op aarde waren achtergebleven. En dat was ook alweer grappig, want ik zit inmiddels ook bij de Chopin-stichting in Nederland, als een van die nevenfuncties, daar waar ik nu eindelijk tijd voor heb. En daar vonden ze ook al dat je die Paul's dumplings moest, die hoorde bij dat festival. En kennelijk is dat zo'n specialiteit te doen ook. Oké, nou leuk. Maar wat deed hij nou aan die straling? Er was heel veel gedaan aan betere detectie. En dat vond ik wel een beetje jammer, want ik had het leuker gevonden als ze hadden gewerkt aan oplossingen. Dus ze keken naar wat voor materialen kan je nou jezelf beschermen, die je tegen de wand kan plakken, wat voor materialen kun je op je eigen lichaam plakken, hoe kun je zorgen dat de computers het beter doen. En ze zitten nog wel een beetje in het stadium van meten, want zo duidelijk als je lood kunt meenemen, is het ook een link in het artikel dat in de show notes staat naar een interview met Peggy Whitson, die commandant was, en deze Slavoche over wat nou eigenlijk de grote problemen zijn en wat ze daar aan doen. En ze zei, lood kan niet, maar de schil van dat ding doet al wat, maar ook polyethuraan blokken, en als we zo lichtmogend materiaal vinden, dan vinden we toch een beetje die deeltjes weg gewoon. Maar er was één opmerking die ik heel bijzonder vond. We hebben nu natuurlijk een zonnemaximum, in één keer in de elf jaar heeft de zon veel meer van die corona mass ejection zonnevlammen dan anders. Maar het ergste straling dat is die straling die uit de verre kosmos komt, de galactic cosmic rays, en die worden op een of andere manier beweerda in dat filmpje tegengehouden door die corona mass ejections. En dat begrijp ik eerlijk gezegd niet, maar dat kwam ik pas een uur geleden achter. En dat wil ik nog eens kijken, of ik dat ergens kan vinden. Want dat is die straling tegen de hout. Ja, wat is daarvan het idee? Wat de atmosfeer van de zon, die komt niet tot hier zou ik maar zeggen. Nee, en ook als die deeltjes daar rondvliegen, wat zouden die andere deeltjes daar aan storen? Die vliegen er gewoon langsheen. Ik weet het niet. Dat moeten we nog eens uitzoeken. Dat is heel bijzonder. En voor de rest hebben ze een spiercel, hebben gekeken op celniveau naar wat dat allemaal doet. Dus de straling. En ja, het punt is, denk ik, van zijn missie. We moeten er veel meer van weten voordat we een oplossing vinden. Maar de oplossing voor een twee jaar lange reis, die is er echt nog niet. Nee, nee, ik heb in het verleden wel gehoord dat eigenlijk slim water meenemen zou een oplossing kunnen zijn. Als je inderdaad je watertanks gewoon aan de buitenkant... Ja, een schil van water om je heen. Ja, dan absorbeert dat al het andere straling. Ik heb dan alleen wel iets van als je dan... Als je dan die water gaat drinken. Daar een bakkie thee van zet, dan zit je een radioactieve eau deur naar binnen te sloppen. Dat is misschien ook weer niet helemaal oplossing. Het wordt in elk geval maar gerecycled, dus het ruikt niet op. Als je het opdrinkt en het is er dan niet meer, dan heb je sowieso een probleem. Maar dat is het niet. Maar ik begrijp dat met dat water recyclen, dat die radioactieve thee, dat is niet het ergste probleem, maar het probleem is als er astronauten zijn die geneesmiddelen slikken. Dat uiteindelijk de hele bewonning die geneesmiddelen slikt. Nogal omdat de urine weer terug komt. Of je moet nog enorme filters gaan gebruiken. Er zijn ook wel wat kleine nadeeltjes. Wat me verbaast is, ISS bestaat al 25 jaar. Hoezo weten we nog niet wat er te weten valt over straling... En het menselijk lichaam. Binnen wat er in het ISS te meten valt. Misschien ben ik wat naast dat. Dat is een goede vraag. Ik denk dat je ook de modellen gebruikt om te eiken, want een hoop van de metingen die waren al gedaan bij CERN. Want daar had ook stralingsonderzoek gedaan. En dat zouden ze moeten vergelijken met wat in de ruimte gebeurt. Maar je vraag is meer dan geldig, denk ik. Ja, precies. De Sovjets en de Russen hebben toch ook al enige ervaring in lang mensen in de ruimte te houden. Dus je zou zeggen dat het onderzoek wel eens klaar zou moeten zijn. Voor de goede orde, deze poll vloog mee op de Axiom 4 missie. Een dragoncapsule die die paar weken aan het station heeft gekoppeld gezeten. Er zijn nog meer van dat soort missies in voorbereiding. En ik zie ook een beetje verhalen, geruchten over een All-British crew. Ja. Waar, ja, nou ben ik spontaan... Tim Pieck zou daar commandant van worden. Dat is altijd de formule bij Axiom. Bij zo'n missie met vier personen, er moet altijd één heel ervaren als er uit moet commander zijn, en die anderen mogen rookies zijn. Inderdaad John McFall zou meegaan, dat is die gehandicapte astralis die in been mist. En Megan Christian, en wie weet is ook de derde die geselcteerd was Rosemary Coogan. En dan heb je eigenlijk de drie geselcteerde Britten uit die groep van 17. Plus Tim Pieck als veteran. Ja, in ieder geval gaat morgen dan de 31ste of donderdag, dan als het goed is weer een nieuwe actie om naar het ISS toe. Nou, een nieuwe crew dragon. Dat is de nieuwe navel crew inderdaad. Dus ja, ISS is... Ja, er gebeuren natuurlijk weinig hele spectaculaire dingen. Je hebt nooit meer zo'n ruimte wandeling die gigantisch fout gaat of iets dergelijks. Maar ja, het station is er en laten we het eigenlijk nog maar koesteren, want we zijn aan het aftellen. En dit zijn ook de enige plekken waar wij nu ons astronauten naar toe kunnen sturen. Ja, want met China gaan binnenkort wel een Pakistan meenemen. Maar wat er allemaal aan plannen en voorbereidingen was om daar ESA astronauten naar toe te sturen, dat staat op een ontzet. Een laag pitje, dat zie ik er niet meer van komen. Maar gaat vorig jaar niet al het eerste commercieel station geplanseerd worden? Dat zou kunnen, maar eer dat ESA astronauten daar nog weer aan boord klimmen. Zeker. Dat zal nog wel even duren, denk ik. Maar acrobaten werkt prima. Het is ook niet zo duur, begreep ik. Ik zag ergens dat de 200 miljoen pond had gekost in die missie. Dat is eigenlijk een prikje vergeleken met wat we vroeger betaalden. De transport is gewoon goedkoper geworden, dat merkt je toch wel heel duidelijk. Ja, inderdaad. Oké, was ik goed, dank je wel. Jeffrey, waarmee ga jij openen? Ja, ik had het dus over Star Trekking Across the Universe. Die kende je misschien nog wel. Ja, absoluut. Een grote hinder. Onder Starship Enterprise en de Captain Kirk. Het gaat even over New Horizons. Want die is toch een beetje aan Star Trekken. Die kan namelijk nu jezelf bepalen waar die is. Oké. Dat was wel een leuke nieuwe ontwikkeling. Ja, dat komt normaal gesproken, nu ook nog steeds natuurlijk, wordt het gewoon