Lastige lanceringen en landingen, bijzondere foto's van zwarte gaten en nieuwe missies 'naar Mars'

Eén nieuwe Space Cowboys, vandaag met mij Thijs Roes en... Stel jezelf maar voor. Bruno van Wayenburg. Ja, waarom doen we het niet zo? En Mark Heemskerk. En Mark Heemskerk. Ja, we kunnen het altijd op 100 verschillende manieren doen. Ik denk, probeer eens iets nieuws. Aflevering 119, Bruno, Mark. En, nou, soms is het rustig qua nieuws. Dat moeten we een beetje zoeken. En nu is er toch genoeg te melden? Ja. Wat is het grootste ontwerp van vandaag? Nou ja, ik ben natuurlijk vaak wel een beetje met de maan bezig. Er is laatst dus eindelijk weer een keer een missie naar de maan gegaan. Die zou ook gaan landen. Is hoogstwaarschijnlijk ook wel geland op de maan, maar helaas net iets te hard. Hakuto R. Daar gaan we het over mee. Ik dacht eigenlijk Starship. Ik denk iedereen gaat Starship zeggen. Ik ging ook bijna zeggen. Ja, bijna. Bruno, welk niet Starship-onderwerp heb jij dan nog eventueel bij je? Wat ik heel leuk vond is de Emirates Mars mission. Dat is de eerste Mars mission van de Verenigde Arabische Emiraten. Dat heeft hele mooie beelden van Deimos, het maandje van Mars, naar huis gestuurd. Ja, daar kunnen we het over hebben. En dan heb ik nog een... We hebben een paar dingen over zwarte gaten vandaag, maar één is wel heel vet. Die is op hol geslagen, uit zijn sterrenstelsel geslingerd, één zwart gat. En trekt een baan van sterren achter zich aan, wat echt heel vet is. Dus daar gaan we het later over hebben. Eerst maar gewoon even Starship. Nou, ik denk dat onze luisteraars wel omhoog hebben zien gaan. In ieder geval veel van onze luisteraars. En we hebben een klein stukje terug zien komen. Wat zei je? Wat nog? En de Cowboys zelf neem ik aan ook. Ja, jazeker. Maar ik dacht ook dat je zegt, we zagen ook vervolgens de hele basis eigenlijk ook uit de lucht weer naar beneden komen vallen. Die werd de lucht ingeblazen en kwam een klein stukje terug omlaag. Ja, dat bleek achteraf ook eigenlijk een beetje. Dus we zagen natuurlijk de lancering en dat leek bij ons goed te gaan. En toen dachten we, nou moet hij afkoppelen en toen ging hij in plaats daarvan maar draaien, draaien, draaien. Ja, die flip die was in eerste instantie wel bedoeld. Hij zou eigenlijk helemaal 180 graden draaien of 270 graden en dan verticaal komen te staan, loskoppelen en dan zouden ze allebei hun eigen kant opvliegen. Maar ergens, nou op een gegeven moment had hij een volledig rondje gedraaid en toen was eigenlijk wel duidelijk van, nee, dit gaat niet goed. Het duidelijkste is dat het niet een nominele situatie is. Ja, precies. Hoe hebben jullie het beleefd eigenlijk? Ik zat met een heel clubje mensen te kijken. Oh nee, ik zat eigenlijk gewoon in mijn eentje te kijken naar de live stream inderdaad. En ik vond ook vooral de timing wel heel mooi eigenlijk, waarin de omroeper van SpaceX Ze hadden het over dat eigenlijk alles wat de raket van de basis af zou trekken, dat was het plan en alles daarna was extra. Ze noemden het zoiets van een extra layer on the cake of zoiets. En precies op het moment dat ze het woord cake zei, deed het ding boom. Ik vond het gewoon een hele prettige timing. We hadden eigenlijk wat dat betreft allemaal waar we voor kwamen. Je hebt een succesvolle lansering hebben gehad. De toren zo leek, was in ieder geval niet volledig kapot. En we hadden ook een explosie. Dus iedereen. Ja, het vuurwerk was er ook zeker bij. We hebben er een paar dagen een beetje gediscussieerd van was het nou een succes of niet. Volgens mij leken die vonden het dan geen succes. En mensen die het volgen die zeggen natuurlijk is het een groot succes, want het ding vloog überhaupt. Ja, ja. Ik weet niet of Bruno, hoe denk jij erover? Nou, ze hebben gewoon natuurlijk meteen het roepen. Ja, zo gauw die los komt is het een succes. Dat is natuurlijk wel ultieme verwachtingsmanagement. Want ja, er was ook nog het idee om een baan om de aarde te maken. Maar goed, zo rolt SpaceX. Dus oké, er was een testvlucht die data opleverde. Maar natuurlijk in de dagen daarna kwam er langzamerhand aan het licht dat het toch wel een enorme puinhoop was geworden. Letterlijk rond die lanceerplaats. Omdat de betonnen ondergrond onder de lance mount, min of meer verpulverd was in die 10 seconden dat die raket stond te vuren. En het dus nog niet weg was. En ja, je zag ook later op Filipies grote stukken beton gewoon rondvliegen. Ja, tegen een camera aan ook. Tegen een camera. We zagen ze in de Oceaanplons. Dat er echt toch iets van 2 kilometer verderop is. Een auto met camera's werd geraakt en die stoten los. En rond een stadje in de buurt. Wordt Isabella inderdaad. Ja, het is helemaal bedolven onder gruis. Dat stond iets van 7 kilometer verderop volgens mij. Ja, aan de andere kant van de baai. Dan hebben ze nog steeds een hele zandstorm eigenlijk over de stad heen gehad. Ja, ja. Dan kan ik me inderdaad wel voorstellen dat ze daar ook iets minder fan van worden. Zeker als het idee van Starship natuurlijk dat het uiteindelijk een soort van dwerkpaard voor SpaceX gaat worden in grote wilheden het staf naar het ruimte brengen. Naar orbit. Ja, stel je voor dat er iedere 2 weken een zandlage over je hele stad heen komt. Dat gaat niet lukken. Want de foto's lieten zien dat die ondergrond gewoon weggeblazen was. Als een soort bijna oekraïense foto van een krater. Even voor de helderheid. Het idee is als hij als werkpaard overal moet kunnen landen en weer moet kunnen opstijgen bij wijze van dan moet je niet overal een krater slaan. Dat is een beetje de... Nee, dat lijkt me minder handig. Hoe zou overal landen? Nou, het idee is dat, kijk, niet zozeer de booster. Want dat is een beetje de vraag van wat kan nou waar landen. Maar Starship zelf zou in principe moeten kunnen landen. En de vraag is wel van kan dat dan überhaupt zonder enige vorm van een... Nou, waar is het allemaal over gesproken? Er is over gesproken over een... Maar je bedoelt Starship, dat is dus die tweede trap die bovenop staat. Daar hebben ze twee jaar geleden een aantal tests mee gedaan en die is ook een aantal keer ontploft. Ja, maar die had maar drie motoren op dat moment. En ik weet even niet precies hoeveel ernaar onder een Starship moeten komen. Ja, drie toch ook. Ja, laatst zei Michel dat er nog meer bij kwamen. Nee, meer. Want hij zou zelfstandig moeten kunnen vliegen is het idee. En van stad naar stad bijvoorbeeld. Oh zo, ja, maar dat plan heb ik al heel lang niks meer van gehoord volgens mij. Nee, maar dus ook volgens mij dus medere, dankzij zulke soort zaken. Elon Musk had al een paar jaar geleden gezegd we hebben geen flame diversion system nodig. Dus die vlam, als het ware wegleider daarvan, is niet ideaal. Want anders moet je die dus op Mars ook aanleggen en dat allemaal. Maar nu blijkt dus, ja, als zelfs Tim Doth, de FWD astronaut onder het gruis zit, als hij inderdaad zeven kilometer verderop staat, is dan dus nu de conclusie. Ja, dat moet dus wel. Ja, dat moet dus wel. Want wat zit er normaal gesproken op zo'n balanceer platform? Nou ja, je hebt vaak een flame trench, zodat al die vlammen min of meer ergens heen kunnen. Een soort horizontale tunnel bijvoorbeeld op alle grote lanceerplekken heb je dat. En wat ze bijvoorbeeld bij de Space Shuttle hebben is zo'n deluge. Dus dan laten ze tegelijkertijd met de lancering uit een watertoren een enorme hoeveelheid water naar beneden stroomt. En dat absorbeert dan eigenlijk die hitte. Dus bij de Space Shuttle zie je stoomwolken. Bij Starship zie je gruiswolken. Ja, zal maar. Ja, en dan heb je ook nog