Successen en missers op de maan

Dit is een BNR Podcast. Welkom bij Space Cowboys. Dit is aflevering 168. We nemen op op 12 maart 2025. En de Space Cowboys zijn vandaag. Nadine Duursma, welkom terug. Hallo. Filip Schoonjans. Hallo, goedemiddag. En mijn naam is Luc van den Abeelen. Zonder overdrijving kunnen we zeggen dat er de laatste weken heel veel is gebeurd op het gebied van ruimtevaart en alles wat er buiten de atmosfeer plaatsvindt. Nadine, wat is jouw hoofdonderwerp? Mijn hoofdonderwerp is dat er twee maanlandingen waren afgelopen week, waarvan eentje succesvol. Ja, en de ander helaas wat minder. We horen er straks alles over. Filip, wat is jouw beste nieuwtje? Meestal worden we hier gevraagd naar wat is je leukste nieuwtje. Ja, die bewaar ik natuurlijk voor het laatst. Er is tegenwoordig op het internet een prachtige trend van de unboxing video's. Ik heb een verhaal over een van mijn favoriete unboxing video's. Oké, nou, je weet de spanning goed op te bouwen. Zeker, dat hoort het ook. Ik heb als belangrijkste nieuwtje dat er iemand met een beperking door ESA is geselecteerd als astronaut. En die heeft een reis naar het ISS in het vizier. Oké, nou, leuke onderwerpen allemaal. Nadine, aan jou de opening vandaag. Ja, hartstikke leuk. Nou, er zijn dus afgelopen week twee missies naar de maan aangekomen. De eerste, dat is de Blue Ghost van Flyerfly Aerospace. En die is op 2 maart succesvol geland. En de ander, dat is de Athena van Intuitive Machines. Die is op 6 maart aangekomen. Die was samen met de Japans HQ-TOR van E-Space in de zelfsvlucht. En die is helaas niet succesvol geland. Die is op zijn zijkant beland tijdens de landing. O heren, was dat niet het eerste keer ook? Dat was het eerste keer ook inderdaad. Een jaar terug toen hadden ze de Odysseusrover. Die is ook niet goed geland. En nu is dat al de tweede keer helaas. En dat is natuurlijk heel erg jammer. Maar ja, het is wel gewoon een hele mooie missie allebei. En ja, daar kan ik ook wel wat meer over vertellen. Nou, ga je gaan. Ja, dus beide zijn onderdeel van de NASA Commercial Lunar Pellot Succes Programma. En dat is een programma waarbij NASA dus aan commerciële bedrijven vraagt... of ze maandlanders willen ontwikkelen om kosten te besparen. Maar ook zodat ze zelf kunnen focussen op bemanne missies naar de maan. En in het verleden zijn er al twee pogingen gedaan. Eens door Astrobotics Technologies en de ander door Intuitive Machines. Allerbij niet succesvol. Bij Astrobotics waren mensen ook heel blij over, heb ik begrepen. Heel blij? Ja, er zat as aan boord van een aantal rijke mensen die wilden uitgestrooid worden over de maan. En er waren een aantal groepen in Amerika, vooral de Navajo-Indianen... die vonden dat de maan daarmee ontheiligd zou worden. En er was een grote rel over. Die wilden eigenlijk die lancering tegenhouden, maar dat ging uiteindelijk toch. Maar hij kwam niet aan, dus het probleem was zelfs ongelofelijk. Ja, dat is dan inderdaad snel opgelost. Opgesloten, dat hebben we dan. Ja, precies. Ja, deze keer zat er... Wat was het ook weer? Er zat een maanstof in de navigatielezers beland. En daardoor kon het niet meer goed navigeren. En daarom is hij dus niet geland op de zuidpool van de maan. Oh, oké. Ja, heel jammer. Maar ze hadden ook wel een lastige locatie gekozen dan Firefly. Want de maan heeft heel veel kraters en je hebt ook hele grote schaduwen van de zon... omdat je zo zuidelijk zit. Dus het maakt veel lastiger om te landen op de zuidpool ten opzicht van Firefly. Ja, het licht komt van de zijkant. Je krijgt heel lange schaduwen. We hebben de auto ook getest met Maanrover. Toen hij nog bij ESA zat. En dat ding had ook allerlei software aan boord om obstakels te detecteren. En hij werd op een gegeven moment ook bang van zijn eigen schaduwen. Dan dacht hij dat het de rots was en hij wilde die niet meer rijden. We hebben gezien dat dat echt ook moeilijk is. Ja, dat is echt heel lastig inderdaad. Dus Firefly was gewoon iets boven de Eefenaar geland. Veel makkelijker. Maar daar ontweeg ze de zuidpool dan weer interessanter. Want daar ligt heel veel waterijsdenksten. Ja, en het is ook waarna ze de maanbasis plent tot op heide. Ik vind het niet zo gek trouwens. Als je voor het eerst zo'n maanlanding doet, dat je dan eerst een iets makkelijker locatie kiest. De Apollo Missies waren natuurlijk ook allemaal rond de Eefenaar. En die Firefly-landing was echt leuk. Ik heb het live zitten volgen. Je had prachtige grafiekjes, je zag precies waar die was en op welke hoogte. Ja, het waren hele mooie beelden met al die craters en dat hij er dan zo overheen vliegt. Maar dan die foto op het laatst was toch wel te doorstellen. En dat hij zo op zijn kant lag en dat je die pootjes zo in de lucht zag. Ja, dat is dan toch weer een beetje zielig. Wat dat betreft ook wel een enorm contrast tussen hoe de twee bedrijven PR bedrijven. Want met de Intuitive Machines, de podcast hield eigenlijk gewoon... Of de verbinding hield op. De presentatie was ineens afgelopen en vervolgens een halve dag geen nieuws. Er was allerlei verwarring van ja, hij lijkt wel gelampt te zijn, maar de motor loopt nog. En dat vond ik dan zo gek, want waarschijnlijk hadden ze die foto gewoon al. En dat je best wel snel kon concruten, als hij ligt op zijn kant. Het punt was volgens mij wel dat ze inderdaad zeiden... Er gaat nu de voorrang in de verbinding naar de data die allemaal voor die landing zelf nodig is. En pas later komen we met foto's en dat soort zaken. En ze hebben ook nog geprobeerd om een paar experimenten aan de paraat te krijgen. Er zaten best wel leuke dingen in ook. Er zat een bor in die dan een meter zou boren naar waterijssel zoeken. En er zat ook een hopper in die dan een nieuwe techniek van voortsturing zou testen. En nog een klein rovertje. Die is dan gewoon aan de zijkant geparkeerd gebleven van Drempte Vaartuig. Die is natuurlijk niet uitgezet kunnen worden. Maar die heeft nog wel zijn camera gebruikt om nog twee plaatjes door te sturen. Ja, dat klopt. En er was ook een Nokia-netwerk. Dan wilde ze 4G testen op de maan. Die is wel uitlijndig van de maan naar de aarde gegaan. Maar er is dus niet een communicatie tussen die rovers wat nog getest is. Nee, dat moet inderdaad onblijken. De helft wel getest, de andere helft niet. Ik zag vanmiddag inderdaad nog een paar foto's opduiken. Van het ruimtescheepje wat inderdaad net te ontzijfelen is in een krater. Gemaakt door de Lunar Reconnaissance Orbiter. Dat ligt inderdaad net in een kratertje. Met een pixel zie je nog dat de zon reflecteert. Dat was ook niet