Gaat China de maanrace winnen en heeft de terugkerende Venusverkenner toch nog een parachute?

Dit is een BNR Podcast. Welkom allemaal bij Space Cowboys nummer 172 alweer. Kijk, de tijd vliegt. Vandaag nemen we op met Luc van den Abeelen en met Ingelloe Stekate. Hallo. En mijn naam is Michel van Baal. En we hebben een heleboel te bespreken. We gaan zo denk ik beginnen met de actualiteit, want die hebben we zo hard. Maar Ties, even alvast een dingetje. Kijk, naar Ingelloes, waar wil je het straks over hebben? Nou, iets met skinny. Iets met skinny? Iets met skinny. Dat is niet goed, hè? Nee, dat valt niet zo erg. Skinny en nazaam. Geen jeans waarschijnlijk. Oké. En jij, Luc? Ja, tegenoverstelde verhaal van de Chinezen, die nu toch wel hele goede kans maken om als eerste op de maan te staan. Ja, die hebben we wel geheeld. Ik heb voor zo meteen nog wat interessante rakettennieuws, want daar ben ik van, zullen jullie weten. Want het ging helemaal goed met Firefly Alpha. Daar moet ik straks maar weer eens even over hebben. Maar laten we beginnen bij de actualiteit, want we krijgen een blok metaal op ons hoofd. Wat was de laatste wedstrijd, wanneer we dit trouwens op luisteren, op 7 mei? En er komen nu steeds scherpere verwachtingen van wanneer Cosmos 482, wanneer die terug gaat keren op 4 mei. Maar er zat nog een onzekerheid van 10 mei. Op 10 mei, dus over drie dagen. Maar met een onzekerheid van 700 minuten. Dat is het laatste wat ik hoorde. Op het moment dat wij dit opnemen is dat wat we weten. En dat betekent dat er nog steeds een kans bestaat dat we het ding op ons hoofd gaan krijgen. Want hij komt binnen in een gebied van 51 graden noorder- of zuiderbreedte. En dat zijn wij dus ook. Dat maken we ons daar druk over. Nou, ik eerlijk zeg niet zo erg. Even twee stappen terug van de wat verdiepende informatie voor u. Het zal je niet ondergaan zijn dat het in het nieuws was. Het is nou ooit oorspronkelijk bedoeld een Venus Explorer. In de tijd, naar we het over 1972, toen de Russen daar met hoge regelmatige dingen lanceren. Het ging in het begin niet zo lekker. Die eerste drie gingen mis. En op een gegeven moment kwamen ze tot ontdekking dat ze die bollen toch echt wat steviger moesten maken dan ze oorspronkelijk hadden gedacht. En vandaar dat deze dus ook een bol van 500 kilo titanium is. En dat is natuurlijk wel bijzonder. Want meestal bij de reentries, weet je, er blijft niet zo van over. Maar deze gaat wel in zich heel naar beneden komen. Ja, dat is voor elke titanium hunter. Ja, de schroodwaarde is best aanzienlijk, denk ik. Wat ik overigens wel, dat wist ik niet. Maar je ziet het hier waarschijnlijk wel beter in dan ik. Maar wat ik leerde hierover is dat de Russen de gewoonheid hebben om de naamgeving pas te doen nadat ze het in de ruimte hebben gebracht. Dus dit ding heet Cosmos-482. Omdat ze de gewoonheid hebben dat de Russische objecten die in een baan om de aarde draaien, die heten Cosmos. Niet heel logisch eigenlijk. Dat is logischer geweest als ze allemaal Spoetnik hadden geheten. Maar ja, de grote dekmanteltoestand. Je noemt per definitie alles Cosmos. Want als ze dit Venera hadden genoemd voor de lancering en je had er verder niks meer van gehoord. Dan wist je van oh, daar is iets mislukt. En dat gebeurde in het communisme natuurlijk niet. Er ging nooit iets fout. We moeten het ook technisch over de Sovjet-dunie hebben hier in deze discussie. Want dit had volgens mij Venera 8 moeten worden, of 9? Venera 9, geloof ik. Iets in die geest. Venus is heel erg lang echt het domein van de Sovjet-dunie geweest. Het is in totaal een serie van 28 zondes geweest. Glanceerd tussen 1961 en 1985. Waarvan volgens mij de eerste 10 mislukten. En in totaal 14. Dus dan kom je op een score van 50 procent. Nou, dat is best netjes toch? Nou ja, het zat natuurlijk helemaal in het begin van Vanirahem de Vaart. Dus dat ze het voor elkaar kregen was eigenlijk best bijzonder. Maar dan bedoel je ook alle kosmossen die niet Venera heten. Ik zie die nooit uit. Maar dat vond ik ook wel interessant. Dat de Russen zeker in de jaren 70 altijd eerst in de Baan om Blaan lanceerden. En dan pas daaruit naar een bepaalde bestemming toe. Dus als je daar niet uit komt uit die Baan om Blaan, dan ben je dus een kosmos. Technisch had dit Venera 8 moeten worden, of 9. Maar daar zaten natuurlijk allerlei andere kosmossen voor die het ook niet gehaald hebben. Ja, precies. Het is een behoorlijk veelzijdige range van ruimteschepen geweest. Je had inderdaad gewoon pure orbiter die van boven naar beneden keken. Diverse landers, ook weer van twee verschillende types. Helemaal op het end zijn er een paar Radar Mappers geweest. Die dus echt door de wolken heen het oppervlak konden bekijken. En er is zelfs één keer een ballon in de atmosfeer losgelaten. Het verrassende is dat er een nieuwe Venera klaar wordt gemaakt. De Venera D. En die moet al in 2031 worden gelanceerd. Maar die durven ze nu wel Venera te noemen. Ja, precies. Je houdt tegenwoordig geen mislukte lancering meer. Doen ze dat niet ook nu omdat ze weten dat er elders wat Venus Missies worden gecancelled? Dat ze dat nog iets duizender ontstreven? Dit is, zoals met ontzettend veel Russische plannen al, iets van heel lang geleden dat ze ermee bezig waren. En dat ding had al lang op Venus moeten staan. Maar... Ik denk ook wel dat ze de gewoonte om eerst naar een baan om de aarde te lanceren... en van daaruit door dat ze die hebben verlaten. Want volgens mij lanceren ze Rusland tegenwoordig ook gewoon direct naar Mars of Venus. Dus dat is denk ik ook in achtergrond. Wat ik overigens ook wel interessant vond is dat deze Cosmos 422... Ik kan niet opdagen. 422. 422. Daar had die eigenlijk heel weinig weedschap bij zich gehad. Omdat ze dus, terwijl ze de dingen aan de ontwikkelen waren, ze dus eigenlijk steeds steviger gebonden... of nou is het afgelopen, zeg maar, steeds steviger gebonden moesten maken. Maar dat daar eigenlijk zo weinig ruimte in overbleef... dat die een drucksensor en een temperatuur sensor had en een klein zendertje. En dat was het wel, zeg maar. Dus het is in die zin ook... was het ook wel pionieren in nemen om je de apte op de grond te komen in die specifieke periode? Ja, inderdaad. Het is sowieso, ook die landers, die waren me een heel kort leven beschoren. Want ja, je hebt er een, wat is het, geloof ik, 100 atmosfeerdruk. Het regent, het is salpeterzuur, dus dat is voor metalen... Ja, dat is 480 graden. Ja, precies. Het is allemaal voor metalen toestanden die wij hier op aarde bouwen. Niet zo'n ontzettend vriendelijke omgeving. Desel niettemin. We hebben schitterende kleurenpanorama's. We hebben gegevens van de wolken, van de temperatuur. Dus het heeft echt best veel opgeleverd in die tijd. Ja, dat is knap dat het in die tijd al komt. Ik las trouwens ook nog dat deze satelliet, toen die gelanceerd werd, zeg maar, en dus kosmos werd... dat ze dus geprobeerd hebben om hem in een baan naar Venus te sturen, maar dat lukte niet. En dat hij in vier stukken uit elkaar is gevallen. En daar waren er toen oorspronkelijk twee in orbit. Ik weet trouwens niet wat er met de Stuurraket is gebeurd. Want je hebt natuurlijk de Lander en de Stuurraket. Wat de stage heeft gedaan, de Planetarium