een beetje het environmental, de omgevingsmooiërklimaat aspect er een beetje in zitten. Dat het moment dat je één keer zoiets zou doen, ja, natuurlijk is betongruis ook niet al te gezond om in te ademen. Maar dat zou dan nog enigszins gezond moeten zijn. Het is ook niet heel veel meer dan stenengruis. Maar uiteindelijk hebben we natuurlijk ook onverbrande resten van de brandstof, wat volgens mij onder andere methaan is dat ze dan gebruiken. Of hydrazine weet ik eigenlijk niet zo goed. Nee, het is methaan en dat verbrandt op zich wel vrij schoon. Dat is ook wel weer mooi. Je kon gewoon die motoren zien door de vlam heen. Het is een soort kleurloze vlam als een gasbrandertje. Oh ja, gewoon heel netjes. Ja, precies. Je kon ook echt bijhouden welke engines er uit waren gevallen en welke niet. De SpaceX livestream hadden ze ook een diagrammetje linksonderin staan van welke motoren het nog wel en niet doen, gewoon wit en zwart. Maar toen filmt het inderdaad vanaf onder ook naar boven. En dan zie je dus ook daadwerkelijk dat de motoren die uit zijn op het diagram, die zie je ook gewoon niet meer als een oplichtend wit cirkeltje in de daadwerkelijke raket die dus op dat moment al bijna 20 kilometer hoog was ofzo. Ja, gaaf was het misschien. Vond ik eigenlijk wel een van de cooilste dingen om te zien van de hele lancering. Nu heeft de FEE, er komt een mishap investigation aan. Aan de aanleiding van wat jij zei Mark, het is toch niet helemaal de bedoeling wat er allemaal gebeurd is. Ik wil dan ook eventjes bijvoorbeeld de aandacht vestigen op Camps Ridley Sea Turtle. Jullie wel bekend, dat is namelijk een schilpad die leeft daar in de buurt. Er zijn een paar soorten daar in de buurt. Het is een natuurgebied die best wel bijzonder zijn. Maar deze Camps Ridley Sea Turtle, dat is de zelfstaamste zeeschilpad ter wereld. En die heeft dus een paar plekken ongeveer op het strand waar Boca Chica is. Dus je kan hem vinden eigenlijk in de hele Caribi. Maar ze gaan elke keer terug naar het strand. Port Isabella Island, je hebt Neepater Island, je hebt South Brother Island. Daar is de basis. Een eilandje verder, daar is het hoofdstrand van deze schilpad. Nu moet natuurbeheer over het algemeen niet alleen maar gaan over één soort. Dat even terzijde is dan mijn opvatting. Er moet natuurlijk over van alles nog wat gaan. Er is een impact report geweest en die mishap investigation gaat eigenlijk, lijkt erop, meer over van ja, dit was niet helemaal voorzien. Waarom was dit nou niet voorzien? Ik werd een beetje paniekerig over gedaan van zorgt dit nou weer voor maanden vertraging of niet? Maar waarschijnlijk lijkt het erop dat het een beetje een soort standaardprocedure is voor het feit dat het toch niet helemaal volgens plan ging. En dat dus de milieu-impact veel groter is dan van tevoren werd gedacht. Met al dat grijs dat overal terecht is gevonden. Ja, en ook het lawaai. Daar omheen is inderdaad natuurgebied met ook vogels. En de geraamde geluidsniveaus waren, het zou 90 tot 100 decibel zijn en het was dan 110, wat gewoon veel, veel harder is. Dat is gewoon schadelijk. En waar we bij die toestemming, de vergunning van de FVE, Federal Aviation Authority, waren allemaal voorwaarden en er moest aan full down worden. En het was eigenlijk pas vlak voor die lancering rondgekomen. En nu denk ik dat er toch wel wat achter de hoofden gekrapt wordt van in hoeverre. Dat het dan op die manier goed ging. Ja, het rapport was natuurlijk fuisdik. Ze hebben eigenlijk van alles van tevoren voorbereid. Maar het ging heel erg, de focus ging natuurlijk heel erg naar, doe de raket het, stort hij ergens neer, wat zou zo'n ontploffing teweeg brengen, et cetera. Het was niet helemaal voorzien dat als het ware, het beton en cementen eronder overal terecht zou komen. Het is toch interessante data. Nou ja, dat is er waarschijnlijk nog wel op te lossen. Want Musk had het ook over, ja, we waren eigenlijk bezig met een soort stalen plaat waar we dan warm onder zouden gieten om de warmte op te vangen. Maar ja, die was net niet af. Dus hebben we het zomaar geprobeerd. Oh man. Maar in de tweed gaat het natuurlijk niet nog een keer zo gebeuren. Maar die impact van geluid en zo, dat deze raket ga je niet stil krijgen. Nee, je gaat het niet stil krijgen. En hij ging ook best wel relatief langzaam omhoog, toch op een bepaalde manier? Ja, ik neem toch aan dat je dat uitgerekend hebt. Het is gewoon een enorm ding. Ja, en er gingen natuurlijk meteen al een paar kapot. Dat zou dus kunnen door het gruis kunnen zijn gekomen. Dat is een beetje onduidelijk. Er stond ook, wat ik begrepen heb, is dat hij als het ware vijf seconden stond, hij stond op halve kracht. En toen hebben ze hem als het ware doorgeduwd. Je ziet hem ook een beetje vastplakken. Ze hebben hem dus nog van halve throttle naar full throttle gegaan in een soort proces. Van een seconde of acht. Ah, dat verklaart het. Hij lijkt een beetje te plakken. Van waarom gaat hij niet? Dat zat hem dan dus net daarin. En daarmee waarschijnlijk ook dat het lanceerplatvormen daardoor extra te verduren heeft gekregen. Ja, dat waarschijnlijk ook. Dat vroeg me wel af, want er is daarnaast eigenlijk helemaal niet zo ver een... Die tankfarm. Die tankfarm, die had ook veel deuken van die rotte blokken. Alleen die raketmotoren blazen natuurlijk keihard naar beneden. Het blaast ook weer omhoog, toch? Jawel, maar dat zou dan helemaal door die... tegen de stroom in tegen zo'n raketmotor moeten knallen. Dat lijkt me... Dat hij hem wegschiet. Ja. Het was meteen al, dus je zag... Het was eigenlijk bij lancering al... Ja, ja. Ik weet het niet, ik speculeer even hard op. Misschien zagen ze het direct wel. Ze doen hem op half throttle en dan vallen er al drie motoren uit. Ik noem er iets. Ja, ja. Dat ze daarom even dachten, maar ja. Bij die test viel er natuurlijk ook een aantal uit. Twee, geloof ik. Ja, ja. En ook weer heat tiles die naar beneden kwamen, wat ik elk keer heel bijzonder vind. Dat het dan toch niet gaat. Van, oké, hoe gaat dat de komende tijd lukken dan? Willen ze ze gewoon testen? Is het aanronden? En zeker op het moment dat je natuurlijk wilt gaan voor vrijwel full reusability, dat is wel de booster als het starship allebei kan landen. Ja, als je dan iedere keer weer een paar van die heat tiles eraan vast moet ductapen. Of, ik weet niet, ik ben geen ingenieur. Sekonderlijn. Sekonderlijn. Ja. Dan lijkt het me toch niet altijd daadwerkelijk duurzaam om dit meerdere lanceringen achter elkaar te doen met dezelfde raketten. Nee, wat ik van die heat tiles altijd wel begrepen is, ze zijn niet echt op zoek naar heat tiles, want dat snappen ze wel. Ze zijn op zoek naar heat tiles die ze in grote hoeveelheid kunnen produceren. Ja. En die hebben ze ook al nodig. Dus ze zijn veel meer bezig met het productieproces dan met hebben wij de juiste heat tile al te pakken. Ja, ja. Dat schijnt dan weer niet al te moeilijk te zijn. Nou, goed. Ik had ook begrepen dat ze uiteindelijk naar behoorlijk wat van dit soort starships toe willen gaan. Zeker als je natuurlijk een colony op Mars wilt gaan bouwen. Een vloot. Een hele vloot. En volgens mij was het idee om inderdaad één starship per maand te kunnen gaan produceren. En op het moment dat je dan niet inderdaad een massaproductie van die heat tiles eromheen nog hebt. Dat is natuurlijk een beetje net zoals met die Tesla auto's. De auto's maken is één ding, maar je hebt nog heel veel grotere fabrieken nodig om al die batterijen voor die Tesla's te kunnen maken. En ja, zo zie ik dit dan eigenlijk ook een beetje. Dat je inderdaad raketten