NIEUW! Nu met meer ruimtevaart- en astronomienieuws dan OOIT!

Welkom bij Space Cowboys. Dit is de 104e aflevering alweer. We nemen zo'n twee weken nieuws en opmerkelijke zaken uit de ruimtevaart en sterrenkunde door. Vandaag hebben we als Space Cowboys Marie Kebaan en Nick Pools. We hebben nog niet eerder in deze samenstelling hier gezeten. Vandaar dat het me leuk lijkt om jullie nog heel eventjes kort te introduceren. Welke functie heb je? Wat is je achtergrond? Marieke. Ik kom uit sterrenkunde. Ik werk voor NOVA en dat is de alliantie van de sterrenkundige instituten aan de vier universiteiten waar sterrenkunde gedoseerd en onderzocht wordt. Ik kom uit de oorspronkelijke van de TU Delft, Space Exploration. Tegenwoordig werkzaam bij CGI in Rotterdam. Waarbij ik designer step-man voor Galileo. Oké, nou allemaal diep in de materie. Ik ben al een oude cowboy, ben ruimtevaartjournalist en daarnaast nog ontwerper van Space Spaces. Okido, wat gaan we doen? Ik heb van jullie alle twee al een lijstje met indrukwekkende onderwerpen gezien. Marieke, wat zijn de belangrijkste daarvan? Nou, ik denk toch wel de dart impact. Magisch was het, vonden jullie? Ik kan me helemaal voorstellen. En daarnaast heb ik nog wat een web nieuwtje en nog iets over het zwarte gat in onze eigen melkweg. En als laatste nog een nieuwtje over een van onze mede Space Cowboys. Oeh, spannend. Nou, bewaar we nog eventjes. Nick, wat zijn jij onderwerpen? Ik ga vandaag lekker focussen op de Nederlandse ruimtevaartindustrie. We hebben vorige week het IAC gehad. Daar zijn wat leuke nieuwtjes vandaan gekomen. En ook deze week is het de Space Week hier in Nederland. Ook daar zijn leuke nieuwe nieuwtjes, nieuwe lanceringen. We hebben nieuwe bedrijven, Nederlandse bedrijven die dingen mogen lanceren, de ruimte in. Nou, geen gebrek aan onderwerpen. Zeker niet. Nou, zelf heb ik dan nog een update over SLS. Het zal niemand ontgaan zijn dat die nog steeds op de grond staat. Ook op het IAC een nieuwtje over een capsule die Europa met arianen wil gaan lanceren. En we staan nog heel eventjes stil bij het overlijden van een ruimtevaart-recordhouder, een Russische cosmonaut. Nou, dan gaan we het feest openen met toch wel het hoogtepunt van de afgelopen weken. DART. Wat was het en wat is er gebeurd? Marika als eerste. Ja, je zit zo glunderend te kijken. Nou, natuurlijk geweldig. Sowieso al dat dat planetuïdesysteem een dubbel planetuïde is. Nou ja, jullie hebben het allemaal gezien waarschijnlijk. Die impact was volgens mij helemaal volgens het boekje. Wat ik wel opvallend vond, is dat er heel veel vragen waren van mensen. Waarom gaan we dit nou doen? Is het nou echt om de dinosauriërs even te vreken? Ja, want de achtergrond van de hele missie is tegen een hemel lichaam opknallen, proberen hem uit de koers te krijgen. Een techniek die we ooit zouden kunnen gebruiken als we ontdekken dat er iets op de aarde zou gaan botten. Precies, het is echt een technology test missie geweest. Want dit is een van die near-earth asteroids zoals genoemd worden. Deze is totaal ongevaarlijk. Interessant is dat er besloten is om niet de grote planetuïde te doen, maar dat kleintje juist. En waarom is dat gebeurd? Omdat dan veel makkelijker te berekenen is en te bekijken is achteraf wat die impact heeft gedaan. Of die inderdaad uit zo'n baan is en hoe ver dan en hoe die omloopbaan... Omdat het relatief het makkelijkste is zo'n klein object een doel te geven. Maar als er straks echt een groot op de aarde af komt dan weet ik niet wat we moeten doen hoor. Nee, precies. Maar vertel, het is volgens plan verlopen? Volgens mij is alles volgens plan verlopen en de Qubez, de Italiaanse Qubez waar die aan vast zat, die is losgelaten en die vliegt nu op een afstand van, ik dacht iets van 50 of 60 kilometer, rond die mini-maan, planetuïde maan heen. We hebben natuurlijk ook de eerste foto's gezien van de telescopen die dit soort systemen volgen. En dat zag ik echt heel duidelijk. Ja, een hele stofwolk. En ook interessant is natuurlijk dat grote telescopen en zelfs Webb en Hubble, maar ook bijvoorbeeld vier telescopen van de VLT in Chile, dat zijn echt bakbeesten van telescopen. En die hebben allemaal met toevallig ook nog Nederlandse instrumenten gekeken. Die zijn nu aan het kijken zeg maar naar, ja en die kunnen daar natuurlijk van alles uit afleiden uit dat puin en waar die planetuïde uit bestaat en hoe die is opgebouwd en dat soort dingen. Ja precies, want wat ik zeg, het verbaast mij eigenlijk dat zo'n test als deze nodig is. Ik heb altijd gehoord de Voyagers en allerlei interplanetaire toestellen van NASA die kwamen tot op de seconde nauwkeurig aan bij beide planeten. Dus we weten verschrikkelijk goed hoe die hemelmechanica werkt. Kunnen we dit niet dood gewoon aan de hand van computermodellen simuleren? Wat is de onzekerheid die je tegenkomt? Je moet het toch een keer doen, want die andere missies die je nu noemt, die zijn niet bedoeld om een object uit z'n baan te halen. Dit is echt het eerste keer dat dat gebeurd is. Ja, dit is echt Cosmisch Boliard geworden. Ik heb natuurlijk ook die foto's gezien en het lijkt erop dat het kleine hemellichaam inderdaad eigenlijk gewoon een stapel stenen is. Het is een ei. Een ei. Ja, ongelooflijk die vorm. Dat heeft weer te maken met de manier waarop die gebonden is aan de grote planet Widen. Ja, precies. Dus ik kan me voorstellen dat de manier waarop dat ding in elkaar zit, dat dat heel erg bepaalt hoe hard de knal aankomt. Ja, dat weet ik niet zeker, maar dat zou zomaar kunnen. Maar wat natuurlijk ook interessant is, doordat al dat stof is opgewaaid, en er is nu een impactkrater, kan ook gekeken worden wat zit er onder die buitenste laag? Precies. Hoe is dat ding ooit samengesteld? We hebben nu altijd over dingen, maar ze hebben ook gewoon namen die twee planet Widen. Ja precies. En volgens mij heb jij ze opgezeven. Zullen we het even vertellen? Ja, doe maar. De grote heet Didymos en het kleine