Stage, wat daarmee gebeurd of die ook. Die zal wel misschien gigantisch zijn, ik weet niet. Ik denk dat het een groot ding is dat heel veelvormig is. Dus die brengt veel sneller af. Ja, dat zou logisch zijn. Dus die zou al teruggekeerd zijn. Maar in die tijd rondom de lancering waren er dus ook nog twee bolvormige objecten. En die waren al vrij direct en nagere oriented. En die zijn, dat is ook wel heel opmerkelijk, in Nieuw-Zeeland terechtgekomen. Bij de Sovjet-Dunie ontkenden dat ze uit de Sovjet-Dunie kwamen, maar uit forensisch onzoeken. Dat was geen heel moeilijke stond, allerlei opschrift. Maar het is een sigeltje schaan, hè? En daar hebben ze toen uit herleid dat die onderdeel zijn geweest van deze specifieke missie. Dat er zoveel tanks geweest zijn of zoiets. Dus die zijn al teruggekomen en die waren dus wel blant. Op een aankruimte of zo terechtgekomen van de boer. In de maal vrij snel in de jaren zeventig. En er kwam nog een nieuwtje hier over tegen. Je komt in deze discussie natuurlijk continu Marco Langebroek tegen. Die altijd soort objecten in de gaten houdt. En die werd trouwens probeer te verleiden om naar het podcast te komen, Marco, als je luistert. Maar er kwam nog een andere Nederlander tegen, Rolf van den Berge. En dat is een astronoom die astrofotografie doet. Maar die objecten, dus ook objecten in een baan om de aarde. Hij maakt schitterende foto's van de International Space Station. Met afgereiselijke details, ruimtewammer naar astronauten. En? Zie je daar af en toe op? Ja, dat is overstelbaar. Dat is beter opletten dan. Maar die had er foto's van gemaakt. En dat is natuurlijk best wel knap. Want het is een bolletje van een meter. Hij is wel zwaar, maar hij is relatief gezien heel klein. En daar leek het op, die foto's onder bepaalde hoeken, of er nog een tweede object te zien was. En de suggestie was dat de parachute eruit was. Oh ja, dat was een lastige inderdaad. En dat die als het ware, nou ja, al uit de... Dus dat maakte reentry, nou ja, denk alleen op die theoretisch interessant. Wat gebeurt er als je gaat reentriëren met de parachute er al uit? Ik denk dat die parachute vrij snel kapot gaat, eerlijk gezegd. Maar goed, het is toch interessant dat je op dat soort foto's dus kunt zien. Dat daar, het is een show notes, maar dat misschien de parachute er al uit was. We gaan het vast meemaken de komende dagen. Ik weet niet of er nog wat aan toe te voegen valt. Nee, ik denk het niet zo. Dan hou je achtertuin in de gaten. De schroodwaarde is aanzienlijk, dus ik zou het zeker in omvangst nemen. En je weet, de regel is ook dat als er op het moment iets kapot gaat... dan is het land wat het gelanceerd heeft, daar financieel voor aansprakelijk. Dat land bestaat alleen niet. Dat wil ik niet. Het wordt waarschijnlijk wel wat lastig. Dus hopelijk gaat dat. Even Apeldoorn bellen. Statistisch is de grootste kans dat die in het waterland. Maar we gaan het in de gaten houden. Tot zover wat ooit van hier had moeten worden, maar niet wit. Vier-tweeëntachtig. Oké, wie van jullie wil eerst? Ik denk dat Inge Loes haar skinny verhaal moet starten, want daar gaan we zo op inhaken. Ja, dan komt van alles voorbij. Vertel. Nou goed, vorige keer hadden we natuurlijk al iets over NASA en budgetreducties. En inmiddels is er weer een nieuw voorstel, een wat meer gespecificeerd voorstel. Het blijft een voorstel, dus het moet nog door het congres. Iedereen hoopt natuurlijk dat die hier wat aan gaan doen, maar dat is natuurlijk altijd maar de vraag. Maar waar het op neerkomt is dat het volledige NASA-budget met 25 procent gekort wordt. Dus een kwart van het budget verdamt. En wat ze vervolgens gaan doen is ook een deel verschuiven. En het doel van de korting is financieel streamlijnen, want alles zou goedkoper moeten kunnen dan dat het nu gaat. En het verschuiven van het budget gaat allemaal naar bemenstenruimtevaart. En heel kort door de bocht, we willen China verslaan in de race naar Mars en de Maan. De vraag is natuurlijk, gaat dat lukken met die budgetverschuiving? Vooral als je ook nog nadenkt over het feit dat alles wat in Amerika nu gebeurt, moet ook in Amerika gemaakt worden. En hoeveel van de onderdelen hiervan werden, een groot deel van de ruimtevaartindustrie zit natuurlijk in Amerika zelf. Maar goed, in hoeverre heeft dat nog een effect? Want er waren in het oorspronkelijke Maan programma natuurlijk ook allerlei Europese en Japans bijdragers. Ja, er zit dus van alles in. Want we hebben dus eigenlijk een aantal lopende programma's waar nu al duidelijk is, daar wordt gesneden. Er zal meer gesneden moeten worden als je 25 procent reductie wilt toepassen. Maar als we eerst even bij Mars kijken, is het eerste waar ze willen snijden Mars Sample Return. En wat Mars Sample Return ging doen, is natuurlijk samples ophalen die door Perseverance, die er nu rondrijdt, opgehaald worden. En het idee daarachter was dat er eigenlijk twee dingen worden getest. Dus iets naar Mars brengen en weer terugvliegen, want dat hebben we nog nooit gedaan, dus dat was het eerste. En het tweede was een aantal, ja toch zeer interessante samples ophalen. En we hebben inmiddels toch wel van een aantal locaties waar ook samples genomen zijn, komen we toch dingen tegen waarvan we denken dit krijgen we niet. Helemaal goed uitgelegd en we kunnen op aarde natuurlijk veel meer dan dat we met dit soort karretjes op Mars kunnen, hoeveel we ook kunnen. Dus dit doet jou als wetenschapper persoonlijk gewoon pijn ook? Dit doet mij als wetenschapper persoonlijk best wat pijn. Maar er zijn natuurlijk wel een aantal dingen waar je kunt in denken waarom dit ook is gebeurd. Want het was natuurlijk wel zo dat Mars Sample Return financieel nogal uit de klauwen was gelopen. Want het begon op zich met een redelijk bedrag en inmiddels zaten we op 11 miljard. En er was inmiddels wel al een commerciële partij die had zich in maart gemeld, Work it Labs. En die zei, nou wij kunnen dat commerciëel wel voor 4 miljard. En dan kregen we ze ook in 2031 al weer terug in plaats van in 2040, hoe ver Mars Sample Return inmiddels was naar achter geschogen. Maar goed als NASA geen financiering meer vrij maakt dan heeft die 4 miljard is er dan natuurlijk ook niet. Tenzij je kan claimen dat je deze ervaring nodig hebt om straks mensen weer terug te brengen. Ja, nou dat is wel wat er geclaimed werd natuurlijk. Maar wat er nu natuurlijk geroepen wordt is we moeten zo snel mogelijk met mensen naar Mars. Die mensen staan hoe dan ook eerder op Mars dan Mars Sample Return. Daar schijnen we niet voor te hoeven oefenen. Want er komt zo nog wel bij wat er nog meer wegvalt namelijk. En als ander haakje wordt er dan gezegd we gaan toch met mensen naar Mars. Die moeten toch weer terug. Die kunnen dan net zo goed ook die samples meemaken. Een honderlijke argumentering vond ik dat wel. Ergens logisch, maar je loopt nogal een risico. Je loopt van allerlei risico's maar niet dat er zijn. Dus dat is Mars. Dan zit er nog een haakje aan Mars. Want er werd al eerder, want in het eind van de zomer bleek al dat Mars Sample Return veel te duur werd. Maar na aanleiding van die mineralen die ontwikkeld waren en die we niet goed uit kunnen leggen... werd ook al gezegd dat het maar goed is