vanaf de aarde verteld van nou, je moet nu dit of dat doen. En meer natuurlijk niet. Maar New Horizons is nu inmiddels zo ver weg dat hij ook zelf kan bepalen aan de hand van parallaxmetingen van andere sterren, waar die nou dan in het heelal is. Om nog even toe te lichten, dit was een nasezonde die langs Pluto is gegaan als allereerste. Goede punt, inderdaad. In 2015 vloog die langs Pluto, in 2019 nog langs Arrakot, een kleine planet wie heel ver weg in de Kuipen belt. En inmiddels is die op 61 astronomische eenheden, afstand van de aarde en de zon ongeveer, dat is 61 keer de afstand van de aarde tot de zon. En vliegt met 40 km per seconde richting een sterrenbeeld boosgutter. Dat is het een-na-snelste of tweenaarsnelste object dat het zonnefstelsel verlaat, de voyages zijn nog steeds de snelste, die gaan nog niet ingehaald worden voorlopig. In ieder geval niet door de New Horizons. En die heeft nu wel al zo'n grote afstand afgelegd dat hij ook foto's kan maken van de sterrenheemel en kan zien van hey, ik zie dat Proxima Centauri een klein beetje is opgeschoven. Ik doe zelf een parallaxmeting waar ik dan ben. Ook even voor de goede orde, een parallaxmeting is dat je dingen ziet bewegen, dingen die dichtbij staan die zie je sneller bewegen dan de dingen die ver weg staan. Het is net een beetje alsof je in de trein zit. En aan de hand van die manier ziet hij dus hoeveel Proxima Centauri van plek verandert. En de andere een wije ster, Wolf 359, die staat wat verder weg, die kan hij ook zien bewegen. En omdat hij zelf een 3D kaart van wat hij wel bij zich heeft, weet hij dan waar hij is. En dat kan in de toekomst dan wellicht vaker gedaan worden. Dus het is voor de eerste keer dat dat gebeurt. Dus hij is een beetje zelf Star Trek aan het spelen. Ja, inderdaad. Nou is het wel zo dat hij het jaar 2040 niet haalt. Want dan is de plutonium, wat er ook in zit, van die batterij is op. Nou ja, half ware tijd. Dan komt er geen energie meer vrij. Er kan geen elektriciteit meer gemaakt worden. Dus houdt dat dan een beetje op. Maar tot die tijd is die nog operationeel. Hij kan bijvoorbeeld gewoon nog foto's maken en die naar de aarde sturen. En dat is natuurlijk een heel groot verschil met de voorwerksseries. Hij is bijna blind ongeveer. Die kan nog één meting doen en dan houdt het al zo'n berg. Maar dat is wel een ding waarvan de atoomaandrijving het al decennia lang wel goed doet. Ja. Ja. Toen we daarin zaten verdiep is het altijd leuk. Hij beweegt dus met 14 kilometer per seconde. Dat is dus een van de snelste objecten die er zijn. Maar tegelijkertijd heb je ook nog de Solar Park. Die naar de zon is gegaan vorig jaar. Die is in de richting van de zon gevlogen. Dus heeft hij heel veel zwartekracht van ondervonden. En die vliegt met 191 kilometer per seconde. 200.000 kilometer per uur of zo was het. Ja, echt gigantisch. Maar die zit dus een heel klein elliptisch baantje om de zon heen. Dus het is niet te vergelijken met wat de New Horizons doet. En nog een leuk dingetje erbij is. Ja, daarbij ga je dit dan in de toekomst gebruiken. Nou ja, er is wel een voorstel. Dat is de Interstellar Probe. Dat is dan een sonde die met zo hoge mogelijk snelheid wordt gelanceerd. Die dan twee keer zo snel gaat als deze. En die dan in de toekomst de invloedsfeer van de zon moet gaan onderzoeken. En de interstellare ruimte. Nou ja, dat is dus een studie. Ik vond het wel leuk om te lezen. En daar moet jullie vast ook om lachen. De basislansering zou plaats kunnen vinden in 2036. Met gebruik van het SLS Space Launch System. Oké, ja. Ja, daar hebben we natuurlijk wel een twijfelpuntje te pakken. Dat gaat vast niet lukken in 2036, want dat ding nog operationeel is. Maar ja, dat zou wel mooi zijn. Dat er dan in hoge snelheid daar een object naartoe gestuurd wordt. Die zou dan iets van 33 kilometer per seconde het zonderstelsel verlaten. Wat kost dat ding? Ik vraag het omdat de SLS op het ogenblik 2 miljard dollar per lanceering kost. Ja, ja. Dan moet het ook wel de moeite waard zijn. Ik heb geen idee waar dat ding gaat kosten inderdaad. Maar die 200 miljard, zeg ik, is vast al meer dan dat het er zonder zelf gaat kosten. Ja, dat wordt wel een themaartje voor de toekomst inderdaad. Misschien hebben we dan prachtige combinele raketten der beschikking. Dat zou ook weer kunnen, inderdaad. Hartstikke goed. Ook idool. Dan pak ik hem over met mijn ruimtevliegtuigjes, want dan ben ik gek op. Space Shuttle, die vliegt al niet meer sinds 2011. Er wordt eigenlijk ook wel gezegd van ja, die shuttle hadden we eigenlijk niet op die manier moeten bouwen. Zelfs een NASA-directeur heeft nog eens gezegd van nee, het was een foute beslissing destijds. Maar niettemin, ruimtevaartuigen met vleugels vliegen nog. En er zijn er zelfs nog een hele serie nieuwe gepland. Meest actueel is de aankondiging van de Amerikaanse Space Force dat de X-37B, die al zeven missies voor de US Space Force heeft gevlogen, een achtsemissie gaat ondernemen op 21 augustus aan boord van een Falcon 9 raket. Dus altijd jammer dat daar nooit iets aan te zien is, want het ding zit gewoon in de neuskegel opgeborgen. Niettemin, als je daar als pers bij bent, mag je dan ineens niet meer dicht bij de raket komen. Dat heb ik altijd heel erg wonderlijk gevonden. Niettemin, het apparaat gaat weer vliegen. Het is beroemd geworden de laatste jaren door zijn enorme lange vluchten. Er zijn er al een paar geweest van meer dan 400 dagen. Het valt inderdaad onder het Amerikaanse leger, waardoor de boel allemaal een beetje mysterieus is. We hebben weinig foto's van het ding, we weten niet precies wat er aan boord is. Maar toch is er een persbericht uitgegaan die wat informatie heeft gegeven. Eerst is dat deze vlucht, die met exemplaar nummer 1, dat zijn twee operationele X-37's, weer is uitgerust met een zogenaamde service module. Dat is een pakket wat aan de achterkant van het vliegtuigje wordt gemonteerd. Wat eigenlijk wat meer capaciteit levert voor experimenten. Eventueel zelfs zaken die over boord gezet kunnen worden. En deze missie gaat onder andere testen doen met lasercommunicatie in een lage aardbaan. Er wordt gebruik gemaakt van een globaal communicatiesysteem. Dat zal Starlink wel zijn, alhoewel het niet is bevestigd. Met die lasercommunicatie kan meer data worden verzonden. Bovendien is het systeem efficiënter en ook veiliger. Wat natuurlijk zeker voor Amerikaanse defensie van groot belang is. Waar stuurt die laserstralen dan heen? Veel verder dan dit wordt er niet gezegd. Ik kan me niet anders voorstellen dat Starlink satellieten daar een rol in spelen. Weet je niet dat we een laser terminal aan boord hebben? Misschien weten we niet alles wat