Van spionagesatellieten boven Oekraïne tot koloniseren van de ruimte

Welkom bij Space Cowboys, aflevering naar Schatting 91. 91 is het. 91. Zegt Michel van Baal. Goeiedag. Hallo. En aan de andere kant Arno Wielders. Goeiemiddag. Hoi, mijn naam is Herbert Blankesteijn. En we gaan even snel een greep doen uit wat we hebben. Wat heb jij Michel? Nou, ik wil het even hebben over de aankomende roll-out van Artemis 1. Als je hiernaar luistert na de opnamendag, dan is het misschien al geweest, want dat is gepland voor donderdag. Het even hebben over de binnenkort de actie om 1 missie. Zeg maar de volgende stap in de, hoe heet het, in het ruimtevaartourisme, als je het zo mag zeggen. Hoe als dat zelf met klem ontkennen. Ik vind daar wel weer dingen van. Ik denk dat we het in het kader van het Oekraïne ook nog even moeten hebben over de rol van satellieten in oorlog. En dan met name die van spionage satellieten. Ja, er is van alles over te doen. Oké, interessant. Arno? Ja, ik heb ook wel een paar dingetjes. Eén is de lancering van Astra gisteren, die goed ging. Gisteren, dat was dus 15 maart. Ja, dat was dinsdag 15 maart. En we hebben natuurlijk, Hermeus is een bedrijf in Amerika. En dat heeft misschien niet direct veel met Space te maken. Maar die zijn bezig met de ontwikkeling van een voortuig dat mag vijf moet halen. Vijf keer de geluidssnelheid. En dan in de commerciële sector. Dat is 5000 kilometer per uur? Ja, zeg maar zes. Ja. Oké, mooi. Dat komt bij mij richting ruimte. Volgens mij kan je daar ook leuke satellieten mee lastigen. Ja, dan kun je bijna ontsnapping staan. Ja, precies. Dan heb je het bedrijf Relativity Space dat bezig is met de ontwikkeling van een 3D-geprint raket. En die hebben een tweede trap nu naar Stennis gebracht om te testen. Die verwachten eind dit jaar te lanceren. En wat had ik nog meer? Oh ja, natuurlijk Starliner van Boeing. Leuk om voor je ook nog te praten. Leuk om wat gebashed moet worden. Dan is ik vreselijk daar op uitgedraaid. Ik had zelf vooral de nieuwe ruimtevaart-documentaire van Werner Hertz ook. Hele makooren op mijn molen. Want wat maakte Ars Technica daar ook weer van? Even snel kijken. Qua kopregel was het iets als... Het wordt toch niks. Dat is ongeveer waar het op me toe komt. Human space colonization will inevitably fail. Dat is wat die documentaire aantoont in 1 uur en 20 minuten. En daar heb ik er dus een deel van gezien. Ik weet het er helemaal mee eens. Goed zo, dan hebben we wat om te praten. Denk jij er ook zo over? Will inevitably fail? Nee joh, dat kan niet. Dat is het grappige. Het kan niet failen. Gaan we het straks over hebben. Michel, jouw eerste onderwerp maar gewoon. Dat onderwerp wil ik beginnen bij de Hubble Space Telescope. Hebben jullie enige idee hoeveel Hubble Space Telescopen wij in de ruimte hebben? Pardon? Een stuk of 9, 10? Ja, dat klopt. Dat wist ik eerder ook niet. We gingen het even over spionaarsen, satellieten. Het blijft dat de belangrijkste familie van spionaarsen, satellieten die de Amerikanen hebben sinds 1976 ongeveer, dat is de NH11, die serie is eigenlijk gewoon de moeder van de Hubble Space Telescope. Ze hebben hetzelfde concept. Het is natuurlijk bij aardobservatie wat spionaarsen is. En astronomie, sowieso een beetje hetzelfde idee. Je kijkt naar een andere kant op. Maar de rest, die deed het zelfde. Er blijken dus een stuk of inderdaad of zo 17, 18, van je weet nog nooit helemaal hoeveel en of ze operationeel zijn, dat weet je natuurlijk al helemaal niet, maar van dat type NH11 spionaarsensatellieten in de ruimte te zijn. En eigenlijk hebben die exact hetzelfde concept als de Hubble Space Telescope. Ze zijn ongeveer net zo groot. Ze hebben een spiegeldiameter van 2,4 meter, net als de Hubble Space Telescope. Dus we hebben er eigenlijk veel meer van. Alleen, ze hebben er slechts één die omhoog kijkt. Dat is in zekere zin best interessant. En cirkelen ze ook op dezelfde hoogte? Of waarschijnlijk wat lager dan toch? Dat weet ik eerlijk gezegd niet uit mijn hoofd, maar ik zou ze lager verwachten. Het is meestal zo bij dat ook weer niet te laag, want dan krijg je last van de atmosfeer. Kilometer of 300 of zo? Ja, wat ze vaak doen, dat die dat soort satellieten in een wat elliptischere baan zitten. Dus niet echt in een cirkelbaan, maar in een elliptische baan, omdat je ze dan boven plekken waar je iets bijzonders wil zien, kun je ze dan als het ware even omlaag laten gaan. Dan zitten ze lager. En verder hebben ze minder last van de wrijving. Ja, en dan op plekken boven dat landsoceaan of waar je toch niet zoveel te melden hebt, daar wil je dan weer wat hoger zien. Dus wat je zou verwachten bij een oorlog, maar dat weet ik eerlijk gezegd niet, maar ik zou verwachten is dat ze die banen van die satellieten zo'n beetje aanpassen, dat ze allemaal hun laagste punt op het interessante plek krijgen. En dat is in ieder geval in Oekraïne. Ik denk overigens dat ze daar sowieso in die regio al, dat is natuurlijk ook Rusland ernaast, dus dat toch al zaten, dus ik vermoed dat ze daar niet zoveel hebben hoeven doen. Mijn vraag zou dan zijn, is er iets aan het gebeuren in verband met Oekraïne, dat jij daar nu over begint? Is gezien dat ze allemaal hun laagste punt boven Oekraïne hebben gelegd, of iets dergelijks? Niet dat we weten. Hoewel je het op zichzelf wel zou kunnen zien, maar ik heb het in ieder geval nog niet ontdekt, ik vermoed dat ze niet zoveel, dus hoe niet zoveel hoeven te veranderen. Waarom ik erover begin is, omdat je, we hebben natuurlijk veel gehad over, het gaat veel over hoe Oekraïne helpt in deze ellende, maar wat je daar niet zo over hebt is over inlichtingen. Zeker in deze specifieke oorlog is het natuurlijk superhandig, als je als Oekraïne weet, waar al die verschillende tankstukken allemaal staan, Oekraïne heeft die infrastructuur natuurlijk niet, die hebben die satellieten niet, maar ja, de Amerikanen in de westerse landen hebben dat natuurlijk wel. Dus de grote vraag is nu, weet je wel, gaan er inlichtingen naar de Oekraïnes, zodat ze weten wat die spullen staan? Ja, dat geloof ik niet. Nou, ik denk het wel eigenlijk. Zou je dan niet verwachten dat bepaalde colonnen zo lang door bepaalde elementen geraakt zouden kunnen worden? Ik zie daar heel weinig van persoonlijk, als je het journaal