dat ESA gaat met de Rosalind Franklin rover. Die zou wel geen samples terugbrengen. Maar die heeft een aantal instrumenten die meer specifiek onderzoek kunnen doen naar onder andere de mineralogie... maar ook weer naar de aanwezigheid van bepaalde type organische moleculen. Dus daar werd natuurlijk op ingezet van als we geen Mars Sample Return doen... misschien komen we dan met de Rosalind Franklin wel hetzelfde soort omgevingen tegen... en kunnen we daar toch onderzoek lokaal aan doen. Op het gevaar af dat ik je nu echt in een heel lang verhaal ga, maar kun je iets zeggen over die mineralen? Wat kan je zeggen over die mineralen die je niet kan uitleggen? Dat je ze niet kan uitleggen, ik kan niemand uitleggen. Er zijn twee soorten mineralen, wel onder Vivianite. En wat wij op aarde weten is dat die alleen maar of onder hele hoge druk gevormd kunnen worden... of in de omgeving die je op Mars hebt, dat is dus een relatieve lage temperatuur... dus gewoon dit soort temperatuur om ons heen, zeg maar, omgevingstemperatuur... en geen druk in de mineralogie zelf, dus geen druk in de stenen... kun je dit eigenlijk alleen maar vormen als er leef is. En dus wat je hebt is dat de aanwezigheid van leven of de aanwezigheid van organisch materiaal... kan de omgeving zo aanpassen dat je de juiste condities hebt om dit type mineraal te kunnen laten vormen. En wat voor mineraal is dat? Wat hebben we het dan over? Ja, dat zijn bepaalde ijzerhoudende mineralen... en dat heeft voornamelijk ook te maken met de hoeveelheid lading in die ijzer... dus of het 2 plus of 3 plus is. En nou zijn wij in deze podcast nu ook altijd heel voorzichtig met... je kunt het alleen maar verklaren door, want meestal trekken wij door voor die... En wat er heel interessant aan is, is dat er in de zomer hier een beetje herrie over gemaakt is. Toen was er een paar weken geleden een planetary science conferentie. Daar was ook een abstract wat hierover gepubliceerd werd, een aantal abstracts... de dingen die ze gevonden hebben, noemen ze leopardspots en poppyseats... en de compositie daarvan lijkt dus onder andere dat vivianites zijn. En ze hebben daar ook organisch materiaal gevonden. Toen zijn ze aan het modelleren gegaan en die modellen lijken in eerste instantie... te suggereren dat het moeilijk is om het anders te doen dan wanneer er leven is. Het zou ook met alleen organisch materiaal kunnen en er is ook alleen organisch materiaal gevonden. Maar ze blijven daar heel terughoudend over. Wat ik ook heel leuk vond om te zien was dat ze tijdens die presentatie zeiden... we kunnen hier van alles groots aan hangen, maar we weten gewoon te weinig... dus we gaan hier niet groots aan hangen. Er is dus ook helemaal geen herrie over gemaakt in de pers, in tegenstelling tot sommige andere mensen... waar we het vorige week ook over hadden. Dus er is geen herrie over gemaakt, maar er liggen daar samples waar eigenlijk... heel veel mensen uit de borst community heel graag naar willen kijken hierop houden. Ik heb gelukkig geluisterd dat er niemand aan deze podcast in me denkt. Maar dan nog even de vraag van je zegt dan leven wordt dat me doel... je neemt elkaar eventueel iets bacteriologisch wat je daarvoor nodig hebt... als je het op de aarde moet doen. Ja, want die zorgen voor een omgeving die kan die juiste onder andere... de pH-waarde en de juiste reducerende omgevingen ontzorgen... dat dit soort mineralen gevormd kunnen worden, want daar heb je een bepaalde... En Franklin zou de instrumenten aan boord hebben om daar licht op te kunnen laten schijnen? Iets beter licht, want vooral wat perseverance kan is... die kan zeggen er is organisch materiaal, maar die kan niet zeggen wat voor organische moleculen... dus die kan ook niet zeggen wat de oorsprong is van dat soort organisch materiaal... en dat kan ook nog steeds materiaal zijn wat bijvoorbeeld is aangeleverd door meteorite... of interplanetaire stofdeeltjes. Terwijl Rosalind Franklin kan weer zeggen van we zien specifiek dit soort type organisch materialen... eigenlijk net als curiosity en daarmee kun je toch wel beter afleiden ook... zelfs al is het geen organisch materiaal wat met leven te maken heeft... wat voor omstandigheden dat organisch materiaal daar aangeleefd moet zijn. En nog even, zit die specifieke mineralen ook in dat buisje dan? Ligt er ergens een buisje waar het antwoord op jouw vraag in zit? Ja, dat weet je, maar natuurlijk. Ja, dat moet je zelf gaan halen. Maar goed, er zit dus nog een haakje aan Rosalind Franklin... want Rosalind Franklin is natuurlijk ook een missie die al een tijdje had moet vliegen. Maar goed, toen was het eindelijk klaar en toen werd de missie tijdelijk stopgezet... omdat Rusland een deel van de missie, onder andere de rover, zou leveren. En Rusland viel Oekraïne in, dus dat was het einde verhaal voor Rusland. Die mocht er niet meer meedoen. En nu is de vraag, want NASA zou de raket leveren. NASA levert de plutonium voor het karretje. En het instrument waar we het net over hadden is ook voor een deel een NASA instrument. Er staat in de budget cuts niks over deze samenwerking... maar het zou natuurlijk heel cynisch zijn als nu eindelijk alles klaar is om te gaan... en dat nu weer... Moest Amerika ook niet een skyquaint doen in plaats van Rusland? Was dat niet die missie? Ja, het was... Rusland zou het landingsapparaat leveren. Zonder dat krijg je je karretje niet naar Mars natuurlijk. Nee, als dat ook nog wordt doorgestreept dan wordt het wel zuur. Maar dat niet zo is. Maar er wordt nog veel meer geschat. Ja, want dit was al nog maar Mars. We gaan nog even door. Nou goed, er moet natuurlijk van alles efficiënter. Dus ISS ging al met pensioen, maar dat moet sowieso niet met pensioen. Alles wat we op het Space Station doen zou nu alleen nog maar gericht moeten zijn op onderzoek... dat is weer gericht is op het brengen van mensen naar de maan en Mars. Dus al het andere onderzoek is niet meer nodig. Space Launch System raket en Orion-capsule, die mogen ook. Die mogen nog drie keer vliegen en daarna ook in de kast. Daar zijn we dan weer wel mee eens. Dat moet echt goedkoper en kosten-effectiever kunnen? Dat wel. En daar zit natuurlijk een dingetje. De Orion-capsule is op korte termijn niet te vervangen. Het punt is dat dat ding is gebouwd om vanaf de maan direct op aarde te landen. Als je terug komt vliegen van de maan, heb je een veel hogere snelheid dan wat ISS op dit ogenblik heeft. Om dat aan te kunnen is er dus een heel dik hitteschilte op online aangebracht. Dat heeft trouwens behoorlijk wat probleemtjes. Ik wou zeggen, daar was nog wel een dingetje. Daar waren we al jaren stil over. SLS-srappen, dat wordt niet zo'n groot probleem gezien. Ook aan deze tafel is vaak gezegd dat dit ding moest komen omdat de senaat het wilde. Maar het is een hondding. Dus daar heb je met een vervangen woord. Een werkgelegenheid van de special industry. Precies, eigenlijk het vervolg daarvan. We hebben twee capsules. Bijna twee capsules in Amerika die mensen kunnen vervoeren. De Dragon-capsule die zichzelf helemaal bewezen heeft. En de getrouwbeleerde Starliner die misschien met een paar jaar wel gaat vliegen. Zat die in de kut eigenlijk? Nee, maar dat is ook Marcelle. Het punt is dus