Meneer Musk aan boord van zijn Falcons heist. Misschien heeft er wel een serie in gezeten die wel met speciale apparatuur is uitgerust. Hoe gaat communicatie tussen de Starlink satellieten en de basisstations dan? Goede vraag. We hebben inderdaad weer radioexperiënts nodig. Het zal daarop voortbordurend zijn. Als er opletten de luisteraar zijn die hier een antwoord op heeft, laat het ons eens weten en dan kunnen we daar de volgende keer over doorpraten. Tweede experiment aan boord van de X37 is een heel gevoelige Quantum Inertial Sensor. De meest gevoelige die ooit in de ruimte is getest. Geen idee wat ding is, maar het heeft te maken met een navigatiesysteem dat onafhankelijk kan opereren van het GPS systeem. Datgene waarmee ook al onze auto's de weg vinden. We hebben een lanceerdatum van tevoren. Dat is eigenlijk al bijzonder. We weten van twee experimenten wat het inhoudt. Verder blijft het een groot geheim wat dat toestel nou precies is. Ik heb me inderdaad altijd afgevraagd of het ruimtevliegtuig zelf ook nog steeds een experiment is. Of is het alleen maar transport en is het gewoon handig om je spullen terug te krijgen als je iets hebt getest. Of gaat het alleen maar om de spullen die je ding in zijn laadruim meeneemt. Misschien dat we op termijn daar nog eens wat meer over te horen krijgen. Die geheimheid heb ik ook wel eens aan Lijven ondervonden. Je hebt ook de Dreamchaser vliegtuig van Sierra Nevada. Ik ben ook heel benieuwd wat daar de status van is. Ik heb daar ook eens meegewerkt. Als je dan naar Denver ging en we kwamen in de vergadershal, moesten we onze laptops en telefoon afgeven. Zodra er iets gepresenteerd werd, als een powerpoint kwam, gingen zwarte gordijnen voor de ramen. Want aan de overkant was een koffiezop. En we waren bang dat iemand met een tail lens foto's zou maken van de slides. Dat was de strengste beveiliging die ik ooit heb meegemaakt. Precies, nou ja, het kan nog verder gaan. Dat blijkt maar meer. Dan nog meer ruimtevliegtuigen. ESA heeft een persbericht gepubliceerd waarin ze aangeven dat ze een studie financieren van het Britse bedrijf Fraser Nash. Dat had ik nog nooit van gehoord. Maar die werken aan een experimenteel hypersoon vliegtuig, de Invictus genaamd. Dat toestel moet suborbitaal tot macht vijf kunnen vliegen. En het wordt een demonstrator die laat zien wat de stand van zaken is in voortzieningssystemen, materialen en software. Uiteindelijk willen ze toe naar een ruimtevliegtuig wat wel degelijk naar een baan om de aarde kan vliegen. Eigenlijk via een oud idee, horizontal take-off en landing. Dus hij moet gewoon van af en startbaan de ruimte invliegen en aan het eind van zijn missie daar ook weer landen. Ik zie de populaire ruimtevaartboeken uit de jaren 80 alweer. Ja precies. Toen dachten we dat naar de ruimtevlieger per definitie met vliegtuigen zou gebeuren. Er zijn toch wel veel mensen in die industrie die zeggen van dit is onrealistisch en onmogelijk. En eigenlijk waarom zou je het nog willen? Want onze raketten zijn zo goed herbruikbaar tegenwoordig. Dus waarom zou je vleugels mee de ruimte inslepen die je alleen maar tijdens de reentry nodig hebt? Niettemin. Een interessant aspectje is dat het motorsysteem van Invictus is gebaseerd op Saber. Dat was weer een onderdeel van het Skylon project. Ooit opgezet door Reaction Engines. Al zo'n 20 jaar geleden denk ik. Reaction Engines ging vorig jaar failliet. Maar niettemin komt de technologie toch weer boven drijven. Het is in ieder geval een ontzettend interessante ontwikkeling. Onderzoek gaat een jaar duren. En moet een voorlopig ontwerp leveren van het toestel. En dat betreft dus niet de daadwerkelijke bouw van het ding. ESA lijkt op dit ogenblik sowieso wel in ruimtevliegtuigjes geïnteresseerd. Eerder deze zomer had ESA al interesse getoond in Vortex. Een vliegtuigje wat eigenlijk afgeleid is van het oude Hermes project. Wat in de jaren 80 door ESA werd ontwikkeld. Twee afleveringen geleden hadden we het daar trouwens ook al over. Nieuws daarover is dat de eerste suborbitalen Mach 12 lansering van een subscale model in 2027 moet plaatsvinden. En wordt dan gelanceerd met een elektron raket van Rocket Lab. De baas van de ontwerper van Vortex, Dassault, heeft inmiddels de lobby gestart om Vortex later dit jaar... tijdens een ministersconferentie van ESA als ESA-project verder te laten gaan. Er zijn nog twee andere serieuze projecten binnen Europa. Het Franse Andro Mach werkt aan de Étoile en het Duitse Polaris Spaceplanes ontwikkelde Aurora. Alle twee ruimtevliegtuigjes wel in ontwikkeling, nog niet officieel gefinanceerd. En die zullen ook zeker voor 2030 niet de ruimte ingaan. Wat vind jij de meest veelbelovende van al die ruimtevliegtuigjes die her en der verschijnen? Ik denk dat Vortex op de achtergrond door zijn geschiedenis al het meest rijp is. Het aerodynamische concept daarvan is al heel oud en is eigenlijk al duizenden keren getest. Dus wat dat betreft denk ik dat dat een heel rijp ontwerp is. En wat het meest moeilijkste is, zit natuurlijk nog wel altijd de re-entry en het hitteschild. Dat hebben we natuurlijk op grotere schaal als Europa nog steeds niet getest. Dus daar ligt wel de uitdaging. Het punt is dat DASSO is bereid om 50% van de ontwikkeling van Vortex voor zijn eigen rekening te nemen. Maar daar halen ze het niet mee. Dus er zal op zijn minst van ESA een flinke bijdrage moeten komen. Dat andere Europese industrieën gaan meedoen. Maar DASSO is wel een klein beetje bekend om dat wij willen doen. Het is ons project. Wij zijn de basis. Jullie moeten doen wat wij zeggen. Dus het wordt wel interessant om die ontwikkeling de komende tijd te volgen. Je begon met je verhaal met de X37. Die Chinezen hebben daar een clone van. Ja, precies. Inderdaad. Ik had hem niet in dit rijtje meegenomen omdat we er zo weinig zicht op hebben. Maar het hele grappige is dat een aantal jaar geleden een exemplaar daarvan werd gelanceerd. En er foto's zijn gemaakt van de neuskegel van de raket die dat ding had gelanceerd. En daar zitten precies uitstulpingen in waarin de X37 zou passen. Dus op die manier is afgeleid dat de Chinese ding op die X37 moet lijken. De Chinezen hebben wel bevestigd dat die bestaat. Er zijn een paar powerpointachtige plaatjes uitgelekt waarvan we niet weten hoe nauwkeurig ze zijn. Maar ook het Chinese ding lijkt onder auspiciën van de militaire Chinezen te vliegen. Dus daarover zullen we niet heel snel meer informatie krijgen, denk ik. Ik zie wel dat hij drie missies al heeft gedaan, maar we hebben niks bekend over wat hij dan gedaan heeft. Nee, nee, nee, precies. En ik denk dat de Chinezen dat lekker zo willen houden. Okido! Ik kan nog één PSje