maantje heet Dimorphos. En die naam heeft hij pas twee jaar geleden gekregen van de internationale oost-renomische unie. Oké. Kwam ik van minstens toevallig achter toen ik er even op googlede. Daarvoor had hij gewoon een nummantje. Ja, en dat betekent eigenlijk dat die twee vormen is die Dimorphos. En daarmee wordt bedoeld dat dit echt het eerste object, hemelobject is, dat zeg maar door menselijk ingrijpen van gedante is veranderd. Ja, dat kunnen we wel zeggen. Dus daar is over nagedacht. Ja precies, dat blijkt me weer. Wat mij nou opviel tijdens de eerste foto's bekijkend. Het eerste was het patroon van het puin wat in het rond vliegt. Je zou inderdaad verwachten, nou dat zijn allemaal rechte strepen, want zo werkt het nou eenmaal in de ruimte. Maar het ziet eruit als een soort spinnenweb. Een wervelende stofwong. Maar iets wervelt toch niet in de ruimte? Ja, het blijkt me wel. Als er energie aangegeven wordt, toch wel. Ja precies. Is dit iets wat we verwacht hadden? Dat denk ik wel ja. Oké. Nou gelukkig maar, dan ligt het gewoon om mijn gebrekken kennen. Met die snelheden dan is het gewoon, ja, dan krijg je de meest bijzondere vormen. Volgens mij was het 6,5 kilometer per seconde dat de impact was. Oké. Plus de baansnelheid van die morfels eromheen. Ja. Michel heeft wat in een podcast hier ook over ging, net na de lansering in november vorig jaar. Die heeft allemaal berekeningen op de achterkant van een sigarendoos gedaan. Dus misschien is het goed om die link nog even in de show notes te zetten. Ja precies. Dat mensen dat kunnen terugluisteren. Want daar is Michel van Baal dan weer heel erg goed in. Ja inderdaad. Andere space cowboy'en, Herbert Blankesteijn, die twitterde nog van ja, dan komt hij overal in de pers naar voren dat we pas over twee jaar gaan kijken hoe groot die crater is en of de Baan nou inderdaad afwijkt. Maar volgens mij hebben we het daar met een begrijpsvervaring te maken. Over twee jaar gaat een Europese sonde, Hera, de boel van dichtbij bekijken. Klopt dat? Ja, Hera gaat er naar 2024 erheen gaan en gaat er dan even van dichtbij bekijken. Maar voor die tijd gaat het natuurlijk al lang met radars en andere optische systemen. Er wordt vanuit Chile en vanuit de deep space stations vanuit Argentinië en Australië, er wordt lang naar gekeken om te kijken of die baan veranderd is. En zo ja, bij heel veel. Ja precies. Nou ja, ik kan me voorstellen dat dat echt innie mini weinig is. Het is natuurlijk een licht objectje. Relatief, er is een heel klein satellietje tegen aangeknald. Dus ja, de baan hoeft maar een paar centimeter te zijn veranderd en de aarde zou veilig zijn geweest als die onderkant op was gekomen. Maar Ezo, de beheerder van die grote telescoop in Chile, die zegt ook dat ze eigenlijk nu gaan kijken naar het dipje dat het in de reflectie wordt veroorzaakt zeg maar als die kleine planetoide langs die grote gaat. Dus met dat soort nauwkeurig berekeningen kunnen ze waarschijnlijk al een heel eind komen. Dus precies op dezelfde manier als exoplaneten worden veranderd? Precies, ja. Nou zo eenvoudig kan het zijn. Ja, het blijft ingewikkeld. Is er nog meer over de science hierachter te melden? Gaan we bijvoorbeeld inderdaad die stofwolk analyseren? Alhoewel dat best een moeilijke kan zijn want we hebben ja, de zonde die er nu opgeknald is, die zal ook wel verdampt zijn zo ongeveer. Die is verdampt maar er zit nog een ander apparaat omheen natuurlijk die Italiaanse koe op zat. Ik denk dat er niks vastraks iets meer over gaat vertellen. Ja, natuurlijk de samenstelling en de interne structuur die kan ook beschreeuwd worden vanaf de aarde met optische en infrarotelescopen. Dus ja, daar gaat zeker wetenschap uit komen en sowieso de vorm van dat ding en dat is voor de eerst natuurlijk dat we hem zien. Ik sloeg de Wikipedia pagina net nog op en daar stond die prachtige eifoto gewoon alweer op. Ja, van NASA nog. Ja, inderdaad. Italiaanse subzat zijn maar Rikennet. Nick, kan jij daar inderdaad meer over vertellen? Ja, er is inderdaad een hele kleine cube zat die daar achteraan vloog. De Lica Cube. En die was eigenlijk puur als doel filmen die impact. Die zat er eerst aan vast. Vlak voor is hij losgelaten van de grote Dart missie en die heeft prachtig gewoten. En daardoor hebben wij dus die stofwokken inderdaad kunnen zien. En dat is inderdaad vanuit Italia is dat allemaal gevolgd. Ze zaten allemaal bij elkaar in Italia achter grote schermen. En ook daar was een grote vreugdesplansje toen impact voelen in de bullseye geraakt werd. Ja, precies. Het is uitstekend verlaatbaar. Nou ja, zo zie je maar dat we nog steeds heel veel dingen kunnen kunnen leren door ze gewoon platten slaan. Het is misschien niet heel charmant, maar wel heel erg nuttig dat dat blijkt. Die subzat die zat inderdaad heel dichtbij. Ik moet toch zeggen, de kwaliteit van die foto's valt me een beetje tegen. Ze zijn allemaal een beetje onscherp. Gaan we betere plaatjes krijgen van de... Ik zie je heel moeilijk kijken. Ik weet het eigenlijk niet precies. Nee, want die cubesat die blijft een paar weken vliegen en die gaat heel veel data terugsturen. Maar ik weet eigenlijk niet wat voor camera erop zit. Dat is een cubesatje en dat kan gewoon simpelweg vanwege de grote kan er al geen geweldig camera in zitten. Daarnaast zit die op bijna duizend kilometer afstand van de morfus. Het is alsof je vanuit Duitsland een gebouwtje probeert te krijgen hier in Amsterdam. Ja precies. Dus ik hoop heel erg dat het hera over twee jaar de mooie plaatjes ziet. Ja, zeker. Dat zou mooi zijn. Nou, nog voldoende om naar vooruit te kijken in ieder geval. En wat ik ook wel echt weer leuk vond, dat is dan weer Twitter, dat is mijn favoriete social medium. Dat weet ik ja. Het leidt tot allerlei poetische dingen zoiets. Het is magisch om te zien, het is spectaculair. Die foto's en die filmpjes die waren natuurlijk geweldig. En ik ga een gedichtje voorlezen. Dat hebben we nog niet eerder gehandigd. Rutger