Eens gaat de Webb-telescoop toch echt omhoog

Welkom bij een nieuwe Space Cowboys, nummer 85 met Herbert Blankesteijn. Hoi. Thijs. En Arno Wielders. Hey. Thijs Roes, hier. Waar gaan we het vandaag over hebben? Vragen aan jullie allebei. Ik zal een onderwerp noemen dat ik leuk vind om te bespreken. In de Russe pers, een staatspers, is een artikel geschreven van een bekende Russe ruimtevaartjournalist dat genadeloos kritisch is over het Russe ruimtevaartprogramma. En dat is wel bijzonder, want de vraag is, mag dat zo maar? In Rusland? Leeft hij binnenkort nog? Dat bijvoorbeeld. Nee, het is duidelijk met goedkeuring van wie weet, Poetin zelf. Maar dit is toegelaten. Maar de vraag is dan waarom? En Arno? Er is weer hernieuwde interesse in space-based solar power. En dat is niet alleen in Amerika, waar eigenlijk dit soort dingen altijd als eerste beginnen, maar Japan en Europa beginnen nu ook daar wat meer in te doen. En er was een week geleden een tweedaags symposium over space-based solar power georganiseerd door ESA. Dus dat is wel interessant. Zonne-energie uit de ruimte. Zonne-energie uit de ruimte. Je vangt de energie op, zonne-energie op met enorme grote zonnepanelen. En die stuur je dan met bulven micro-golven terug naar de aarde, naar grote antennen op de grond. En daar maak je weer de conversie naar elektriciteit. Nou, zullen we het daar eerst over hebben. Ik wil het namelijk nog uitgebreid over James Webb. We gaan hebben de James Webb Space Telescope. Wanneer gaat-ie? Nou, hij zou eigenlijk een paar uur geleden zijn gegaan toen. We hadden het ook al op Twitter Space zelfs aangekondigd. Sommige mensen hadden het zich al ingeschreven. Dat is toen verplaatst naar de 24ste, dus kerstavond. Nou, eigenlijk kerstmiddag dan. 1 uur smiddags onze tijd. En nu net binnen is het 25. Dus het is de eerste kerstdag geworden. Wel zo mooi op zichzelf. Prachtig. Ligt in de duisternis. Een hoop in wangendagen. Maar even kijken of het dan daadwerkelijk wel is gebeurd. En of die Twitter Space als van ontstandig doorgaat. Op eerste kerstdag? Ja, op eerste kerstdag. Ik rij ongeveer om 1 uur naar mijn schoonfamilie toe. Laten we even het weer afwachten voor de eerste kerstdag. Want het ziet er niet zo goed uit. Nee, precies. Dus hou ons in ieder geval, als je op de hoogte wil blijven, onze Twitter feed in de gaten. En we hebben het over het weer in Frans Guiana. Juist. Dat was inderdaad ook de reden dat hij nu een beetje vertrouwd was. Wat kan daar mis zijn? Tropische bui of iets? Ja, heel veel regen. Er schijnen ook wat stormen in de regio te zijn. Oké, spannend. We gaan het zo meteen uitgebreid over de ding hebben. Dus de Space Base Solar Power Air. Reacts maar eens daarover beginnen. Dat is een concept wat eigenlijk uit de jaren 50, 60 van de vorige eeuw al was. En dat is ooit een klein beetje. Ik heb er nog veel over geschreven of items over gemaakt. Ik weet niet meer precies wat ik gedaan heb. Maar ik ken dat inderdaad van in mijn geval 40 jaar geleden of zo. Ja, klopt. Maar omdat lanceringen steeds goedkoper lijken te worden, dus per kilogram ding omhoog brengen lijkt goedkoper te worden. En dat is het onmogelijke misschien toch mogelijk? Ja, precies. Dus bepaalde businessplannen lijken dan weer wat meer haalbaar. En dit is er één van. En er is in Amerika een universiteit die heeft 100 miljoen gekregen om daar goed naar te kijken. In Japan heeft de overheid ook al geld in gestoken in dit soort onderwerpen om te kijken hoe je heel efficiënt energie van de ene plek draadloos naar de andere plek kan verzenden. Dus daar wordt