bekijkt. Ik weet niet of het waar is. Dat weet ik dus ook niet, maar ik zou het wel verwachten. De grote vraag is natuurlijk of ze de waarnemingen, want we hebben het over verschillende soorten waarnemingen, je kunt dat in het optische domein doen. Dat klopt. Ja, de grote vraag is natuurlijk, hoe goed zijn die satellieten? Daar wilde ik eigenlijk even naartoe. We weten niet of die inlichtingen van inlichtingendiensten naar de Oekraïnes gaan. Ik zou echt verwachten, van wel, want dat gaan ze natuurlijk nooit zeggen, laten we eerlijk zijn. Maar wat kunnen die luiden nou eigenlijk zien? En dat blijft natuurlijk altijd het grote raadsel van spionagezakalieten. Hoe goed zijn ze eigenlijk? Ik kwam erachter, ik wist niet of jullie, dat was dat in Amerika heeft een wet dat je satellietbeelden met een resolutie kleiner dan 25 centimeter wettelijk niet mag publiceren. Dus je mag niet voor commerciële doelijnen niet onder de 25 centimeter resolutie komen. Dat suggereert natuurlijk wel dat die militaire jongens daaronder zitten. Ja, dat was er niks te verwieden. Nee, dus als ik een schatting zou moeten maken, denk ik dat ze al onder de 10 centimeter zitten. Dus dat betekent dat ze extreem gedetailleerd zijn. Dan kun je gewoon een foto maken van een tank en dan komt het gewoon op neer. En de enige serieuze suggestie daarvan die we gehad hebben, was ooit overigens in 2019 door een ongelukken tweet, of ik weet niet, je weet nooit met die man, maar een tweet van Donald Trump, die met zijn telefoon een foto had gemaakt van een plaatje wat voor zijn neus lag. En dat was een satellietopname van een bombardement op een Iraanse raketbasis. En ja, daarvan werd gezegd dat had hij nooit mogen twitteren, maar die was wel zo gedetailleerd dat het inderdaad, nou ja, je kan het moeilijk inschatten met een foto, een foto van een foto zeg maar, maar dat leek behoorlijk op onder de 10 centimeter. Ik heb een bericht op spacenews.com van 9 maart. Canada answers the Ukraine's call for satellite radar imagery. Dus er is een Canadees bedrijf, en dat heet MDA Corp trouwens, ik weet niet of jullie het kennen. Oké, en die gaan Oekraïne dus helpen met beelden? Ja, met radarbeelden, dat is even wat anders. Maar ik vraag me dan altijd af, oké, zou ik zeggen we gaan helpen, maar wat voor resolutiebeelden geven ze dan af? Dat weet je ook niet. En hoe oud zijn die beelden? Dat is heel erg belangrijk. Kan je het binnen 24 uur geven of gaat er 5 dagen overheen? Ik denk overigens dat ze überhaupt geen beelden geven, maar wel informatie over wat ze zien, wat waar staat. Dat is natuurlijk ander verhaal. Dat kan ook wel. Zonder de satellietdata zelf te hoeven overhevenen, op zichzelf hebben ze natuurlijk... Gaat dat over imagery? Maar oké. Ja, dat is radar. Radar heeft het grote voordeel dat je dwars door de bevolking heen kijkt. Het zijn ook beelden, weet je, alleen ze zijn niet zo scherp als meestal optisch, hoewel de geruchten toch gaan dat ze bij radar en de militaire ook al ver onder een meter zitten. We hebben behoorlijk gedetieerd kijken, maar de Amerikanen hebben wel dermate veel van dit soort satellieten echt in de tientallen van verschillende soorten, dat ze echt in staat zijn om dagelijk, zoals het wareen gaat, er te houden wat er in Ukraine gebeurt. Dat zijn overigens wel... Er zijn drie componenten hierin. Twee daarvan zijn we nu eigenlijk wel gehad. Dus de optische maanneming van wat je ziet op de grond werkt niet als er een wolk hangt. Dan heb je radar, dat is minder gedetieerd, maar werkt wel als er een wolk hangt. En dan heb je, en zeker niet zo onbelangrijk, dan heb je ook nog de satellieter waar we met z'n telecommunicatie onderscheppen. Dus er wordt continu als het ware geluisterd van wat voor telecommunicatiesignalen we horen en wat kunnen we daarmee. En zeker omdat er ook wel signalen gaan dat er rustig terugvallen op, zeg maar... GSM? Ja, op een hele normale, zeg maar, huistijne keukencommunicatie. Omdat de encryptie vaalt. Ja, en relatief goedkope walkie-talkiesbewijs aan te spreken is dat natuurlijk ook een schat van informatie. Het zou mij toch wel heel erg verbazen als daar niet een vorm van ruimtevaart richting Oekraïne gaat. Maar we zullen het waarschijnlijk nooit weten. Oké. Mooi, dankjewel. Dat is het wat dit onderwerp betreft. Arno? Ja, we zitten natuurlijk een klein beetje te wachten totdat Boeing ook online komt met hun ruimteschip dat het ISS moet gaan voorraden. Dat is zo'n plan dat ze samen met SpaceX hadden. Daar werd door NASA betaald. En dat zou volgens mij al 5, 6 jaar geleden al moeten vliegen. Ze hebben enorme problemen gehad met de ontwikkeling. Laatst hebben ze volgens mij 2 jaar, 2,5 jaar geleden een testvlucht gedaan waarbij bijna alles fout ging wat fout kon gaan. Dus die hebben beloofd om een nieuwe testvlucht te doen. En die staat nu gepland voor volgens mij eind van deze maand of begin april. Oké. Daar zit niemand in. Dat is de Starliner. Ja, daar zit niemand in. Ze moeten eigenlijk gaan herhalen wat ze 2,5 jaar geleden hebben gedaan. De laatste keer dat we erover praten hadden ze problemen met de kleppen van het propulsiesysteem. Die zaten vastgeroest, of wat dan ook. Dus die hebben ze nu waarschijnlijk weer los kunnen krijgen. Ze hebben nu wel een manier gevonden om uit te vinden waardoor dat kwam. In de cola gelegd. Ja, precies. Wat WD-14 gespoten en dat kan niet meer. Dat is wel belangrijk voor Boeing om uiteindelijk te gaan leveren. Want daar hangt nogal een vet contract aan vast. En als je Boeing een beetje bekijkt waar dat op dit moment zit, qua vliegtuigen, qua Starliner. Kunnen ze elk contract gebruiken dat ze kunnen krijgen? Ja, en er staat ook wel een klein beetje reputatie op het spel. Dus ik ben erg benieuwd hoe die komende vlucht gaat. Eind van de maand, zei je? Ja, volgens mij eind van de maand, begin april. Zoiets. Ze gaat met een Atlas V omhoog van ULA. Dus dat is ook echt de volgende Atlas V vlucht. Want er zijn er ook niet zoveel per jaar van. Dus dat gaat interessant worden wat daar uitkomt. Want de volgende vlucht zou dan met de eerste twee astronauten zijn. Die direct naar het ISS zouden gaan. Dus dat is voor Boeing belangrijk om goed voor elkaar te krijgen. Dat wordt interessant voor de volgende Space Cowboys of die daarop. Zullen we dan die