dat je... Je zou die schepen kunnen gebruiken, maar dan zit je met het probleem met de terugkeer. Dus je moet of die voorzien van een heel dik hitteschilte. Dat heb je niet binnen twee, drie jaar geregeld. Of je moet er nog een extra remmodule aan vastmaken. Daar zijn ze ook niet op ontworpen. Dat maakt alles wat je lanceert weer zwaarder en ingewikkelder. Dus dat is wel een gigantisch nadeel. En kun je even over de box denken? Kun je die Orion dan niet gewoon bovenop een Falcon Heavy schroeven? Ja, in principe wel. Maar er zit dus ook nog het een en ander aan ontwerplegacy. Die Orion een beetje onhandig maakt. NASA heeft al eerder een project gehad om terug te keren naar de maand. Constellation. Die zouden met Ares raketten vliegen. De grote, de Ares V, eigenlijk gewoon een andere versie van SLS. En de Ares I, dat ontzettend lelijk ding die één keer gelanceerd is geweest. Een shuttle booster met daarop een dikkere raket trap met daarbovenop de Orion. Het zag er niet uit. Was ook niet zo ontzettend krachtig. Waardoor Orion uiteindelijk, wat is teruggeschroefd in capaciteit, een kleiner motorblok gekregen. Wat overigens door ESA wordt geleverd als barter voor vluchten naar ISS en zo. Die motor is dus niet zo ontzettend sterk. Vandaar dat er is gekozen om de NASA Gateway, die ook gecanceld gaat worden, in die gekke baan te doen. Die ontzettend ovaal om de maan heen. Op twee punten komt hij relatief dicht bij de maan en relatief dicht bij de aarde. Op die manier kon Orion dan toch meeliften om in de buurt van de maan te komen. Op het moment dat die baan dicht in de buurt van de aarde is lanceer je. En op het moment dat die dicht in de buurt van de maan is kan je landen. Het punt is dus alleen wel dat je het meeste van de tijd zit te wachten totdat het station in de juiste positie is. Dat betekent dat je zes van de zeven dagen die zo'n orbit duurt, niks doet. Is dat gecompenseerd door een soort van space station met allerlei science aan te maken? Zodat er nog iets kan gebeuren? Ja precies. Het punt is alleen wel, omdat dat allemaal zo ontzettend weg moet. Heb je daar een gigantische raket voor nodig als je daar modules van maakt van het formaat space station? Dus de habitation module is een heel klein pijpje waar je niet eens uitgestrekt in kan staan. Want dan raak je alle wanden al. Dus of dat nou zo geschikt is voor science? Ik weet het niet. Hij is wel net afgeleverd. Eerste onderdeel is er inderdaad. Verder zou ESA daar ook nog een grote ding voor maken. Je zei net, hij is gecanceld. Gateway zou in dit programma gecanceld worden. Gateway is het station dat onderbaan heen moet gaan. Ja, maar dat is een internationaal project. Dus ESA doet mee, JAXA doet mee, de Canadian Space Agency en de Emiraten doen allemaal mee. En de eerste module, de Halo, de Habitat en Logistics Outpost. Het eerste deel daarvan is door Talenea gebouwd en is net twee weken geleden geloof ik, of nog minder zelfs aangekomen in Arizona en zou nu ingedeeld gaan worden als een soort van leefmodule. Dus er is wel al het neembanden, maar goed, het kan ook zijn dat dat dus gewoon in de kast gaat staan te vangen. In de motel, ja. Oké. Maar goed, dat moet er dus allemaal uit. Er zijn nog een aantal dingen, onderwijsprogramma's moeten er ook allemaal uit. Iedereen is toch wel geïnspireerd door NASA, daar heb je geen speciale onderwijsprogramma's voor nodig. Dan gaat toch iedereen die bij NASA wil werken, die komt daar echt wel terecht. Daar ga je ook geen miljarden mee besparen, maar dat even te zeggen. Nee, maar dat is natuurlijk wel woke, dus dat moet er sowieso uit. Maar goed, wat ze dus zeggen is, alles moet nog steeds leiden tot groundbreaking research en executing the agency's bold mission. Toen ik dat las, dacht ik volgens mij heeft iemand teveel Science Fiction gekregen. Ik ben heel benieuwd wat nu de nieuwe running line van de nieuwe human spaceflight missions wordt. Allereerlijkheid, dat was altijd al een beetje zo. Ik weet het wel, maar dat was niet saal gebruik, voor als ik altijd in lijn was, als ze dat werkelijk deden. Het maakt mij, moet ik zeggen, eerlijk gezegd wel een klein beetje cynisch als je nu terugkijkt naar de grote projecten die NASA heeft gedaan. Natuurlijk die eerste decade was ongelofelijk, Mercury, Gemini, Apollo. Binnen negen jaar daadwerkelijk op de maan landen en iedereen ook weer veilig terugbrengen. Ondanks één lastig ongeluk. Sindsdien is het aanmodderen. Er zou een gigantisch ruimtshuttle en een totaal herbruikbare space shuttle worden gebruikt. Nou, ruimtshuttle werd eerst recht bezuinigd, space shuttle werd maar deels herbruikbaar. Aan het eind van het project heeft toen de toenmalige NASA directeur gezegd shuttle was toch eigenlijk niet zo goed ontwerp. Maar wacht even hoor, want aanmodderen, ik ben wel met je eens zeg maar, aanmodderen op het vlak van de mannenruimtevaart, niet op het vlak van Zanghe. Nee, zeker, zeker. Dat is het hè, daar zit de grootste kat. Daar hebben we nu een beetje al het scienceprogramma, dat was natuurlijk fantastisch. En ook best wel succesvol. En inderdaad nu, als daar het mes in gaat ten faveur van de mannenruimtevaartprogramma, waar eerlijk gezegd het budget dat nu ligt op schrek bij lange na niet genoeg voor is, ja, dat is gewoon wel pijnlijk. En andere kanten zijn naast ook wel weer zo, het is elk jaar weer een nieuw budget. Tegestemd tot ESA waar langjarig projecten worden gefinancierd, als je eenmaal financiering hebt, dan heb je financiering voor 15 jaar zeg maar. Bij NASA is het wel een nieuwe horizons, de Pluto missie is volgens mij wel twintig keer terug op de agenda gelobbied en weer afgehaald. Dus in die zin is er natuurlijk ook nog wel kans dat een heel groot deel hiervan toch weer terug gelobbied wordt. Ja, dat komt te best. Dus ontzettend jammer, International Space Station was ook eerst Freedom, helemaal opnieuw ontworpen, terug naar de maan, eerst Constellation, nee, wordt te duur, kan niet. Maar bij ISS moet je op een gegeven moment daar ook wel een keer van af. Dat is ook heel ingewikkeld om zulke projecten te beëindigen, dat is helemaal niet zo makkelijk, maar ze kosten operationeel heel veel geld. En ik moet wel zeggen, en nu ga ik trouwens ruzie met Filip krijgen, ik zeg alvast even sorry Filip, maar dat in al die jaren dat ik naar onderzoek in ISS kijk, is het meest, onderzoek wat daar het meest uitspring, gaat sowieso al over de mens in de ruimte, dus onderzoek wat je nodig hebt als je met stappen wil maken. Ja precies. Nou ja, daar zat natuurlijk wel de echte waarde van dat onderzoek. Ja, en dat had enorm veel mooie medische spin-off. Ja, dat was ook wel weer heel lastig en dat duurt heel lang, want je hebt maar heel weinig proefpersoon eigenlijk, maar het onderzoek, nou hoe overleven wij in de ruimte, was natuurlijk toch altijd, nou ja, in ieder geval voor mij wel, het is natuurlijk altijd het meest overtuigend was, want als laboratorie is het niet echt ideaal. Sorry Filip, niet echt ideaal. Nee, maar goed, de budgetcut van het internationale space station stoppen is ook minder dan een kwart van het hele sciencebudget wat eruit gaat. Ja, niettemin, heel pijnlijk, want er wordt dus ook gezegd van er moet een cruisesize naar beneden, nog maar drie