geven, waar we net over over Starlink. Die communicatie met die grondstationen gaat inderdaad wel via radiogolven. Er zijn 150 van die operationele Starlink gateways. Dan kan ik me niet anders voorstellen dan dat er inderdaad ergens een Starlink tussen moet zitten die met laser kan communiceren. Anders kom je ook niet veel verder, denk ik. Okido! Dat betreft ruimtevliegtuigen. We gaan naar nummer twee op het lijstje van Filip. Dat is eigenlijk getriggerd door enorme constanatie die we deze week hadden in de Signal-groep of WordApp-groep van onze Space Cowboys. Dat ging over het blad Science, wat na 15 jaar een publicatie terugtrekt. Dat is de discussie niet eens zozeer over wat die publicatie nou eigenlijk was, maar over het feit dat de editor besluit dat een onderzoek dat ineens toch niet meer geldig is. Wie denkt hij wel dat hij is? Dat was eigenlijk een beetje de achtergrond. Als we even terugscrollen naar 2010, toen was er een grote persconferentie van NASA met een NASA astrobioloog. Zijn heet Felisa Wolff Simon. Die vertelde dat ze hadden gevonden dat de bacteriën die konden groeien op arsenicum. En kennelijk is dat heel raar. Ik ben totaal geen microbioloog, helemaal geen astrobioloog, dus ik begrijp daar heel weinig van. Maar dat hoort eigenlijk fosfor te zijn. Alle andere leven op aarde heeft fosfor. Dus als je het even haat, dat is kennelijk, is er misschien wel een ander soort leven in de ruimte. En we zoeken natuurlijk altijd naar leven zoals wij dat kennen. En misschien moeten we wel een ander... Een basis van een heel andere chemie. Precies. Dat was beweerde zij, heel relevant onderzoek voor de zoektocht naar buitenaardse leven. Dus zij publiceert dat artikel ooit trouwens in de WD. Weet u ook dat in Tjernobyl, dat er schimmels zijn die groeien op straling. Die geen voedsel krijgen, maar de straling die nog steeds in die sarcofage zit, daar gaat het van groeien. Dus kennelijk zijn er al ingewikkelde mechanismen die ook kunnen plaats zijn. Dat artikel, dat overschreende in 2011 in Science, kreeg meteen enorm veel commentaar. Want er hadden controle, experimenten gedaan moeten worden, die allemaal niet gedaan waren. De conclusie was dat de interpretatie van die gegevens, dat was tekort door de bocht. Die conclusie die was niet helemaal goed. En dus die naast de wetenschap, die werd een soort van neergezabeld. En verdween eigenlijk van het toneel. En werd hobo wisten. Dat is nogal een caniërenswitch. En die multi-talenters wilden ook nog eens een heel goed hobo, dus ze werden hoboisten. Maar tegenwoordig doet ze weer experimenten, ook met NASA. En er was een artikel in New York Times dat daar weer aandacht aan ging besteden, van deze vrouw die dat terug maakt, een artikel had, die doet het allemaal weer. En nu ineens trekt Science dat artikel terug. Dus nu is de vraag van, waarom is dat zo? Kan dat eigenlijk wel? En wie bepaalt eigenlijk of er een artikel mag worden teruggetrokken? En zijn die data, het is in ieder geval duidelijk dat die interpretatie, dat dat niet echt heel handig gedaan was, maar als die data gewoon correct zijn, dan mag dat onderzoek, moet eigenlijk die data blijven bestaan. En dat vind ik als wetenschapper natuurlijk ook wel, want anders kunnen we alles wel weggooien. Want alles wat Newton beweerde, dat klopt natuurlijk ook alleen maar bij de snelheden die we kennen, maar als er een uur van licht uitkomt, klopt er helemaal niks meer van. Moeten we aan alle boeken van Newton ook in de prullenbak gooien? Dat lijkt me wat ver gaan inderdaad. Ja, dat kan eigenlijk niet. Of er was ook een keer, in mijn studie hadden we allemaal filosofie, en ook filosofie van de natuurwetenschappen. En de oude Griekse filosofen, die beweerden bijvoorbeeld dat als je een steen niet valt, dan viel die naar de aarde. En de reden daarvoor was omdat hij daar thuis hoort. Haha, ja. Geweldige reden. Ja, dat vinden wij inmiddels onzin. Maar ja, zo wordt dat. Dus je meet iets en die meting die blijft bestaan. En als die niet, als je dan verkeerd gemeten is, of je hebt de boel zitten faken, dan dat is een gerechtvaardige reden, vindt iedereen om een paper te luisteren. Maar andere conclusies niet, want die data zijn nog steeds en dat moet je dus niet doen. En ja, dat geldt eigenlijk voor een aantal andere dingen. Dat de moderativiteit, de kwantum mechanica ligt, is er wel een golf als een deeltje. Je hebt allerlei waarnemingen die je met verschillende modellen kunt verklaren. En die modellen, daar zit uiteindelijk veranderd dat. Omdat je ook discussie hebt over die gegevens. Ja, ook dat is wetenschap, discussie. Nou is het wel zo dat dit artikel nu meer aandacht krijgt dan ooit, als we het niet teruggetrokken hadden. Het deed me heel erg denken aan een hele beroemde pianist, die ooit een keer tweede werd op een concours. En er was zo'n onvoorstelbare discussie over het feit dat hij niet gewonnen had, en dat de jury corrupt was en dat hij werd bekender dan hij ooit zou zijn geworden als hij op een concours gewonnen had. Dus dat zie je ook een beetje. Want ik heb natuurlijk even gecheckt, je kunt dat paper gewoon nog lezen. Dus je kunt de link naar de paper, en het staat er wel boven, this paper has been retracted. Ja, dat is het enige. Maar je kunt het gewoon lezen, maar daaronder staat ook het commentaar van de auteurs, die er heel veel bolgen over zijn. Dus het is ook een heel principiële discussie over hoe werkt wetenschap, want je kunt dat paper gewoon nog lezen. Wat is dan überhaupt de zin van het terugtrekken van een paper? Waarom zou science daartoe besluiten? Wat proberen ze ermee te bereiken? Ja, het kan ook zijn, en dat is waar andere wetenschappers zich zorgen over maken, dat wetenschap in het algemeen is al minder populair in Amerika, en er zijn takken van wetenschap die nog veel meer last van hebben, zoals klimaatwetenschap of gender, onderzoek, covid, dat wordt allemaal onzin gevonden. Dus er is natuurlijk een beetje de angst dat op een gegeven moment ook die data zullen verdwijnen. En daar hebben we het al eerder over gehad, dat aardobservatiespecialisten downloaden inmiddels data van Amerikaanse servicen, want ze zijn bang dat die klimaatdata allemaal weggegooid zal worden. Dus dat is ook hier een beetje de angst die daar dan achter zit, die zo'n principiële discussie triggert. Je moet gewoon dat nu weggooien. En natuurlijk veranderen de conclusies en interpretaties, zo komen we verder in de wereld. Ja, precies, dat levert vooruitgang op. Maar hoe zit dat nou eigenlijk, het terugtrekken van zo'n paper, hebben ze daar een commissie voor of is dat er gewoon? Inderdaad één editor of een eindredacteur, dat heeft heel grote belangen in die wereld, science