heel erg veel. Dat was sowieso niet zo'n heel succesvolle lancering. Want er zat ook de Odin in van Astroforge. Die zou dan om de planetoide orbiten. En dan kijken of er Platinum te halen valt. Die is dus ook communicatie verloren. Daarnaast zat er ook de NASA Trailblazer in. Dat is een probe die dan om de maan zou draaien. En waterijs in de krater zou detecteren. En daarvan is ook de communicatie verloren. Dus ik word van alle drie vaartuigen die in die lancering zaten. Allemaal geen succes. Nou, het was super jammer. Ik begrijp trouwens wel iets van die prioriteit. Dat de data prioriteit krijgt. Want ik neem aan dat als je op z'n kant ligt... dat de zonnepanelen dan niet op de juiste manier aan de zon kijken. Dus zolang je nog batterijen hebt... zoveel mogelijk data naar de aarde sturen. Dat heeft voer opgegeven. Dat is natuurlijk de stroom op. Hij heeft een 13 uur gedaan. Sterker nog, als ik het goed heb... had maar één zonnepaneel en precies die kant van het ruimtevaartuig lag... helemaal in de schaduw. Ook dat zat nog eens een keertje tegen. Als die nou de andere kant op was gerold... dan hadden we nog een wat langere missie gehad. Nou ja, het is wel een dingetje voor intuitive machines natuurlijk. Want in principe hebben zij nog één lander van ditzelfde ontwerp... opgelijst staan. Ja, inderdaad. Maar het moet wel wat aan hun navigatietekniek doen, denk ik. Dat lijkt me een heel goed idee. Nu is er een fout, omdat er stof zat in de lasers. Maar dan zou je toch ook wel iets hebben... een soort van backup-systeem. Maar er is natuurlijk een regel. Als je hetzelfde doet, moet je niet verrast zijn... dat je ook hetzelfde resultaat hebt. Of ze nou drie keer op dezelfde manier... dat is natuurlijk wel zeer de vraag. Maar NASA had, ik geloof, veertien missies gecontracteerd... in het CLPS-programma. En we zijn er nu met een aantal onderweg... en er was altijd al het idee dat ze niet alle veertien gaan slagen. Als we een paar slagen, dan hebben we wel een dikke pret. Dat is ook de idee van NASA. Een soort van backup en dan kiezen we gewoon de beste. En dat gaat toch dus vrij goed. Als je de manier de lancering van intuitive machines moet uitvoeren... dat kun je wel afvragen. Drie keer scheepsrecht. Dat is dan ook zo. Oké, Filip, jouw eerste onderwerp. Ik hou natuurlijk van Mars. Want mijn laatste project als ESA-projectmanager... was inderdaad Mars & Return. Vandaag gebeurt er weer wat op Mars. Want Hera vliegt langs Mars. Hera is het ESA-ruimtschip... dat gaat kijken naar de astrowiden Didymos en Dimorphos. Een daarvan dat NASA met het DART-programma... een knal tegengegeven heeft. En de hoop dat die in een klein beetje van baan verandert... zodat die de aarde zal missen. Nou was dit niet per se gevaar, maar ze wilden testen... of je op die manier iets van de aarde zou kunnen raken. En net als die in Sozons allemaal zou kunnen doden. Of je die dan voldoende richting verandering kunt geven. Die Hera van ESA gaat daarnaar kijken. Maar zoals bijna al die zonders die ver weg gaan... die hebben onderweg ergens wel een of andere flyby... dat ze een sweep meekrijgen van het zwarte krachtsveld... van een of andere planeet. En dan gebruik je ook bijna altijd alle instrumenten. Dat zegt, dan zetten we die wel even aan. De leukste daarvan heb ik je al eerder over verteld. Dat was bij Jus, die naar Jupiter ging. En dan ondertussen langs de aarde vloog... nadat hij langs Venus was geweest. En die ging die even die apparatuur aanzetten... om te kijken of Jus, of die Jupiter-manen, of die leefbaar waren. En dan gingen ze testen op de aarde. En dat was leefbaar, dus dat was echt een geweldige conclusie. Dus nu hebben ze dat weer gedaan met Hera. Die gaat langs Mars vliegen. Langs de twee manen van Mars, Deimos en Phobos. En komt dan ook best dichtbij, tot een paar honderd kilometer. Vliegt hij wel met 30.000 kilometer per uur langs. Dus dat gaat heel snel. En daarna vliegt hij door. En het leuke daarvan is, dat gebeurt vandaag. Maar om dat te kunnen meten, moesten ze die zonde zo richten... dat de grote antenne die veel data naar de aarde kan sturen... niet meer naar de aarde kijkt. Dus we kunnen niet in realtime meemaken. Wel, realtime vanaf Mars is het 20.000 kilometer later. Het is niet echt helemaal realtime. Maar die data komen morgen om 11.50, Central European Time. Dan worden die data als semi-live gepubliceerd. Dus 13 maart. Spannend. En dan is er ook een groot event... waarbij de auteur van het boek De Martian bij is. En daar wordt lekker opgeklopt. En dat is natuurlijk leuk om dat eventjes te gaan volgen morgen. Ook al is het dan een dag later. Dan kan ik zeggen, hoe erg is dat eigenlijk niet. Maar we willen nu heel graag weten... hoe de achterkant in dit geval, ik geloof, demorfos is. De achterkant daarvan, want die is net als de maan bij de aarde... tidal locked. Dus die staat altijd met dezelfde kant richting Mars. En we willen dan beelden van de achterkant... en dat is ter voorbereiding van een missie van de Japanners. Die heet MMX, of Martian Moons Exploration Mission. En die gaat dimos en fobos bemeten volgend jaar. En nu worden er alvast wat snelle beelden gemaakt... door dat ding wat er gewoon toevallig, toch? In de buurt is. Ik ben benieuwd vanmorgen. Foto's maken met 30.000 km per uur, dat red ik niet met mijn mobieltje. Verwachten we daar inderdaad hartscherpe beelden van? Er zijn drie instrumenten die ze aanzetten. Dus één inderdaad voor zwart-wit beelden, één infrarood camera... en nog een camera in nabijzichtbaar licht, maar ook anderlei kleuren. De één is zwart-wit, die ook gebruikt wordt om straks vast te stellen... dat ze die instrumenten ook echt gevonden hebben. Maar dat is echt een gigakelijn dingetje. En dan is dimos eigenlijk wel best wel groot. Die is 12,4 km breed en dimorfels maar 150 meter. Dus die moet je sowieso al eerst vinden. Dus ik denk dat voor dimos dat best wel een mooie beeld zou kunnen opleveren. Maar ja, met welke sluitertijd? Dat weet ik ook niet, als je met zo'n rotgang langs raast. Dat is wel heel snel, ja. Nou, we gaan het zien op 13 maart. Hartstikke goed. Oke, dan gaan we naar ESA. Die heeft in 2020 een nieuwe lichting astronauten geselecteerd... die in principe allemaal naar het internationale ruimtestation moeten gaan vliegen. Het opvallende is dat ze daar ook in die partij 12 reserveastronauten hebben opgenomen... waaronder iemand met een lichamelijke beperking. Dat is een Brit, John McFaul. En die is onlangs medisch goedgekeurd voor een missie naar ISS. Nou, dat is best opvallend. Daar is nog nooit iemand met een handicap