maken en lanceren is één ding, maar je moet natuurlijk ook nog alle veiligheidsregels eromheen hebben om te zorgen dat je überhaupt de productiemateriele hebt om zo'n raket te maken. Ja, Elon Musk heeft altijd over de machine, de built-in machine. Daar gaat het hem eigenlijk om. Iedereen kan een prototype maken, maar zorg er maar eens voor dat het tegen lage kosten gemassaproduceerd kan worden. Dat is de truc bij hem. Maar je denkt dan dat de zorg toch wel, je hoort, een zorg nou dat je het nog een keer kunt lanceren en dat het dan wel goed gaat. Ja, wat je zegt, het was natuurlijk ergens wel een teleurstelling dat hij niet rond de aarde vloog. Ja, ook. Wat had er nou gebeurd? Moeten zijn eigenlijk starship zou, de booster zou terug zijn gevlogen. En in zee zijn geland. Ja, de starship zelf zou rond je aarde hebben gedaan en bij Hawaii in zee zijn geplonst. Ja, op een soort zelflandende manier, denk ik ook. Dus wat dat betreft stond er nog best wel. De idee was inderdaad om dan een soft landing te doen, maar dan niet op een platform of op zo'n droneboot zoals de andere, maar ja, eigenlijk een soft landing, maar dan wel gewoon in het water crashen. Ja, zodat je tenminste niet nog meer dingen stuk maakt. Misschien hebben ze toch daar ergens iets wel over nagedacht om niet maximale schade. Nou, ze zijn met die Falcon 9 boosters ook begonnen. Eerst gewoon rustig in het water laten vallen. Ja, precies. En nu is de vraag, wanneer is dan de volgende test? Nou, volgens mij gaat het nog wel even duren. Want wat moet er allemaal gebeuren? Er moet ergens een betere launch mount komen en zo'n flame trench bouw je niet even in een achternaamiddag. En er moet een nieuwe vergunning komen. Ook dat, ja. Ja, er moet een nieuwe vergunning. Het was ook een experimentele test. De vergunning was ook voor een experiment, dus het was ook geen reguliere lanceren vergunning of zo. Uiteindelijk komt het wel goed, wel, maar de vraag is inderdaad van hoe snel kunnen ze nou gewoon gebouwd krijgen? En ze zijn ook al met een Stage Zero bezig bij Cape Canaveral. Die begint ook gewoon een volledige hoogte alt te krijgen. Dus ik krijg hem er wel af, want die is nog niet af. Dus ik wil, als het prototype nog niet af is, wat zijn ze daar dan eigenlijk aan het doen? Ja, daar moeten ze misschien toch ook aan wat gaan graven. Ja, en die stond ook heel dicht bij het andere lanceerplatform of zo, dus daar was het ook zo. Ja, zei van, hoe handig is dit eigenlijk, dit idee? Maar jij zegt, uiteindelijk komt het wel goed en dat is dan ook gereadineerd vanuit SpaceFan, natuurlijk. Maar ik kan me toch voorstellen dat hierna toch een soort andere blik komt van, ja, luister, dus het is allemaal leuk met die ontploffingen en zo, maar dit gaat wel heel ver. Je krijgt de vergunning en je maakt er een enorme puinhoop. Ga je nog een keer de vergunning krijgen en wat moet je daarvoor doen? Ik, ik, ik... Je denkt dat ze veel kritischer zullen zijn? Ik denk, ja, dat zou kunnen. Dat zou kunnen, ja, maar ik zeg het niet alleen als fan. Ik denk ook gewoon van, de problemen die er nu zijn, lijken nog niet onoverkombaar. Ze lijken alleen maar misschien een rem te trekken op de ambitie van Starship zelf. Zo van, inderdaad, hij kan overal landen en opstijgen. Nou, dat is wel... Ja, maar ook de hele stijl van hoe je iets ontwikkeld. Het is gewoon, het komt een beetje slordig over. Slordig? We kennen Musk natuurlijk ook van inmiddels zijn Twitter-escapades. Ja, ja, ja, dat is lastig. Ja, kijk, dit is het groot probleem, volgens mij, waarom die dus Twitter nooit had moeten kopen, omdat dan dus... Kijk, in wezen hebben ze de grootste raket die ooit gevlogen heeft, de lucht ingekregen. Ja, nee. Op een manier ontwikkeld in een tijd die ook zijn weergaren bijna niet kent. Dus, een slag om de arm hou ik nog wel, maar ik heb niet het idee dat... Ja, slordig. Dan denk ik, tja. Er was ooit een eerdere test van Starship en daar zaten ook een paar hele domme fouten in. Zo van, dus ze hadden twee motoren aangewezen die aan moesten springen om te landen, maar ze hadden er niet bij stilgestaan dat een van die twee het niet kon doen en dat er een ander aan zou moeten springen, bijvoorbeeld. Dat zijn van die hele kleine domme fouten, waardoor dus een van die Starships toen ontploft is. Maar dat was die ene waarbij we met twee aan gingen. Ja, waarbij we met twee aan gingen, ja, precies. En vervolgens, dat zag er dus ook best wel slordig uit, want het eindigde in een ontploffing, maar bij dit heb ik toch ergens het idee van het was gewoon een hele grote raket en er stond, staat heel veel op het spel, maar ik heb niet het idee dat het... Ja, het is een beetje die discussie over was het nou een succes of was het nou geen succes. Ik denk volgens mij was het een succes, maar misschien geen groot succes, maar het was in ieder geval niet, het heeft niet gefaald. Nou, het is wel gelukt, inderdaad. En wat dat betreft met SpaceX, ja, verwacht je bijna soms af en toe ook wel een beetje vuurwerk. Dat is ook goed gelukt. En ik moet zeggen, wat ik eigenlijk nog het meest opvallende vond, was hoe hard die kon spinnen, voordat hij daadwerkelijk in tweeën brak. Of eigenlijk, nou, hij is natuurlijk niet in tweeën gebroken, hij is uiteindelijk opgeblazen. Hij is uit zichzelf, dus heeft een autonoom... Ja, self-destruct knol. ...gedaan. Goed, dat ding opgestapeld is volgens mij 120, 121 meter lang of zo. En op het moment dat ik me gewoon voor probeer te stellen, als je een waterfles vast hebt en die ga je een beetje proberen rond te spinnen, dat ding deukt en breekt en scheurt aan alle kanten ongeveer. Als hij zo lang zou zijn. Stel je voor dat je hem 120 meter lang zou maken en ook nog een stukje zwaarder. En uiteindelijk is het grootste deel, zeker op het moment dat hij op de 80 kilometer zo hoog zat. Nee, 39. Ja, zoiets zat hij. Ja, 39 dan. Dan lijkt me dat hij ook redelijk leeg is en heb je gewoon eigenlijk een, zo goed als Holle, cilinder die je wel gaat proberen te tollen, die dus blijkbaar niet breekt. Hij is heel stevig gebleken, ja. Hij heeft Max-Q dus ook gehaald. En vervolgens overschreden toen hij dus ging tollen en tegenvallen. Ja, precies. Dat vond ik dan ook weer grappig eigenlijk. Dat hij zichzelf een extra Max-Q heeft gegeven. Dat er nog meer kracht op komt. Max-Q is de maximale aerosol. De maximale druk die vanaf buiten erop komt en die bereik je dus meestal zodra je harder gaat en zodra er meer lucht is natuurlijk heb je daar een grotere kans op. Dus daarom probeer je eigenlijk dat eerste stukje atmosfeer, voornamelijk de eerste 10, 20 kilometer probeer je zo recht mogelijk omhoog te gaan zodat je daar zo snel mogelijk doorheen bent. Daarna kan je eigenlijk pas echt gaan versnellen en dan ga je dus vaak ook meer onder een hoek. En daarom begon hij ook te kantelen. Wat dus wel het idee was, de oorspronkelijke kantel, om dat inderdaad met de aarde mee soort van te gaan versnellen zodat je dus eindelijk in een baan rondom de aarde komt. Dus als je gewoon heel erg hard omhoog gaat en geen draaien meegeeft dan val je ook weer heel erg hard gewoon terug recht naar de aarde ongeveer. Nou goed. Nou, we zullen zien. Het never dull moment in ieder geval met SpaceX. Behalve dan de afgelopen jaar. Het afgelopen jaar dat was een very dull moment want er gebeurde gewoon te weinig. Oké, nou waar zullen we heen? Wie heeft zin? Ik weet niet of we een beetje in die negatieve modus moeten gaan leven. Als we richting Hakuto gaan. Of richting de Maan. Ja, de volgende crash. Ja, sure. Nou, die zou dus eigenlijk gisteren zijn geweest. 