heeft een heel grote verantwoordelijkheid, zou ik denken. Ja, de hoofdedraad die krijgt nu natuurlijk een fali van de wetenschappelijke wereld, maar ik weet inderdaad niet of die dat in zijn eendje heeft besloten en waarom, of er nog anderen achter zitten. Maar de discussie gaat over of als je de conclusie niet bevalt, of je dan een paper mag terugtrekken. En dat is al een beetje raar helemaal, omdat je dat 15 jaar later doet, omdat deze dame weer in het nieuws is gekomen. Dat was ook het idee. Ja, in Amerika kan je het gekste verwachten op dit ogenblik. Oké, Jeffrey, wat heb jij nog voor ons? Ja, als tweede heb ik de rare vraag die je wel eens krijgt, heb jij dan alles een ster ontdekt? Ik wou vragen of ik naar de ruimte wil. Je bent een sterrenkundige, oh, heb je dan alles een ster ontdekt? Nou, het gaat nu over Betelgeuze, die blijkt een begeleider te hebben. Ja, Betelgeuze is een heel apart verhaal, dat is een grote rode superreus, een van de heldersen sterren aan de hemel, en die staat op punt van exploderen. Er staat een sterbeeld Orion, he? Ja, de ster linksboven, hij is een beetje rood van kleur, want het is een rode superreus. En dat is een ster die is, ik geloof 10 miljoen jaar oud, dat is heel jong voor een ster, maar staat dus wel op het punt van exploderen. Mag ik dan mijn favoriete vraag weer stellen? Op het punt van, hoe snel is dat ongeveer? Ja, dat is ergens de komende tienduizenden jaren. Ja, tussen morgen en 50.000 jaar. Vergeleken met 10 miljoen jaar is dat heel weinig, maar vergeleken met ons is dat natuurlijk heel erg goed. Voor de kosmos heel snel, voor ons niet zo erg. Nou, is het zo dat die ster ook nog eens variabel is? Er zitten eigenlijk twee periodes in, eentje van 400 dagen en een van zes jaar. En nu was het in 2019 heel bijzonder dat hij opeens een heel stuk zwakker werd, 2,5 keer zwakker, een hele magnitude, noemen ze dat in de sterrenkunde. En dat kon je dus echt aan de ster eenmaal zien, dat hij gewoon wat zwakker was geworden dan anders, dat hij niet één van de allelhelderste sterren was, maar toch wel een stukje minder helder. Dus, nou ja, wat was daar nou aan de hand? En men had al het vermoeden, misschien dat er een tweede ster omheen draait. En nou ja, dat zou dan een ster zijn met een omloopstijd van zes jaar, en dan konden ze ook voorspelling doen. Nou, dan zou in het jaar 2024 die ster op zijn grootste afstand tot de ster staan. En wellicht zouden er dan een foto van kunnen maken. Nou, nou was het al zo dat de Hubble Space Telescope had al een poging ondernomen, en die vond het niet. Dus, nou ja, men vond het wel heel moeilijk om daar nog iets over te zeggen. Maar nou beweren dus de sterrenkundigen van de G-mini-telescope, tenminste die hebben die telescoop gebruikt op Hawaii, een achtmeter telescoop, en daarmee schijnen ze hem dus gezien te hebben, die ster. En dat is een hele ingewikkelde moeilijke manier. Ze hebben daar spikkel-interverometrie mee toegepast. Dat is dat je hele korte foto's maakt, en dan dat gaat verwerken om dan de turbulentie van de aardatmosfeer uit te schakelen. Daardoor kun je geruwelijk scherpe foto's krijgen, en dan moet het dus lukken. En dan kan ik het even zeggen, dat is dus iets anders dan lucky imaging, want dat is een methode die ook heel veel amateursterrenkundigen gebruiken. Dat je inderdaad niet een foto maakt, maar een filmpje. Dat je heel veel opnames maakt, en dat je dan de computer de vage frames eruit laat halen, en dat dan nog weer gebruikt om één foto te maken. Dit is een wat ingewikkeldere manier, die spikkel-interverometrie. Daar komt een heel raster aan te pas, wat in de voorkant van het telescoop geplaatst moet worden, en een verwerking met foyeranalyse en alles. Je moet ook heel korte opnames maken van een honderdste seconde, dus daardoor kun je ook alleen maar heel helderen objecten daarmee wat doen. Zoals Beto Geus. Nou, ze hebben dus die ontdekking gedaan, en de ene per website zegt van, nou mooi, tof nieuws. En dan had ik vandaag een artikel in Sky & Telescope, dat is een Amerikaanse sterrenkunde tijdschrift, en die zeiden van, nou ja, of het nou echt luk is. Die ster is 250 keer zwakker dan Beto Geus, dat zijn 6 magatures, dat is ontzettend veel zwakker. Het signaal is maar anderhalf keer sterker dan de ruis. En was er een Belgische sterrenkundige, René Oudmaier, die we wilden beweren, nou, dat is normaal gewoon een nondetectie. Dus hoe ze hier toekomen om dit nou wereldkundig te maken, dat was toch wat... Dan hebben we de discussie over wetenschap weer. Ja, de ene misschien wel een duidelijk bewijs vindt, hoeft de andere het niet mee eens te zijn. Ja, is de oplossing dan nu over 6 jaar en dan verschillende telescopen tegelijk laten kijken, moeten we zo lang wachten tot we het zeker weten? Ja, het zou ook nu al kunnen, staat hij wel wat dichterbij, Beto Geuze, maar het mooie is dan een hele goede extra manier is inderdaad als je hem ook ziet bewegen. Dus als je nou nog iets ziet en je erna beweegt, dan zou dat een beter bewijs zijn, want het kan ook gewoon zijn dat inderdaad een vlekje stomp, maar dat is iets wat veel verder weg stomp. Een ander ster of zoiets. Als je zo'n gruwelijk zwakke dingen nog wat van wil zeggen, is dat natuurlijk heel erg moeilijk. Nou ja, het houdt Beto Geuze lekker in het nieuws, want ik kan me inderdaad herinneren dat er heel hoop hoelala was over van oeh, hij wordt zwakker, oeh, gaat hij dan nu exploderen? Hebben we dan morgen overdag een supernova? Wat gaan we zien als hij explodeert? Zelfs hij explodeert toch morgen. Wat zien we dan? Wat doen we dan bij? Nou, dan moet ik het als eerst bij zeggen, als wij hem zien exploderen, dan was dat dus eigenlijk al 500 jaar geleden. Want hij staat op 500 lichtjaren hier vandaan, dus het licht heeft 500 jaar nodig om hier te komen. Dus als wij hem nu zien, dan is het al 500 jaar geleden gebeurd. En als dat gebeurt, dan wordt hij ietsje zwakker, denken we, dan de volle maan. Dan zul je hem als een heel heldere ster aan hemel zien staan, in de blauwe lucht overdag. En dat duurt een aantal maanden. Daar hebben dan mensen ook wat berekening aan gedaan van, oh ja, en hoeveel gamma-straling komt daar dan bij vrij? Worden we hier niet wegmaaien door de gevaarlijke straling? Dat schijnt allemaal gelukkig wel mee te vallen. Dus we overleven het wel, en het wordt dus een heel specterlegis. En daarvoor riekt het me dan wel weer op. Ja, dat zou gewilders zijn als we dat mee zouden mogen maken. Ja, dan is er wel een nadeel, half jaar later heb je dus Orion niet meer, zoals het was. Want dan is hij gewoon zover afgeswakt dat we een sterrenbeeld Orion hebben zonder betalgeuze. Nou, dan moeten we daar ook