Kiezenbrink, een taalfanaat, die twitterde zo'n bot op een knot van een rot heeft iets zot, maar de NASA is trots. Nou, dat is best reactief. We gaan hem in lijsten. Een unicum hier op de Space Boys. Nou ja, misschien leidt het wel tot allerlei interessante spin-offs, wie weet. Oké, tot zover Dart dan. Ik denk het wel. Nick, wat heb jij als volgende onderwerp? Ik had natuurlijk het ISC. Ik ben er zelf gelukkig geweest. Het ISC, het International Aeronautics Conference in Parijs dit jaar. Misschien voor de luisteraars die het niet kennen. Het ISC is eigenlijk de belangrijkste ruimtevaartcongres ter wereld. Steden, landen, vechten er om elk jaar om het te mogen hosten. Zo'n dit jaar waren er ruim 9000 delegates, zoals ze dat noemen, vanuit de hele ruimtevaartindustrie over de hele wereld. En gelukkig fysiek. En gelukkig fysiek. Twee jaar geleden was het in Dubai, het was in fysiek, maar het was minim. En toen waren er volgens mij een mannetje of 2000. Nu waren er ruim 9000 mensen. En dat is nog afgezien van de Public Day, die elk jaar is. Het was een groot gekkenhuis. En een heel groot weersien. Heel hoop knuffels, heel hoop handen. Gezellig. Maar dat natuurlijk heel gezellig is en belangrijk voor de ruimtevaartindustrie zelf. Ik ken ook een heel hoop nieuwtjes vandaan. En eigenlijk de belangrijkste was, het viel meteen al op de eerste dag. Er was een speech van de Franse prime minister. Dus het is zo hoog, dat ligt er daar. En de Fransen gaan hun spacebudget vergroot met ruim 9 miljard euro in de komende drie jaar. Dat is zeker niet mis. Dat vloeit natuurlijk weg naar de hele industrie. Dat is een gigantisch ding. Dat is een van de benefitters. Het Nederlandse Cosine. Cosine hier in Sassenheim. Die hebben op het ISC laten weten dat hun hyperscout geselecteerd is om mee te vliegen naar het ISS. Oké. En wat is hyperscout? Hyperscout is een hyperspectral imager. Eigenlijk een uitkluitengewasse camera die in alle spectrums, dus niet alleen maar op te komen, ook infrarood, UV, wat hebben we nog meer, de data kan verzamelen. En dus op die manier allerlei data vanuit de aarde, dus aardobservatie kan verzamelen. En dan gaat het ook kijken naar de eigenschappen en de uitkomst van de kinetische test, melden ze gisteren in het PELP. Oké. En wat houdt dat precies in? Wat moet ik daar weer voor stellen? Wat ik net uitlegde, en dat is samengevat. Oké. Dus mooi nieuws voor Frankrijk en Europa, maar ook zeker voor Nederland. Nou dan ren ik daar gelijk eventjes achteraan. Ook op de eerste congresdag heeft Ariana Group, de grote mensen achter de Ariana raket, nogal opzienbarend concept gepresenteerd zijn. Noemen het een herbruikbare upper stage voor Ariana 6. De nieuwe raket die dankzij wat vertragingen pas volgend jaar gaat liegen. Het opmerkelijke is dat dat dus niet alleen maar een herbruikbare rakettrap is, maar ook gelijk een bemenst ruimteschip. Nou, sommige van onze luisteraars zullen weten dat ik een boek heb geschreven over Hermes, het mislukte project van ESA om tot een mini space shuttle te komen. Zo'n 35 jaar geleden werd Hermes geïntroduceerd op exact dezelfde manier, met dezelfde bewoningen zelfs. Een herbruikbare upper stage. Nou er zijn diverse ruimtevaartfora met allerlei kritiek gekomen. Het is een hele interessante discussie. En wat er duidelijk is, is vooral dat er zo ontzettend onduidelijk is. En de getalletjes lijken allemaal niet zo te kloppen. Het gaat om een apparaat wat zo ongeveer de vorm en de afmetingen heeft van de neuskegel van Ariane 6. Maar dan opgevuld door een herbruikbare machine waarin tot vijf astronauten zouden mee kunnen vliegen. Een kleinere laadruimte zit waarin tot 7,5 ton materiaal teruggebracht kan worden. En het ding moet dan verticaal op vier flappen landen. Nou dat betekent ook dat je nog een hele hoop brandstof mee moet nemen om die manoeuvra te kunnen uitvoeren. Dat zou allemaal moeten passen binnen 25 ton. Dat zit echt op of zelfs overdrandje van de geadverteerde capaciteit van Ariane 6. En er wordt zelfs gezegd van dit gaat helemaal niet lukken op Ariane 6. Dit gaat pas op de opvolger lukken. Dus ja het gaat een hele dure exercitie worden als het verder gaat komen dan dit concept. Het smeugige is dus dat het concept van de industriele partner afkomstig is en niet van KNES of ESA. Het is dus een concept, het is niet een ontwerp. Dat maakt zoals jullie weten in ruimteverkringen ontzettend veel uit. Misschien is de timing ook niet helemaal toevallig. ESA heeft er een ministersconferentie waarop grote beslissingen genomen gaan worden. Als het goed is op 22 november als ik me niet vergis. Het lijkt erop dat dit gewoon als een soort discussiestuk wordt gelanceerd om te gaan peilen van hoe graag wil Europa nou om onafhankelijk mensen in de ruimte kunnen brengen. Het lijkt een goede aanzet. Dit verhaal loopt natuurlijk al een paar jaar in het rond. Het begint toch weer te kriebelen bij ESA om onze astronauten te kunnen lanceren met een vaartuig waarop de vlag van Europa staat. Niet die van de Russen of Amerikanen. Spannend is het wel. Er wordt ook gezegd dat dit een behoorlijk risicovolle manier is om cargo terug te brengen. Op een bepaalde manier is dit concept een beetje vergelijkbaar met Starship van SpaceX. Maar om daar mensen aan te wagen... Maar in dit geval is de capsule met de mensen kan weer landen. Niet de raket zelf. Precies. Het is alleen die derde of vierde trap dat is dan ook nog even een kleine discussie over de definitie. Maar dat geheel moet dan inderdaad op vier flappen die gebruikt worden om de aerodynamische terugkeer te begeleiden. Zoiets hebben we nog nooit gedaan. Met de Dragon-capsule van SpaceX was het originele ontwerp ook om op pootjes met raketten te landen. Uiteindelijk hebben ze daarvan afgezien. De kritiek die hier omheen een beetje dwald is van jongens kijk nou naar de geschiedenis van van Hermes. We hebben van alles geprobeerd erin te stoppen. Dat is niet gelukt. We zijn vijf jaar aan het