vrachtvluchten per jaar, dus er kan veel minder science worden gedaan, wat trouwens dan ook nog weer bij effect heeft, dat opkomende commerciële instanties veel minder flight opportunities hebben om iets te gaan demonstreren, dus dat gaat ook niet van de grond komen. Nee, waarschijnlijk niet. Nee, terwijl dat wel is wat ze willen volgens mij. Ja, inderdaad. Ja, de illusie dat je dat helemaal commercieel kunt doen, ja, dat moet echt ontzien hoor. Ja, daar geloof ik ook niet heel erg in. Nog andere slecht nieuws in de begroting, nog iets wat je pijn in het hart, waar we afscheid van moeten nemen, althans wellicht. Nee, volgens mij was dit wel het bedoel, dat grootste gedeelte is wat er dus uit het algemene sciencebudget gaat, nou dat is sample return, en de vraag is, vorig jaar hebben we het natuurlijk al over de Nancy Roman space telescope gehad, maar ja, waar dat verder uit gaat, daar is nog niks over bekend gemaakt. Als het goed is, komt er eind mei weer een update van het budget en dan zullen we ook wel weer wat meer horen over wat en hoe dat moet stoppen. Ja. Maar goed... Dat moet nog besproken worden door de politieken, dus dan gaan ook al staatelijke industriebelangen weer mee. Ja, nou ja, het was in ieder geval ook al wel dat er zelfs uit republikeinse hoek al wel heel veel kritiek op dit voorstel kwam. Er zal nog aan geschaafd worden, maar ik ben bang dat er niet ontzettend veel heel fundamenteel gaat veranderen. We gaan het zien, niks zo veranderlijk als de Amerikaanse budgetten. Oké, komen we vast nog op terug. Zullen we daarbij laten? Ja, want dan hebben we volgens mij een heel mooi haakje naar. NASA gaat proberen geld richting mensen naar de baan en de markt te sturen, maar het lijkt erop dat ze toch ergens een achterstandje hebben opgelopen. Precies, want China gaat het gewoon allemaal doen. Nou ja, goed, de tekenen zijn er wel. Om kort te gaan, voor 2030 Chinese astronauten op de maan. Dat is eigenlijk wel zo ongeveer officieel door China bekrachtigd. Zoals het er nu naar uitziet, dan wordt natuurlijk vanuit Chinese zijde heel weinig van tevoren aangekonden. Wat dat betreft is net de oude Sovjet-Unie iets is pas waar als het in de ruimte is. Maar er zijn bronnen die in het verleden behoorlijk betrouwbaar zijn. Die het een en ander tofel op een rijtje hebben gekregen. In 2028 zou namelijk al de eerste bemensenvlucht om de maan moeten gaan plaatsvinden. Dan nog geen landing, maar er is wel een ontzettende hoop hardware in voorbereiding. Al een nieuw spul, de Changzheng, dat is een lange Mars 10 raket. Die wordt nog een aantal jaar in de oorlog van de maat. Een lange Mars 10 raket die wordt ontwikkeld. We gaan nog even verder met de cursus Chinese voor beginners. Het nieuwe ruimteschip gaat Mengzhu heten. De maandlander heet Lan Yui. Dat is ook de vertaling, Luc. Ja, die heb ik ook even in mijn herinnering. Het is allemaal een hemelse schepen en varen door de kosmos en dat soort zaken. Dan is er nog een maanauto, de Tan Tzuo. En het maanpak wat Wang Yu heet. Die hakwer bestaat? In ieder geval het maanpak is al gedemonstreerd. Dat is af. De maanauto hebben we de definitieve ontwerpen van gezien. De maanlander hebben we al testmodellen van gezien. Van het ruimteschip zijn al proefmodellen die parachutetests hebben gedaan. En de motoren van de lange Mars 10 zijn al getest. Dus ja, het lijkt allemaal behoorlijk volgens het boekje te gaan. Ja, ze hebben alle ingrediënten die je in principe nodig hebt. Ze hebben een bemannte ruimtesation. Ze kunnen landen op de maan. Dat is allemaal al gedemonstreerd. In essentie, kunnen ze wat ze moeten kunnen. Ja, precies. Het is meer capaciteit en letterlijk uitvergroten van wat ontwerpen die ze hebben. En dan ben je er. Alles moet gelanceerd gaan worden vanaf Weng Chang Space Center in Hainan. Dat is een ruimtebasis die al sinds 2016 operationeel is. Vooral de lange Mars 5 lanceringen hebben daar plaatsgevonden. De maan- en de marsmissies en ook alle onderdelen voor China Space Station. Die Mengzhou, dat bemanste ruimteschip, wordt de opvolger van de huidige Shenzhou. En gaat ook voor vluchten naar de Chinese Space Station. Al die zaken lijkt te leiden tot het volgende scenario. Eind 2026 al startten de testvluchten van de lange Mars 10. In 2027 brengt het vierde exemplaar van de lange Mars de maanlander voor twee astronauten naar een baan om de maan. De vijfde lange Mars 10 lanceren dan in 2028 het ruimteschip Mengzhou met drie astronauten. Het ruimteschip en de maanlander koppelen dan in een baan om de maan. En dan wordt als generale repetitie de boel eventjes uitgecheckt. En gaat de maanlander zonder crew naar beneden om een generale repetitie te doen. Anders dan bij Apollo gebruikt de lander nog een aparte rakettrap voor het afremmen in een baan om de maan. Die moeten worden afgeworpen vlak voor de landing. Dat is best een tricky moment. Dat is helemaal vergelijkbaar met het scenario wat de Russen in de jaren 60 hadden bedacht voor hun maanlanding met de grote N1 raket. Als dit allemaal goed gaat wordt in 2029 het scenario herhaald. Maar nu met twee astronauten die overstappen naar de lander en afdalen naar de maan. En de derde blijft dan aan boord van het ruimteschip rondjes draaien om de maan. Net zoals dat bij Apollo gaat. Als je dit allemaal ziet dan kan je niet anders concluderen dat het Chinese ruimtebudget enorm moet zijn. In dezelfde periode waarin dit allemaal gaat gebeuren. Als zij jaartallen noemen dan in tegenstelling tot al andere partijen. Dan bedoelen ze die jaartallen ook. Dan lijkt het wel op. Er zijn hier en daar wel uitzonderingen. Je hebt die Chinese Hubble Space Telescope. Waar al heel lang over wordt gesproken. Die in dezelfde baan als China Space Station moet komen. Die kan daar ook aan koppelen om dan heel makkelijk onderhouden te worden. Die had eigenlijk vorig jaar al moeten vliegen. Het gaat nu waarschijnlijk 2028 worden. Dus is dat ook wel zo ongeveer het meest ingewikkelde wat je kan bouwen. Een Hubble. Maar dat moet gebeuren. China Space Station moet eigenlijk twee keer zo groot worden. Er moeten er nog drie hele grote modules aan worden gekoppeld. Dan hebben ze nog een aantal maanmissies en ook een sample return. Dus dat komt allemaal boven op dit project. Een sample return van maan of cent? Van mars. Ik zie Inge Loes op veren. Ook daar is de race gaande. China wordt ruimtevaart mogelijkheid nummer één. Dat is zonder klaar. De vraag is inderdaad. Ik heb vijftien jaar geleden al eens opgeschreven ergens. Naast dat gaat het pas echt aan het werk als China. Er is bijna iets. Dus de interessante vraag wordt nu. Gaan ze er nu echt een race van maken? Ik ben een beetje bang dat ze er inderdaad een race van maken. Onder het motto. Wij zijn de eerste die weer terug zijn. En vervolgens het hele project opdoeken. Dat is net zoals met Apollo gebeurd. Dat zou wel heel zonde zijn. Dat weet ik niet. Het ding hangt er. Je moet erheen. Als je het beweest hebt dat het kan. Dat de vraag is of je dan niet terug moet naar Roboto. Er waren allerlei plannen voor een permanent bemensde basis op de Zuidpool. Intensity China trouwens. Maar ook voor de maandjaar. Als je kijkt naar wat je er al hebt en wat levert er op. Er zijn natuurlijk best. Ik had