weer een vergadeling over beleggen, of dat dan een nieuw sterrenbeeld moet worden, of een nieuwe naam. Nou ja, het is natuurlijk, Orion is een strijder, en in die tekening heeft hij altijd zijn linkerhand omhoog, of zo. Of ja, of een rechterhand, geloof ik dan. Nou ja, dan is die arm gewoon weg. Of dan moet hij maar die hand in zijn zij houden, of zo. Disarmament, ja, misschien een goed thema. Nou, leuk verhaal, hartstikke goed. We hebben het net al eventjes over International Space Station gehad. Heel terecht natuurlijk. ESA is zich een beetje aan het voorbereiden op het afscheid nemen van het station. Daaddaad staat nu, geloof ik voor najaar 2030 gepland, dat het met een speciale Dragon van SpaceX wordt afgeremd en gecontroleerd in de aardatmosfeer moet duiken, dan wordt grotendeel verbranden. En wat er overblijft zal in het zuiden van de Stille Oceaan terechtkomen. Maar ESA wil natuurlijk aan bemens de ruimtevaart blijven doen. Daarom kijken ze nu al goed om zich heen wat er te doen is. En het opvandende is dat er een zogenaamde memorandum of understanding is getekend met Blue Origin, een soort intentie verklaring om eens te gaan kijken wat er mogelijk zou zijn aan samenwerking. En dat heeft ESA gedaan? Ja. ESA en Blue Origin. Ja, inderdaad ook Thales Alenia Space is daarbij betrokken. Natuurlijk beroemd als de bouwer van een hele hoop modules. Onder andere Columbus hebben ze gebouwd. Zijn nu bezig met modules aan het ontwikkelen voor Axiom Station. Dus daar hebben ze een goede partij mee te pakken. Dat memorandum of understanding gaat dan om te kijken hoe het station er zelf uitziet over het transport van zowel vracht als astronauten daarnaartoe, het verblijf aan boord en het gebruik van het station inclusief commerciele activiteiten. Ik kan me voorstellen, maar daar moet Philippe straks maar even eens op reageren, ik kan me ook voorstellen dat ESA goed aan het kijken is rondom de onzekerheid wat betreft Artemis. Als daar het Orion ruimteschip, wat uiteindelijk astronauten naar de maan moet gaan vervoeren, niet veel exemplaren meer kent, betekent dat ESA Europa in ieder geval geen European Service Modules meer gaat bouwen voor dat schip. En dat was juist de basis voor de barter om Europese astronauten naar de maan mee te nemen. Ik denk dat ESA vooruitloopt op die mogelijkheid en dan zegt van nou we gaan maar kijken wat we later kunnen gaan doen. Met wie we kunnen samenwerken als het met de Amerikanen spraakloopt. Maar dat is inderdaad heel belangrijk, wat wij deden voor Lunar Gateway, Artemis en Vliegen naar de Maan, dat was de basis voor een groot aantal overeenkomsten met gesloten beurzen, want wij doen dit en jij doet dat. En als de Amerikanen daar uitstappen dan hebben wij een probleem. Ja precies, ik kan me voorstellen dat Orbital Reef, het station wat Blue Origin aan het ontwikkelen is, dat dat een potentiele bestemming zou gaan worden voor ESA astronauten. Transport naar dat station zou dan door Dragon Capsules en Dream Chaser moeten gaan gebeuren. Zoals gezegd over Dream Chaser, de laatste 3 kwart jaar horen we er niets meer over, het zou getest worden om gelanceerd te worden wat nog dit jaar moet gaan gebeuren. Ik ben een beetje verontrusten over de stilte rondom dat project. Dat is wel prima. Sierra Nevada die de Dream Chaser maakte, dat weten we dus niet, die maakt zelf ook bezig met zo'n ruimte station. Ja. Er zijn er 5 ofzo? Ja precies, er zijn veel commerciële kandidaten, ook daar geldt weer. Ze zullen niet allemaal overleven, maar ja, misschien dat juist de belangstelling van ESA in Orbital Reef wel een impuls betekent. Nou, ESA kijkt ook nog verder vooruit. Er is onlangs een Strategy 2040 opgesteld en er is onlangs ook een rapport Technology 2040 uitgekomen. Dat enorm ambitieus is, het helemaal futuristisch geïllustreerd. Het gaat uit van zelfvoorzienende grote structuren in banen om de aarde, maar ook basis op de maan en mars. Ik heb zoiets van dat lijkt me voor 2040 nogal voorbarig. En ik vraag me dan eigenlijk heel erg privé ook al waarom ESA kies voor zo'n potentiele ingebouwde teleurstelling, want basis op de maan die zullen in 2040 echt niet operationeel zijn. Bovendien ik vind het PR technisch eigenlijk ook niet zo handig. Filip, wat is jouw visie daarop? In elk geval dat het met Mars is, het ambitieus. Maar wat wij volgens mij willen is uitstralen dat we een hoop van de technologie inmiddels zelf ook moeten ontwikkelen, omdat we hebben altijd ingezet op internationale samenwerking. En dat blijkt dus heel moeilijk te zijn, want de wereld verandert en niet iedereen is even betrouwbaar. Dus we moeten zelf dat ontwikkelen. Vandaar dat ambitieuze technologieplan. En dan ontwikke je ook vaak het snelst als je er ook iets mee doet en dat je meer evolutionair kunt ontwikkelen. Dus we moeten wel zulke soort plannen maken. En het zal ook wel gaan gebeuren dat daar meer geld in wordt gestopt. Bijvoorbeeld ook dual use geld, wat zowel een militair doel als een civiel doel kan dienen uit die enorme pot die we in Europa niet met z'n allen hebben afgesproken. Als we nou eens wat anders gaan doen, we gaan helemaal niet meer bang met mannen ruimtevaart doen. Is dat een heel rare gedachte voor een heel lange termijn? Nee, denk ik niet. We kunnen met robots ook heel erg veel. We willen nog zeker wel onderzoek doen in de ruimte. En we willen ook een nuttige statielieten willen nog altijd blijven bouwen. Dus die rechtvaartigen zichzelf. Zeker, maar heb je geen mensen nodig? Ik heb geen mensen nodig. Ja, ik denk dat het daar vooral op prestige neerkomt. Ik heb wel eens in een eerderesvreeskouwers gezegd, er is geen Amerikaanse president die het bemensd programma wil stoppen, omdat dat dan altijd aan hem blijft kleven. Maar ja, het is... De mens heeft ook wel z'n merites in de ruimte. Met name, het probleem oplossend vermogen is heel erg groot. Maar ik heb heel veel samengewerkt met het Jet Propulsion Lab van NASA in Californië. En die maken al die rovers die op Mars rondrijden. En die dingen zijn onwaarschijnlijk duur, omdat ze minutieus alles wat er maar mis kon gaan uitwerken en vooraf bespreken. En vandaar dat je gewoon duizend van die slimme engineers jarenlang zit te bedenken wat er nou mis gaat of zou kunnen gaan met zo'n rover. Dus die dingen doen het, maar wel tegen enorm hoge kosten. En je kunt niet eens meer zomaar zeggen dat robotica daarmee goedkoper is dan de mens daarnaartoe sturen. Nijndaard. Oké, het eind begint al... We hebben nog zo'n kleine tien minuten. Er is trouwens een boek, The End of Astronauts, die is geschreven door Martin Rees. Engelsterrenkundige, moet je hem eens gaan lezen. Hij is er een pleitbezorger voor. We moeten er