documentaire van Hertz ook even bespreken? Ik ben de enige geloof ik die er iets van gezien heeft. Ik heb er nog niet gezien, maar vertel. Nou ja, even kijken. Terug naar Ars Technica. De titel is Last Exit, dubbel punt Space. En die gaat over manieren om de ruimte te koloniseren. En dat begint dan dicht bij huis. Dan gaat het over Mars en dergelijke. En daarna gaat het ook nog over veel verder weg. Over reizen naar de sterren en al dat soort zaken meer. Wat mij trof, vond ik eigenlijk wel heel grappig. Kijk, hij is niet iemand uit de ruimte van de vaardbusiness. Hij hoeft niet voor zijn volgende film rekening mee te houden dat hij nog om speaking terms moet blijven. Met wie dan ook. Ik ben even de naam vergeten, maar er wordt iemand voor de camera gehaald die uitlegt wat er zou kunnen gebeuren als er eenmaal zo'n kolonie à la Elon Musk op Mars gevestigd is. Ja, zegt hij, die moeten klukjes doen voor Elon Musk. Die worden gewoon ingezet voor mijnbouw. Dat is een van de dingen die dan ter sprake komt. En weet je wat er gebeurt met mensen die klukjes moeten doen voor Elon Musk of eventueel voor Jeff Bezos als die het zou worden? Ze worden onderbetaald volgens mij. Ze worden afgeknepen, er worden allerlei trucjes bedacht om ze productiever te maken. Dus er worden knoppen gedraaid. En het beeld dat dus geschetst wordt van het mogelijke bestaan op Mars in dienst van, dat is niet zo rooskleurig. Als je dit ook een beetje vanuit het space station doorvertaalt, dan heb ik ooit in lang geleden wel eens de planningen van die space station. Wat doet een astronaut nou? Omdat ik met astronauten werkte in die tijd, heerlijk goed kenden. En feitelijk ben je als astronaut in zo'n space station de hele dag bezig met inlevenblijven. Dus het grootste deel waar je de tijd aan besteedt is inderdaad inlevenblijven en af en toe voor de PR met de pers praten. Nu dan wat met reageren bij ze. Ja, maar daar blijft altijd toch wel shocking weinig tijd voor over. Je bent gewoon eigenlijk de hele tijd bezig om te zorgen dat je niet doodgaat. En dat geldt hierop in zekere zin denk ik ook. Als je ook Mars wil gaan even, je bent gewoon de hele dag bezig met niet doodgaan. En dat gaat op een gegeven moment een keer mis. Ondergronds blijven, pakken rondlopen, noem maar op. Ja, en zo. Eten verbouwen niet te vergeten. Nou ja, precies dat. En nu we het ook in, hoe heet het recent weer, een aanleiding van die oorlog natuurlijk ook weer over mogelijke kernoorlog hebben gehad. Dat ook werd gezet van ja, maar als we nou op Mars zouden zitten en zo dan denk ik van ja, sorry maar zelfs in een post kernoorlog apocalypsisch is het denk ik nog aardiger, makkelijker om te overleven nog steeds dan daar. Mensen onderschatten dat gewoon. Ja, maar wat mij altijd verbaast bij dit soort dingen is dat mensen vergeten de afstand tussen aarde en Mars. Ze denken dat dan als Elon Musk hier op aarde is dat hij nog steeds alles bepaalt wat er op Mars gebeurt. Dan heb je niet begrepen wat afstand en wat verschil in tijd met mensen doet. Dus ik heb dat wel vaker gezegd, dat mensen die op Mars gaan wonen die bepalen zelf wat daar gebeurt. Je hebt geen magma op de aarde. Helemaal nada niks. Kijk, waarom ik het met je eens ben, vind ik wel leuk om even te vertellen. Ik heb een paar boeken gelezen over de kruistochten. En op een gegeven moment is er dan een deel van het Heilige Land is veroverd. Dat moet geregeerd worden, bestuurd worden. Wat gebeurt er binnen de kruistocht? Dat verklaart zich onafhankelijk. En dat wordt een eigen natie en die staat net zo vreemd tegenover het leven in Europa. De Europese naties die denken, wij zijn het die daar zitten. En dat is eigenlijk wat jij schetst. Overwijlijk met Mars gaat gebeuren. Ja, natuurlijk. Maar als je een utopische hel staat, wordt dat natuurlijk ook niet. Nee, natuurlijk niet. Dat wordt een soort ustale die met allemaal boeven die elkaar dood maken. Daarom begrijp ik ook nooit waarom mensen zeggen, de biljonairs gaan ernaartoe vluchten. Vergeten maar, die gaan er niet naartoe. Dus mensen die daar naartoe gaan, als dat de komende tien jaar gaat gebeuren, wat ik wel hoop, dat zijn de pioniers van vroeger. En daarmee is het klaar. En die mensen, zoals jij net zegt, die zullen dag en nacht bezig zijn om ervoor te zorgen dat ze zelf in leven blijven. Dat is het belangrijkste en niks anders. Ja, dus geen mijnbouw voor Elon Musk. Als ik... Trouwens sowieso, dat is dan niet op punt gelopen. Waarom zou Elon Musk daar mijnbouw willen brengen? Nee, dat is boesje. Je gaat niet op Mars delft stofverhalen voor de aarde. Precies. Het volgende probleem wat we vaak hebben is dat als je praat over het mijnen van Asteroides, van Mars of de Maan, je doet dat nooit om ze terug te brengen naar de aarde. Het slaat helemaal nergens op. Dat klopt. Ik ben trouwens, als we het dan toch hebben over Mars en zo, ik heb toevallig net gekocht Red Mars. Het klinkt als het Nederlandse Red Mars, alsof het zou ten onder gaan. Maar Red Mars door Kim Stanley Robinson. Het is een trilogie, Red Mars, Green Mars en Blue Mars. En dat gaat dus over terraforming. En als je het daarover hebt, dan wordt het onderwerp in leven blijven. Stel dat dat zo lukt, het is in ieder geval interessant om je erin te verdiepen. Dan wordt het onderwerp in leven blijven, vroeg of laat, hoop je. Minder een issue, dan kun je andere dingen gaan doen. Maar dat is dan waarschijnlijk wel een levensvoorwaarde. Als je ook straks bij Blue Mars komt, dan praten we verder. Er zijn miljoenen mensen op Mars. Dan zijn er oceanen. Precies, dan is de infrastructuur zo. Dan wordt het een ander verhaal. Maar ook de tijdschalen, dan praat je over duizenden jaren. Ja, wel veel langer denk ik nog wel. Precies. Wat ik wel altijd interessant vind, is dat die mensen wel altijd bij mij... Eerst irriteer ik me aan dat soort documentaires. En dan denk ik, nee, het is juist goed. Want dit brengt je weer van, wacht even, daar heb ik niet over nagedacht. En zo is er ook een nieuw boek, wat Sir Martin Rees, de Royal Astronomer in Engeland, geschreven heeft. En die zegt precies hetzelfde. Die zegt ook, exploratie van de ruimte moet je door robots laten doen. En mensen, dat is onzin. Dat ben ik ook totaal niet mee eens, maar ik ga het boek wel lezen. Want hij komt waarschijnlijk met