ontwerpen geweest en uiteindelijk bleek het ding gewoon niet te bouwen te zijn. Het lijkt er nu op dat ze weer even ambitieus hun plannen optuigen om tot iets iets moois te komen. Hoe denk je dat dit verder gaat? Er wordt aan alle kanten gezegd dat dit ding op Ariane 6 kan gaan gaan vliegen is vrij wel onmogelijk. Dus dan komen we terecht bij de opvolger Ariane. Voor mijn begrip, Ariane 6 vliegt nog niet. Vliegt nog niet. Bijna iedereen is het erover eens dat als hij eenmaal vliegt dat niet ontzettend lang zal zijn. Dat gaat geen carrière van 30 jaar worden zoals Ariane 5 heeft gehad. Want, dat is de grote kritiek die misschien hiermee ook wel een beetje gepareerd wordt gepoogd te worden. Ariane 6 is niet herbruikbaar. Daarmee ben je tegenwoordig gewoon gelijk ontzettend ouderwets. Dat heeft SpaceX toch Marmogne in een paar jaar voor elkaar gekregen om dat paradigma helemaal te verschuiven. Ariane next moet wel herbruikbaar worden. Het voordeel van die raket is dat dat nog zo'n concept is dat je die raket kan aanpassen op de evolutie van het ruimtevaartuig wat je daarmee wil lanceren. Nu zitten we weer in exact diezelfde situatie als met Hermes. Die moest gelanceerd worden op Ariane 5 en dan moest die oppassen. Dus iedere keer als er weer een apparaat werd ontworpen wat erin moest wat een kilo toevoegde, moest er ergens anders weer een kilo af. Dat lijkt nu ook het geval te zijn bij dit concept. Het grote voordeel is dat er dus nu behoorlijk is doorgedrongen van oké reusability. Dat moet toch eigenlijk wel het fundament zijn voor alles wat we aan ruimtetransport in in Europa gaan doen. Dus ja ik ben ontzettend benieuwd naar die ministersconferentie in november kijken welke rol dit plan gaat spelen. En waar vindt het ministersconferentie plaats dit jaar? Dat is een hele goede vraag. Volgens mij in Frankrijk, maar dat weet ik niet zeker. Nou Google is geduldig. We zeggen gaan we opzoeken. Ja precies, zoeken we op. Oké Marieke wat is het volgende op jouw lijstje? Nou ik heb een een kort webnieuwtje tussendoor. Sinds een paar weken is een onderdeel van een van de vier wetenschappelijke instrumenten op web heeft een probleem. En daar heeft de NASA een blogpost over geschreven en het gaat om de MRS. Dat is de medium resolution spectroscopy modus op dat instrumenten. Er zijn in totaal vier manieren waarop je kan waarnemen. En wat er eigenlijk aan de hand is, is dat dat is zeg maar zo'n traliwiel. Daarmee kun je kiezen op welke manier je gaat waarnemen. En dat zit een beetje vast. Het werkt nog wel, maar het loopt niet meer zo soepel. Dus dat wordt nu onderzocht. De waarnemingen met de MRS die zijn even stop gezet. Met andere instellingen wordt nog wel waargenomen. En ja het is nu even wachten op de oplossing. Dat is nog niet helemaal duidelijk. De MIRI is natuurlijk het een van de vier instrumenten en het meest gevoelige en het meest kwetsbare instrument. Precies ook het apparaat waar Nederland aan mee heeft gewerkt zoals jullie weten. En verder is de telescoop in uitstekende conditie. We zien nog dagelijks mooie nieuwe opnames langskomen. De ene nog spectaculairder dan de andere. Dus nou ja er is één van de vier modi op één van de vier instrumenten. Daar is een dingetje mee. Misschien over twee weken wat meer nieuws hierover. Is dit nou heel erg onverwacht? Want als ik het goed begrijp is dit inderdaad iets mechanisch. Het lijkt er wel op. Ombreken van een droppels olie misschien. Dat zou ik zo niet kunnen durven formuleren. Het vacuum van de ruimte doet gekkening. Maar ik heb één van de ingenieurs gesproken die daar aan mee heeft gewerkt. In ieder geval aan de tralies op die op dat wiel. Maar die wist verder ook die had ook nog geen updates gekregen over middag. Nee, het lastige met deze telescoop is dat we er nog niet eventjes met een space shuttle naartoe kunnen om wat onderdeeltjes te vervangen. Nou spannend. We wachten op het vervolg. Nick? Yes. Ik wil eigenlijk nog eventjes weer terugmaken naar het ISC. Eigenlijk bijna een soort ordinaire recruitment oproep doen. Want eigenlijk zoals in heel Nederland, heel de wereld, alle bedrijven zit iedereen te springen om de ruimte om mensen. En zo niet ook in de ruimte vaart. En eigenlijk is het, maar voor veel mensen is eigenlijk redelijk onbekend en misschien ook voor de meeluisteraars typement, dat wij in Nederland best een lekkere gezonde ruimtevaartindustrie hebben. Dus ik wil eigenlijk even een kort oproepje doen voor de mensen die aan het luisteren zijn. Om een voorbeeld te geven, het Nederlandse space pavilion op het ISC, we hadden een eigen space pavilion met Nederland, waren veertien bedrijven aanwezig. En daar omheen waren gewoon een soortje mensen aan het lopen die ook aanwezig waren. Dus het is nog veel groter dan dat. Maar we hebben bijvoorbeeld Airbus in Defensive Space in Leiden. Cosine hadden we net al even genoemd in Sassenheim. CJ, waar ik zelf werkzaam ben in Rotterdam. TNO in Delft. Het NLR Amsterdam in Markennessen. Setserge, nou Setserge is een Nederlands bedrijf, maar opereert wereldwijd en is eigenlijk de grote CubeSat shop van het internet. Dus als jij je satellietje wilt bouwen, ga naar een website en dan kan je je onderdeeltjes wegplukken. We hebben ISC Space in Delft. S&T, ook een speler in Delft. Esron, tegenwoordig in Leiden en in Groningen. En uiteraard de universiteiten met hun vele spin-offs. Het SBIC in Noordwijk. En om daar meteen op aan te haken, werd deze week ook bekend dat CJ, S&T en het NLR een samenwerking aangaan op het gebied van de GNSS. Het GNSS Center of Excellence hebben zij gelanceerd. En daarmee eigenlijk om Nederland neer te zetten als een excellente kennis, knowledge houder van GNSS applicaties, GNSS wetenschap en alles wat je ermee kan doen. Is het erg als ik niet weet wat het is, GNSS? GNSS is navigatie, Global Navigation Satellite System. Iedereen noemt het eigenlijk GPS, maar eigenlijk is GPS één van de GNSS systemen. Daarnaast heb je Galileo, dat is het