de ruimte in gegaan... of heeft het tot astronauten geschopt. Toen hij 19 jaar was, deze John McFaul... is hij bij een ongeluk zijn rechterbeen verloren... en gebruikt daarvoor een prothese. Dat functioneert allemaal prima. Maar ja, dan gaan we dus nu voor het eerst meemaken... dat een dergelijke iemand de ruimte gaat bezoeken en astronaut gaat zijn. Iets wat ik me dan direct afvraag is... Hij heeft allerlei tests ondergaan om te kijken of hij medisch goed genoeg is... en of hij noodprocedures kan doorlopen. En daar vraag ik me dan inderdaad het een en ander af. Met twee benen is het denk ik veel makkelijker manoeuvreren... aan de binnenkant van het ruimtstation. Vooral in een noodsituatie. Deze man heeft maar één been. Heeft dat geen invloed? Nee, dat is niet het. Ik zou denken dat dit heel erg goed zou kunnen. En ook Samantha Christopherette, die Italiaanse astronaut... die dat verklaart, eigenlijk in de ruimte zijn we allemaal gehandicapt. Want het menselijk lichaam is totaal niet gemaakt... om in de ruimte in gewichtloze toestand te functioneren. Dus John McFaul functioneert net zo slecht als wij allemaal. Je hoeft ook niet zoveel te doen met je benen. Want al die astronauten die je doen... hebben meestal een arme om langs de handrails zichzelf een zet te geven. En dan aan de overkant van waar ze willen zijn. Althans na een paar dagen als ze een beetje groevend worden in dat rondzweven... dan remmen ze zich wel weer af. En hebben ze ook uitgekend welke handrails ze dan moeten hebben... dat ze niet aan de bekabeling van een laptop afremmen. En daar heb je denk ik benen eigenlijk niet voor nodig. En misschien om ergens onder te klemmen. Als je iets een ingebukkelde taak moet uitvoeren... en waar je bij je kracht moet zetten... maar dat kan daar waarschijnlijk ook wel met zijn prothese. Ze hebben natuurlijk wel iemand uitgekozen met een handicap... waarmee dat ook echt zou kunnen gaan. Die met een van de ingewikkelde chronische ziekten... als eerste experiment de ruimte insturen. Ik ben er heel benieuwd. En dat is natuurlijk ook een inclusiviteitsdingetje. Zo met dit drum zou je je ogenblikkelijk korte metten meemaken. Ik denk ook dat het niet zozeer het verplaatsensprobleem is. Maar dan vraag ik mij sommige dingen af. Bijvoorbeeld dat die oefenmachines om je conditie dan in stand te houden... die zijn dan toch vaak gemaakt voor mensen met twee benen. En ook de trainingen als ze op expeditie gaan... of als ze in dat grote zwembad gaan trainen. Dat lijkt me dan dat dat meer aanpassingen voor mij is dan... De loopband is een vraag. Maar hij was ook atleet. Hij heeft hard gelopen met z'n blade. En misschien doet hij dat op die manier uit. Dat weet ik niet. Ik vind het wel een mooie initiatief. Het is heel spannend. Hij is wel goedgekeurd, maar heeft nog geen vlucht toegewezen gekregen. Waarschijnlijk gaat hij terechtkomen op een van de wat kortere missies naar ISS. Aangezien ESA heeft gezegd... al die vijf nieuwe professionele career-astronauten die we hebben geselecteerd... die moeten allemaal een lange vlucht op ISS krijgen. Van een half jaar? We hebben ook niet zo veel tijd meer aan boord van ISS. Waarschijnlijk gaat hij een plekje krijgen op een van de Axiomissies. Zo is er al een zweet tijdens Axiom 3 omhoog gegaan. En deze lente moet een astronaut uit Polen hetzelfde doen. En McFaul's naam is wel eerder genoemd. Ik moet zeggen dat ik dat pas gisteren ontdekte. Er zou een All UK, een geheel Britse, Axiomissie op de planning staan. En voormalig ESA-astronaat Tim Peek zou daarvan de commandant worden. Dan McFaul en nog twee andere Britten. Dus dat zou ook uit PR-overweging weer een leuk dingetje zijn. Maar dan moeten we nog even afwachten wanneer dat precies een beslag gaat krijgen. En is het wel zeker dat al die reserveastronauten ooit de lucht in gaan? Daar is geen uitspraak over gedaan. Nou ja, dat lijkt mij een uitdaging. We zijn toch reserveastronauten? Ja, en ze blijven ook allemaal werknemers van de organisatie waar ze voor werken. Ja, het zijn parkheim-astronauten. Het is alleen die vijf of zestien zijn ESA-staff geworden. Maar die anderen totaal niet. Nou, we zullen zien. Oké, Nadine, wat heb jij nog op de lijst? Het volgende nieuws, dat is alweer een lancering. Dat gaat om de NASA Swerax en de Punch. Dat zijn telescopen en vier kleine satellieten. En die zijn vannacht gelanceerd om 12 maart, Europese tijd. Dus rond drie uur nachts gingen die de lucht in. En het is grappig, want het is al zes keer uitgesteld. Het zijn natuurlijk hele dure telescopen en satellieten. Ongeveer 488 miljoen euro kost alleen al die telescopen. En eerst waren er dingen mis met de raket. Daarna moesten ze nog extra checks doen. En daarna was het slecht weer, slecht weer, slecht weer. En vandaag dan toch de lucht in. En het is wel een missie waar wetenschappers al heel lang naar uit kijken. De NASA Swerax, dat wordt de eerste telescoop die het hele universum in kaart gaat brengen. Hij gaat 450 miljoen sterrenstelsels onderzoeken. En dan 100 miljoen sterren alleen al binnen onze melkweg. Op 102 verschillende golflengtes in Vraar Rood. Dus dat is echt een hele bijzondere missie. En dat is nog nooit op zoveel golflengtes gedaan. Hoe lang gaat die missie duren dan? Het gaat twee jaar duren in totaal. Twee jaar doet hij vier volledige analyses of omwetelingen. Wow. Om het hele hele al. Dat is, er zit een krachtelcomputertje in. Ja, en het is ook een samenwerking met de James Webb. Want James Webb doet alles heel erg lokaal. En die kijkt naar alles op hele hoge resolutie. En deze doet dus een hele weide resolutie. En dan kan hij voor de James Webb telescoop zeggen, hey dit is interessant. Ga maar eens naar deze regio kijken. Ja, een soort voorselectie kan hij doen. Ja. Hij zit best wel mooi in elkaar ook. Want hij meet in Vraar Rood lengtes. Oeps. Oeps. Ja, Filip heeft zijn telefoon niet uitgezet. Bij deze. Overkomt ons allemaal een beetje. Ja, maar het is best een bijzonder ding. Want hij meet dus 102 in Vraar Rood lengtes. En daardoor wordt hij ook verstoord door de hitte van onder andere de aarde. En de hitte van de zon. En de hitte van zijn eigen instrumenten. En daarom is het een heel bijzonder ontwerp. Het is echt een cone. En die cilinder of die cone beschermt dus tegen de straling van de zon en de aarde. Ja, ik heb plaatjes gezien. Het ziet er een beetje uit als een witte trechter. Ja, en er zitten ook heel veel spiegels in om dan te beschermen van de warmte van de eigen instrumenten. Ja. En daarmee kan hij dus wel zo veel mooie metingen doen. Ik vind het ook wel bijzonder