interessante argumenten. Dus je moet altijd dat soort dingen meenemen. Ik heb weleens bijeenkomsten bijgewoond van die typisch die zeggen... We gaan met z'n allen naar Mars toe, deze eeuw nog. En inderdaad mijn bouwen in de ruimte en al dat soort zaken meer. En wat het leuk is van een dergelijke documentaire... Dat is dat er toch even aan een paar veronderstellingen wordt gemorreld. En dat is een documentaire die al die mensen eigenlijk delen... Die elkaar de hele tijd op de schouders lopen te slaan. Kijk even naar je eigen veronderstellingen. Dat is wel heel erg nuttig om te doen. En zo is een buitenstaander als Herzog daar natuurlijk vreselijk geschikt voor. Die heel verstandig is. Hij heeft geen anti... Hij heeft miljante documentaires gemaakt. Hij informeert zich, denkt goed na. En heeft trouwens gemaakt met z'n zoon. Het is eigenlijk de film van z'n zoon en hij spreekt het commentaar in. Dat is meer de verhouding hoor. In plaats van dat Herzog nou die documentaire heeft gemaakt. Het is meer dat z'n naam erop geplakt is omdat dat beter werkt. Hij heeft toch ook die documentaire gemaakt over die jongen... Die door die beren aangevallen werd. Dat is eigenlijk toch ook een briljante documentaire. Het is alleen maar goed dat dat soort mensen zich ook in deze onderwerpen verdiepen. Omdat je dat net een andere visie krijgt op het geheel. Wat ik je ook nog even aan moet toevoegen... Want het gaat vaak over als je het over deze discussie hebt. Het begint allemaal bij die inspiratievraag. Waarom willen we? Maar hoe inspirerend ruimtevaart kan zijn. Zeker voor jonge mensen en zo. Ik ben ook jarenlang op school. Moest ik iets vertellen over de ruimtevaart. In de tijd dat ik met André Kuipers werkte ging ik ook nog wel eens naar een school samen. Nou, dan had je echt Sinterklaas. Die stond er echt helemaal aan bovenaan bij de leeftijdgroep. En daarna kwam André Kuipers en dan was er een heel groot gat naar niks. Die fascinatie is ontzettend waardevol. En die is ook waardevol op zichzelf. Hoe we daar niet allerlei businessmodellen of grote enormige... Laten we gewoon koesteren dat dat heel waardevol is. Dat vind ik al goed genoeg. En ja, ook naar Mars gaan vind ik vanuit dat perspectief... Bemens naar Mars gaan verdedigbaar. Maar meer hoeft het ook niet te zijn. Het is waardevol inspirerend. Wij kunnen dat als mensheid. En als je het als land kan is het helemaal fantastisch. Je bedoelt dat je geen sprookjes aan vast te knopen over kolonistichten? Nee, of wetenschappelijke onderzoek wat je ernaar gaat doen. Want dat kan meestal toch wel beter. Dus dat geloof ik niet. Maar dat hoeft niet. Als er collateral damage nuttig zijn en wetenschappelijk onderzoek vandaan komt. Helemaal prima. Maar de inspiratie is genoeg. Dat was mijn inzicht in die periode. En heel waardevol. Absoluut. Ik heb er een mooi bruggetje voor. Ik vind het wel genoeg. Zullen we vooral naar het volgende. Ik had aangekondigd dat we vooruit konden kijken naar actie 1. Dat is de eerste toeristenvlucht uit de nieuwe periode naar het internationale ruimtstation. Daar gaan een viertal mensen, waarvan er vaker een astronaut en drie betaalde passagiers zijn. Die gaan een dag of zes of acht. Zijn ze te gasten in het ruimtstation? Daar heb ik heel gemengde gevoelens bij. Ik heb er wel moeite mee om daar een toeristische bestemming van te maken. Indringers? We hebben met belastinggeld betaald. Ze helpen wel de boel te financieren. Nou ja... Nee. Kun je oversoepen. ISS is nu toch van de gesloten moeite aan het worden. Ik heb toch wel een beetje gedacht wat gaan ze nou doen. Er zitten twee rijke stinkers die doen ook aan wetenschappelijk onderzoek. Daar valt niks van terug te vinden. Iets met kunieken, iets medisch. De vage gezeur. Die niet de toptijdschriften halen. Dat gebeurt zo vrij zelden. Maar daarnaast zit er een Israëlier op. Die is van de Ramon Foundation. Dat was de eerste Israëlische astronaut. Die zat op Columbia. Hij is daarbij verongelukt. Hij is de tweede Israëlische astronaut. Dat is een heel educatief programma. Het is verkoperd als onderzoek. Maar het merendeel zijn leuke proefjes voor scholieren. Maar dat is goed genoeg. En die hebben daar weer een heel mooi inspiratieprogramma onderzitten. Dat vind ik wel weer oké. Dat heeft me een Mark Shuttle-ward. Een van de eerste ruimte toeristen. In 2002 was de oprichter van Ubuntu. In dat moment dat er bij het wisselen van de Soyuz de bemanning was. En de Soyuz nog een liveboot was. Die moest af en toe worden afgewisseld. Andere Kuipers, de eerste flinteltoafvlucht was hetzelfde verhaal. Maar toen ging Shuttle-ward. En die had ook zo'n programma. En dat is dat we nu met Afrika heel breed armen regio's proberen te betrekken. Bij dat ruimtevaartprogramma. Dat vind ik wel mooi. Dat zie ik nu ook gebeuren. Dit vind ik wel oké. Ik denk dat er nog wel meer positieve kanten aan dit verhaal zitten. Acxiom is het bedrijf dat straks over anderhalf jaar... een module aan het ISS gaat vastplakken. Althans, dat wordt nu gebouwd bij Thales Lenia in Rome. Is dat ook die module die later weer zelfstandig moet gaan vliegen? Ja, dat is die. Acxiom moet natuurlijk ervaring krijgen om met astronauten te werken. Daarom zijn dit soort vluchten heel erg nuttig denk ik. De vraag is of ze naar het ISS moeten of niet. Dat kan je over discussiëren. Maar dat zij ervaring gaan krijgen in het omhoogsturen van astronauten. Dat is voor dat bedrijf heel waardevol. Ik denk dat dat heel hard nodig is. Ze zijn straks bezig met hun eigen ruimtstation. Dat is het doel van dat bedrijf. Veren niet dat de CEO van dat bedrijf, Sufra Dini... bij NASA, is hij directeur van de Space Station geweest. Dus die weet donders goed waar hij het over heeft en waar hij naartoe wil. Dus ik zie dit ondanks dat er misschien twee rijke stinkers meegaan. Dat is dan maar collateral damage zoals ik het dan zie. Ik denk toch dat daar een hele hoop waarde voor zit voor de lange termijn. We hebben niet één ruimtstation nodig. We hebben er veel meer van nodig straks. Het is belangrijk dat dit soort bedrijven ervaring krijgen. Dus daar zie ik dan de nut van in. Ethan Stibbe heet de Israëlish astronaut. Even voor de record. Dat was het wat Axiom One... Ik heb het niet eens, maar... Dat was eentje van jou, Michel Arnaud weer. Ja, dan