25 april 2023. Zou dus de eerste succesvolle landing zijn van een private entity dat dus zou gaan landen op de Maan. Vanuit iSpace. Het is een Japanse moenlander die dus eigenlijk ja, daar zou gaan landen en onder andere een pilot vanuit de Arabische Emiraten mee zou nemen. En ja, eigenlijk ging alles, bleek relatief goed te gaan tot ongeveer, wat was het, 60 mijl volgens mij boven het oppervlakte. Even kijken. Ja, 62 mijl is ongeveer 100 kilometer boven het oppervlakte. Ging Hakuto dichter bij de Maan en zou dan uiteindelijk gaan landen in de Atlas crater om daar onderzoek te gaan doen. En in eerste instantie leek dat gewoon goed te gaan. Kreeg zijn nominale signalen terug. En op een gegeven moment toen was de geplande tijd waarop hij dus zou gaan landen op het moment dat hij zichzelf goed genoeg had afgeremd, was al geweest. En al 20 bijna 30 seconden daarna. En nog steeds zei hij nominaal. En dan kunnen er eigenlijk of twee dingen zijn gebeurd. Of het landertje is heel snel weer van de Maan afgegaan en is uiteindelijk überhaupt niet op de Maan terecht gekomen. Of wat dus waarschijnlijker is, is eigenlijk dat er ergens iets mis is gegaan in het signaal en dat de ding gewoon zelf iets te hard is geland en dan waarschijnlijk met een paar honderd kilometer per uur te hard, waardoor het niet echt een soft landing is geweest. Ik las ook dat hij waarschijnlijk gewoon zijn benzine op was, om het zo te zeggen. Zijn fuel. It ran out of fuel. Ja, ja. Ik heb gisteren die, er werd de live uitgezonden. En dan zag je hem afdalen en dan zag je ook de snelheden en de hoogtes en zo. En dan dacht je dat gaat keurig. En dat eindigde dan in een landing. Maar het was dus een animatie. Het was niet helemaal duidelijk wanneer er echt terug zonder signaal over snelheid zou komen. Dat er nou overgingen in die animatie. Want daarna viel het stil. Er kwam gewoon geen signaal, toch? Op een gegeven moment. Ja, precies. Het was eigenlijk een paar seconden na de geplande landingstijd. Toen kwam er opeens helemaal geen data meer door. En het laatste wat ze hebben gezien was dat ze inderdaad de propellant, dus de brandstof, die ging eigenlijk onder de threshold die ze hadden bedacht. En toen begon de landingssnelheid opeens wel heel snel toe te nemen. En daarna was er geen communicatie meer. Dat heet vallen, denk ik. Ja, dat lijkt mij dan ook in vrije val richting het maanoppervlak versnellen. En dus zegt IceSpace heel mooi, zegt dan... Based on this, it has been determined that there is a high probability that the lander eventually made a hard landing on the moon's surface. Ja, mooi gezegd. Ja, het jammer is natuurlijk dat het allemaal te klein is. Dus ook met een goede telescoop kan je naar de maand turen wat je wilt, maar je zal het niet gaan kunnen zien. Dus we moeten eigenlijk wachten tot er weer wel een succesvolle orbiter overheen gaat vliegen die misschien dan de crash landing site in kaart kan brengen in plaats van de landing site. Ja, en zijn er al opvolgers? Er zijn in ieder geval vanuit IceSpace wel opvolgers gepland om dit nog een keer te doen, maar dan natuurlijk goed. Waarvan de eerste eigenlijk alweer in 2024 zou moeten zijn. Dus eigenlijk over iets meer dan een jaar en dan in 2020 willen ze ook een derde gaan doen. Ja, want de eerste was die Israelisch een paar jaar geleden. De eerste waren de Israelis in 2019 met de Bereshit, was ook in april. Die heeft iets voor de eigenlijk de landing cyclus al het opgegeven en die is gewoon eigenlijk vrijwel rechtdoorgevlogen op de maan af en is daar toen heel erg hard geland. En daarvan hebben we uiteindelijk wel beelden weten te vinden van eigenlijk de inslagkrater ervoor en ernaan. Ervoor was er geen krater en vervolgens zie je dus een witte vlek op de plek waar Bereshit hoogstwaarschijnlijk is geland. En daar is ook nog een klein beetje getoeweer over geweest. Dat was een paar afleveringen geleden had ze het er ook al even over dat op die Bereshit landen onder andere waterbeestjes, waterbeertjes zaten. Garlic Wraiths in het Engels. Dat zijn hele resistente diertjes die vrijwel alles soort van lijken te kunnen overleven. Ja, de korte water, het vacuum van de ruimte. Precies, enorme hoeveelheden straling. Extreme hitte, extreme kou. Ja, dus op het moment dat je die eigenlijk aan de buitenkant 400 ISS zou hebben. Daar zullen ze zich niet kunnen voorplanten. Daarvoor zijn ze net niet bestend genoeg. Maar zodra ze dus een paar weken buiten het ISS gewoon daar blootstelt aan de ruimte, aan de enorme temperatuurverschillen. Volgens ze weer naar de aarde haalt, dan beginnen ze het wel weer te doen. En dat is toch wel een beetje eng aan de ene kant. Maar goed, dat hebben we dus onder andere. Daarnaast was Hakuto heeft dus ook een tijd lang als orbiter al rondom de maan gevlogen. Waar heel mooie foto's ook van gezien. En daarvan is het ook weer niet per se de eerste. Want dan heb je ook nog Capstone. Dat is een kleine CubeSat, een heel klein satellietje. Die vanuit Advanced Space is gelanceerd. Dat is afgelopen november geweest, is die daar aangekomen. Dus het is niet helemaal meer de eerste private spacecraft die de maan heeft bereikt. Maar het zou dus de eerste... Het heeft hem wel bereikt. Ja, uiteindelijk heeft hij hem wel bereikt. Net zo verweerde je het, maar weer net iets te snel. Als laatste dan nog misschien even de naam. Hakuto, dat staat voor het konijn. Dat is zowel in China als in Japan een legende dat er op de maan een konijn zit. En ik vond het wel heel grappig, want ik heb dat nooit echt gezien. Ik wist dat de legende er bestond. Maar tot ik dus eigenlijk twee weken terug toen het ongeveer vol maan was. Toen keek ik naar de maan en dan zie je inderdaad dat die zwarte kraters een soort van konijnenoortjes zijn. Die dus een beetje voor ons in Nederland naar rechts zijn gedraaid. En dan zie je inderdaad een soort van konijntje erin. Dank je wel. Ik ga het checken. En daarom heet hij Hakuto. En daarom heet hij dus Hakuto. Naar inderdaad de Japanse legende van het konijn op de maan. Die dus helaas nu net niet helemaal goed onderzocht kan worden door de Japaners en de Israëlies. Op naar de volgende. Ik lees hier dat intuitive machines en astrobotic, ook private bedrijven. Ook dit jaar nog willen landen op de maan. Google of chat GPT? Sorry? Google of chat GPT? Waar kijk je naar? Dit is Payload. Een nieuwsbrief over ruimtevaart. Volgens mij is het niet door de chat GPT geschreven. Gewoon door mensen geschreven. Oké, nice. Dank je wel Mark. Ik wilde even graag naar een zwart gat dat los door het universum zweeft. Met een Nederlands randje. Vanuit een artikel ontdekt door Pieter van Dokkum. Die zag op een foto van de Hubble een hele bizarre streep van sterren staan. Dat was een vreemde vorm. Wat is het van gek iets. Hij ging rondzoeken en zag dat er in de buurt drie verschillende sterrenstelsels. Eén sterrenstelsel was dat er drie verschillende sterrenstelsels leek te bestaan. Die gebodst waren. En wat bleek toen hij eens goed ging kijken naar wat die drie oorspronkelijken geweest hadden moeten zijn. Er staat een mooie animatie van NASA er ook online over. Waarschijnlijk waren er twee sterrenstelsels met elkaar aan het vechten om aandacht. Er ontstond al een nieuw groot zwart gat uit. Om aandacht? Hoe moet ik me dat voorstellen? Nee, met elkaar. Ze waren elkaar aan het opeten. Om het samen te zeggen. Ze waren al om elkaar heen aan het draaien. En daar tussenin kwam waarschijnlijk al een nieuw zwart gat. Dus vanuit hun eigen kernen ontstond er al een soort derde zwart gat. Is dat zo? Dat is wat ze waren aan het versmelten totdat er in de