nagekeken. En nu ook bij ESA is er interesse om toch eens wat dieper in het onderzoek te duiken. En ook wat geld beschikbaar te stellen om daadwerkelijk te kijken is dit nou echt mogelijk? Is dit haalbaar op een of andere manier? Wat ik me herinneren van destijds, dat is dat het toch wel een bezwaar was dat je die energie naar huis moest sturen met micro-golven. Je loopt namelijk het gevaar dat je onderweg van alles roostert, wat je niet zou willen roosteren. Bijvoorbeeld plantengoeien zijn kleinheid, maar mensen die toevallig in de weg lopen of vliegtuigen die voorbij komen, allemaal onhandig. Ja, dus wat ze nu de huidige ideeën zijn om die bundel die terug naar de aarde wordt gestuurd om die zo breed mogelijk te maken zodat de energie-dichtheid per vierkante centimeter heel erg laag ligt en dus geen effect heeft op schapen die er eventueel onder loopt, mensen die eronder staan. Dan wordt het dus wel wat warmer? Ja, maar echt minuscuul. Dus je hebt een heel groot oppervlak nodig om al die energie weer op te vangen. Dus je praat echt over vierkante kilometers aan antennes die het energie moeten opvangen. Maar die dan weer kleiner zijn dan de zonnepanelen? Want anders zie je het niet helemaal. Nee, want de conversie is anders. Je converseert eerst van zonne-energie-elektriciteit terug naar micro-golven en dan op de grond van micro-golven in elektriciteit. Ja, maar ik snap Thijs wel. Thijs zegt eigenlijk je wilt niet een grondstation moeten bouwen dat groter is in oppervlakte dan de zonnecellen die je er ook wat kunt neerleggen? Dat hangt ervan af, want de efficiëntie is wel hoger. En het grote voordeel daarvan is dat de wolken niet veel maken uit, of gaat die doorheen? Nee, de micro-golven wel, maar de zon niet. Dus dat is de reden om daar geen zonnepanelen in te leggen, maar wel die... Dat is überhaupt misschien een scattering van de atmosfeer. Ja, maar dat is omdat die golf-lengte de atmosfeer vrij transparant is. Ja, dus even de nadeel van zonne-energie. Ja, dus het is ergens een station dat gewoon 24 uur per dag energie kan leveren. Dat is de kracht, zonder dat je een heel grote infrastructuur op je aarde moet bouwen, maar dat doe je dan in de ruimte. Want je ruimtesstation, die zonnecentrale die je daar ophangt, heeft geen last van wolken, die is continu in bedrijf, en de micro-golven die je naar beneden stuurt hebben geen last van wat er dan ook maar in de atmosfeer aan de hand kan zijn. Dus dat is ook geen probleem, dus het is echt een continuere stroom van energie. Waar je grondstation ook is, dat kan bewijsenspreken. In Nederland zijn we daar afgegeven van dat we weinig ruimte hebben, maar wolken is ook wel nog geen probleem. En enig idee hoe zo'n grondstation eruit ziet? Ja, dat is een heel groot veld met antennes, maar dat zijn wel platte antennes. Kan die ook op zee? Ja, dat kan ook. Dat is ook een goeie. Ja, ik zie de protesten alweer komen hier in de... Nee, want een issue linkt, dus een hele goeie. Maar voor mij leek dus een issue, als je die energie zoals Arno zegt, heel erg verdunt om ongevaarlijk, om te zorgen dat het ongevaarlijk is, dan ga je wel relatief veel oppervlak nodig hebben. En dat is, als je het een substantiele bijdrage wilt laten leveren aan de wereldenergievoorziening, zou dat een bezwaar kunnen worden, tenzij op zee. Als je beam terug naar de aarde een hele hoge energiedichtheid heeft, omdat je je antennes kleiner wilt maken, dan kan het weer gezien worden als een wapen wat je niet wil. Dat is een beetje de trade-off die gedaan moet worden om ervoor te zorgen dat je... Maar