als er vanuit engineering over dat binnen een maand moet hij het ook doen. Moet hij ook data gaan leveren. Dus één maandje check-out in de ruimte. Nou, dat is best snel eigenlijk. Dat is best snel ja. Dat is voor ons een standaard. Ja, inderdaad. Ja, dat is best snel. En de tweede missie, dat is de punch. Dat zijn vier satellieten en die gaan als eerste kijken wat voor hoe het zonneweer in elkaar zit. En daarmee het zonneweer voorspellen. En dat is ook een probleem, want zon die injecteert materiaal ongeveer 300.000 ton per seconde. En dat is dus ook een kans dat dat richting de aarde komt. En dat verstoort dan weer de satellieten en brengt astronauten in gevaar. En als we dat beter kunnen voorspellen dan kunnen we fouten voorkomen. Ja. En verstoringen. Ja. Die zonemissie vind ik persoonlijk eigenlijk nog iets interessanter. Omdat ik heb een keer in Nijmegen in het Goffertpark een leek mogen geven over de zon. En toen had ik een beetje probleem dat ik nooit aan de zon gewerkt had. Maar toen heb ik me laten voorlichten door al die zonnewetenschappers. Die zeiden ja, wij willen dat helemaal niet doen. Want dat is voor algemeen publiek in het Nederlands. Dat kunnen we helemaal niet doen. Ja, dat is maar lekker. Dus ik heb van alles geleerd over de zon. Ook onder andere hoe we ons kunnen beter voorbereiden op die zonnewind. Die allerlei elektriciteitscentrales doet uitvallen. En grote problemen. En ik vond het met name heel interessant. En die punch geeft ook weer informatie over hoe die zonnewind in elkaar steekt. En hoe het mechanisme werkt. Maar er komt ook een nieuwe sonde die kijkt naar de zijkant van de zon. En als je dan ziet dat er een enorme uitbarsting is. Dan heb je nog een paar dagen de tijd dat die zon nog om de kant op draait. Om zijn eigen as. Dan heb je in plaats van een paar uur voorspellende waarde. Dan heb je een paar dagen voorspellende waarde. En dan kun je nog de spanning op je elektriciteitsnetwerken verlagen. Zodat die verandering in de atmosfeer door de zonnewind kan hebben. In plaats van dat die dan gaat uitvallen. Er gebeurt van alles rondom die zon. Ik vind het maatloos interessant. Ja precies. Het totale lekenvraag. Als we die zonneactiviteit beter kunnen voorspellen. Kunnen we dan ook de waarschijnlijkheid van het noorderlicht beter voorspellen? Ja, zeker. Ja, want dat is precies wat noorderlicht voor ze. Inderdaad. Dan zie je, oh hier komt een hele grote zonnepluim. En dan staat iedereen de volgende dag in Noorwegen. Ja, ja. Of in Nederland. Ja, in Nederland. In mei hadden ze een prachtige plaatje van het noorderlicht achter de molens in Nederland. Ja, dat was best bijzonder. Nou, kunnen we binnenkort in het weerbericht gewoon verwachten. De verwachting voor noorderlicht. Hartstikke goed. Die bestaat wel. Ik heb mij geabonneerd op een noorderlicht. Dan moet ik krijg ik de link even van opzoeken. Of op een noorderlicht voorspeldienst. En die sturen je een mailtje. Ik weet wel wel welke dag er veel kans is op het zien van het noorderlicht. Kijk aan. Het bestaat al. Die service zal wel heel blij zijn met die nieuwe satelliet. Die moet dus nog beter worden. Ja, zeker. Ik heb een half jaar op de Polcirkel gewoond. En dan had ik wel een app, maar daar kon je het alleen maar live zien. Helemaal geen voorspelling. Je ziet het maar. Het is overal vooruitgangs, gelukkig maar. Hartstikke goed. Oké, dat was het wat jou betreft. Ja. Ja, dan Filip, jouw tweede onderwerp. Ja, mijn tweede onderwerp hangt ook een beetje samen met John McFaul. Want als we niet oppassen, dan moet John McFaul snel zijn. En gezien de geruchtmakende tweet van Musk, dat hij vindt dat ISS zijn doel gediend heeft. En dat het nou maar eens een keertje opgedoet moet worden. En dan liefst binnen twee jaar. Ja, 2027. Ja, 2027 al. Ja, dat is natuurlijk een hele rare tweet. Het artikel wat daarover ging op Gizmodo, zegt ook dat het erg naïef, egoïstisch, alle adjectiefs die je kunt bedenken, die stonden er allemaal maar bij. Want officieel kan dat natuurlijk gewoon helemaal niet. Want het ISS is natuurlijk helemaal niet van SpaceX. Het is ook niet van NASA. Het is van NASA, Amerika, Europa, Japan, Rusland en Canada. Dat zouden ze samen moeten beslissen. En afgezien daarvan dat dat gewoon volgens het Intergovernmental Agreement helemaal niet kan. Al die andere landen, inclusief Amerika zelf, heeft natuurlijk al goed gekeurd tot 2030. Het is ook nog eens heel erg onverstandig om dat te doen. Want het enige platform, het enige plek waar we eigenlijk onderzoek kunnen doen naar hoe het menselijk lichaam zich gedraagt in de ruimte. Iets wat je nog veel te doen hebt, ook voor Musk's geliefde Mars ambities. Dat is op het ISS. Dus eigenlijk kan dat helemaal niet. De geruchten of de aantijgingen zijn dat hij zou willen dat er geld wordt vrijgemaakt voor zijn Marsreizen. Dus we hebben zowel een probleem van dat het niet mag, het is een conflict of interest. Want dat zou natuurlijk bij ons nooit kunnen dat je in een regeringsfunctie al dan niet verkozen of illegaal kregen, wat dan ook. Dat je dan het bezit zo kan sturen naar je eigen commerciële onderneming. Maar we hebben het ISS ook nodig voor een Mars miss. En er zou dan ook een onderbreking zijn van meerdere jaren waar eigenlijk alleen China nog een werkend ruimtsstation heeft. En de rest van de wereld niet meer. Dat is echt wel onverstandig. Dus ik vermoed ook niet dat dat gaat komen. Nee, nee, nee. Hij kan nog prima tot 2030. Hij wil ook natuurlijk naartoevliegen zelf met de Dragon. En dan vond hij dat misschien niet zo heel erg dat die Dragon missies naar het ISS dan ophouden. Want dan verkoopt hij wel Dragon missies naar andere ruimtsations. Want er komen zeker commerciële ruimtsations aan. En dat zou inderdaad dan nog maar even zijn. Ik zie die dingen eigenlijk niet in 2027 operationeel zijn. Nee, zeker niet. Bovendien, een detail in dit geheel is nog. Voor het verwijderen van ISS uit de ruimte is een speciaal ruimtevaartuig nodig wat SpaceX nog aan het ontwikkelen is. Dus dat ding is voorlopig ook nog niet klaar. Een speciale versie van de Dragon. Een heel verlengde versie waar heel veel meer van die Raptor motoren in zit dan in de gewone. En dat maak je ook nog eens zelf. Dus dat is eigenlijk ook al een wonderlijk... Vreemd verhaal. Een wonderlijke situatie. Maar er was nog wel een gerelateerd nieuwtje ook. Want een van de belangrijke doelen zou zijn voor het onderzoek voor langdurig verblijf van mensen in de ruimte. Het record is nu 457 dagen of zoiets van een honderden euro's. Dat het zo lang duurt om naar Mars op en neer te vliegen