midden een nieuwe aan het ontstaan was. En toen kwam er opeens een derde sterrenstelsel aan. En die gaf daar een enorme sweeper aan. Toen hebben ze een tijdje met elkaar lopen dansen. En toen is één van die zwarte gaten is eruit geschoten. Het is net zo gegaan dat hij eruit is geschoten. Dat aan zich is al heel tof. Want het lijkt er dus op. Het zwarte gat zelf is nog niet ontdekt. Maar het lijkt er dus op alsof er een zwart gat door het universum kruist. Zonder dat er een sterrenstelsel aan vast zit. Dus hij hoort eigenlijk nergens bij. Dat weten we al wel van planeten. Dat als een ster opbrandt gaan planeten gewoon hun eigen weg zoeken. En die vliegen dan door het luchtledigen. Maar het vette is dat die streep die werd getrokken. Dat is dus als het ware omdat het zwarte gat zo veel zwaardkracht heeft. Heeft het eigenlijk net als een boot door het water gaat. Daarachter klotst al het gas op elkaar. En daar ontstaan de sterren. Dus dat zwarte gat trekt en is door een wolk van gas heen gegaan. En heeft daar een streep van sterren achter zich getrokken. Een soort vliegtuigstreep. Een soort vliegtuigstreep ja. Een soort condensatiestreep. Alleen dan dus gemaakt van zonnen. Volslagen krankzinnig. Het zijn jonge sterren die in een soort streep achter dat zwarte gat zitten. En het enige wat ze nu wel nog moeten doen is dit bevestigen. Want ze hebben nog niet het zwarte gat in kwestie zelf op de gevoelige plaat gezet. Maar Pieter van Dokkum heeft dus wel gekeken naar die andere sterrenstelsel. En het klopt dus met waar ze ongeveer staan. Met de baanmechanica. Ja met de baanmechanica. Maar hoe dat dan gebeurd zou hebben kunnen zijn. Hele vette ontdekking. De foto zelf van Hubbell is dus ook heel cool. Want je ziet een ja het is heel dun en het is heel ingezoomd. Maar je ziet inderdaad die streep van die sterren. Als er een bootje langsgevaren is ja. Gewoon met wit schuim er nog op. Ik zie ook een artist impression ervan. Zeker. En natuurlijk hele gaave plaatjes. Natuurlijk kan zo'n artist het zo artistiek maken als dat hij zelf wil. Maar ik moet zeggen deze vind ik wel echt heel gaver uitzien. Ik laat hem even jou zien Bruno. Mooi he? In onze show notes. Kerstversiering. Een zwart gat met sterren erachter is inderdaad het ideale presentatie. Presentie voor in de kerstboom dit jaar. Ja precies. Ik zeg het. Dan blijven we even bij zwarte gaten. Want vers van de pers. Bruno kan jij het vast vertellen. We kregen het onder embargo doorgespeeld en we mogen het bekend maken. Vanaf vijf uur uitgezoend worden. Dat is het nu inmiddels. Ja precies. Een netje publicatie over een zwart gat in het sterrenstelstal M87. Dat is een wel bekend zwart gat. Namelijk het zwarte gat van de eerste foto van een zwart gat. Wanneer was het? 2017 of 2019. Event Horizon Telescope die beroemde donut. Ja. De eerste directe foto van een zwart gat. Ja. Dat is toen gemaakt door dat een aantal radiotelescopen. 2017 inderdaad. Die samenwerkt en een signaal over elkaar legde. En alleen dan krijg je die resolutie die nodig is. Omdat ze zover voor elkaar afstaan kunnen ze net een klein beetje verschil opvangen. En dus kunnen ze als het ware een plaatje maken. Ja het idee is dat je je effectieve radiotelescope de scherpte heeft. Alsof hij zo groot zou zijn als de aarde. Ja precies. Zodat ze je lens bij wijze van spreken. Ja dus dat is toen gelukt en het was wereldnieuws. Maar die foto is nu herhaald met een kleiner aantal telescopen. 14 geloof ik. Op een andere golf lengte 3,5 mm in plaats van 1,3 als ik het wel heb. En dan zie je datzelfde ringetje weer. Het is wat groter. Maar je ziet ook de jets die daaruit spuiten. Dus zwarte gaten in sterrenstelsels. Je maakt vaak een soort stralen jets van materie die eruit sproeien. En die hadden we al gezien. De zwarte gat hadden we al gezien. Hier is al een foto van. Van Google ook. Een hele mooie foto van dat zwarte gat waar die jets uit komen geschoten. Ja maar nu zien we ze dan voor het eerst op één opname. En dat is niet alleen leuk omdat je dan, dat had je nu ook kunnen knippen en plakken. Maar nu kun je dan beter dat verband tussen die twee zien. En ook hoe die jets gevormd worden. Dat is nog altijd niet helemaal opgeheilderd. Er is een mechanismen met een hele mooie naam namelijk het Blandford-Znajek. Het hoe? Het Blandford-Znajek mechanismen. Het Blandford-Znajek mechanismen. En wat zegt dat of wat is dat? Dat gaat ervan uit dat zo'n zwarte gat een heel groot magnetisch veld opwekt. En dat veld beperkt de beweging van materie die daar uitkomt. En weet dat op een of andere manier te, ja in een jet, dus in een soort straal te vormen. Deze opnames kloppen daar goed mee. Dus puntjes voor Blandford en Znajek. En ja, je ziet een soort drietand. Dus het zijn eigenlijk meerdere jets. En wat ik ook wel bijzonder vind is, ja, dus we kunnen nu, je ziet ook weer dat ringetje terug. Dus ja, dat is... Wat zo mooi is, als je kijkt naar die Hubble foto van diezelfde jet, dan is het gewoon hoe dichter je bij dat zwarte gat komt, hoe meer het gewoon op een hele felle ster lijkt. Het is gewoon wit, wit licht en daar kom je niet bij. Maar deze foto laat als het ware zien wat er binnenin gebeurt. Veel dichter bij de Event Horizon van dat zwarte gat. En daarmee zie je dus eigenlijk, het ziet er heel erg uit als een, ja toch, een soort paardenbloem die je uitblaast. Maar gewoon heel duidelijk iets van afwaait, als het ware. Ik vind het zo gaaf om te zien dat het dus ook een staart heeft. En wat ook te gek is, een zwart gat wordt heel vaak gezien als, of gedefineerd of uitgelegd als, ja zo'n soort gat waar inderdaad alles invalt. Zelfs licht komt er niet weg. Maar eigenlijk zie je dus duidelijk aan deze foto. Je ziet gewoon als het ware de materie er vanaf spatten of waaien, om het samen te zeggen, als het inderdaad een natte bot, een natte tennisbal in de wind is, zeg maar. Het is best moeilijk om in een zwart goud te vallen, als je niet precies... Het is nog steeds moeilijk om er in te, want anders blijven de rondjes omheen. Ja precies, dus dat zie je dus ook met die materie, die kolkt daar omheen en dat geeft allemaal effecten. Dus je ziet alles eigenlijk behalve het zwart gat zelf. Dat is wel waar ja. Ja want ik dacht dat het juist inderdaad een beetje het grote ding van deze ontdekking is, is echt om te zien hoe dichtbij die jet inderdaad vanuit het zwarte gat komt. Of misschien dus daadwerkelijk van achter de Event Horizon. Wat naar mijn weten heel erg lastig is, om daad iets van achter de Event Horizon weer naar buiten te gaan krijgen. Maar het is volgens mij juist inderdaad ergens uit die ring eromheen. Dus deze jet ontstaat. Maar is dat jouw speculatie of is dat... Maar van achter de Event Horizon dat... Nee dat lijkt mij niet toch? Nee, nee. Maar volgens mij was het idee altijd dat die jets, dat we niet precies weten waar die vormen, maar dat we nu toch juist kunnen zien dat het echt wel heel erg dichtbij het zwarte gat is. Niet gewoon ergens uit die relatief brede ring die dan rondom het zwart gat zelf zit. Ja, nee dat klopt. Maar echt, dat zwarte gat is nog wel een stukje kleiner. Dat is er nog wel achter. Je ziet ook meer soort schaduw, waar alles licht op gezogen wordt. Dan het afgebogen, dat zwarte gat zelf. De afmetingen daarvan zijn nog weer een stukje kleiner. Ik dacht dat juist het hele idee was... Van die jets weet ik niet. Maar ik dacht daar ook dat het idee van was dat ze misschien nog wel... Dat was altijd mijn begrip daarvan. We weten het niet, maar ze leken van achter de Event Horizon te komen. Dat is dus absoluut onwaardig. Dat zou natuurlijk