Europese systeem. GLONASS heb je nog, de AS van de Russen. En Baidu van de Chinezen. En je hebt nog een paar lokalen, die ik al niet bijna weet, maar dat zijn de vier grote. En als je controle hebt over navigatie messages, dan kan je zoveel doen. Een van de dingen die zij gaan doen, wat je ermee kan gaan doen, is op straatniveau de kwaliteit, de integrity noemen dat, van de GNSS signalen bekijken, behandelen en quantificeren. Dat woord zocht ik. En we moeten steeds meer zelfrijdende auto's gaan krijgen. Drone deliveries. Ga je waarschijnlijk route optimalisaties krijgen, niet gebaseerd op wat is de korte route of wat is de snelste route. Gebaseerd op hoe sterk is jouw GPS of Galileo signaal ter plekke in die straat en hoe groot is de kans dat mijn drone, doordat die FFGNSS signaal verliest, uit de lucht valt. Het is heel belangrijk om zo'n centrum of excellence hier in Nederland te hebben. En eigenlijk zou iedereen die nu hitte die luistert willen oproepen om aanstaande zondag, als we nog, ik hoop dat we elkaar te beschikbaar zijn eigenlijk, is de S-TEC open dag hier in Noordwijk. 2 oktober dan he? Zondag en dan 2 oktober. En ook daar staan, eigenlijk denk ik al deze bedrijven zullen daar staan. Iedereen staat te springen om mensen en je hoeft echt geen ruimtevaartstudie gedaan te hebben. Ook een IT'er, een werktaagbouwkundige, noem maar maar op. Je kan als je hart ligt in de ruimtevaart, kan je bij een van deze bedrijven zeker terecht. Ik heb nog niet gezien dat het uitverkocht is, maar meestal gaan die kaarten razendsnel bij de S-TEC open dag. Deze oproep doet zeker een duit in het huis. Wij staan geloof ik ook, niet met het mobiele planetarium, wat we wel vaker doen op publieks evenementen, maar wel met een Nova-stand met optische infrarood dingen en mini web-lego-setjes. Komt dat zien, komt dat halen? Dat zal een grote publiekstrekker zijn. De kinderen nemen de ouders mee, dat is helemaal goed. Nou, dan hebben we toch gelijk een klein bruggetje te pakken naar het volgende onderwerp. In Leiden worden heel erg veel zonnepanelen gebouwd door wat vroeger Fokker Space was, wat tegenwoordig helaas, zeg ik dan eerlijk, Airbus heet. Een paar van die zonnepanelen zitten ook aan de service module die Europa heeft geleverd voor het Orion ruimteschip, wat met SLS, de Space Launch System, gelanceerd moet worden. We zijn weer terug bij die grote oranje raket die maar niet wil vertrekken. Nou, in vorige podcast wel een wee van afgebroken lanceerpogingen doorgenomen en het laatste nieuws was toen dat er een test gedaan zou worden om te kijken of alle lekkages waren verholpen. Gisteren dacht ik, he? Gisteren zou de lanceerdatum zijn geweest, maar dit keer zijn het de weergoden die eventjes tegenzitten. As we speak vandaag, 29 september, rolt er een grote orkaan over Florida. Wat ik er net las is dat die nog steeds in kracht aan aan toe nemen is en als je het voorspelde pad ziet, dan komt hij echt recht over Kennedy Space Center. Dus een paar dagen geleden heeft NASA besloten na een succesvolle test om de broel vol te tanken, te kijken of de lekkages inderdaad verholpen waren. Dat ging allemaal goed. Vervolgens werd de 29 september aangewezen als lanceerdag en gisteren is de raket teruggerold naar het grote assemblage gebouw, want het risico is gewoon te groot om het grote dure ding in een orkaan buiten te laten staan. Ze hebben tot het laatste moment gewacht omdat het heen en weer rijden van dat ding beperkt is, maar ze hebben nu gelijk de mooie gelegenheid om de batterijen van het Flight Termination System, oftewel de bom die af kan gaan mocht de raket van koers raken, om die batterijen te vervangen, want die zijn maar een beperkte tijd bruikbaar. NASA zegt dat de mogelijkheid om volgende maand in oktober te lanceren niet helemaal van tafel is, maar het duurt natuurlijk ook weer eventjes om het ding weer terug te rijden naar de platform, alles weer aan te sluiten, te wachten op gunstige omstandigheden. En wat dat betreft is er nog een ander dingetje. Er zijn wel diverse lanceermogelijkheden in de komende maand, dat zou alleen in veel gevallen een nachtlansering opleveren. Dat is voor het publiek een feestje, dat is bijzonder indrukwekkend om mee te maken, maar bij een eerste lancering van een nieuwe raket wil je het liefst gewoon zo goed mogelijk zicht hebben met de engineering camera's, vandaar dat ze toch liever overdag willen lanceren. En dan lijkt een lancering pas in november te gaan gebeuren. Dus ons geduld wordt ernstig op de proef gesteld met dit apparaat, maar voorzichtigheid is natuurlijk bij iets wat een miljard dollar per lancering kost wel heel erg verstandig. Als we dan nog heel eventjes bij Boeing blijven, want dat is de de bouwer van SLS, die zijn ook nog steeds bezig met Starliner, het bemensbare ruimteschip wat voor NASA is ontwikkeld in het kader van commerciële astronautentransporter. Die heeft een paar onvoortuidelijke jaren gekend, een vlucht die afgebroken moest worden, een vlucht die in principe wel succesvol is voor lopen, maar het duurt maar om de volgende eerste bemenstevlucht te organiseren. Nou, een van de gevolgen daarvan lijkt te zijn is dat NASA nu gekozen heeft om nog eens vijf Dragon vluchten met astronauten te bestellen. NASA gaat daarvoor kiezen en het lijkt dan nu op dat in de rest van de carrière van ISS er nog maar voor zo'n vijf vluchten van de Starliner ruimte blijft. Dus het is voor Boeing ontzettend te hopen dat de diverse initiatieven voor commerciële ruimtesestations doorgaan, want dan zijn zij ook weer handje de voorste om te proberen om vluchten met hun machine te verkopen natuurlijk. Dus ook dat blijft weer eventjes afwachten en fingers crossed voor Boeing. Marika, we zijn weer bij jou terug. Nou, ik heb nog een leuk sterrenkunde nieuwtje voor jullie, want die heb ik graag meegenomen vandaag. Jullie herinneren je vast nog wel de eerste foto van het zwarte gat in M87, in 2019. Eerder dit jaar hadden we natuurlijk de