vind ik een hele interessante ontwikkeling. Die zie je vooral op dit moment in de Verenigde Staten. Dat er lijkt weer interesse in vliegtuigen... die veel sneller dan het geluid gaan. We hebben natuurlijk de Concorde gehad. Die was een tijdlang succesvol. Een project vol met uigeringssubsidie natuurlijk. Jawel, maar die heeft toch vrij lang gevlogen. Dat ging toch vrij redelijk goed. Het interessante is dat dat 10, 15 jaar heeft platgelegen. Nu zijn er een aantal bedrijven, vooral in Amerika... Boom is daar een van. Het is een beetje een rare naam voor een vliegtuig. Vanuit de Sonic Boom, ja. Dat is juist degene die je niet wil hebben. Een van de redenen waarom de Concorde niet lang kon vliegen... is omdat hij niet over land mocht vliegen. Vooral niet boven de Verenigde Staten. Dat schijnen ze nu gedeelde om de controle te hebben. Dat ze een richting kunnen bepalen in de Boom. Er zijn nog meer technologische ontwikkelingen. Er is nu ook een bedrijf dat het heeme is. Dat kende ik al een jaartje. Maar die hebben nu een investering van 100 miljoen gekregen. Dat is voor een vliegtuig niet te kosten. Dat kost meestal miljarden. Het is interessant om te zien dat daar toch zoveel geld naartoe gaat... in de eerste stap van de ontwikkeling. Dit is een toestel dat personen met snelheid van 5 keer... de geluidssnelheid moet laten vliegen. Dat betekent dat van hier naar Los Angeles... 1,5, 2 uur en dan ben je er. Dat is interessant om te kijken hoe dat zich verder ontwikkelt. Ik zie daar een hele slimme lanceer in. Ook voor kleine satanieten. Is er een reden waarom dit nu gebeurt? Een technologische revolutie? Persoonlijk denk ik, maar dat is maar een suggestie... als je kijkt binnen de ruimtevaart... en dat begint zich nu een klein beetje daarbuiten te ontwikkelen... heel veel dingen die vroeger mensen vondachten... dat is toch niet mogelijk, dat kan een private partij nooit ontwikkelen... dat heeft Elon Musk natuurlijk compleet gelogen gestraft. Natuurlijk heeft hij steun gehad van de Amerikaanse regering. Er schijnt dus veel meer mogelijk te zijn door private partijen... met steun dan men vroeger dacht. Ze zijn nu in elke genre of in elke niche aan het kijken... waar kunnen we nou verbeteringen aanbrengen. Met supersonische vluchten is nu ook de tijd rijp voor. Technologisch kunnen we dit al heel lang al. Het was al een beetje te duur. Dat is natuurlijk de SRS-blackboard. Dat is de zin van de regering. Dat is de SRS-blackboard. Ik weet niet of hij vijf haalde, maar... Hij had geen vijf. Die hoge snelheden kunnen we technisch al heel lang halen. Alleen je hebt twee problemen. Eénzijds kost het een enorm hoeveelheid kerosine. Meer dan gewoon vliegen. Nog meer? Ja, dat precies. Dat is efficiënt. Tenzij je als ware coasting boven de atmosfeer... Dat is het andere point. Als je over de atmosfeer, als je ballistisch naar de andere kant gaat... die wordt ook wel uitgezocht. Wat vaak ook een probleem is bij dit soort dingen... is dat zo'n hele luchtvaartwereld... die is zo gigantisch met al die vliegvelden... dat je dat heel erg innovatie tegenhoudt. Je zag het bij de Airbus A380. Die grote jongen zegt heerlijk vliegtuig. Ik heb één keer mogen zitten. Maar dat ding kan nergens landen. Daar moet je een nieuwe sleur voor. Dat is dan nog een klassiek type vliegtuig. Ik weet dat ze op de TU Delft berg zijn met een Delta-wing. Maar een van de grote problemen die je hebt... super efficiënt vliegtuig, veel beter idee. Dat is zo'n enorme bottleneck in dat vliegtuigssysteem. Waardoor je met technologie van de jaren 50 en 60... vorige eeuw aan het klooien bent. Dat is een beetje een kreatie toetsenbord. Daar zit heel veel innovatie weerstand in. Het zou best kunnen dat we nu een keer een kantenpunt moeten komen... dat je dat op een andere manier gaat doen. Ook weer niet te vroeg. Je wil het wel doen met de technologie van nu. Ik zou me niet verbazen als het wel komt nu. Interessant, leuk. Dat was dat. We hebben nog even vooruitkijken. Morgen gaan ze de roll-out van Artemis 1 doen. Wat is dat? Dat is de eerste SLS-raket naar de Maas. Dat is de eerste SLS-raket naar de Maas. Dat is de eerste SLS-raket naar de Maas. Dat is de eerste SLS-raket naar de Maas. Artemis in de zin van het Maanproject? Ja, de SLS-raket met daarop Orion. En wat gebeurt er dan? Nou, de rollers zijn weer terug. Het is goed. Het is fysiek. Het begint een soort anogronisme te worden. Je denkt echt dat dit 10 jaar geleden de manier was om het te doen. Het voelt zo terg en traag. Allemaal letterlijk. Niet eens het apparaat, maar de procedure. Ja, het apparaat eigenlijk ook. Maar ook het hele proces. En ook de illustratie. Dat hele SLS-programma is eigenlijk een werkgelegenheidsprogramma. Dat was geen goed idee vanuit de uitvaartperspectief. Maar toen ze met de shuttle stopt, en ze werkelijk is, en ze werkelijk is, hebben ze toen SLS bedacht om die mensen aan het werk te houden. Dan kun je die oude technologie van de shuttle, maar dan zonder de shuttle opnieuw gaan inzetten. Dat doen ze ook letterlijk. Want die rolt dan uit de assemblage building naar de lanceerplaats van. Dan gaat er maar 50 jaar oude crawler. Het is een hele kleine spesie. Het is een hele kleine shuttle. Het doet het nog prima. Maar het gaat nog steeds 1,6 km per uur. Het is de technologie van de space shuttle. Ik heb het gevoel dat we naar een steam-punk variant van de ruimte... Ik vind het op zich heel leuk hoe je dat vertelt. Maar zou er dan een noodzaak zijn, afgezien dat je wilt dat het er nieuw uitziet, en dat je een andere ding kunt vernieuwen? De grote vraag is natuurlijk of je überhaupt nog... Je zit verstandig om een raket met harder dan 1,6 km per uur te verplaatsen. Je moet dat een beetje... Deze niet. Het lost wel een probleem op als je omloopt. De achtergrond van een roll-out doen is dat je lanceert zo'n raket en dat gaat af en toe mis. Als het dan mis gaat, dan ontploft dat ding. Dan wil je eigenlijk dat je zomin mogelijk schade hebt aan de infrastructuur... waarin je die industrie draait. Dus als alle gebouwen waarin je dat allemaal netjes moet ophouden... en de kliniegrom is, et cetera... Als die allemaal stuk zijn kost je veel geld. Dus ze verplaatsen dat ding altijd. Dan kun je een paar manieren doen. De Russische manier, daar ken je de plaatjes