een enorme integenspraak zijn met algemene relatiefiteit. Maar daar was toch... Help mij vooral dit allemaal te begrijpen. Want hier heb ik verre van voordoor geleerd. Was het niet zo dat er toch wel iets uit een zwart gat kan ontstappen? Ja, dat is de beroemde... Hoe heet die? Hawking Radiation. Hawking Radiation, ja oké. Maar dat is iets heel anders. Dat is heel zwak sowieso. Oké, ja. Dat gaan we nooit zien. En daarom was het van dat het heel zwak is. En dat is tot nu toe het enige wat men heeft uitgerekend. Hawking Radiation kan dus wel een zwart gat ontsnappen. Al het andere niet. En daarom is zo'n jet was al dus buikbaar... Dat moet dan dus wel van omheen komen. Die ontstaan ruim buiten de Event Horizon. Dat weten we wel. Maar hoe precies in al dat gekolk en magnetische vuil... Dat staat nog ter discussie. En daar helpen dus ook de foto's dan bij. In ieder geval mij wel. In ieder geval een beetje beter te weten waar het dan wel vandaan komt. Ik snap er nog steeds eigenlijk helemaal niks van. Want ik kolk dus inderdaad rond zo'n zwart gat. En dan nog steeds, hoe komt er dan een jet uit? Jij bent in goed gezelschap. Niemand die dat hier begrijpt. Cool. Foto ook in onze show notes. Want inderdaad inmiddels vliegt hij als breaking news over Twitter heen. Zie ik deze foto. Dus dat is mooi. Dat is leuk. Volgende nieuwtje jongens. Mijn zwarte gaten zijn... Zwarte gaten zijn op. Daar zullen we dan iets dichterbij blijven. Iets waar ik dan gelukkig zelf ook een hoop van weet. Namelijk van analoog astronautenmissies. Daar ben jij eigenlijk speelder in. Precies. Ik heb natuurlijk zelf ook een bedrijf waarmee dit soort missies mee doen. Naast dat doet het dan wel iets groter, iets beter natuurlijk. Hoeveel mensen gaan daar met je mee dan? Op dit moment gaan er vier onderzoekers. Die dus eigenlijk gisteren bekend zijn gemaakt. Ik weet niet precies wanneer ze er precies ingaan. Maar ze worden dan voor een periode van 12 maanden achter elkaar opgesloten. En daarin doen ze dan eigenlijk een Mars simulatie. Het is niet de langste. De langste ooit was ongeveer 520 dagen. Mars 500 werd het ingenoemd in Rusland destijds. Waar toen zes mensen op zijn gesloten. Je moet links zo leuk vinden inderdaad. Maar goed, NASA heeft dus eerder dit jaar ook foto's prijsgegeven van hun nieuwe Mars habitat. Die hebben 3D print met een soort van Mars simulant. Daar kan ik natuurlijk ook nog uren op ingaan dat daar misschien niet helemaal een juiste simulant voor is gebruikt. Maar ze hebben dus daadwerkelijk een 3D geprint huis of habitat in Mars stijl gemaakt. Bij het Johnson Space Center. We hebben natuurlijk nog geen samples terug vanaf Mars hier op aarde. Dus wat we dan eigenlijk doen, we kijken naar de chemische compositie van het zand dat we op Mars hebben. En dat kunnen we natuurlijk op aarde weer namaken. Een van de bekendste manieren om dat te doen is om te kijken naar een global simulant. Je kijkt eigenlijk naar de gemiddelde waarde die we overal op Mars vinden. Wat dus 50% silicon bestaat voor 20% het aluminium, 10% het ijzer. Een beetje van dat soort dingen. En dan kijk ik dus echt naar de bulk geochemische compositie ervan. En dat wordt dan weer in een lab bij elkaar gemengd. Nou interessant. En dan ga je kijken of je daarmee kan 3D printen. Precies. En daarmee wordt dan gekeken of je daarmee kan 3D printen. Aan de ene kant, dat zou werken als je Mars daadwerkelijk als één geheel kan zien. Maar zoals we natuurlijk weten, Mars heeft onder andere vulkanen, het heeft rivieren, het heeft ook weer secundaire mineralen. Bijvoorbeeld carbonaten die zijn ontstaan op het Mars-oppervlak. Vergelijkbaar als dat we hier natuurlijk onder water hebben gehad. Hier dan voornamelijk doorleven, maar dat kan ook anorganisch worden gedaan. Dat heeft toch echt weer hele andere samenstellingen. En dat kan dus weer heel veel lastiger zijn om te 3D printen. Maar ze hebben nu dus niet alleen de hele habit bekend gemaakt, ze hebben foto's van gemaakt. Ze hebben ook de EVA-ruimte, de Extra Vehicular Activity, of ruimtewandelingruimte. Waarin zij dus ook daadwerkelijk een paar weken lang mogen rondrennen, als waren zij op Mars wanen. Om dan vervolgens weer een paar maanden opgesloten te zitten voor de terugreis vanaf Mars naar de aarde. Dat is uiteindelijk het hele doel van deze missie. Die wordt Chopea genoemd. En dan moet ik heel even kijken. Chopea staat voor Crew Health and Performance Exploration Analog. En het is ook echt de bedoeling dat ze dus juist gaan kijken van hoe gaan deze mensen met elkaar om? Hoe zorg je ervoor dat mensen niet gillend gek van elkaar worden en na 12 maanden gewoon elkaar neer aansteken zijn, in plaats van gewoon dood gaan aan de Mars-omgeving zoals het hoort. Ja precies. Dus het hele basis is eigenlijk heel erg klein. Ongeveer 1700 square feet, oftewel 158 vierkante meters, als ik Space.com moet geloven in hun uitrekeningen. Dus dat is inderdaad echt wel heel erg klein. Het is een relatief groot appartement. Ik wou zeggen, ik woon op minder hoor jongens. Als je met ze vieren daar woont en werkt en natuurlijk ook nog alle opslag hebt voor zo'n lange missie. En dus dat vraag ik inderdaad ook nog een beetje af hoe ze dat gaan doen qua het Closed Loop systeem zoals het dan heet. Want ja, op ISS krijgen we gewoon herbevoorradingsvluchten natuurlijk. Op het moment dat ze naar Mars aan het vliegen zijn, wordt het heel erg lastig om daar ook nog herbevoorrading op te doen. Of om bijvoorbeeld afval te lozen. Dus je moet eigenlijk in een volledig gesloten systeem gaan werken. Je poep moet ook weer daadwerkelijk de mest zijn voor de plantjes die jij vervolgens weer gaat eten. Ligt het met je doel van de missie, lijkt me. Wat is het doel van de missie? In dit geval? Het doel van deze eerste missie is dus echt voornamelijk om te kijken naar de psychologische en de sociologische aspecten. Dus niet alleen wat het doet binnen een mens, maar ook met de dynamiek eigenlijk binnen de groep van deze vier mensen. En dus die vier mensen die zijn dus eigenlijk gisteren pas bekend gemaakt. Met de commander Kelly Hasten, die dus een onderzoeker is die specialiseert eigenlijk in menselijke ziektes. Dan heb je Ross Brockwell die een structural engineer is. Een medische persoon natuurlijk hebben we ook altijd, Nathan Jones. En dan hebben we ook nog een science officer, Alyssa Johnson, die ook nog bekend is als een emergency verpleegster zeg maar. Dat is een paramedic ambulance personeel. Dus in ieder geval twee mensen die een hele hoop weten van de medische kant. Ook iemand die weet hoe je bijvoorbeeld een habitat moet repareren op het moment dat het stuk gaat. Dat is ook wel handig. En dus iemand die in ieder geval ook deels medisch is opgeleid, maar dus ook juist een beetje het onderzoek kan doen. En ik ben heel erg benieuwd eigenlijk hoe dit allemaal gaat lopen. Als mensen dan vaak dan samen eerst even kennis maken, hoe werkt zoiets? Dat verschilt per missie. Maar in dit geval zijn deze astronauten geselecteerd en hebben ze ook dezelfde trainingen gehad als een deel van de trainingen die de daadwerkelijke NASA astronauten hebben gehad. Dus ze zijn al een tijdje terug in een klas echt geselecteerd. En nu zijn er dus de vier crewmembers en twee backupmembers dan officieel bekend gemaakt. En in de tussentijd zijn ze ook alweer op zoek naar volgende missies. Ze willen nog minimaal twee van dit soort missies gaan doen. En in dezelfde habitat ook in Houston, die dus in 2024-25 en tot met 26-27 helemaal door moeten gaan. En ja, dan kijken of we dit eerst kunnen overleven als mensen voordat we dan