met de mensen. Dat duurt wel eigenlijk wel drie jaar. Bijna een jaar om daarheen te vliegen. Dan moet je er ook even zijn. Je kunt pas na twee jaar weer terug. En zelfs als je meteen terug gaat dan is het sowieso twee jaar. Maar dat is eigenlijk een beetje zonde om daar maar net even te blijven. Op dat korte moment dat Mars en de aarde dicht genoeg bij elkaar staan. Dat is een enorm probleem. Nu vond ik op verschillende plaatsen een nieuwtje. Dat de Russen een nieuwe plasma raket hebben ontworpen. Die nu eigenlijk voornamelijk de motor. Die meer dan 300.000 kilometer per uur kan. Dus tien maal zo hard als de huidige chemische raketten. En daarmee zou dan een missie naar Mars iets van 30 tot 60 dagen maar duren. En dan zou wel de hele situatie enorm veranderen. Ik vond dit in het geval van de nuclear engineering news. En nog een andere nuclear. Ik zal de links opzoeken. En als dat echt waar is, is het bijzonder interessant. Maar het klinkt ook een beetje voor mij als gerucht. Het was wel een heel fantastisch verhaal. En er staat ook niet in als je zo onvoorstelbaar hard vliegt naar Mars. Dan moet je ook weer afremmen. Dat was mijn gedachte. En zeker met mensen erin. Dat wordt dan toch eerst denk ik met andere missies getest. Natuurlijk. Maar we hebben al enorm problemen gehad om überhaupt op Mars te kunnen landen. Want je moet al je energie ook weer kwijt. Ik luisterde vanmiddag ook een versie, een podcast van Spuis Cowboys af. Waar jij dat zelf beweert, Luc. Dat je je energie toch weer kwijt moet. En dat moet eigenlijk allemaal warm worden. Hoe ga je dat doen als je met 10-mal zoveel snelheid op Mars aankomt. En er is al heel weinig atmosfeer. Hoe moet je daar afremmen? Je hele parachute scheurt aan Vlaarder of... Alles moet totaal nieuw ontworpen worden. Ik denk dat daar ook nog wel wat water door de rivieren moet stromen. Behoorlijk. Voordat we in 30 tot 60 dagen naar Mars kunnen. Geweldig nu ook weer. Als je zo'n sterk motor hebt, kan je die ook gewoon de andere kant opdraaien. En dan zou je die kunnen gebruiken om te remmen. De techniek van de raket van Kuifje. Komt die nog steeds de mooiste techniek. Ja, zeker. Over die raketten gesproken. Het zal velen niet ontgaan zijn dat Starship weer gelanceerd is. Dat was op 3 maart een eerste lanceerpoging. Die kon toen op het allerlaatste moment niet doorgaan. Omdat het een en ander niet lekker was met de motoren in het ship zelf. Uiteindelijk 2 dagen later op 5 maart ging het wel goed. Prachtig helder weer was het. Dat was 2 dagen eerder niet het geval. Dus alle fotografen waren dol gelukkig. Ze zijn ook schitterende plaatjes van de lancering gemaakt. De eerste trap deed het bijna perfect. Het was wel opvallend dat er toch weer het een en ander aan motoren uitviel. Bij het afremmen en vlak voor de landing. Wat ik daarbij ontzettend opvallend vind is dat het opvangen door de lanceertoren perfect ging. Uitvallen van de motor heeft er geen enkele invloed op gehad. Er was een probleem met die seconde. De allereerste keer was het maar 1 seconde marge. De tweede keer ging het mis, maar daarna ging het goed. Is dat nou ook verbeterd dat er nu een ruimere marge is? Er wordt iedere keer getweekt aan precies hoe die land welk profiel die vliegt. Ze hebben er verschrikkelijk veel vertrouwen in. Deze 2 keer is onder behoorlijk verschillende omstandigheden van de werking van de raket exact goed gegaan. Het gaat al tot ontwerpwijzigingen leiden voor de lanceertoren die in Florida worden gebouwd. Daar worden de chopsticks, die opvangarmen, een heel stuk korter. Waardoor ze makkelijker en sneller kunnen bewegen. Dus wat dat betreft is er ontzettend veel geleerd. En met het terughalen van de eerste trap lijken ze goed onder controle te hebben. Daarentegen, het wil maar niet lukken om Starship zelf een goede vlucht te laten maken. In maart ging dus de zevende lansering mis. Vlak na het loskoppelen van de eerste trap was Starship zelf netjes bezig om naar zijn hogere baan te vliegen. Toen ineens het contract verloren ging en door een heel mooi zuurwerk te zien was ten zuidoosten van Florida. Waar alle brokstukken van het schip in de atmosfeer verbranden. Dat is nu eigenlijk ook weer gebeurd. Maar er zijn wat meer dingen bekend geworden. Het lijkt erop dat er in de onderzijde van het schip een explosie is geweest. Waarbij op zijn minst de straalpijpen van twee motoren zijn verdwenen. En misschien de hele motoren wel uit het ding zijn losgekomen. Waar ze het nu op houden is dat er een en ander aan ontwerpfouten zit aan de pijpleidingen in het binnenste van het schip. Er lopen door de zuurstoftank leidingen die de methaan naar de motoren vervoert. Iedereen die in een oud huis woont en in de avond een kraan ineens hard dicht draait, kent dat geluid wel van zo'n klapperende waterleiding. Iets dergelijks schijnt er dus ook te gebeuren aan de binnenkant van Starship. Maar alleen als de zuurstoftanks al behoorlijk leeg zijn. Je kan je voorstellen dat als zo'n leiding dwars of vol met zuurstof gaat, dat die trillingen een beetje gedempt worden. Als die bij een bepaald niveau methaan is, wordt een naturelle frequentie aangezet. Dan gaat het alleen maar harder trillen en dan is het gewoon boom. Dan knalt het gewoon uit elkaar. Daar wordt aangenomen dat vluchtnummer 7 onder een beetje druk is uitgevoerd. Ze hadden haast, ze wilden snel verder vliegen. Het lijkt er dus op dat de ontwerpaanpassingen die ze hebben gedaan precies de verkeerde effecten hebben gehad en het probleem alleen maar hebben verergerd. Het lijkt er nu op dat we niet binnen 6 weken de volgende vlucht gaan verwachten. Er zijn 2 Starships in aanbouw, nummer 35 en 36. Daar komen ze een beetje voor de keuze staan van gaan we die ombouwen of gooien we ze weg en gaan we ontwerpwijzigingen in latere versies aanbrengen. Dat is dus een beetje een ding. Als je zoveel gaat wijzigen dan ben je gewoon maanden bezig. Bovendien willen ze een compleet andere testcampagne gaan doen. Juist met bijna lege tanks om te kijken of de boel dan verholpen kan worden. Er wordt ook gezegd maak die leidingen breder, groter in doorsnijden. Dan verander je in ieder geval de frequentie en het gerammel aan de binnenkant. Maar ja, zoals we in de ruimtevaart maar al te veel zien als je een ontwerpwijziging aanbrengt, doe je dat in een heel gecompliceerd systeem en je weet niet welke wijziging een ander onderdeel weer gaat beïnvloeden. Een punt blijft natuurlijk wel. Er zijn ontzettend veel kritieken geweest. SpaceX komt met Starship vooral in het nieuwe Zalcelweer eens wat aanknald. Ze hebben zo'n ontzettend