van. Leg dat ding gewoon plat op een trein en dan hobbel je naar de andere kant. Dan kan je ook de spijt van de spijt opbrengen. Of die trillingsbestendig is. Dan zet je hem recht over rent en dan kun je hem lanceren. Dat werkt prima. Wat je ook wel ziet van gantries die weg kunnen rijden... een apparaat is volgens mij de manier waarop het nu vaak gebeurt. Dan heb je het gebouwkunst terugrijden. Zodat die vrij komt te staan. Of deze oplossing, wat de Speesjuttel oplossing uit de jaren 70 is... Ik vind het wel de oplossing van 1970. In de tegenwoordige tijd is dat toch niet meer efficiënt? Ik kijk even naar Arno. Wat is dan wel efficiënt? Hoe zou je het nu doen? Laten we de boel bekijken. Als je kijkt naar Ariana 6... volgens mij gaat dat ook horizontaal naar het lanceerplatform. Dat hebben ze veranderd. Als je kijkt naar Starship... dat wordt opgetild door twee robotarmen om het op de juiste plek te brengen. Er zijn verschillende manieren. Maar ik ben met je eens dat deze... Zo werd de shuttle inderdaad gedaan. Dat werkte prima. We zijn nu wel 50 jaar verder. Dat vind ik dus een vervelend ding om te horen. Alleen maar dat het uit de tijd is. Wat zou je beter kunnen doen? Als je het nu zou ontwerpen, hoe zou je het doen? Of zou er toch weer een ronde platform zijn? Ik denk dat het de beste manier is om het horizontaal te vervoeren. Dat was je het minste. Die crawler, want ze hebben gesproken over een tweede daarvan. Ze zeiden bij NASA... misschien is dat niet voldoende om er één te hebben als die stuk is. Maar als je maar één keer de tweeën naakt... Volgens mij is die financiering rond om die tweede te bouwen. Dat gaat om honderden miljoenen. Dat is een ander dingetje. Je hebt gelijk dat het een banenprogramma is. Wat mij zo verbaast is dat ze willen straks SLS lanceren. Dan brengen ze Orion naar de Maan. Naar de Gateway volgens mij. Dan moet ze gebruik gaan maken van de lander van Elon Musk. Want Elon Musk heeft met SpaceX het contract gewonnen... om de lander naar de Maan te bouwen. Starship zelf, als die gaat vleren... kan die maanlander heel goed naar de Maan brengen. Er zijn zoveel onlogische dingen erin gebeurd. Maar die zijn niet meer terug te draaien. Dit is een soort trein die gaat. Want het congres is heel langzaam. Maar deze wordt inderdaad 1 of 2 keer gelanceerd. Dan gaat het ding in de motten ballen. Want het gebruik is sowieso te duur. Dat is waar het op neerkomt. Als hier lancerd wordt, is het wel spectaculair. Waarschijnlijk wel. Er zitten 2 boosters aan de zijkant. Dat is nog wat langer dan degene die bij de Space Shuttle zaten. Onderop zitten 4 Shuttle-engines. En die waren herbruikbaar. Maar bij deze vluchten niet meer. Omdat je in de zee wordt gedumpt. Of wordt gewoon naar beneden gedumpt. Overigens, mocht iemand nog reisplan hebben... wil ik hier niet op zo'n plannen. Ik denk dat hier geen trip op te plannen valt. Om hier naar te kijken met de kansen op vertraging. Maar als je ooit de kans krijgt, dan zijn dit wel de apparaten... waar je een lancering van wil bijwonen. Dat heeft te maken met die solid boosters. Die veroorzaken een enorm zware dreun. Dat maakt het... Arian 5 had het ook een beetje. Het bijwonen van zo'n lancering... is sowieso indrukker dan de Soyuzen van deze wereld. Die knetteren. Weet je, het knetteren hard hoor. Maar dit is echt... Hier gaat iets omhoog. Dat is echt heel erg gebeurd. Weet je ook weer een superwoofer. Het is een beetje een... Het is echt een overheidsverhaal, denk ik, deze SLS. De laatste stuiptrekking van de overheidsruimtevaart. Nee, nee, nee. Dat is dus ook niet waar. Vergeet niet dat de lander naar de maan... die wordt betaald door NASA. Dat SpaceX compleet op zijn gat lag. En dat NASA toen zei, we willen het risico wel nemen. Hier heb je 1,5 miljard om Falcon 9 te gaan bouwen met Dragon. Zonder NASA inbreng had SpaceX nooit bestaan. Ik denk dat het een hele delicate balans is. Je hebt overheidsteun nodig. Vooral nog in deze wereld, want die staat nog in zijn kinderschoenen. Maar je hebt die innovativiteit en die durf nodig... van die gasten die in de private sector werken. Als je dat geld van NASA wilt blijven binnenarken... dan doet hij uitermate goed. Allereerst dingen maken die op die werken doen. Weliswaar niet op het moment dat hij het beloofd heeft. Maar het komt er uiteindelijk wel. Dat betekent dus ook dat als je geld wil krijgen... van de Amerikaanse overheid... dan zal je ook je actiepositie in de handen brengen. Dat is ook een hele grote voorkomst. Als je het geld wil krijgen van de overheid... dan zal je ook je activiteiten over diverse staten moeten verspreiden. Je moet steun hebben van die signatoren. Want als ze die begroting niet goed keuren... dan blijft dat geld weer gaan naar de klassieke partijen. Ik denk dat Musk had ook doorgeheven. Het is een hele goede zaakman. Die weet anders goed hoe je dat spel moet spelen. Je kan op die manier nooit helemaal commerciëel worden. Je moet ook de grootte van het ruimtijdbuitje bepalen. En dat gaat over werkgelegenheid. Heel goed. Volgende surfer over Steve Wozniak gaan hebben. Privateer. Wat is er met Steve? Steve heeft elke ruimtevaartbedrijf gestart. Ik zei toch, iedereen wil uiteindelijk een ruimtevaartbedrijf hebben. Wie was Steve ook weer? Hij heeft een bedrijf opgericht. Hij gaat zich bezighouden. Het is nog steeds niet helemaal duidelijk. Maar hij wil wat aan het ruimtepuin gaan doen. Dat is de zoveelste die daar wat aan gaat doen. Hij is bezig met een soort alomvattend platform. Waarbij informatie van allerlei externe partijen wordt ingezameld. Om het ruimtepuin te karakteriseren. Dat wil hij dan als je een dag van tevoren bent... ...moet je betalen. Maar heb je vijf dagen van tevoren... Het is een beetje nog vaag. Maar hij heeft een aantal mensen vanuit de wetenschap erbij betrokken. Die hadden al een soort programma waarmee dat kon. En nu proberen ze dat bij elkaar te brengen. Zodat ze daadwerkelijk wat aan het ruimtepuin gaan doen. Maar ik zie nut voor de verzekeraar. Als je dan schade hebt en je ziet dat het niet zat... ...dan weet je wie je moet zoe. Maar wat ga je dan aan het ruimtepuin doen? Niks. Want hij wilde zelf ook nog 100 satellieten lanceren. Om het ruimtepuin in kaart te brengen. Het kan ook zijn dat de informatie die ik heb beperkt