inderdaad daadwerkelijk mensen naar Mars gaan sturen. Want ik vrees dat zodra we naar Mars gaan, dat een missie echt nog wel wat langer zal moeten duren eigenlijk. Omdat we al gauw 300 dagen bezig zijn om er te komen, dan veilig te landen. En dan vervolgens ook weer even wachten tot de planeten weer zo staan dat je ook weer terug kan vliegen. Dus de bekendste schattingen voor wat een minimale bemenste Mars missie op dit moment zou duren is ongeveer 21,5 maand. Dus dat is toch wel richting de twee jaar in plaats van een jaar. Wat weten we uit de eerdere missies over de psychologische houdbaarheid van dit soort? Dat er bepaalde dingen zijn die je juist heel vaak ziet. Bijvoorbeeld het afsplitsen van de crew met het grondstation. Dat ze niet per se een eigen taal krijgen, maar wel heel veel inside jokes. En dat zie je eigenlijk op DSS ook al. Dat het gewoon heel erg lastig op een gegeven moment wordt om nog in te leven hoe het zou zijn om op aarde in het commandocentrum te zitten. En de astronauten een opdracht te moeten geven. En de astronauten hebben al 12 uur gewerkt vandaag. Ik ben ook wel eens moe. Ik moet nog 2,5 uur sporten. Dat soort fysieke activiteiten moet je ook altijd nog inplannen. Laat me met rust. Maar om dat effectief te communiceren naar de aarde. Want op aarde zien ze misschien die astronauten een beetje uit hun neus zitten. En denken ze weer van kom op, doe eens wat. Dat soort communicatie mismatch gebeurt heel veel. En dat is een van de dingen die ze hier willen gaan kijken, gaan onderzoeken. En ook juist hoe je dit zo veel mogelijk kan afwenden. Voordat ze zo meteen mensen naar Mars gaan sturen. En dat ze zeggen kom maar terug van Mars. Dat zal je maar middelvingers terugsturen. En lekker op Mars gaan blijven. Je weet het niet. Dat zou ze allemaal kunnen. Het zijn toch de over het algemeen verstandige mensen die voor dit soort dingen gewarven worden? Ja. Dus ja en nee. Dat vind ik altijd wel een grappig iets. Op het moment dat je namelijk naar Mars wilt gaan als mens. Op het moment dat je dat eigenlijk iets te graag wilt. Dan ben je waarschijnlijk niet de geschikte persoon. Er is een redelijke kans dat je gewoon een reis naar Mars. Of niet overleefd of in ieder geval niet terug komt naar de aarde. Dat het echt een one way trip is. En ja je wilt eigenlijk niet mensen hebben die al te graag zichzelf op gaan hofferen. Want mocht er dan iets misgaan. Met je Apollo 13 stijl. Dan hebben zij misschien zoiets van ja het zal wel. Ik krijg in ieder geval mijn uwe geroem of zoiets. Het hoort erbij. Ik ga maar lekker dood. In plaats van dat je dus mensen hebt die kosten wat kosten terug willen komen. En hun familie weer willen zien. Dus dat is een beetje raar hoe je daar inderdaad mensen moet gaan selecteren. Je hebt mensen met een juiste hoeveelheid gek nodig denk ik. En ben je zelf al jezelf aan het klaarstomen om met zo'n missie mee te doen? Ja voor een jaar. Zeker in zo'n soort analoge missie. Het lijkt me echt heel erg gaaf. Om daadwerkelijk naar Mars te gaan. Ik weet niet of ik daar dan gek genoeg voor ben. Voor de maand sta ik klaar. Misschien niet met iSpace op dit moment dan nog. Maar Starship misschien ook niet wat dat betreft. Maar binnenkort ja dat lijkt me wel. Spreek je over een jaartje of tien. Kijken of we dan nog tien jaar nodig hebben. Misschien kan ik dan alweer inbellen in de podcast. Vanaf de maand. Yes. Maar dat gaat wel. Een beetje delay. Maar dat gaan we gewoon doen. Dan heb ik nieuws van Trappist 1. Daar is waarschijnlijk geen leven. Waarom is het dan toch het vermelden waard? Omdat James Webb Telescoop daarna gekeken heeft. En eigenlijk dit de eerste keer is dat hij zich bezighoudt met die vraag. Want James Webb kan de atmosferen van extra planeeten meten. Tot op zekere hoogte. Nu heeft hij de grootste gepakt. Het Trappist systeem is een leuk systeem. Want daar zijn heel veel een ster. Waar heel veel aardeachtige planeeten rondomheen gaan. Aardeachtig in die zin van? Ongeveer dezelfde grootte. Wel iets groter. Ook Habitable Zone bijvoorbeeld. En ook de dingen die we ervan af weten tot nu toe. Zijn leuke kandidaten om onze instrumenten op te trainen. Om het zo maar te zeggen. Eens kijken wat we vinden. Want op dit moment heb je van die artist impressions. En dan zie je van dat komt allemaal in de buurt. En hoe meer je gaat kijken hoe anders het dan lijkt. Hoe ver is dat? Ehm zoek eventjes iemand. Weet ik nog niet. Pak hem er zo even bij. Het is relatief dichtbij volgens mij. Trappist systeem. Een paar miljoen. Lichtjaar. Dat is niet dichtbij. Sorry, een paar lichtjaar. Trappist 1 is ongeveer 40 jaar lichtjaar van de aarde. 40 lichtjaar. Het valt er mee. Maar wat heeft James Webb nou gedaan? Die heeft gekeken is er een atmosfeer. En het lijkt er dus van alles op dat het dus niet zo is. Even kijken. Het was voornamelijk ook bedoeld om te demonstreren dat James Webb die atmosferen überhaupt kon meten. Alleen in dit geval was het te heet. Er was een... Wat was nou de verklaring? Ze zagen dat bepaalde materie er omheen om Trappist heen werd gebogen. En als er een atmosfeer was geweest was het op een andere manier, op een meer diffuse manier gebeurd. En omdat dat dan dus niet zo was, moet dat dan erop wijzen dat er geen is. Maar het is wel gaaf want dat gaat James Webb nog veel vaker doen. Oké. In hopelijk op een gegeven moment met iets meer resultaat dan waarschijnlijk geen. Want we weten... Wat voor een licht heeft u dan gezien? Het licht wat van die ster op die planeet terugkaast. Ja. Want we weten van sommige ex-planeten wat ze in de atmosfeer hebben toch? Ja en dan is het met een transit, ja dat weten we absoluut. En dan kan je het met de transit methode doen. Maar dat kan alleen maar voor hele hele grote planeten op dit moment. Dus dat voor Jupiter achtige. Tot nu toe met instrumenten die we tot nu toe hadden. Het idee is dat James Webb dus het ook voor aardigachtige planeet gaan doen. Kan alleen weer niet zo specifiek kijken om te kijken wat er dan in zit. Dat gaat dan weer te ver voor James Webb. Maar wel in dit geval dus in ieder geval duimpje omhoog duimpje omlaag. Deze lijkt geen noemenswaardige atmosfeer te hebben. Is toch een datapunt. Ja en op een nieuwe manier. En op een nieuwe manier veel specifieker bekeken dan voorheen kon. Ja absoluut. Ja oké. Dus stay tuned want het gaat betreft komen er een hele tijd van soort kleine nieuwtjes over James Webb uit. Iedereen zegt zijn rapper roeren over al die oude terrestels als die James Webb maar blijft vinden. Ik weet niet of je dat een beetje hebt gevolgd. Nee? Vertel. Nee? Ja niet dat er nu breaking news over te melden is. Maar je ziet dat elke keer in de collectie van James Webb. Elke keer terrestels worden gevonden die als we ouder zijn dan eigenlijk zou mogen. Volgens de modellen die we hebben van wat er na de Big Bang gebeurd zou moeten zijn. Dus ze zijn elke keer eigenlijk te groot en te jong om het zo maar te zeggen. Ze hadden zich eigenlijk nog niet gevormd mogen hebben tegen die tijd. Precies. En dus het ding is overrissend met die datapunten. Dus een meter is verkeerd. Dat zou kunnen. Of dus er klopt iets heel erg niet in onze. Of we snappen niet hoe dat. Ja hoe dat zo kan zijn en we hebben daar geen verklaring voor. En vooralsnog is het het laatste want op dit moment is het dus. Hij blijft hij blijft maar in de data collectie. Blijft maar blijft maar dat die hele oude terrestels ook komen. De ene is nog ouder dan de andere. Ja dus dus dat heeft het is kort over James Webb update. We hebben nog ruimte voor iets kleins. Of zijn we er allemaal doorheen? Nou