het wordt nu dus bestudeerd? Het wordt nu bestudeerd, precies. Er zijn een aantal, er is één man in Amerika, Joff Mankins, die is daar al heel groot voorstander van, die heeft ook een aantal voorbeelden van ontwerpen al laten zien, en daar wordt nu wat meer naar gekeken, van oké, wat betekent dat dan? Wat voor ontvanger moet ik op de grond hebben? Wat voor zender moet ik daarboven hebben? Want dat is geen klein apparaat. Hoe lanceer ik dat allemaal? Want het moet allemaal omhoog. Hoe hoog hangt dat dan? Er zijn voorstellen voor stations die ongeveer op 1000, 2000 kilometer vliegen, maar daardoor heb je dus niet een constant grondstation, maar er zijn ook voorstellen voor geostationair, zodat je gewoon continu hetzelfde station. Dan ben je weer verder weg, moet je ook weer rekenen met jou om met de verliezen van de bundel. En die schaduwslag, die doet er niet toe, van die zonnepanelen? Nee. Je kan ze ook naast de aarde hangen, dat is niet in de lijn van het... Schaduwslag, dat bedoelt dat je nu dan achter de aarde bent of zo? Ja, dat je nu dan... Als je geostationair bent ben je ver weg. Dus dat is gewoon een heel klein dimmetje, dat heeft iemand door. Wat zijn de grote nadelen? Als ik even nadenk... Je bedoelt dat de zonnepanelen... Het licht van de zon zouden blakkerend? Ja. Je kan ze ook op zo'n manier hangen dat ze niet tussen de zonnepanelen hangen. Hoeveel hele grote veldenpanelen hebben daar in de ruimte, wil je dat op aarde vermerken? Nee, precies, maar toch als we hebben over 100 kilometer per 100 kilometer. Nee, nee, nee, nee, nee, ik heb het niet over 100 kilometer gehad, het is veel minder. Echt een paar kilometer per kilometer. De bierveeltjesrekenstrom van zonnepanelen voor de Verenigde Staten is dat je ongeveer 100 kilometer per 100 kilometer... aan zonnepanelen nodig hebt om de hele... aan de totale energievraag van Amerika te voldoen. Wat vrij veel is, maar ook uiteindelijk dus niet zo veel is. Als je er... Of natuurlijk is het veel, maar het is ook niet te veel als klein postegetje. Als je dat dus op een of andere manier kan verkleinen of ja... Maar dan zo'n ding van kilometer bij kilometer, daar heb je dan gewoon 10.000 van nodig. Dat gaat het niet worden. Dat gaat het niet worden zeg je? Nee, dat gaat hem in eerste instantie niet worden, want dan heb je 10.000 van dat stations nodig. Nou ja, dat kan. Ieland-Mesk maakt ook 10.000. Welke 10.000? Een Starlink-satelliet van 300 kilogram, ten opzichte van een Space Base Solar Power station, dat is echt wel... Stucht door. Nu vast beginnen we lanceren. Het is wel grappig dat we het nu eens hier zo hebben. Meestal ben ik de gede die dan groter... Nee, hoe moet ik jullie tegenhouden? Ik vind het een vrij summeer plan. Kan ambitieuzer. Nou ja, volgens mij zonnepanelen werken al. Zonnepanelen zijn natuurlijk in de ruimte heel efficiënt geworden. En nu ook al veel beter dan dat ze 10, 20 jaar geleden waren, toen misschien er voor de laatste keer over na werd gedacht. Dus uiteindelijk wordt dat grote veld dat je nodig hebt, dat is maar kleiner. Ik ben nog wel benieuwd hoe het gewoon met die grondstations gaat. Dat is volgens mij een nieuwe... Je kan niet de zonnepanelen gebruiken zoals die nu. Je kan niet een paneel van een satelliet gewoon dan maar bij één kilometer bouwen. Dat is niet veel massa. Dus een hele dunne film, daar wordt naar gekeken. Oké, een film? Een hele dunne soort, ja, je hebt van een paar micron dik. Daar proberen ze nu zonnepanelen op te printen. Die techniek wordt nu bekeken of dat werkt. Er zijn wel wat ontwikkelingen op dat gebied