andere benadering dan we de afgelopen 60 jaar in de ruimtevaart gewend zijn. We bedenken iets, we bouwen het, we proberen het en als het fout gaat dan veranderen we het weer. Ik waardeer die benadering wel. Ik heb vaak daar een lof over uitgesproken, omdat je inderdaad sneller leert dan als je een hele hoop slimme engineers ongelooflijk lang met rekensommen en de simulator bezig laat zijn. Dat duurt lang en dat is eigenlijk ook heel erg duur. Het enige wat je nu wel ziet is dat al twee keer de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten dus al het vliegverkeer hebben moeten stoppen. En de vraag of ze dat nog een paar keer willen doen, dat wordt misschien nu wel een discussie. Misschien moet er dan wel van hogerhand besloten worden dat dat nou weer wel mag. Hoe het nu zou gaan in de Verenigde Staten weet natuurlijk helemaal niemand. Maar dat vond ik nou wel weer indrukwekkend dat er gewoon vliegtuigen niet kunnen opstijgen. Er zijn allerlei passagiers die hebben vertraging, die moeten misschien wel schadeloos gesteld worden. Dat is ongetwijfeld niet mega duur, maar het is wel heel erg ongemakkelijk en kan ook onrust creëren. Dat kan toch niet zo zijn dat doordat die raketten lucht in gaan dat hele luchtvaartverkeer moet stoppen. En niet alleen dat ook, maar net de vraag wat voor effect die verbranding dan heeft op de atmosfeer. Want er komen allemaal metalen in die er niet in horen. Ja, ook nog hierna. Het is wel opvallend. Laatst tijd lijkt, tenminste dat is een beetje mijn conclusie, zou SpaceX een quality control-probleem hebben. Ja, want er is ook nog een paar keer weer iets misgegaan met een tweede trap van een Falcon 9. Die ging niet zoals het moest en dus niet gecontroleerd in de atmosfeer verbrandde. Onlangs is er een eerste trap netjes op het zeevaren platform geland. Zoals we dat al letterlijk honderden keren hebben gedaan. Maar toen brak er na de landing een brand bij de motoren uit. Een van de vier pootjes brandde door, waardoor de raket alsnog omviel en explodeerde. Dat zijn dingen die we afgelopen vijf jaar nauwelijks meer zagen bij SpaceX. En nu, de reputatie lijkt toch een beetje te gaan ravelen. Om over de reputatie van de leiding van SpaceX om haar te schrijven, te zwijgen. Want daar gebeurt natuurlijk ook van alles. En juist omdat ze het allemaal zo publiek doen, gaat de publieke opinie misschien ook langzamerhand wel een rol spelen. Ik hoor ook niks meer van William Gerstenmaier. Die was bij NASA Director of Operations. Hij was een heel belangrijke man in Houston voor al die mannen. En hij is naar SpaceX gegaan in hele hoge functie. Maar ik ben niet helemaal zeker, maar het zou zomaar kunnen zijn dat hij hoofd van de kwaliteit was. Of is nog steeds. Maar eigenlijk weet ik dat niet, want ik hoor nog iets van zijn man. Dat was iets wat bij ons bij ESA vertrouwen wekte. Want hij is echt een heel goede vent. Het was bijzonder dat hij naar SpaceX ging. SpaceX deed ook altijd supergoed in die tijd. Er was altijd heel veel waardering voor het bedrijf als zodanig. En die is het nog steeds wel. Alleen wat je zegt, de leiding is er wat in. Het zou kunnen dat ze nu net iets sneller willen. Want ze hebben nu ook een concurrentie van heel veel anderen. En een paar jaar geleden hadden ze dat nog niet zo erg. Maar ik kan het zich voelen opgejaagd. De hegemonie die SpaceX heeft opgebouwd met die Falcon 9 lansering... dat blijft niet volthouden natuurlijk. Je kan niet zo gigantisch lang domineren in een veld waar heel veel nieuwe operators aan het verschijnen zijn. Nou, we gaan het meemaken. We blijven het op de voet volgen in ieder geval. Okido. Nadine, heb jij nog iets voor ons? Ja, het volgende nieuws. Dat is een onderzoek. En dat is afgelopen maand nog op 10 maart gepubiliseerd. En het nieuws is, de atmosfeer breakt af. Dat is nou niet echt nieuws. Maar wat wel interessant is, is dat er daardoor minder weerstand op ruimteafval wordt gecreëerd. En daardoor gaat het nog wel eens een probleem zijn hoe we dat allemaal gaan opruimen. Ik begreep dat de dichtheid van de atmosfeer afneemt. Ja. En dan gaat het er om hoeveel moleculen komt zo'n kapot satellitsysteem wat dan ook nog tegen onderweg... waardoor die afreemt en terugvalt naar de aarde? Ja, precies. En het gaat dan vooral om de bovenste lagen. Dus in de onderste lagen is dat nog niet zo'n probleem. Want die onderste lagen die warmt alleen maar op. Nou, door reflectie van de aarde wordt het alleen maar warmer. Maar bij de bovenste lagen werkt het juist andersom. Want daar reflecteert de broeikasgas dus alle deeltjes die reflecteren uit zonlicht... waardoor het niet meer in die binnenste lagen komt. En daardoor heb je minder warmte binnen die lagen. Dus ook minder interactie met die moleculen. En zie je dus dat die bovenste lagen dunner en dunner worden. En daardoor heb je minder weerstand op onder andere ruimteafval. En wat voor een satellit is dat dan die op 800 kilometer hoogte of zoiets? Dus 400.000 kilometer. Ja, precies. En dat duurt dan 100 jaar of een paar 100 jaar voordat die terugvallen naar de aarde. Nou, gemiddeld worden ze nu op, ik geloof, ongeveer 200 kilometer. En dan kan het al binnen een paar maanden. Maar de guidelines zijn 25 jaar. En dat is op dit moment ongeveer 500 kilometer hoogte. Dan ben je binnen 25 jaar helemaal in die orbit. Maar met dus de huidige ontwikkelingen als de atmosfeer afbreekt... dan zou het zomaar kunnen dat je naar 400 kilometer moet. En alle bestaande missies zijn daar allemaal niet voor ontworpen. Oké. Het is sowieso een probleem. Want we hebben natuurlijk in Europa, maar ook overal overal elders... alle initiatieven om individuele satellieten uit hun baan te halen... en af te remmen en terug te laten vallen naar de aarde... of met een robot te vangen of met een net te vangen en zo. Maar al die initiatieven zijn gericht op één enkele grote satelliet. Niet meer op wat we nu zien, consolaties van 10.000 satellieten. We gaan maar eens 10.000 satellieten uit de lucht halen. Dat kan helemaal niet. Eén enkele, daar kun je wel iets voor bedenken. Maar niet voor die grote hoeveelheden. Het wordt alleen maar meer. Dus dit onderzoek heeft ook berekend hoeveel satellieten... kunnen stabiel blijven in die banen. En dat is op dit moment 118.000. Dus echt ruim meer dan wat we op dit moment hebben. We hebben op dit moment ongeveer 10.000. Maar met die afbraak van de atmosfeer en die kettingreactie van het Kessler-syndroom... gaat dat binnen 50 jaar naar 60.000. En de schatting is dat we in 2030 over 10 jaar al op 60.000 satellieten zitten. Dus dat kan wel een