eerste foto van het zwarte gat in het centrum van onze eigen Melkweg. Die foto is gemaakt door een mondiale samenwerking van allerlei instituten en astronomen, echt honderden mensen. En die samenwerking heet Event Horizon Telescope. En daarbij hebben ze in 2017 acht bestaande radiotelescopen gekoppeld, zodat die extra goede beelden hebben kunnen maken van M87 en Sedge A-Star, zoals het zwarte gat in onze eigen Melkweg heet. Een van die telescopen die in dat netwerk zit is ALMA. ALMA staat ook in Chile, alles staat eigenlijk in Chile, waar Nederland gebruiks van maakt. En dat is eigenlijk een grote array van submillimetertelescopen, soort radiotelescopen. Het zijn er 66 in totaal en die kunnen heel dicht bij elkaar staan en heel ver weg staan. Dus dat is een verrijdbare constellatie, zeg maar. En in die ALMA-data, die toen genomen zijn voor die zwarte gatfoto's, heeft een groep journalisten, wetenschappers, astronomen iets geks ontdekt, namelijk een hete gasbel die heel snel om het zwarte gat heen draait. En dat berichtje is net naar buiten gekomen bij ESO, dat is een van de organisaties die ALMA beheert, Europese Zuidelijke Sterrenwacht. En die hete gasbel die loopt in slechts 70 minuten, maakt hier een volledige omloop om het zwarte gat heen. Dus dat is razendsnel, dat is ongeveer 30 procent of zoiets van de lichtsnelheid. Nou, in dit team zaten ook twee Nederlandse astronomen van de Radboud Universiteit, Monica Mozi-Brodska en Jesse Vos, dus die hebben hieraan meegewerkt. En eigenlijk werden die waarnemingen gedaan, dat was eigenlijk toeval, kort nadat er een uitbarsting was geweest van rundige energie, uit de buurt van het zwarte gat, dus uit het centrum van ons sterrenstelsel. En een NASA ruimtetelescoop, Chandra, die had die uitbarsting opgemerkt. En dit soort uitbarstingen zijn wel eerder al waargenomen met dit soort rundige satellieten, ook met infrarood telescopen. En die worden in verband gebracht met die hotspot, zo noemen ze die hete plek, hete gasbellen die met heel hoge snelheid om dat zwarte gat heen cirkelen. Oké, want dat is wel een bekend fenomeen? Dat is een bekend fenomeen, maar dat is echt nu voor het eerst met ALMA ook gezien. Dat is interessant dat het op die golflengte ook te zien is. Nou, ik geloof dat in de show notes een link komt te staan naar het volledige nieuwsbericht op de EZO website. Dus dat was mijn sterrenkunnige nieuwtje van de week. Een hete gasbel. Oké, what's next? Wat is next? We hebben het over Ariana gehad. Ariana is natuurlijk vooral bedoeld om te lanceren vanaf Kourou, in Frans-Giana, onze Europese spaceport. En EZO heeft aangekondigd die eindelijk is de keer te gaan vernieuwen. Ik weet niet of jullie weleens een keer geweest zijn, maar het is... Nee, helaas niet. Het ligt mooi in de jungle. Het is lekker warm, het is lekker vochtig vooral. Maar het complexe komt uit de jaren 50, jaren 60. Vocht en hitte doet het veel met bouwwerken, doet veel met componenten. Ook de hardware die eigenlijk nodig is voor de lanceringen daar. Het is net alsof je naar die oude Apollo films kijkt. Dat is echt jaren 60, hardware staat er letterlijk nog. Vier, vijf mannen is nodig om één dingetje te regelen. Ze hebben nu aangekondigd die te gaan vernieuwen. Er is eigenlijk een gigantische tender uitgegooid door EZA naar verschillende partijen in Europa. Onder leiding van CNES, de Franse ruimtevaartorganisatie. Om eigenlijk de Core Launch Range Renewal, zoals ze het zelf noemden, de CLR, te gaan bewerkstelligen over de komende paar jaar. Dan hebben we het dus echt over de wegen aan toe die rondom het complex zijn. Dus ook alle hardware, alle software die aan het poort zitten. De Range Safety, Range Security, dus ook het hele netwerk om de batterijen, de bom, te activeren. In geval dat het mis gaat om weer even terug te pakken naar de SLS. Het is goed dat ze dat eindelijk een keer doen. En hoop ik dat ze hier niet zoals met de Ariane 6 weer achter de feiten aan blijven lopen. Maar dat ze ook een paar jaar doorpakken en dat we niet over tien jaar weer moeten vernieuwen. Nou ja, goed, dit gecombineerd met extra geld, wat sowieso in Frankrijk beschikbaar is, klinkt gunstig. Zeker. Right. Nou, ik had een paar korte berichtjes over mensen. Een Rus en een Amerikaan, we hebben het mooi verdeeld. Valery Polyakov, een Russische cosmonaut is overleden. Hij is 80 jaar geworden. Overleed op 19 september en hij is de ultieme recordhouder als het gaat over lange ruimtereizen. Hij is maar liefst in één trip 438 dagen achter elkaar in de ruimte geweest. Dat was in 1994-95 aan boord van het destijds Russische, voormalig Sovjet ruimtesstation Mir. Het ziet ernaar uit dat dat record voorlopig wel op zijn naam zal blijven staan. De man was arts, was dus vooral zijn eigen proefkonijn om allerlei tests te doen om te kijken hoe het menselijk lichaam op zo'n ontzettend lange periode van gewichtloosheid reageert. Zelf zei hij dat het allermoeilijkste in de voorbereiding van zijn vlucht was het stoppen met roken. Ik heb hem denk een of twee jaar na zijn vlucht gezien op een of andere receptie in Florida. Daar stond hij weer vrolijk te paffen. Hij is er helaas niet van afgekomen. Maar zijn beroemde uitspraak kort na de landing was eigenlijk We can fly to Mars. Je zou, als je het heel goed doet, in zoveel dagen heen en terug naar Mars kunnen vliegen. Het is een bijzondere prestatie die hij zelf heeft geleverd. Ik denk dat ik zelf niet zo snel zo lang in de ruimte zou willen zijn. Van echt verder nadelige gevolgen is uit zijn onderzoek niet ontzettend veel gebleken. Het meest opvallende was dat zijn stemming zowel in de eerste als in de laatste maand van zijn vlucht behoorlijk achteruit ging. Maar er zijn verder geen hele ernstige dingen ontdekt die je misschien zou kunnen verwachten. Het is bekend dat botontkalking en instorten van het immuunsysteem wel grote problemen zijn. Blijkt er allemaal geen last van gehad te hebben. Hoe oud is hij dan eigenlijk geworden? Hij