ik heb nog wel nieuwtje. Nou kom maar op met het nieuwtje dan. Nou wat laatste weer eens langs kwam en ik dacht we gaan even iets heel ernstig en serieus doen. De MIVD waarschuwt voor spionage op onze universiteiten door Chinezen. Dat doen ze eigenlijk bijna elk jaar. Maar die zouden dan gevoelige technologie. Stelen iets te veel van leren. En dan moeten we niet naïef over zijn. Nou waarom meld ik dat. Terwijl ja dat wel vaak voor gewaarschuwd wordt. Ook de MIVD heeft het trouwens. Specifiek Chinezen ook? Ja verschillende landen. Maar Chinezen, Iraniers en ja die staan dan hoog op de lijst. Dus de claim is we hebben aanwijzingen dat er gewoon stelsmatig gespioneerd wordt. Op alle universiteiten of hebben ze het over specifieke? Nou dan gaat het om quantum, technologie, ruimtevaart, maritieme technologie ook. Dus dan denk je al gauw richting Delft. En de Delta, dus het blad van Delft had ook een aantal mensen gevonden. Een paar jaar geleden had iemand gevonden die zei van jij studeer in Nederland. Want ik wil het volksleger dienen met technologie. Dus het is niet... Helemaal uit de lucht gekrepen? Nee, natuurlijk is dat niet uit de lucht gekrepen. Aan de andere kant zullen wetenschappers zeggen dat is nou wat wetenschappers doen. Die delen en die onderzoeken. Ja precies. Iemand komt ook gewoon hier studeren of werken en mag dan gewoon werken en studeren. Over die discussie is er een podcast van Saarslegers, Vriend of Vijand. Mag je toch wel één concurrerende podcast noemen dacht ik. Zij is ook degene van De Man en de Maan. Die fantastische podcastserie met Mark Kleinvolt. Kennen jullie die? Zeg het, wie? De Man en de Maan. De Man en de Maan, nee ik zit er nu aan te kijken. Ja, de Man en de Maan. Ja, de serie. Ja, Mark Kleinvolt is een radioastronoom die wou een radio telescoop aan de achterkant van de Maan. En die ging daarvoor in zee met Chinese onderzoekers. Omdat hij het niet rondkreeg met westerse agentschap. En daar heeft zij toen een fantastische serie over gemaakt waarin hij vertelt hoe dat ging. En met allerlei tegenslagen. En zij is dus in dat gebied gebleven en werkt nu aan een podcastserie over die dilemma's waar ik het net over had. Hoe wetenschappers willen aan de ene kant dingen onderzoeken en hun kennis delen. En aan de andere kant zijn er mensen die graag met die kennis aan de haal gaan voor doelen waar we niet per se enthousiast over zijn. Heb je het daarover Saarslegers nog steeds? Ja. Ik heb daar op school gezeten en ik wist helemaal niet dat zij een podcast maakte. Dus ik dacht, nou gewoon Saar. Daar heb ik op school gezeten en er zat een klas onder mij. Dat is heel grappig. Dus die heeft een heel leuk podcast hierover tegenwoordig. Wat gaaf. Ik zie het er inderdaad. Ze is 20 jaar ouder geworden. 30 jaar. Ik ook namelijk. Sorry, ik ben even mindblown. Wat leuk. Wat gaaf om te zien. Ja, dus er zijn nu geloof ik twee delen van uit. En ja, ik vind het is heel... Ja, ze doet het op een hele... Kijk wij... Leuk bent. Wij improviseerden hier ons nieuws, maar dit is heel... Zij doet interviews en ze bouwt het heel erg op. Documentair, om het zo te zeggen. Ja, dus heel veel werk in. Bij de man in de maand vanke werkt dat fantastisch. Heel graag. Dus eventjes reclame voor gewoon een... Als je geïnteresseerd bent in onze podcast, dan misschien ook in die van Saar. Juist. Nou, hartstikke goed. Leuk zijn we dan al onze nieuwtjes heen. Nou, misschien nog iets kleins. Wat ook leuk is. Die gaat wel goed namelijk. De Mars orbiter van de UAE. De Verenigde Arabische Emiraten. Die heeft een paar hele mooie foto's van Dijmos gemaakt. Een van de twee maandjes van Mars. En daarmee dan ook weer het debat opsparkelen van Dijmos en Phobos. En mijn naam is Thijs. Zijn die nou ingevangen door Mars? Zijn dat stukken Mars die misschien door een groter impactkrater zijn losgeslagen? Of is het een heel oud maandje die eigenlijk al, net zoals onze maan, waarschijnlijk ongeveer vanaf het begin af aan van het planeet zijn ontstaan, om de planeet heen is gaan draaien? En daarmee hebben ze onder andere weer een mooi record gezet. Omdat ze ongeveer op 100 kilometer boven het opvlakte van Dijmos hebben gevlogen. En ze een paar hele mooie beelden ook weer hebben gemaakt. Ik heb toch geen harde bewijs helaas gehoord om te zeggen Phobos en Dijmos zijn ingevlogen of zijn opgevangen. Maar de aanwijzing was wel dat het toch meer bleek dat ze van hetzelfde gemaakt waren als Mars. Ja, daar lijkt het nu wel op. Maar dan is het nog steeds een beetje de vraag van waar komen ze dan precies van Mars vandaan? Zeker omdat ze eigenlijk vrij, ze zijn natuurlijk wel in een stabiele baan, maar ze beginnen wel langzaam richting Mars te bewegen. En dus er is een kans dat ze of gaan instaan of dat ze op een gegeven moment weer wat breder gaan. Volgens mij was het één vliegt weg, Dijmos, en de ander kwam steeds lager. Maar zoals ik het in ieder geval begreep was het dus een beetje de vraag op het moment dat je zulke beweegbare banen rondom de planeet hebt, dan suggereert dat de banen waarschijnlijk niet heel erg oud zullen zijn. Als in niet meer dan miljarden jaren oud. En dan is het natuurlijk een beetje de vraag van oké, als het dus een relatief recente instag moet zijn geweest op Mars, waar is die dan geweest? En waarom zien we niet een enorme krater die zo'n groot blok, want uiteindelijk, het zijn niet hele grote maan, zeker niet in vergelijking met onze maan van de aarde, maar het zijn toch wel flinke stukken steen. Dus ja, ik ben benieuwd. Komend jaar, de rest van 2023, zijn ze nog minimaal een paar keer van plan om nog dichterbij Dijmanshoek over te gaan vliegen en meer analysis te gaan doen om te kijken waar komt het ding nou daadwerkelijk vandaan. Hoe heette die missie nou ook weer? De M-M-M. Hope, volgens mij. De Hope Probe. Die is vorig jaar, nee, twee jaar geleden al aangekomen in 2021. Ja, toen hebben we de aandacht aan het steen. En nu zijn ze de Staten. Dit is dan vrijgegeven op de EU, wat ik dan ook wel weer grappig vind. Het is een grote geowetenschappelijk congres in Wenen, waar ik normaal eigenlijk ook bijna ieder jaar nu zit, maar toevallig dit jaar een keer niet. Nou wat fijn dat je er vandaag bij ons bij was. Ja, ben ik er toch nog een soort van een beetje bij. Het zijn wel hele mooie beelden waarop je langs Dijmans schiet en op de achtergrond komt dan Mars voorbij. Echt. Even kijken of we daar ook wat beelden van in de show notes kunnen zetten. Oh ja, stuur door. Dan gaan we ze nu maken. Nou, dan zijn we er nu wel echt doorheen, denk ik. En dan Bruno en Mark, dank ik jullie hartelijk. Dijna was Thijs Roes. Ja, en vinden ons ook op Twitter. We hebben alleen geen blauwe vinkje, dus dan word je totaal genegeerd. Dus ik zal met mijn blauwe vinkje maar retweeten dan. Heb jij een blauwe vinkje? Ik heb een blauwe vinkje. Ja, daarom tweeten we Elon tegen me. Ah, anders wordt je natuurlijk niet gezien door de grote reertjes. Nee, omdat ik een blauwe vinkje had. Het heeft ook wel meegespeeld dat ik dus de laatste tijd gewoon lekker met Elon aan het kletsen ben. Bleef het bij die ene tweet of zijn er daadwerkelijk? Nee, het blijft bij die ene tweet, maar het is wel zo. Omdat hij op mij gereageerd heeft, alles wat ik nu zeg, komt dan dus veel makkelijker nog een keer bij hem omhoog. Dus dat is een zware last op mijn schouders. Zeg even dat die luistert naar Space Cowboys. Ja, precies. Misschien moeten we zeggen, papa Elon sponsor Space Cowboys. Doen dat. Dan kunnen we dat blauwe vinkje er ook bij doen. Precies. Ja, dat is een hele mooie vraag. Dankjewel allemaal. Dankjewel.