kettingreactie van ruimteafval veroorzaken. Dat sluiten we ons op op ons planeetje en kunnen we dat niet meer uit. We hebben dus twee keer een probleem. Want we kunnen het én minder goed opruimen... en we kunnen ook minder satellieten aan met de capaciteit die we hebben. Hmm, ja. En het ruimteweer helpt dus ook niet mee. Nee, dat ruimteweer helpt ook niet mee. Dat is de pech. Als iemand een oplossing weet onder de luisteraars, dan horen we die graag. Oké. Filip, jouw volgende onderwerp. Ja, dan heb ik eindelijk toch wel wat vrolijke nieuws... na de onheilstijdingen van Nadine. Links van mij. Ja, dat ging over die unboxing-video's. Dan ben ik natuurlijk een oudere jongere die dat dan weer heel grappig vindt... dat dat zo populair is. Maar misschien is die raadje al lang al weer voorbij op het internet. Maar ik vond het nog steeds heel grappig. En het ging over de unboxing van de 3D-geprinten samples... die nu net een paar dagen teruggekomen zijn van het ISS. En dat gaat mij na aan het hart. Want ik was ooit ook van de Future Projects Office... in het directoraat van Exploratie in ESA. En een van de projecten waar ik verantwoordelijk voor was... was het bouwen van die 3D-metaalprinter. Er was al een 3D-plastic-printer van Made in Space. En dat wilde ook onderdelen kunnen maken van metaal. En het hele idee daarvan is dat voor een lange ruimtereis... kun je onmogelijk reserve-onderdelen meenemen... voor alles wat er mogelijk stuk zou kunnen gaan in je raket... als je negen maanden naar Mars gaat vliegen of zoiets. En je kunt er niet meer bij. Je kunt niet naar het ISS... zoals bij het ISS, even nieuwe onderdelen laten invliegen. Dus dat is mooier als je dan het materiaal meeneemt... en als er iets stuk gaat dan beam je even het design van dat onderdeel... naar je raket toe en dan print je daar ter plekke van metaal... en dan is het ook hartstikke sterk en dan kun je dat vervangen. Nou, allemaal prachtig. Maar ga het maar eens bouwen... want je hebt natuurlijk een gewichtloze toestand. En ik begrijp dat je op twee manieren... iets 3D-metaal geprint kunt maken met metaalpoeder... wat je smelt met een laser. Dat is een of andere... maar dat kan eigenlijk niet, want de poeder gaat natuurlijk... dat poederbed zou dan gaan zweven. En ook zwevend metaalpoeder is ook explosief. Dat wil je allemaal niet hebben. En bovenin werkt het ook niet. Dus gevaarlijk en het werkt niet. Maar de andere methode is met wires, met de draadjes. Dan heb je een rol met heel dun metaaldraad... en dat kun je dan door een kop laten smelten... zoals bij een inkjetprinter of zoiets. En dan kun je dan met kleine draadjes een onderdeel opbouwen. Maar dat is wel heel lastig, want als je een heel dun draadje neemt... dan kun je het heel nauwkeurig een object maken... maar dan duurt het oneindig lang. En als je een wat te dikke draad neemt, dan gaat het natuurlijk veel sneller... maar dan heb je weer niet de juiste nauwkeurigheid. Dus dat is dan wel een compromu moetje wat je moet vinden. Maar het moet zo werken. Ik weet niet of het design nog erg veranderd is... maar toen ik eraan werkte, zat het sample wat geprint had... in een afgesloten doos. En die konden de astronauten daar niet gewoon naar uithalen. Maar dat kon dus pas op de aarde. Misschien dat het nu wel kwam. Wat ik zo zag uitpakken, was een soort in plastic ingepakt doosje... en daar zat dan een sample in wat ontworpen was... om eigenlijk die printer te testen. Ze hadden niet een bepaald nuttige onderdeel geprint... maar iets wat alle eigenschappen had... zodat je eigenlijk alles kon testen of dat zou gaan werken. Maar dat werd dus trots uitgepakt en nu moet het worden vergeleken... met hetzelfde onderdeel wat dan op aarde geprint is. En die video was van 7 maart of zoiets, van ESA. Het stond er niet bij, dus ik neem aan dat die wel uitgepakt is... maar dat de resultaten om die vergelijking nog niet bekend zijn. En daar ben ik nu natuurlijk razend benieuwd naar. En dat is gewoon leuk om op aarde dan zo'n onderdeel te krijgen... want we willen uiteindelijk zien of het werkt. En eigenlijk is het natuurlijk je reinste science fiction... dat je gewoon in de ruimte je eigen onderdelen zou kunnen printen... zelfs in gebichtloze toestand. Het lijkt erop dat dat aardig begint te lukken. Want ik neem aan dat ze die unboxing dus niet aan boord van het ruimtsitium doen... om te voorkomen dat losgelaten deeltjes of rash's door de cabine gaan zweven. Want als dat metaal is, is dat natuurlijk gevaarlijk. Dat zou ik ook denken, maar wat ik zag in de video... dat was een soort onderdeel zo groot als twee vuisten... ingepakt in plastic. En dat suggereert dat die in elk geval al uit die doos waar die printer in zat... dat daar al uit is gehaald. En of dat nou gebeurd is in de ruimte of op aarde, dat weet ik eigenlijk niet. Maar destijds was het idee dat je die doos als geheel naar de aarde zou sturen... dat hij niet gaat uitpakken in de ruimte. Want dan alle losgelaten eisdeeltjes die zweven dan rond... en gaan in je filter zitten of ademen je in. Ja, precies. Ja, dat wil je allemaal niet hebben. Nee. Nou. Ik ga het volgen. Ja, spannend. Hartstikke goed. Ja, nou ja, je had dan een vrolijk bericht. Dan kom ik toch weer met iets triest. Het zal niemand ontgaan zijn dat Amerika in de ban is... van het kleiner maken van het overheidsapparaat. Nu zou je het misschien op het eerste gezicht niet denken... maar NASA en alle ingenieurs en astronauten die daar rondwandelen... zijn ook gewoon ambtenaren. Dus ook daar wordt met de stofkam doorheen gegaan... om te kijken waar er bezuinigd kan worden. En hier en daar leidt dat ook voor NASA toch tot best dramatische toestanden. Zo gaan er drie bureaus verdwijnen. De Office of Technology Policy and Strategy. De Office of the Chief Scientist. En de branch of the Office of Diversity, Equality and Inclusion... verdwijnen allemaal. En die laatste, dat gebeurt bij alle bedrijven. Maar het opvallende is dat die andere twee... belangrijke adviesorganen intern voor NASA... die inderdaad het hoger management van advies voorzagen. Die worden opgedoekt. En het blijft niet alleen bij NASA. Want een aanpalende organisatie... de National Oceanic and Atmospheric Administration... daar waren al duizenden mensen ontslagen. Nu worden er nog eens meer dan duizend weggestuurd. En vooral in wetenschappelijke kringen. Daar wordt wel heel erg verbaasd over gedaan. Dat maakt zich ergens zorg over. Want dat is niet alleen maar lekker wetenschappen bedrijven... maar ook gewoon weersvoorspelling. Visserij aansturen met behulp van data die van