gaande. Dus dan zou eventueel zelfs zo'n zonneveld in de ruimte, hoe noemen ze het, transparent zijn behalve de zonnecel zelf? Nee, je drukt gewoon over de hele oppervlakte van de film, druk je zonnecellen. En die elektriciteit stroom je dan door naar de station zelf. Dus een conversie van een foton naar een elektriciteit naar een micro-golf en dan van micro-golf weer terug naar energie. Is er iets bekend over inefficiëntie daarvan? Ja, er zit natuurlijk inefficiëntie. Ik geloof dat van elektriciteit naar micro-golf er zit ongeveer iets van 60 procent efficiëntie in. En dan op ontvangst van micro-golfen zit er ook nog wat verlies bij. Maar dat is redelijk efficiënt vergeleken met andere conversies. Dus natuurlijk raak je een deel kwijt, dat is bij de meestervormen. Maar dit rijdt redelijk te gaan. Tot nu toe. En nogmaals, dit is een gebied waar nu een aantal mensen instappen lijken. Van wie komt het onderzoek eigenlijk? Welk nieuws heb je gezien? Het komt dus ook mede door de conferentie van ESA van twee dagen. Terwijl vroeger was daar niet zoveel interesse voor. En nu lijken daar gewoon ontwikkelingen gaan. En ook die 100 miljoen, volgens mij is het van Carnegie Mellon. Dat is ook interessant, dat daar een universiteit zoveel geld krijgt om daar onderzoek in te steken. En een hele afdeling op te zetten. Maar leuk om te blijven volgen. Leuk om te blijven volgen. Linkje in de show notes, is die er? Hebben we een linkje? Ik heb de link van de conferentie. Daar is gewoon opgenomen en kan je gewoon op YouTube weer terugkijken. Als jij die na deze opname even stuurt, dan komt die vanavond nog. Misschien dat iedereen te wachten opnieuw over de James Webb Space Telescoop. Zullen we daar... Ja, laten we daar eens over hebben. Daar eens over hebben. We hebben het in het verleden ook nog wel over gehad. Wat is er te vertellen behalve dat het weer slecht is in Frankrijk? Ik dacht, omdat iedereen wordt helemaal dood gegooid met dat die gaat. En ook waarom die belangrijk is. We hebben het hier ook wel eens over gehad. En dat moeten we misschien ook even opnieuw samenvatten. Ja, ja, doe maar. Maar ik ben even in die instrumenten gedoken. Ik snapte ze niet. En toen ik klaar was, snapte ik waarom ik ze eigenlijk niet snapte. Omdat het toch gewoon eigenlijk een paar instrumenten zijn die je voor heel veel dingen kan gebruiken. Dus dan, ja, sky is the limit ofzo, in dit geval. En ik wil alvast vooruitkijken. Dus dat is ook wel leuk. Wat komt er eigenlijk na het James Webb Telescoop? Even kijken. Heer Worte heeft het de opvolger van de Hubble genoemd. Dat is hij echt helemaal niet. Het is eigenlijk een aanvulling op de Hubble. Dat is infra-rood, geloof ik. Dat is infra-rood. Het is een heel klein beetje ook zichtbaar licht. Dus tot de kleur oranje kan je die instrumenten ook al zien. Maar blauw wordt lastig. En dan dus vooral in het infra-rood. Dus near-infrared en ook mid-infrared. En eigenlijk dus complementair. Dus moet voor vijf jaar is de eerste missie. Kan nog op worden gerek naar tien. Maar als je naar de Hubble kijkt, wanneer is die gelanceerd? Vier, vijf en negentig? Zoiets. We hebben 25 jaar de jubileum een paar jaar geleden gehad. En toen was hij kapot. Hubble toen hij omhoog ging. Toen keek hij waasig. Toen moest hij gerepareerd worden. Active optics. En toen is hij uiteindelijk 25 jaar mee. Dus wie weet hoe lang James Webb meegaat. Hij heeft wel vier service-missies gehad. Vier in totaal? Vier? O, ik dacht drie. Waarbij echt gewoon ook complete instrumenten vervangen zijn. Absoluut ja. Dus dat whitefield camera is