gewoon mee stoppen. In de wetenschap in ieder geval. Filip, wat is jouw laatste onderwerp? Ja, die meteorites die bij ons in de ruimte van het museum Speesexpo in Noordwijk staan. Daar is de grootste ijzer meteorite die je op het ogenblik zou kunnen kopen. Dat ding is heel oud, tussen 4,5 miljard jaar oud. Men zegt ouder dan de aarde, maar ik denk ongeveer net zo oud als het hele zon is zelfs dan eigenlijk. Komt uit een astroïdig gordel die om de zon draait en tussen Mars en Jupiter ongeveer is dat. Na een botsing is er een stuk die de aarde opgeslingert, van 26.000 kilo. Dat is op aarde gekomen heel lang geleden, maar pas onlangs op die schaal van die 4,5 miljard jaar. Iets van tussen de 10.000 en 30.000 jaar geleden. Terecht gekomen in Namibië. Toen daar door de klap en de terugkant in de dampkring in stukken uitheen gevallen. Er zijn 120 stukken bekend. Een van de allergrootste daarvan is 240 kilo. Die ligt nu in Speesexpo. En is uitgevoerd nog voordat de Namibiërs de regel had ingevoerd dat het niet mag. Nu vinden ze dat ding bij ons neergekomen, dus dat mag je niet meer uitvoeren. Deze al sinds het begin van de 2000e jaren in Nederland. En is eigendom van de sterrenwacht Mercurius in Dordrecht. En die willen heel graag uitbreiden. Ze willen een planetarium maken, ze willen hun faciliteiten upgraden. Ze hebben uitgerekend dat zelfs als je die in kleine stukjes zou verkopen, die 240 kilo meteoriet, dan levert dat iets van 400.000 à 500.000 euro op. Want daar is een markt voor, dat weten we. Maar dit is natuurlijk dat hele grote ding van 240 kilo. Het is onduidelijk of die nou in één stuk meer waard is. Waarschijnlijk wel. En dat kon je ook een beetje zien aan het feit dat een paar weken geleden die marssteen verkocht is bij Sotheby's voor 5 miljoen dollar. En dat was een ding van 25 kilo. En de zelfzaamheid is een beetje vergelijkbaar. En van die marsdingen zijn er 400.000. Van deze soort meteorieten zijn er 88.000. Dus ongeveer dezelfde orde van grote. En we zijn heel benieuwd aan wat die veilingmeester denkt, slash hoopt, is dat die uiteindelijk gekocht wordt door iemand die dat leuk vindt om dat ergens neer te zetten en dan over te pochen. En dat hij de allergrootste meteoriet ter wereld heeft gekocht. Dat zou een scenario kunnen zijn. Maar gelukkig komt dan die opbrengst wel in zich geheel voor die sterrenwacht. Maar er zijn ook mensen die dat dan heel jammer vinden, dat die dan waarschijnlijk Europa zal verlaten, dat je het niet meer kunt zien. We hebben heel veel discussie gehad in die SpaceXpo. Of, want zo kwam ik daarmee in contact. Ik kreeg de vraag van, weet jullie hoe je zo'n ding moet certificeren? Dat het zeker is dat er ook inderdaad een meteoriet is uit de buiten. En niet gewoon een of andere steen of een blok ijzer. Ja, de vulkaan hier. En als dat allemaal zo is, kan macht dan eventueel de veiling bij jullie plaatsvinden. Nou ja en ja waren de antwoorden. En dat ding is inderdaad een stukje uitgehaald, is opgesneden. En dan moet je een po lijsten en etsen. En dan zie je een structuur van perfecte driehoekjes die alleen maar kunnen ontstaan. Als zo'n ding gedurende, dat was oorspronkelijk een gesmolten vloeibare ijzerkern. Als die gedurende miljoenen jaren is afgekoeld, dan krijg je dit soort perfecte, dat kan je kennelijk op aarde onmogelijk namaken. Dus daarmee is dat ook de signatuur van dat ding. We weten ook dat hij komt zeker uit van die inslag in Namibië. Dus toen wilden wij dan uiteindelijk daar wel onze namen aan verbinden. Dus nu iedereen die komt langs in die SpaceXpo en mag dat ding aanraken, is dat tot 30 augustus. En dan is er grote veiling. En volgens de veilingmeester is dat uiteindelijk die veiling, dat is een kwartiertje. Er zijn een paar onlinebiedingen en telefoontjes. Want dat loopt al, er zijn al belangstellende. Maar ja, wij vinden het jammer dat hij weg gaat, maar wel leuk dat we hem mee te maken hebben. En dat je hem hebt. Maar is er niet een soort wereldwijde organisatie van wetenschapsmusea, dat je zegt van nou jullie krijgen de kans als het genoeg is, dan is hij aan jullie? Ja, dat had gekund. Ja, we hebben ook overleg gehad met de sterrenwacht. Wat zij nodig hadden, hadden we op een of andere manier wel kunnen regelen dat dat geboden zou worden en dat hij dan in het museum kon blijven. Maar hoe meer we krijgen, hoe ambitieuzer plannen we mogen kunnen verwezenlijken. En ze hadden ook aan de staf het personeel gevraagd wat vinden jullie ervan. En iedereen vond dat er uiteindelijk meer interesse in een mooiere sterrenwacht dan in het displayen van een metrioriteit. Het zijn allemaal keuzes, inderdaad. Ik kan me voorstellen als het ding richting de miljoen gaat, dat geen museum ter wereld zal zeggen van ja, dat is het waard dat we dat object in die kamer hebben staan. Miljoenen is wel heel erg veel geld. Als ik naar ons eigen museum kijk, SpaceX, wij kunnen dat niet kopen. Nee, zo werkt het. Voor dat geld. Spannend. Ja, dat blijft het. Jeffrey, je laatste bijdrage. Ja, ik heb er ook nog een. En dat gaat over exoplaneten. Dus planeten bij andere sterren. En het gaat even over de TESS-satelliet. Dat is een Amerikaanse satelliet, de opvolger van de Kepler zou je kunnen zeggen. Die heeft al een aantal honderden exoplaneten ontdekt bij andere sterren. En nu wordt er getwijfeld aan de uitkomsten van die metingen die de TESS gedaan heeft. Er is namelijk een groep, die ik verder niet ken, die een groep sterrenkundigen, die heeft die data van de TESS is neergelegd naast data die die van de Gaia-zonde tevoorschijn heeft gehaald. Nou, de Gaia-zonde is een Europees satelliet, die is inmiddels al... Ter zielen. Ter zielen. Maar die heeft gerielijk nauwkeurig ook helderheden van sterren en posities gemeten in de afgelopen tien jaar. En nu hebben die sterrenkundigen onderzocht van nou ja, nu we die data van Gaia hebben, kunnen we misschien heel nauwkeurig onderzoeken hoe in welke mate de metingen van sterren door de TESS-satelliet beïnvloed worden door sterren die daar aan de sterrenhemel in de buurt staan. Die kunnen dat nu uiteindelijk zo groenlijk nauwkeurig doen dat ze erachter zijn gekomen, ja, die metingen van de TESS zaten er wel een kleine beetje fout in. En wij denken dat eigenlijk alle planeten metingen die jullie gedaan hebben, dat die planeet iets groter zijn dan wat eerder werd beweerd. En dat heeft gevolgen uiteraard. Zo is natuurlijk het hele spannende idee van nou, zijn er ook aardachtige planeten bij andere sterren? En de TESS-satelliet had daar maar een paar van gevonden, drie stuks, dat zijn echt aardachtige planeten. En nu beweert die groep van ja, dat is leuk, maar al die drie die zijn groter, die vallen niet meer