is 80 geworden. Nu zie je het wel vaker dat Russische cosmonauten in de regel toch wat vroeger overleiden dan West-Wersten. Dat is misschien wel iets wat in de hele bevolking het gevallen is. Zeker bij deze oudere generatie speelt Wodka ook een aanzienlijke rol. Geen idee, ik wil niks beschuldigen. Maar het is wel een feitje zo ongeveer. En heeft deze recordhouder nog een beetje knappe staatsbegravenis gehad? Of is daar op dit moment in Rusland geen aandacht voor? Dat is ook niet echt een gewoonte om daar groot mee uit te pakken. Het is wel zo dat bijna alle cosmonauten op dezelfde begraafplaatsen even buiten Moskou terechtkomen. Dan gaan we terug naar het land der levenden. Als NASA-astronaat Frank Rubio is op 21 september de ruimte ingegaan, dat is niet zo ontzettend schokkend nieuws. Maar wel bijzonder is dat hij dat deed aan boord van een Russische Soyuz-capsule. Ondanks alle troubles die we met Oekraïne hebben en de gevolgende sancties hebben we de NASA en Roscosmos toch besloten om de uitwisseling van astronauten en cosmonauten op Soyuz en de Dragonvluchten naar ISS voor te zetten. Dus dat is allemaal goed voorlopen. Wat ook ontzettend opvallend is, is dat Roscosmos sinds het aantreden van een nieuwe directeur veel en veel zich veel normaler gedraagt. Er zijn geen kwaaie en opruiende tweets van de directeur meer. Ook het tijdelijk veranderen van het logo van Roscosmos. Ze gebruikten een tijdje lang een rode ster als logo. Dat is weer van de baan het oude logo is weer in ere hersteld. Dus wat dat betreft lijkt in ieder geval iets tussen Russen en Amerikanen weer een beetje genormaliseerd te zijn. Dat wat betreft de personeelmededelingen. Heb jij nog wat op je lijstje Marieke? Ik heb nog één dingetje maar dat zal ik tot het eind bewaren. Ik weet niet of we al op het eind zijn. Nee, de klok laten we nog even lekker doortikken. Nick heb jij nog wat? Dan heb ik nog een ander Nederlands nieuwtje. Zoals Marieke weet is dat de standaard communicatie met satellieten vanaf de aarde en ook onderling was altijd natuurlijk met radio. Nu is de allereerste Smallcat laser communicatiesysteem geleverd door het Nederlandse TNO in samenwerking met een paar andere bedrijven in een grote laser communicatie consortium. Dit is geleverd voor integratie met het Noorse ruimtevaartuig Norsat TD. Dat wordt uiteindelijk weer gebruikt door de Universiteit van Toronto. Die zal ongeveer in 2023 gelanceerd worden. Wat is nou het grote voordeel van laser communicatie? We kunnen nu in één keer tot meerdere gigabytes per seconde naar beneden sturen in plaats van maar een paar kilobyte of megabyte. Je hebt wel weer clear skies nodig. Het is een laser die heel snel achter elkaar aan en uit gaat. Staat hij aan, is er een 1, gaat hij uit, is er een 0. Je krijgt eentjes en nulletjes voor wat je data is. Daardoor kan je wel steeds hogere foto's makkelijker naar beneden sturen. Het is vooral goed voor de snelheid. Het is vooral voor de snelheid. Het is gewoon de grote hoeveel je de data naar beneden gooit. Anders zou het dagen duren omdat je elke keer moet wachten over de overpass. Je kan nu één keer per seconde, dat haal je makkelijk. Ik sla er gelijk op aan als ik denk aan lasers in de ruimte. Ik moet gelijk aan SDI denken, Strategic Defense Initiative van president Reagan. Dat had als plan om met geavanceerde lasercanonnen raketten die de Sovjetunie op ze zouden afsturen uit de lucht zou kunnen schieten. Het grote twijfelpunt was toen, als je lasers gaat gebruiken in de ruimte, die worden beïnvloed door het aardmagnetisch veld. Je kan helemaal niks meer richten. Dat gaat helemaal niet werken. In hoeverre weet je of dat hier een probleem is? Je gaat hier alleen maar van satelliet recht naar beneden naar de aarde. Een kort stukje. Ja, een klein stukje naar beneden. Ik heb toevallig zelf ooit bij Hyperion gezeten. Tegenwoordig Clyde Space Hyperion, ook in Delft. Ik weet van ooit, daar waren ze ook bezig met lasercommunicatiemodule. Die konden over een afstand van 1000 kilometer van satelliet naar de grond data sturen. Doordat de lasers van het SDI in je naad, dat zijn echt lasers pinpointed met een hoop energie op één klein puntje. Deze lasers zijn net een klein beetje divergent. Dat is een klein beetje uitstralen. Een laser op de grond van het satelliet heeft ongeveer een cirkel van 40 meter. Waardoor het minder invloedrijk is door de nat voor de atmosfeer. Je hebt een iets grotere betrouwbaarheid in dat opzicht. Je moet alleen geen wolken voor je hebben. Maar geostationaire satellieten haat zo'n laser dan niet? Die zijn er wel. Dat is vooral voor de InterSatellite links. Dat zijn onderlinksatellieten. We hebben het wel over dezelfde afstanden. Nu zijn ze nu eerst bezig, omdat het nog een proefconcept is, van de lage aardbanen, naar de 1200 kilometer maximaal, terug te sturen naar de aarde. Dat is ook wat de grootste draagvak is. Het gaat voor de aardobservatiesatellieten met grote foto's. Die hebben heel veel data. Geostationair is meestal communicatie. Geluid is niet zo heel veel. Daar is lasercommunicatie minder van toepassing. Mooie ontwikkeling. Dan ga ik nog eventjes naar India. Die zijn sinds 2018 heel serieus bezig om een remtevaartprogramma op te zetten. Gaganyaan heet dat project. Aanvankelijk zou dit jaar de eerste bemense vlucht plaatsvinden. Maar het loopt minder makkelijk dan ze hadden gedacht. Er is in India een artikel verschenen van een lucht- en ruimtevaart wetenschapper. Die behoorlijk becritiseert het. Hij zegt dat het India's ruimtevaartagentschap ISRO zich laten overvallen door de goedkeuring. Die gaf president Modi aan het geheel. Dat heeft er toe geleid dat zij een hele hoop belangrijke zaken uit handen hebben gegeven. Bijvoorbeeld het hele levenssysteem aan boord van het ruimteschip is uitbesteed. Het ontwikkelen van een ruimtepak waar ze zelf al redelijk mee onderweg waren. Ze hebben uiteindelijk Russische pakken gekocht. Healt monitoring is naar Knessen