één keer vervangen. En dat kan bij Hubble. En het grote probleem van James Webb is dus dat kan in principe niet. In principe zijn er geen service-missies. Maar. Maar. Die zijn er niet, maar waarom zou het niet kunnen? Nou, precies, dat is het een beetje. Even voor de duidelijkheid. Hij komt dus op het L2-punt te hangen. Lagrange point achter de maan. Heel eind weg. Ja, heel eind weg. En hij is ook niet bepaald modeleer gebouwd. Hij is ook niet echt gebouwd op het oog dat hij geservice zou kunnen worden. Altijd met die telecom-bedrijven. Die gaan dan telefoons maken die met vastgelijmde accu's. Ja, precies. Doen ze in de ruimtevaart dus ook al. Dus hij zou misschien in theorie wel geservice kunnen worden. Het zou alleen direct gewoon een epische missie zijn. Want er zou nog nooit een mens zover van de aarde zijn geweest. Dus als het door een mens gedaan zou moeten worden. Nou, alle reden om het dan te doen. Zo zie ik dat er zelf. Dat gevoel heb ik dus ook. Stel dat hij dus inderdaad omhoog gaat en er werkt iets niet. Dan is het meteen ook weer een prachtige missie om hem te gaan repareren. Arno, wat dacht jij ervan? Ik ben het helemaal met James. Als je kijkt naar het ontwerp van James Webb. Met die complete zonneschermen. Om de telescoop te beschermen tegen de warmte van de zon. Daar wil je... Met heel dun film is dat. Dat zijn een heleboel lage films. Met afstand tussen elkaar. En als je daar aanraakt dan gaat het al bijna stuk. Dus dan moet je als astronauten er ver weg van blijven. Als je hem zou moeten. Als dat het al is. Ik denk niet dat het fout gaat. Want we hebben hem zo uitgebreid getest. Ik heb daar best wel vertrouwen in. Heb je een kratje bier erop in? Ik wil daar met al liefde een kratje bier in zetten. Ik wil eigenlijk niet wedden dat hij het niet is. Dat is een jinx. Ik denk dat het echt heel veel aangetest. Heel veel. Jaren. Hij is natuurlijk jaren vertraagd. Ik heb begrepen dat het voornamelijk... Niet vanwege die instrumenten. Een van die instrumenten, de MIRI-instrument... Ging volgens mij in 2011 al of zo. Richting Groot-Betagne. En vandaar door naar de Verenigde Staten om erin gebouwd te worden. Terwijl dat is tien jaar geleden. Waar ze er voornamelijk mee bezig zijn geweest de afgelopen tien jaar... Is het uitvouwen van wat jij net beschrijft. Hoe noem je het eigenlijk? Dunne film. Ja, een soort dunne film. Dat is een film die we met de hitte van de zon moeten blokkeren. Die was op een gegeven moment zelfs een paar jaar geleden... Bij het uitklappen. Maar eigenlijk is het gewoon... Ze moesten een manier vinden, een soort origami... Automatische origami vinden om perfect uit te klappen. Ik vind dat echt wel bijzonder. Dat op een bepaalde manier niet de instrumenten zelf... Of de kern van het apparaat zo moeilijk is. Terwijl dat heel moeilijk is. Dat is eigenlijk de vertraging voornamelijk kwam door... Het uitklappen van dat ding. Dat is zo ontzettend moeilijk om dat te doen. Er zijn honderden punten van failure. Points of failure. Allemaal bewegende onderdelen natuurlijk. Toen scheurde dus in 2017 die film een keer. Toen konden ze terug naar de tekentafel. Het werkt dus voor geen meter. Dat moeten we maar zien. Alle algemene feitjes kan je wel uit de krant halen. Ik denk dat we even over die instrumenten gaan praten. Er zijn er eigenlijk vier. Waarvan er drie zijn allemaal near-infrared. De neer-spec, emiri. En dan is er een... Sorry, mid-infrared. Dus de andere voor near-infrared. De andere is de fine guidance sensor, near-infrared, imager... En slitless spectrograph. Dat is de derde. De