weersatellieten komt. En dat soort zaken. Dat is iets wat men niet helemaal snapt. Er wordt algemeen gezegd... waar zijn al die bezuinigingen goed voor? Want ze gaan wel heel ver. En wat dit betreft worden natuurlijk dramatisch. Wetenschappers die ook in andere grote internationale verbanden zitten... die hebben geen baan, geen titel en dus ook geen zeggenschap meer. Dus lastig nieuws. En verder moeten we nog maar afwachten... wat er straks gaat gebeuren op Kennedy Space Center... op NASA Headquarters. Of daar ook met de botten bijl in gehakt gaat worden. En verder doen de verhalen eronder... dat er wel eens een bezuiniging van 50 procent... op het totale NASA-wetenschapbudget zou kunnen worden uitgevaardigd. Dus dan verdwijnt er gewoon heel veel... waar we de afgelopen decennia aan gewend zijn geraakt. En je hebt het ook niet zomaar terug. Ik zag het grafiek van dat NASA-sciencebudget... met die voorspelde 50 procent-afname. En ik zag ook in mijn LinkedIn... een bericht van de Deputy Chief van de Office of Chief Scientist. Die vertelde dat hij ontslagen was. Hij was heel erg bezig met research van extraterrestrials samples... en maan- en planeetwetenschap. Hij had ook duizenden likes of steunbetuigingen. Want iedereen in zijn bubbel, waar ik ook eens ook in zat... die vindt het verschrikkelijk. Ja, dat is het echt. En dan is het ook maar net speculeren... wat er met Lunar Gateway en Artemis gaat gebeuren de komende tijd. Ja, zeker. Een ander opvallend dingetje in dit verband was wel... dat President Trump tijdens zijn inhuldiging in zijn toespraak... heeft gezegd dat er een doel moet zijn... dat de Amerikaanse vlag op Mars plant. Daarna is er nog in een ander interview... aan Trump gevraagd hoe hoog staat dat op je prioriteitenlijstje. Niet heel erg hoog, zei hij. Dus ja, dat was aan een kant de verwachting van... Artemis gaat gemolken kortwiekt worden... en dat wordt hoogstens nog een aanloopje om naar Mars te gaan. Nu lijkt het toch weer anders te liggen. Ik vind ook wel dat het een goed idee is om eerst naar de maan te gaan... om te proberen om daar te wonen. Het is echt heel erg logisch. Ja, het is wel zo dat die SLS-raket na de maan... best wel heel erg duur is met 2 miljard dollar per lansering. Per keer 2 miljard. Het is wel overwogen om Starship daar naar toe te laten gaan. Maar met die ontploffende tweede trap zie ik het ook nog niet. Starship heeft duidelijk te leiden onder het optimisme... van zeker in de eerste jaren van Musk. Eind vorig jaar werd er nog gezegd dat er dit jaar... 25 Starship-lanseringen zouden zijn. We hebben er nu 2 gehad en we zitten al in maart. Dus dat gaan ze zeker niet halen. SpaceX heeft zelf gezegd van... wij willen eerst honderden vluchten met Starship hebben... voordat we astronauten aan boord gaan laten gaan. Dus ik heb zoiets van... SpaceX heeft een grote fout gemaakt door SpaceX te selecteren... om de eerste bemensde maanlandingen te laten uitvoeren. Ik denk dat hij nog iets van 8 tot 10 jaar van ons verwijderd is... als het in dit tempo gaat. Nee, zeker niet. Heerder met SLS gebeuren dan met Starship? In principe wel. Het probleem van SLS is natuurlijk inderdaad... niet alleen dat hij zo verschrikkelijk duur is... dat hij maar eens in de 2 of 3 jaar vliegt. Maar hij heeft geen lander. De idee was dat SpaceX de maanlander zou maken. Met ingewikkelde procedure om over te stappen... in een baan om de maan. Maar er heeft ook niemand anders een maanlander. Misschien is het nog beter dan Blue Origin. Blue Origin heeft een ontwerp die nu wel door NASA is geselecteerd... om de latere missies te gaan uitvoeren. Ik heb maar zo'n buikgevoel dat dat uiteindelijk... het ding wordt dat gebouwd gaat worden. Dat gaat natuurlijk ook nog lang duren. Maar ik denk dat ze Starship wat dat betreft gaan inhalen. Prophetische woorden, hou me er niet aan. Maar blijf vooral luisteren de camera. Het wordt wel goed als er meerdere aanbieders zijn. Dat is natuurlijk sowieso waar... commercial cargo, commercial crew, commercial lunar... die de NASA de afgelopen jaren heeft aangekocht op drijven. Als we meerdere de kans geven... dan zal op een gegeven moment de beste komen bovedrijven. Zonder dat we daar zelf voor verantwoordelijk zijn. Een heel ander businessmodel geworden. Nadine, heb jij misschien nog een nabrander? Of nog een onderwerp? Ik heb niet specifiek nog een onderwerp. Maar ik vind het nog wel noemenswaardig dat er komende weken... een nieuwe raket vanaf Australische grond in een wanneum... de aarde gelanceerd gaat worden. En we hadden deze week ook succes in Europa met de goede Ariane 6-lancering. Die in Franse militaire satellietenlucht in heeft geschorst. Die was inderdaad heel belangrijk. Zeker omdat de eerste missie ook niet 100% succesvol was. Deze keer heeft de tweede trap inderdaad heel netjes... alles volbracht wat hij moest doen. Satelliet afgeleverd, zichzelf in de juiste configuratie. Om af te remmen en terug te duiken de atmosfeer in. Dat is iets waar ook de Chinezen nog iets van kunnen leren. Ja, allemaal goed gegaan. Filip, jij misschien nog iets? Ik heb eigenlijk alleen maar een nabrander. Maar dat hoort eigenlijk helemaal niet. Maar bij het kijken op het internet vooral, de fantastische space news... vond ik een nieuwtje dat niks met space te maken had. Maar het was zo grappig dat ik het toch niet wilde onthouden. Er was een meneer die in 2013 in het begin van de bitcoin... had hij wat bitcoins gemind. Die had hij op een harde schijf staan. Maar hij zag er niks in. Hij had die schijf in de vuilniszak gegooid. Op een gegeven moment dacht hij dat het toch heel stom was. Want je weet dat er ooit wat waard wordt. Maar dat zijn vriendinnen inmiddels die vuilniszak weggegooid. Nu kwam ik erachter dat het inmiddels 800 miljoen dollar waard was. Het is een hele spraak. Het is een hele spraak. Dus wie dat leuk vindt, zoek het op. Naast het ruimtevaart-use wat veel belangrijker is... is er toch wel een heel grappig nieuwtje. Dit is echt bitcoin-miner. Dat is graven naar bitcoins. Voor de luisteraars die er heel snel bij zijn... deze uitzending ook op 12 maart horen. Blijf dan even op tot kwart voor 1 van 8. Ik schakel NASA in. Dan wordt de Crew Dragon met Crew 10 gelanceerd... naar het internationale ruimtestation. Helemaal goed. Kijk morgen naar de Hera flyby van de Mars. Inderdaad. Dat moeten we op 13 maart mooie plaatjes opleveren. Goed zo. Bedankt Nadine Duursma voor je bijdrage van vandaag. Philippe Schoonejans. Hetzelfde natuurlijk. Over twee weken is er weer een nieuwe Space Cowboys podcast. Luister daar vooral naar. Dank je wel.