het al heel lang geleden met muskachtige ideeën. We gaan gewoon colonies bouwen. Ook Mars ombouwen tot een leefbare planeet. Nu ben ik daar een stuk minder optimistisch over dan tien jaar geleden. Het is aangetoond dat het echt niet kan. Dat gaat het niet worden. Misschien kan het over 200 jaar wel. Zoals Space Race. Je krijgt een kopie van wat er in de jaren 60 gebeurde. Dat gaat om bewijsdheid kunt. Dan kan ik me niet voorstellen dat je als land de financiële commitment wilt hebben. Om dat permanent te bemensen. Je denkt ook dat China op het moment dat zij de eerste zijn er ook mee ophouden. Die willen ook gewoon die eerste zijn of hebben die nog wel andere? Ik denk ook niet dat die permanent een colony gaan... Op de maanden lijkt dat. Volgens mij is dat in de vorige besproken. Dat er zelfs een kernreactor op de maanden gebouwd moet worden. Voor de energievoorziening. International lunar station. De maanden is nog wel in andere orde. Ik ben nog heel vlot weer thuis bij problemen. Bij Mars is dat echt gewoon... Dat is heel moeilijk. Ik heb dan toch nog een haakje naar een ander dingetje over de maan. Dat ik dat einde wilde bewaren. Maar dat past hier zo mooi. Dat is IceSpace. Dat is een Japanse private space company. Het doel van IceSpace is meer mensen in de rem te brengen. onze eigen bubbel te vergroten, dus dat we niet alleen maar op aarde wonen. En het maken van een duurzame wereld en dat willen ze doen, want ze denken ook dat er rond 2040 een permanente basis met 1000 mensen op de baan is en daar 10.000 jaarlijkse bezoekers naartoe kunnen. Ergens dat verhaal met duurzaam, weet ik niet helemaal precies. We zijn duurzaam over gedurende lange tijd op de maan, denk ik, ja, dat ben je inderdaad heel duurzaam, maar vrijwel alle andere betekenissen van het woord duurzaam, zie ik dat niet helemaal. Maar goed, die hebben dus nu in dezelfde missie als die Blue Ghost Lander die in Maart natuurlijk al geland is, ze had nog een landertje en die heet Resilience en die is net aangekomen in een baan om de maan en gelukkig zat een van onze Space Cowboys vandaag bij een congres waar wel verteld werd wat dat landertje deed, want ik kon het nergens vinden, maar goed, het idee daarachter is inderdaad dat ze willen laten zien dat het kan en ze hebben een missie waar ze willen laten zien dat ze water kunnen opsplitsen in zuurstof en waterstof voor ander gebruik, maar daarvoor hebben ze wel water van de aarde meegenomen. Ik wou zeggen dat het in een splits is, niet het moeilijke deel. Nee, dat leek maar ook allemaal goed, dat ze kunnen op die manier van meegenomen water brandstof produceren, dat is toch ook leuk. En ze willen ook een soort van telecommunicatie, datarelaycenter willen ze gebruiken om eigenlijk een eigen economie daar te starten en in juni moet dat dingetje gaan landen, dus op dit moment draait hij nog rondjes en ze hadden tien milestones en de tiende is dus inderdaad het establishen van die communicatie. Daar stond niks in over testen over dat water, dus dat is denk ik dan bonus. Er is nog wel een heel schattige iets, denk ik, want ook deze missie heeft iets aan kunst bij zich en in dit geval is de kunst een klein rood-sweets houten huisje van 12 bij 8 bij 10 cm. Maar waarom is dat, weet je dat ook? Nee, dit was gewoon een... Misschien kunnen ze dan zeggen, we hebben de eerste kolonie op ons land geplaatst. Zoiets ja, maar in de art, degenen die dat huisje heeft gemaakt, heeft dat huisje al overal opgeprobeerd te krijgen en dat is ook op redelijk, volgens mij is het huisje ook op ISS geweest, dus met de zweetse astronauten is er mee geweest naar ISS, dus die heeft overal op allerlei exotische locaties een huisje en nu staat er strakjes een huisje op de maan. Iemand die heel volhardend is voor het fotoboek. Ik moet wel zeggen, ik sta erom bekend in de podcast, ik geloof niet echt dat dit allemaal heel erg gaat werken, zeg maar. Ik kan me wel voorstellen dat uiteindelijk die infrastructuur om de maand, zeker voor wetenschappelijke doeleinden, dat je daar gewoon relay, gewoon publiek beschikbare, voor iedereen bruikbare relaystations, GPS misschien, weet je dat, dat kan wel in de toekomst natuurlijk heel nuttig zijn. Dat je niet meer voor je eigen datacommunicatie hoeft te zorgen. Ja, natuurlijk. Dat doe ik heel stuk simpeler. Dat is het model dat ik geloof. Maar die 10.000 mensen per jaar op de maand, dat lijkt het of wat? Nee, ik verstaat dat ook nog niet zo. Ik kan het nog redden op mijn 70ste. Wie weet. We staan al over de 100 jaar, over 30 jaar op Mars. Dat is waar. Maar ik denk nu toch serieus dat de boer in de verselling komt. Ja, je had het bijna de constante van NASA kunnen gaan noemen. Ja, precies. Oké, mag ik? Ja. Ik had een nieuwtje over een NASA spacecraft. En dan moet ik even worstelen met de uitspraak. Psyche. Psyche. Psyche. The P is silent. Nee, dat is de P is silent. Psyche. En dat is een NASA satelliet die zo'n tijdje onderweg, ongeveer anderhalf jaar onderweg naar een astroïde, een planetoid. Ja, planetoid, dat zeggen wij. Planetoid en metaalhouden de planetoid, als ik goed begrijp. Ja, wat we denken is dat dat de kern is geweest van een protoplanet. Dus wat je krijgt, als je planeten groot genoeg zijn en ze worden verhit, want je hebt radioactief verval in het centrum, in de binnenste, van buiten wordt het verhit door botsingen en zo. En op een gegeven moment als die groot genoeg is, krijg je, als die warm genoeg wordt, krijg je differentiatie. Dat betekent dat je zware metalen naar de kern zakken, hebben we ook in de aarde, en dan komen daar een mantel en een korst bovenop. Maar wat we ook zien is dat protoplaneten die al wel dat stadium hebben bereikt, niet allemaal een planeet worden, maar ook gewoon weer kapot botsen. En wat we denken is dat, want het is de missie psyche die naar de astroïde, of planetoïde psyche gaat. Omgeveer gewikkeld houden. Ja, daarom. Maar dat die astroïde, denken we dus dat dat de kern is van een protoplanet en dat is ook een van de redenen waarom deze... Waarom die interessant is. Ja, waarom die interessant is. Nou, het slechte nieuws is, hij heeft een motorprobleem. Ja, of dat een echt, of dat een blijvend slecht nieuws is, dat is nog even de vraag. Maar dit is een, zo'n, hij gaat niet één in één keer. Hij wordt eerst als het ware een stukje voorbij de maan van Mars geslingerd, komt dan terug langs Mars en krijgt dan een swing van flyby van Mars om uiteindelijk bij psyche te komen. Hij gebruikt daarvoor een viertal elektrische motoren, hoe heet het ook weer, plasma motoren. Oorspronkelijk trouwens ook hier weer een soffjetontwerp, maar dat even te zeggen. Oeps. Nee, dat is goed. Die plasma trustas die die heeft, en dat levert heel weinig stuwkracht. Het is met zijn vieren volgens mij één newton, dus ja, daar kun je net 100 gram mee optillen. Weet je, dat is best wel weinig stuwkracht, alleen ja, je kunt heel lang die kracht uit oefenen, weet je. Dus dat raakt toch heel effectief als je de tijd hebt om een baanverandering te creëren. Alleen ze hadden gezien dat de druk in de leiding, die xenon, dat is ook xenongas, die ioniseer je en dat op hoge snelheid, met een via elektrische veld versnel je dat eigenlijk de motor uit. Het gaat veel harder dan normale