is. Of dat ik het gewoon niet begrijp. Maar het is een beetje een raar verhaal in mijn ogen. Ja, dat vind ik van elk project. Ik heb er ook van gezegd dat we ruimtepuin gaan bestrijden. Dat ik tot nu toe gezien heb. Want ze schalen nooit. Het is op het niveau van we gaan een satelliet binnenhalen met een of andere arm. Of met een net wordt het ook wel geprobeerd. En die brengen we dan naar huis. En soms kun je dat doen met een ruimteding. Een satellietachtige val dat zelf weer herbruikbaar is. Dus dan gaat hij vervolgens de andere halen. En we komen er steeds nieuwe bij. Preventie is eigenlijk het enige wat serieus werkt. Wat zullen jullie? Je moet wel twee gebieden in de ruimte onderscheiden. Je hebt natuurlijk de geostationaire baan. Waar die telecommunicatiesatellieten staan. Die lijken altijd op een plek boven het aardappvlakte te staan. Een super commercieel waardevolle plek. Daar heb je al best wel lang... Je moet daar uit. Als je dan op een plek staat met een telecomsatelliet. En je bent end of life. Dan moet je omhoog naar de graveyard orbit. Maar daar zou je inderdaad met een... Stel dat een zakiet stuk is. Of zijn standregeling werkt niet meer. Maar hij is verder nog heel goed bruikbaar. Zou je wel met hulpmiddelen, met een hulpsatellietje. Dat is ook wel een probleem. Dat is ook wel een probleem. Dat is ook wel een probleem. Dat is ook wel een probleem. Dat is ook wel een probleem. Dat is ook wel een probleem. Daar hebben we dit soort initiatieven best wel nut. Als je kijkt naar lage banen. Waar het vol zit met 28.000 km per uur rotzooi wat langs komt. Als je die energie er niet uit haalt. Dan heb je niks. Alle energie die al die raketten in die objecten hebben gestopt. Alle energie die al die raketten in die objecten hebben gestopt. Die ga ik niet zo simpel kwijt. Dat is ook een vrij onzinnige manier. Wat jij zegt, preventie. Zorgen dat je niet meer ruimtepijn krijgt. En hopen dat wat er rond zes lingert. Ik denk dat het grappig is om een satelliet uit zijn baan te schieten. Waar praten we dan over? Zoals India en China. Amerika heeft het ook gedaan. Al dit soort initiatieven komen daarvandaan. Dan denk ik dat het leuk en aardig is. Zullen we daar eerst een verbod op instellen? En ons daar aan houden? Dan wordt het een stuk beter. De Staten die hebben best wel grote satellieten in een redelijk laag baan. Die moeten ook een verantwoordelijkheid nemen. Er wordt nu wel gesproken om Enfysat naar beneden te trekken. Er komen wel initiatieven. Ik denk dat die heel belangrijk zijn. Ik zie niet daarin hoe we dat schoon gaan vegen. Dat is inderdaad het interessante. Dat is de laatste van de grote satellieten. Dat was een kantelpunt dat na Enfysat niet meer kon. Daar moest je wel over nadenken. Als je kijkt naar die grote netwerken. Dat ze daar een paar poppeltkasten geleden over gehad. Toen ze opeens die storm... Dat heeft ook te maken met het feit dat ze hier goed over nadenken. Dat je eerst alles uittest en opregelt. Als er een paar mensen die je niet meer kunnen doen. Dat is een heel belangrijk punt. Als er een paar tussen zitten. Als je die niet meer kunt doen. Dan laat je die gewoon terugvallen. Die ga je niet meer mogen halen naar een operationele baan. Die laat je dan weer opruimen. Daar wordt tegenwoordig op een andere manier over nagedacht. Er zijn er wel zoveel. Ik heb er nog twee. Welke was er van jou? Relativity. Astra had gisteren een maand geleden een lanceering. Die ging helemaal mis. Wat is Astra? Astra is een bedrijf in Amerika die kleine raket willen lanceren. Niet van de Astra satellieten. Die doen dat met een hele kleine raket. Dat is echt klein. Hoe klein is het? Metertje of 20. Dus dat is niet zoveel. Ze hadden vorige maand een probleem tijdens de lanceering. Dat hun fairing niet open ging. Wat is fairing? De fairing is het gedeelte wat de satelliet beschermt. Tijdens de vlucht door de atmosfeer heen. Die moet op een gegeven moment als een soort schelp openklappen. En wegvallen. En dan kan de satelliet verder. De reden daarvoor achteraf was pijnlijk eenvoudig. Ze hadden twee draadjes verkeerd om. Dat hebben we met Vega recent ook gehad. Dat is toch gewoon... Maar daarnaast hadden ze ook nog een softwareprobleem. Waardoor ook als die draad goed had gezeten was het ook niet gelukt. Dat waren twee problemen. Softwareproblemen. Dat hebben ze opgelost. Gisteren de lanceering. Die is goed gegaan. Wat wel apart was. Normaal sproken tijdens de live lanceering. Dan zitten er mensen te praten. Maar hier werd de YouTube uitzending onderbroken. Voordat bekend werd gemaakt of de satellieten contact hadden gemaakt met de grond. Meestal weet je het dan wel. Dan denk je wel dat het weer een zootje is geworden. Een half uur later kwamen ze weer terug op YouTube. Toen zeiden ze dat ze contact hadden met alle satellieten. En dat is goed gegaan. Wat ik grappig van deze lanceerder vind. Is dat die overal te lanceren is. De apparatuur die ze nodig hebben op de grond. Die is vrij gelimiteerd. Die kunnen ze makkelijk vervoeren. Dat vind ik interessant van deze. Ze kunnen ze beweren heel snel te kunnen reageren. Dus vanaf het moment dat je iets wilt lanceren. Tot uiteindelijk de lanceering. Dan willen ze naar weken toe. Dat is heel interessant. Vooral voor de militaire kant van het verhaal. Je hebt één praktisch probleem. Je mag nergens lanceren. Ik weet altijd van de studentieren uit Delft. Die met hoge projecten bezig waren. Die naar boven de 10 kilometer. Tot 10 kilometer of 1 kilometer. Dan mag je hier op de vijand in Friesland. Dat is de vaste plek daarvoor. Dan ga je op het harde. Dat gaat allemaal wel. Maar als je daarboven komt. Dan wordt het een heel ander verhaal. Boven de 10, 20 kilometer. Er zijn niet veel plekken. Als je in Europa bent, kan je naar Zweden. Dan heb je nog een mogelijkheid. Ik weet dat de studenten het konden doen. Vanaf de cursus uit van Spanje. Omdat je vaak eens veiligheid hebt. Over het water kunt lanceren. De veiligheidsregels zijn in de meeste landen zo strikt. Het is aan het veranderen. Overal springen er van die kleine spacepoortjes op. Die willen hun lanceringen doen. Ik zie dat een aantal van die toestemming krijgen. Om hun lanceringen te doen. Ik zie daar wat verandering in. Ook hier in Europa. Er zullen vast meer plekken komen. In