tussen onder de aardachtige planeten. We denken eerder dat dat zogenaamde Hycianen werelden zijn, een wat grotere planeten als de aarde en die dan een soort water werelden zijn, die bedekt zijn met water. De precies achtergrond heb ik nu niet paraat. Maar tegelijkertijd zijn het ook interessante werelden, want die waterwerelden kunnen ook leven bevatten. Je moet heel snel aan Avatar denken natuurlijk. Ik wou gewoon vissen zeggen of zo, maar... Ja, laat je fantasie maar, de loop natuurlijk. Nou ja, toen ik het las, interessant en ik denk ook wel een beetje pijnlijk. Dus de TESS-groep, daar zit natuurlijk een heel team achter wat die calibratie heeft uitgevoerd, van hoe nauwkeurig doen wij nu die metingen van die helderheden van sterren, waarmee we dan die extra planeten kunnen ontdekken. En dan komt er dus een externe groep die zegt van, wij zijn nog een stapje verder gegaan. Daar hebben we het alweer, het interporteren van data. Moeten we dan ook weer gaan nadenken over die 5000 exoplaneten die tot nu toe ontdekt zijn? De Kepler zijn ontdekt bijvoorbeeld. Nou, dat weet ik even niet, maar wel licht. Ik had dat even even noemen, ik had eigenlijk helemaal even snel aan voorbij gegaan, maar het vinden van die exoplaneten, dat doe je hier met de transit-methode, wat inhoudt dat je de helderheid van een ster heel vaak heel nauwkeurig meet. En als die dan even zwakker wordt, dan kun je eruit concluderen dat er op dat moment een planeet voor langst trekt. Dat die even wat sterlicht tegenhoudt. En dat komt dan heel erg nauwkeurig. Je gaat aan helderheden meten op een tiende of honderden procent nauwkeurig. Dat is echt krankzinnig. Alsof je net een korreltje voor een grote bol houdt, als het ware. Ik weet niet hoe ik dat even zou moeten doen. Luisteraars kunnen dat niet zien, maar je zit helemaal als sterkundige te glimmen. Dat het kan, dat is gewoon heel bijzonder. Ja, want dat komt dus allemaal door de moderne techniek. Je hebt tegenwoordig, laten we zeggen, simpel gezegd digitale camera's. En daar kun je metingen doen die wij daar vroeger niet voor mogen gehouden. Toen moest je zeggen, dan maakt hij een foto met een fotograafische plaat. Ja, daar kon je wel een soort een helderheid van meten. Maar dit soort krankzinnige nauwkeurigheid kon je te klemmen van de honderden. Die dat ik zou zijn. Voorwoordigheid van de moderne techniek, inderdaad. Nou, mijn laatste dingetje is wat dichter bij huis. Regelmatig, de laatste jaren, duiken er in de pers allemaal alarmerende nieuwsberichten op over een stuk kosmische rot die op de aarde afdendert en die dan waarschijnlijk op onze planeet zou kunnen inslaan. Dat was ook het geval met heel poetisch genaamde 2024 YR4. Dat werd eind vorig jaar ontdekt en in de weken dat die ontdekt werd, ging de waarschijnlijkheid dat die de aarde ging raken alleen maar omhoog. Het ding is zo'n 60 meter in diameter. Niet zo gigantisch groot, maar als dat op de Dam in Amsterdam neerkomt, heb je toch best een hoop rommel. Dan heb je geen Amsterdam meer, denk ik. Dan heb je geen Amsterdam meer. Nou, hoe dichterbij die kwam, hoe meer daarna werd gekeken, het baan werd nauwkeuriger bepaald en hij zou de aarde niet gaan raken. Nou, gelukkig maar. Maar toen zei ze eens wat van gaan verderdenken, van ja, als die de aarde niet raakt, kan die misschien nog wel de maan raken. Wat gebeurt er dan? Nou, er werd uitgerekend dat als dit ding inderdaad op de maan inslaat, er zouden zo'n 100 miljoen kilo a man rotse en stof vrijkomen. Nou, daar gaat vast wel iets van onze kant op. Nou, gigantische schade op aarde lijkt er dan niet voor te komen. Maar je hebt natuurlijk wel, zeker vandaag de dag, 10.000 satellietjes die om ons heen razen, die ook steeds belangrijker worden voor communicatie, internet, navigatie en dat soort zaken. Dus ja, computermodellen hebben aangetand dat tussen een paar dagen en maanden dat wel degelijk voor grote problemen zou kunnen volgen. Eigenlijk bij mij weten voor het eerst dat er wordt gekeken naar, ja, geen planeetbedreigers, maar dan wel maanbedreigers. Maar kan ook de eigenschap van de maan zo kunnen veranderen? Kan het zo'n klap zijn? Dat bijvoorbeeld de GT die hier op aarde anders worden, omdat de maan massaal verliest? Dat kan ik niet voorstellen, want de maan heeft natuurlijk al aardig wat voor ze kiezen gehad, als je ziet hoe pocdalig het is. Als je hem aan het wiebelen krijgt, dan kan ik me wel voorstellen dat misschien ook het water in onze oceaan weer wat meer gaat wiebelen. Nou ja, in ieder geval, in de lente van 2026 gaat de James Webb achter deze dit ruimteschrood zeg maar aan om te bestuderen hoe die baan nou precies zit, zodat ze dat wat zekerder kunnen weten of die wel of niet op de maan gaat inslaan. Ja, en mocht het wel gaan gebeuren, dan kunnen we er waarschijnlijk nog altijd niks aan doen. Dan blijven ze kijken en hopen dat het dan niet te grote gevolgen gaat hebben. Nou, wat dat betreft even mijn laatste bijdrage. Maar Jeffrey had nog heel snel een paar uitgaans tips voor ons. Ja, vond ik al leuk om even te noemen. Het is bijna augustus en de persoïde van de sterren komen weer langs. Dat is in de nacht van 12 op 13 augustus. Dus voor de agenda om dat bij te houden. Alleen het is dit jaar niet zo spectaculair, want de maan stoort. Dus toch een leuk ding. Tweede wat ik daar wilde noemen is wat ik tegenkwam. Vond ik zelf heel leuk. Als je zelf eens een keer zo'n Starlink treintje zou willen zien. Ik heb het al een paar keer gezien, maar dat was puur toeval. Je kan tegenwoordig gewoon kijken op findstarlink.com. En daar staat dan gewoon van nou, in Nederland spreekt op deze tijd. Kun je er vanavond of morgenavond eentje langs zien komen. Dus als mensen dat ook willen zien. Blijft me een leuke om eens dat bij te houden. Findstarlink.com. En de laatste die ik wilde noemen is dat er weer een mooie theatervoorstelling is. Hebben we al eerder genoemd. Actrice Judy Leidsman heeft een voorstelling die heet Too Cute to be an Astronaut. En daar in kruipt zij in de huid van Judy Resnick. De tweede vrouwelijke astronauten van Amerika. Die is al een aantal keer vertoond in heel. Maar in het najaar heeft ze nog negen voorstellingen in te weten. Arnhem, Venderaai, Amersfoort, Emmeloord, Leeuwarden, Wormer, Utrecht en Amsterdam. Dus kijk op cuteastronaut.com en ga erheen. Want dat is echt de moeite waard. Jazeker. Ik heb hem twee keer gezien. En ik vond allebei de keer geweldig. Hartstikke goed. Okido. Nou, dan zijn wij daarmee aan het eind gekomen van Space Cowboys nummer 178. Ik bedank Filip Schoonjans. En wel goed. Jeffrey Bout. Dank je wel. Ik ben Luc van den Abeelen. Ook bedankt. Dank je wel. En heel graag tot de volgende keer.