brandstof, het is weinig, maar het gaat wel hard, dus het is heel efficiënt. Alleen de druk in de leiding was teruggevallen met een derde, en dat is natuurlijk wel spannend, dan ga je denken, zit er een lek in, weet je, dat zou een mogelijke oorzaak kunnen zijn. Dus ze hebben de hele boel stop gezet en ze zijn nu aan het onderzoeken wat de oorzaak kan zijn. De meest waarschijnlijke backup scenario wordt gewoon overschakelen naar de backup leiding, weet je. Want ja, daar zijn dan meestal van alles heb je wel twee, dus ze hebben een alternatieve leiding. Alleen dan wil je wel zeker weten dat dat dus echt het probleem is voor dat ze dat gaan doen. En daar hebben ze ongeveer tot half juni voor, want tot half juni kunnen ze hem laten koosten in de baan waarin hij nu zit. En is het niet zo'n probleem, kun je nog... Maar ja, half juni moet erbij gestuurd. Ja, dan moet je er anders aan, anders kun je niet meer op de plek komen waar je wil wezen. Het ding kan meestal nog een beetje harder of zachter, er zit altijd wel wat buffer in, weet je. Maar op een gegeven moment moet hij wel weer gaan duwen, want anders kom je niet bij Mars voor die flyby. Het is wel een beetje spannend, maar nog niet zo heel eng, maar het is wel iets wat we natuurlijk in de gaten moeten houden. Overigens, de aankomst is er van 2029, dus dat duurt nog wel even. Maar de komende maand wordt dus nog wel even iets om dit in de gaten te houden, want hij moet half juni wel weer aan. Dus dat de update, psyche. Yes. Ja, ik heb nog een beetje goed nieuws, gelukkig. Daar hebben we ook boef aan. Ja, ja, precies. Ik heb nog echt nieuws zo meteen. Oh jee. ESA heeft een wetenschappelijke satelliet gelanceerd, Biomass. Dat is op 29 april gebeurd vanaf Guyana Space Center. Een VKC-raket heeft het ding omhoog gebracht en ik zat de lancering te volgen. En ik kreeg een beetje deze vu, want je hebt zo'n mooi grafiekje, wat er bij veel lanceringen wordt getoond. Tijd tegenover hoogte. En daar staat dan in het groen netjes zo'n kringeltje voorgedrukt. En Vega begon daarvan af te wijken. Die bleef er al door onder zitten. Dus ik had zin van, wie gaat er wat zeggen? Maar niemand zei wat. Gelukkig, eerste trap wordt afgeworpen. De AVM upper stage corrigeert de hele boel en komt keurig in zijn baan terecht. Maar dan hoor je het vluchtleideringcentrum zeggen, trajectoire nominale. En dan denk ik van, nominale? Niks ervan. En niemand heeft er iets over gezegd. Ik kan me nog aan Ariana V herinneren die totaal een andere kant op vloog dan ook transheergasten verwachten. Want die vloog recht over ze heen in plaats van dat hij een mooie bocht nam. En ook daar werd helemaal niets van gezegd op het moment dat het misging. Dus goed, underperformance van de eerste trap. Vega heeft natuurlijk een klein beetje slechte reputatie. Dit is het tweede type. Er zijn er vier van gelanceerd met deze meegerekening, waarvan er één mislukt is. Van het eerste type zijn er 22 gelanceerd, waarvan er twee misgingen. Het is een beetje lastig. Niet te min. Maar je hebt geen indicaties of er nou iets aan de hand was. Hebben ze niet achteraf nog iets? Nee, er is helemaal geen mededeling over gedaan. Wat ik wondelijk vind, want het hele publiek heeft kunnen zien dat die twee grafiekjes niet netjes over elkaar liggen. Misschien klopt het nominale grafiekje niet. Het zou ook zo maar kunnen. Maar het kan inderdaad gewoon zijn dat die underperformen en dat de tweede trap dat kom precies. Ja, precies. Dan werkt dat systeem heel goed. Dit ding zit in een polaire baan op 660 kilometer hoogte en gaat de bossen van deze planeet helemaal in kaart brengen. Hij gaat vooral kijken naar wat de rol van bossen in de koolstofcyclus op aarde is. Om betere conclusies te kunnen trekken over het voorkomen van CO2, ontbossing en het effect van menselijke activiteiten is belangrijk om te weten hoeveel boommateriaal biomest er eigenlijk is. Het gaat dus doen met een geavanceerd radarsysteem. Een hele lange golflengte dacht ik toch? Hij mag ook niet overal aan. O ja, dat ook nog. Nee, hij mag niet overal aan. Boven de Amerika mag hij sowieso niet aan. En volgens mij was er nog ergens iets omdat dat intervereert met golflengtes die defensie gebruikt. Dat is nog voor dikker, dus dan krijgen we nog niet een compleet... Afrika, dat klopt. Maar goed, dat zijn op zich bossen die redelijk gemonitord zijn volgens mij. Dus de dingen die we nu slecht monitoren kunnen we dus wel goed bekijken. De truck zit volgens mij in regenwoud, omdat je wel van dit soort instrumenten al hebt, maar die kunnen niet zo diep penetreren in die groene laag. De bossen zijn relatief klein in de zin van niet hoog. De oerwouden zijn veel hoger, dus je kunt wel de bovenkant van de canopy van die bomen allemaal wel zien, maar niet wat er onder allemaal is. Dat is wel dit ding dan, doordat hij een langere golf heeft wel moeten doen, maar inderdaad vinden de militairen niet zo heel leuk. Nee, dat is niet zo lastig. Maar goed, dat is dus ook in het gedeelte waar de militairen het niet zo leuk vinden, is het misschien dus ook meer dan nodig. Is het ook? Ja, precies. Het is vooral op de evenaar, denk ik. Het is een beetje te vergelijken met het maken van een CT-scan. Je moet inderdaad iedere keer net onder een andere hoek naar een bepaald fragmentje van de aarde kijken. Uiteindelijk moet dat dan, een missie gaat zo'n 5 jaar duren, om een compleet 3D-beeld van de bossen te maken. Nou, daar is een hele grote antenne voor nodig, die inderdaad helemaal als een paraplu opgevouwen zat tijdens de lansering. Deze ochtend, 7 april kwam het nieuws en ook het filmpje, dat ding uitstekend is uitgeklapt. Dus die hurdel is genomen. Was dat ook de spannendste, de laatste? Ja, het was eerst het armtje uitklappen, daar zat de paraplu op, dan het paraplu nog uitklappen, maar het is allemaal perfect verlopen, dus hij kan van start. Nou, gaan we het even aan. Oké. Jij nog een? Ik ben wel door mijn deprimerende nieuws, denk ik. Ik heb er ook nog een, maar die is ook niet zo heel vrolijk, eerlijk gezegd, want dat is een lansering, een raket, ik had u nog een raket beloofd luisteraar. Firefly, die is vorige week dinsdag Firefly Alpha, Firefly kennen we, want dat is een van die maandlanders ook, dus op zichzelf een bedrijf dat echt wel wat kan. Zijn ook een van de raketbedrijven die toch wel een beetje nog, waarvan het een beetje de vraag is, gaan ze nou boven drijven of niet? Je ziet, er waren natuurlijk oorspronkelijk best veel van die private initiatieven, weet je wel, een aantal daarvan zijn al verdwenen of hebben een bakkend verzet naar andere activiteiten, maar degene die SpaceX uiteraard, maar ook Rocket Lab met Electron, die hebben duidelijk hun positie gevonden, waarbij daartussen nog een gat zit, dat is eigenlijk hetzelfde gat als waar Vega in zit, dus voor de gemiddelde middensegment satelliet, zeg maar, daar is nog niet echt een heel duidelijke kandidaat en dat zou Firefly Alpha kunnen zijn, alleen net een beetje als bij Vega, hij doet dit niet zo goed, dus volgens mij is hij vijf keer gelanceerd waarvan hij maar twee keer succesvol was, dus dat is natuurlijk niet echt een succesrate nog waar je op kan bouwen. En ook de laatste van afgelopen dinsdag, vorige week dinsdag, is