Amerika kon je als amateur al veel meer. Dan je in Europa mag. Dat was sowieso wel een verschil. Het blijft wel een ding. Niet geheel ongevaarlijk. Als ze weer naar beneden komen. Op een plek waar je het niet wilt hebben. In een dicht bevolken land als Nederland zie je het niet. We hebben ooit naar Groningen gekeken. Als laatste is de Relativity Update. Dat is de 3D geprinte raket. Als je een kans krijgt om op YouTube een paar filmpjes te kijken. Dat is fascinerend. Iedereen kan dat. Wat ze doen is printen de hele structuur. De hele structuur. De hele structuur. De tekst. De tanks worden ook geprint. Wat zit daarin? Volgens mij vliegen ze op hetzelfde. Met Falcon 9 geloof ik. Volgens mij was het kerosine en zuurstof. Ik vraag het omdat de drukvaten de grote uitdaging zijn. Ligt een drukvat maken. Waarin je onder hogedruk. Dat is een hele grote uitdaging. Ik zie hier staan Liquid oxygen en Liquid natural gas. Dat zou goed kunnen. Dat is duur tegenwoordig. Als het rustland komt. Dat is een eigen schip. Het is interessant. Die jongen komt zelf bij SpaceX. Die heeft de patroon van SpaceX. Die heeft de patroon van SpaceX. Die heeft dit bedrijf opgericht. Op een van de NASA sites hebben ze een eigen teststand gekregen. Op een van de NASA sites hebben ze een eigen teststand gekregen. Daar testen ze hun eerste trap. Die hebben ze nu helemaal gedaan. Dit zijn de testen voor de tweede trap. Als die testen afgerond zijn. Dan integreren ze hem bij elkaar. Naar de derde kwartaal van dit jaar. Ik vind dit een interessante raket. Dit is Terran 1. Ze zijn met hun opvolger bezig. Dat is een kleinere versie van Starship. De Ion? Nee, het heet Terran R. Die moet dus compleet herbruikbaar zijn. Niet alleen de eerste trap. Net als bij Starship ook. Ze zijn dus de Terran 1 die ze nu aan het ontwikkelen zijn. Dat is een soort technologieontwikkeling. Daarmee willen ze ook een beetje commercieel gaan werken. Daarna moet de grote Terran R hun werkpaard worden. Dat is interessant om te zien hoe ver ze kunnen komen. Met dat 3D printen en hoe snel ze dat kunnen doen. Ik vind het een interessant ontwikkeling. Leuk dat dat nu ook snel in de hardwarefase gaat. Dat het getest wordt. Hoe is het met Web? Web is goed, geloof ik. Volgens mij zijn de afwegingen van de segmenten goed gegaan. Dat lijkt allemaal goed gegaan. Ik zag daar net nog iets op space.com. Even snel kijken omdat je er naar vraagt. Snel bladeren. NASA to release new James Webb Space Telescope images in update today. Dat staat op space.com. Ik ga dat niet voorlezen nu. Die plaatjes komen vandaag nog niet. To be released today. Ik heb inderdaad niet de indruk dat daar nu al wat staat. Er is een official stream. Op dit moment zou die live kunnen zijn. Ook dat kijken. Op dit moment is het half 6. Misschien nog steeds. Er staat de opname van die stream bij NASA zelf. Voor iedereen die dat wil bekijken. Nog iets voor de laatste ronde? We hebben nog een paar minuten. Makkelijk 7 minuten. Er wordt veel gesproken over de ontwikkeling van de Starship. Door SpaceX. Als je dat vergelijkt met hoeveel uit massa die andere raket wordt. Dan praat je over een orde van 10 groter dan wat er nu kan. Wat de laatste tijd aan het gebeuren is. Sommige mensen zijn zich aan het realiseren. Wat dat betekent voor de bouw van satellieten. We hebben veel mensen praten over miniaturisering. Dat is belangrijk. Als je straks Starhip hebt. Dan maakt miniaturisering niks meer uit. Je hebt zoveel massa over. Je hebt meer satellieten tegelijk. Op een gegeven moment houdt dat op. Duizend is te veel. Dat is logistiek ingewikkeld. Tenzij je een netwerk zoals Starlink moet maken. Dan wil je ze niet op dezelfde plek hebben. Probeer maar een lancering met 30-40 verschillende klanten. Dat is op hetzelfde moment. Er is altijd iemand nog niet klaar. Het is een nachtmerrie. Is dit dan wel nuttig? In historisch perspectief is het wel interessant. Ze hebben behoefte aan zulke grote satellieten? Dit hebben we eerder meegemaakt. In de gloriedagen van de Sovjet-Unie nog. Ze hadden die boerraanraket zo gemaakt. Dat die ook zonder boerraan... De Russische shuttle. Die kon ook zonder shuttle. Een briljante idee. Daar kon je een shitload mee. 100 ton naar een lage baan. 20 ton naar geostationair. Daar kon er niks mee. Er was geen markt voor. Dat wordt weer interessant. We leven in een andere tijd. Als die twee dingen bij elkaar komen... dan zou dat wel nuttig kunnen zijn. Maar die energiaraquette... Ik ben ooit in Baikenoord in de hal ingestort. Een behoorlijk ingestort hal. Een zeer imposante plek. Dat is een heel treurig doodgestorven. Het is waar dat je zegt... als je eenmaal ruimtesations gaat bouwen... hoe minder je hoeft te sleutelen in low earth orbit. Je kan gewoon Lego gaan maken. Ik vind het heel interessant om te kijken... hoe ziet een communicatiesatelliter er over 10 jaar uit? Nu wordt er van alles gepropt binnen die 5,5 meter diameter van de raket. Met een massa van 10 tot 15 ton. Dan heb je het wel gehad. Straks heb je 100 ton tot je beschikking. Ik ben erg benieuwd hoe dat... Hoe moet je ermee? De vraag is... een hele hoop van die businessplannen die in de jaren 80 en 90 bedacht werden... waren toen onmogelijk. Ik denk dat we een hoop naar een beetje meer realistisch... Hoeveel ton weegt het complete ISS? Je kan het niet in één keer omhoog brengen. Dat zit wel een fractortussen. Als ik mogen gokken, vind je 100 ton. Even gaan we gokken. Flink grote onderdelen daarvan zou moeten kunnen. Aan de andere kant heb je dan geen grote markt. Dat kun je 10 keer doen, bij wijze van spreken. De vraag is of dat waar is. Er zijn plannen over space based solar power. Om energie uit de ruimte te bouwen. Daar heb je enorme structuur in de ruimte voor nodig. Dat is een hele grote aanvallende aanvallende aanvallende aanvallende aanvallende aanvallende aanvallende wat networks voor o está yar de maat maar om het laten denk ik mirrors 50 ton. Voor het ISS. Voor het ISS. Dat is 4,5 maanden. Heb je zo? Oké, ja, mooi. Jij nog wat, Michel? Nee. Oké, dan was dit Space Cowboys nummer 91. Yes. En dan dank ik Michel van Baal en Arno Wielders heel hardelijk. Ja, gelend. Mijn naam is Herbert Blakverstein. Bedankt voor het luisteren en tot bij de volgende Space Cowboys. Tot de volgende keer. Dag allemaal. Dag.