gegaan. Trainen van astronauten wordt deels door Rusland gedaan. Maar ook vooral bij ESA in Keulen. Dat maakt ze afhankelijk van allerlei buitenlandse mogelijkheden. Terwijl deze schrijver de kans voor indiaanse industrieën wordt ontnomen. We kunnen dit jaar wel een lancering in het kader van het programma verwachten. Er wordt een onbemenste vlucht. Er zit dan wel een vrouwelijke robot aan boord. Die metingen gaat doen om te zien hoe een menselijk lichaam op de lancering zou reageren. Er gaat ook nog een test van het ontsnappingssysteem plaatsvinden. Dat zal dan op iets van 10 kilometer hoog gebeuren met een speciale raket. Een hele kleine versie. Om te kijken of dat allemaal gaat lukken. Het ontbreekt in de jaar verder niet aan ambitie. Op allerlei tentoonstellingen laten zij ook zien wat de toekomst moet brengen. Koppelen met ruimtestations die uit meerdere modules bestaan. Grote wetenschappelijke programma's hebben ze in gedachten. Het wordt wel spannend. Zeker omdat het slechts de vierde mogelijkheid zou zijn die mensen in de ruimte kan brengen. Naar Rusland, Amerika en China. Nog een heel klein zijstapje naar China. Er komt niet veel in het nieuws. De Tjangong ruimtestation is inmiddels 120 dagen bewoond door 3 Taikonauten. Op 1 en 17 september hebben zij ruimtewandelingen gedaan. Vanuit een nieuwe hele ruime luchtsluis die in de Wendt-Jang module zit. Een onderdeel wat kort geleden daar is toegevoegd. Als het goed is gaat ergens eind oktober, begin november nog een onderdeel de ruimte in. Dan is het het laatste onderdeel. Dan moet het grote T-vormige ruimtestation een feit zijn. Dan zijn alle onderdelen in de ruimte gebracht. Het leuke is dat China een model van dat ruimtestation, een 1 op 1 model, gaat laten zien op de Zhuhai Airshow. Aan het begin van november. Dus dan kan iedereen eens zien hoe dat gevaar eruit ziet. Het is heel erg vergelijkbaar met Demir die we al eerder noemden. Het is geen heel erg populair onderwerp hier in het Westen. Maar ze gaan gestaagd door. Is dat de eerste keer dat China open is over wat ze bedoeld zijn? Dit jaar heb ik toch wel het gevoel dat het een enorm omslagpunt is. Er wordt veel meer openbaar gemaakt. Van tevoren aangekondigd. Er wordt ook heel hard gewerkt aan een heel ambitieus programma voor de verkening van zonnestelsel. Ze willen een Mars sample return doen. Ze willen een Jupiter maand van dichtbij gaan bekijken. Er is de laatste paar weken heel veel over gepubliceerd. Dan moeten we beslissen. Ik denk dat de volgende Space Cowboys even aandacht aan besteden. Ze hebben gisteren en en gisteren al laten zien dat ze in 48 uur tijd slechts drie lanceeringen te laten doen. Twee van Tachyuan. Vergeet me als ik het verkeerd uitspeek. En nog één lanceering vanaf de andere Shizang Spaceport. Die in totaal zes aardobservatiesatellieten bevatten. Die zijn gigantisch snel bezig. Ze zoeken ook een grote oploop gedaan om partners te zoeken voor hun deep space en de dark side of the moon exploratie. China moeten we zeker in de gaten houden. En misschien laten we een China special doen binnenkort. En misschien is het ook leuk om Mark Kleinwold uit te nodigen. Die heeft samen gewerkt met die Chinese. Met die antenne op de achterkant van de maan. Waar we nog helemaal niks van hebben gehoord. Geen resultaat. Dat is waar. Oké. Dat is een hele goede voetbal. Als tip voor onze podcastluisteraars om hierbij aan te laten. De man en de maan podcast uit 2020. In zes afleveringen ga je door het hele verhaal van Mark heen. Zullen we in de show notes zetten? Fantastisch. Oké. Ik heb nog één dingetje waar ik vooral even jullie reactie op wil hebben. Ik vind het zo'n onzin verhaal. Ze zegt ik nou helemaal fout. Ook een nieuwtje van het IAC. Een groep wetenschappers die zegt als wij met mensen naar Mars willen. Moeten we eigenlijk eerst naar Venus. Want je kan er veel sneller komen. Je kan er gigantisch goed observaties doen. Het is heel fijn om wat ervaring op te doen voor lange vluchten. Maar dan lekker dicht bij huis. En ik heb zoiets van je moet de verkeerde kant opvliegen. Het kost ontzettend veel moeite om naar binnen te gaan. In het zonnestelsel gezien vanaf de aarde. Venus is dodelijk. Mijn eerste reactie was ook van hoe dan? Ja. Maar vooral ook waarom. Ik snap het niet. Je kan zo goed observaties doen. Als we iets weten over planeet observaties. Dat je dat lekker door robots moet laten doen. Daar speelt de mens nauwelijks een rol bij. Sowieso. Het is één grote bewolkte planet. Als je goed observaties doet vind ik ook al een gewaagde uitspraak. Zoals je zegt is het een bloedje heet. De druk op de grond is gigantisch. Een landing kan je sowieso vergeten. We hebben al geprobeerd een paar robots daar neer te zetten. Die hebben we een paar minuten overleefd. Voordat ze gecrushed werden door de druk. Wat je zegt het is giftig, duur, compleet energie. Un-sustainable. Lijkt mij eigenlijk ook. Fijn dat ik het niet verkeerd zie. Jullie zijn het net eens. Oke, dan zijn we bij het laatste item van Marika gekomen. Bij het leuke nieuwtje. Space Cowboy Inge Loest en Kater. U kent haar niet. Ze is nu 4 maanden in Schotland. Op een gastdocentschap op de universiteit. Ze doet even niet mee aan de podcast. Ze komt 2 keer terug. Zij is per 1 september aangesteld als bijzonder hoogleraar bij het Anton Pannenkoek Instituut voor Sterrenkunde. Aan de Universiteit van Amsterdam. Kijk aan. Ze is neursl 보면 Rupin, бизнес schouwers, shuffle comics. Toen kwamคร't Eильits 這個是 incredibly quieren, znem dat al. Geweldig, huislogistisch. DatNeurt ook heel erg. Had me ge breathing away. Jongens en ocen containing neus op lange contestaties. Wij weten niet hoe ze het zou kunnen signaleren. Okido, dan zijn we er voor deze keer weer doorheen. Dank aan Marieke Baan en Nick Poelstra. Mijn naam is Luc van den Abeelen. Je kunt ons volgen op Twitter. Onze handle is Space Cowboys Pod. En luister over twee weken naar weer een nieuwe Space Cowboys. Dankjewel. Tot ziens.