niet goed gegaan en was wel een interessante mislukking, hij heeft overigens wel in de ruimte terechtgekomen, hij heeft 320 kilometer bereikt, maar niet orbitalen snelheid, dus daarna weer gewoon teruggevallen. Plons. Plons in de Pacific, maar wat er waarschijnlijk gebeurd is, althans waar het op lijkt, is dat de eerste trap heeft het goed gedaan en vervolgens is er iets gebeurd bij de separatie van de eerste en tweede trap, dus of er is iets gesprongen of ontploft, er was ook duidelijk een wolk te zien op dat moment die je normaal niet hoort te zien. Het zag er gek uit. En daarna heeft de tweede trap het gedaan, alleen je zag op de beelden dat er iets miste, want daar zou eigenlijk de neuskegel van de tweede trap, de straalpijp, die zou zichtbaar moeten zijn, maar die was er niet, dus straalpijp als weg. En z'n andere vraag is, doet hij het dan? Ja, op zichzelf wel, want zo'n straalpijp is een soort, hoe noem je dat, een oude klas, weet je niet, een zandloper, dank u. Ik kom niet op het woord komen. Een zandlopermodel waarbij het eerste stuk, zeg maar, wordt het nauwer en dan is de bedoeling dat de snelheid oploopt tot de geluidssnelheid, om het zo maar te zeggen, en daarna krijg je de expansie en dan moet dit een 5-6 cw-achtige mag worden. En als die straalpijp weg is, dan heb je die expansie niet meer, maar je komt natuurlijk nog wel op hoog snelheid gas uit, alleen veel minder hard dan de bedoeling. Dus dat verklaart wel dat je dan uiteindelijk niet de snelheid raakt, maar dat die motor nog keurig blijft branden, want hij deed het, je kon hem op de filmpjes zien branden. Wat er nou gebeurd is, is onduidelijk, dus het is niet duidelijk wat er gebeurd is. Er zat een satelliet op van Lockheed Martin, dat was echt een soort testbed, een soort bus, weet je, noem je dat, waar we later die kunnen kopen aan klanten. Stondartmodule. Ja, stondartmodule. Dus dat ze die kwijt zijn, dat is natuurlijk zuur, maar niet echt heel vervelend. Maar ze hebben wel werk te doen, want ze zitten een beetje in no-mental land, weet je al, wordt dit nou een succesvolle raket, of gaan zij ook richting de schroothoop? Wat jammer zou zijn, want ze hebben wel een niche waar een business model op zit. Ze ontwikkelen al een wat zwaardere versie van de raket, dus hier en daar ging de stem al op. Misschien laten ze hem gewoon zitten en richten ze gelijk de pijlen op het nieuwe model en kunnen ze op zo'n manier alsnog overleven. Ja, dat zou kunnen, maar ze hebben nog andere activiteiten natuurlijk ook, waar ze zijn hier meteen, maar goed, het zou inderdaad toch zonder zijn. Het is overigens wel eerder gebeurd dat de straalpijp van de tweede trap door de eerste trap werd beschadigd, las ik, namelijk bij SpaceX Falcon 1 heeft dat een keer meegemaakt, omdat die nog stuurkracht had, terwijl die eigenlijk uit had moeten zijn, en toen is die tegen, is een tweede trap aangevlogen. Dat is vrij simpel op de los, maar gewoon iets langer de tijd nemen, zeg maar. En bij de enige Noord-Koreaanse lancering van de afgelopen jaren is het ook gebeurd, maar daar was de verdenking dat de Noord-Koreaan het bewust hebben gedaan, omdat ze het risico niet liet lopen dat die trap door een derde partij zou worden opgevist en dat ze onderzoek gedeelte aan de technologie aan. Die heeft overigens wel gewoon zijn baan om de enige succesvolle lancering van Noord-Korea in de afgelopen jaren, maar het is dus niet helemaal onderkend terrein, maar het is wel iets wat je niet wilt. Dus we wachten af hoe dat verder gaat en wat het nieuws is. Hebben we nog iets? Ja, ik heb nog wel een klein onderwerp, het is een beetje luchtfietserij eigenlijk, van de Russen natuurlijk, die, het is al een paar keer ter spraak gekomen, heftig gebruik willen gaan maken van ionemotoren en ze hebben het oog laten vallen op het ontwerp van een ruimtesleper. Leuk concept natuurlijk, iets wat spullen van een lage aardbaan naar een hoge aardbaan kan brengen, naar een ruimtstation toe of whatever. Eigenlijk al een heel oud idee, in de jaren 80 heeft RKK Energia een bemannde Mars missie het scenario daarvoor uitgewerkt, zouden met twee grote schepen tegelijk, alle twee bemannd naar de Mars vliegen, helemaal elektrisch. Nou, dat ontwerp, dat idee daarvoor is nu toegepast op een stukje hardware die ze voor ISS hadden ontworpen, dat zou een powerplatform worden, is daar uiteindelijk noodop terecht gekomen. Dat ding is omgebouwd tot een module die nu de kern zou moeten vormen van het nieuwe ruimtesation ROS, de opvolger, de Russische opvolger van ISS. Wat er ook nooit gaat komen. Wat er ook nooit gaat komen. Nou ja, het ding zou 10 ton moeten wegen, 8 ionemotoren ook weer op xenon en helemaal van energie voorzien door grote zonnepanelen die daar dan op zouden worden aangebracht. En waar willen ze dan heen? Naar ROS. De gedachte was dan om een hele simpele vrachtcontainer op het verjuist te lanceren. Deze sleper vliegt daar naartoe, pakt een beet, maakt hem vast aan het ruimtesation. Spullen worden eruit gehaald, afval wordt er ingestopt en de sleper maakt hem weer los, vliegt naar een lage aardbaan en laat hem daar los en dan wordt het alweer ingewikkeld. De kleine stuurraketjes aan boord van die container moeten de boel de atmosfeer in laten afdalen. Klinkt als een oplossing voor een probleem wat je niet hebt. Nee, precies. Want dat station gaat er hoogstwaarschijnlijk niet komen. Om het even te schetsen, het budget van ROS-Cosmos bedraagt voor de periode 2025-2027 rond 10 miljard euro. Op dit ogenblik heeft NASA dit jaar nog 24 miljard euro en ESA 7,7 miljard euro. In diezelfde periode dat ze dit zouden willen doen, ROS bouwen, moesten er ook nog twee Luna-maansondes, de Venera Dei, het opzetten van constellaties en het operationeel maken van de Angara-raket moeten plaatsvinden. Ik wou net zeggen, daar zitten we toch ook al een tijdje op te wachten, de vervanger van de Soyuz-raket. In de naam van de proton, de Angara proton inderdaad vervangen. Ja, dus dat gaat hem niet horen. Ik denk ook niet, zeker niet onder de omstandigheden van de hobby's van Poetin op dit ogenblik. Maar toch, want je hebt hetzelfde soort sentiment als ik hier in heb. Ik geloof het niet, maar tegelijkertijd die ionemotoren die we net al hadden, die konden je bijvoorbeeld komen, de Hall-trusters, die zijn dus al gewoon uit begin jaren zeventig Sovjet-makelij. Ook dat is weer zo'n technologie die toch uit de gloriteit van de Sovjet-uni komt, van de ruimtevaart van de groep. Zeker voor lange vluchten, of het nou met of zonder astronauten is, is dit gewoon slim. Je hebt weinig stuurkracht en je gaat niet zo hard, maar je kan wel heel lang zo'n motor branden en dan wordt het interessant. Dus misschien dat daar nog een gunstige toepassing van wordt gevonden. Melancholie is het goede woord. Zoiets. Nou, als we geen andere nieuwtjes hebben dan zullen we de luisteraar met die emotie moeten achterlaten voor je. Ja, het is niet anders. Het is niet anders. Volgende week, over twee weken gaan we verder, hopelijk met betere nieuws over het NASA budget, want dat is nog steeds best mogelijk natuurlijk. Maar voor het moment sluiten we af, ik dank Inge Loes. Dank je wel. Ik dank Luuk. Graag gedaan. Mijn naam is Michel en tot de volgende keer.