mid-infrared doet iets anders. En die doet nog rodere signalen. Er is al een lijst van al het onderzoek dat gaat komen. Waar het op neerkomt is dat sommige van deze instrumenten... ...zijn vrij goed in het observeren van een relativ groot gedeelte... ...van het universum. Om de hotspots te leren herkennen van waar is het te doen. Andere instrumenten kunnen zich daar bijna op lokken. En close-ups maken. Of hele gevoelige, hele specifieke zaken onderzoeken. Het is wel leuk. Het is al duidelijk wat de eerste missies gaan worden. Hij wordt gelanceerd. Dus hopelijk eerst kerstdag. Dan zou ik vooral zeggen, houd het ongeveer 48 uur recht in de gaten. Want dan gebeuren de eerste grote points of failure. Die kunnen dan allemaal gebeuren. Die duren iets van vier, vijf maanden. Dus de eerste 48 uur is het eerste uitklappen van een paar dingen. En dan vervolgens is er een maand lang om hem helemaal op de juiste plek te krijgen. En operationeel te gaan krijgen. First light zou volgens mij al over een maand kunnen zijn. En dan zijn er inderdaad vijf maanden van... ...dat zijn deze onderzoeken. En al die onderzoeken hebben een soort van eerste babystapjes richting. Een soort van bewijs maar dat je een exoplanet kan onderzoeken. Bewijs maar dat je terug in de tijd kan kijken naar het eerste begin. Dus op die manier... Dat noemen ze de commissioning van de... Exact, de commissioning mission. Dus bijvoorbeeld... Through the looking glass, an exploration of galaxy formation and evolution. From cosmic dawn to present day. Die komt dus al in de eerste vijf maanden. De alleroudste sterrenstelsels die we kunnen zien gaat hij onderzoeken. Atmosferen van extra planeten. Jupiter zelfs ook. Ook zonne-stelsel. Jupiter gaat hij zelfs bekijken. De manen van Jupiter volgens mij. De stofringen rondom Jupiter zijn een onderdeel van wat hij gaat bekijken. Was ook nieuw dat hij ook naar onze eigen zonne-stelsel gaat kijken. En waar ook veel mensen enthousiast zijn... Planetaire formaties. Dus zonne-stelsels in hun allereerste vroegste vorm. Waar het eigenlijk om nog... Gaswolken zijn om dus veel beter te kunnen kijken... Hoe worden planeten nou ontstaan? Die nog weinig in licht geven inderdaad. Extra planet. En nog meer. Jupiter. Oh en massive stars. Ook nog gaat hij ook nog naar kijken. Dat is heel leuk. Dat is een totale eis gaat hij ook nog naar kijken. Dat is een totale waaier van alles wat hij eigenlijk wel niet kan. Met die verschillende instrumenten bij elkaar. En die instrumenten die hebben dan eigenlijk... Dus sommige zijn gewoon imaging. Dus om er gewoon een goede foto van te nemen in een bepaald spectrum. Maar ook om het volgens op te splitsen naar spectrografie. Zodat je ook helemaal kan meten wat er precies in zit. En waar het allemaal van gemaakt is. Ook heel ver weg. En omdat hij dus zo koud is. Dat is het mooie van James Webb. Heeft hij als het goed is zo min mogelijk verstoring. En kan hij dus naar de koudste, verst, meest verre weg. Lege plekken. Hoe zeg je dit? Lege plekken kijken. En volgens mij dat L2 punt. Dat Lagrange point. En had ik nou goed begrepen dat Plank daar ook ooit heeft gehangen? Ja, dat is een punt dat al meerdere keren gebruikt is. En het gaat ook meer gebruikt worden. Die keek al naar de Cosmic Background Radiation. Dus die keek naar de straling die overgebleven was van de Big Bang. En dat was ook hele koude, zachte, ver weg straling. Dus het is niet alsof dat helemaal nieuw is. Het is alleen maar dat James Webb dus veel beter met veel meer instrumenten. En een enorme spiegel. Dit allemaal in een veel hogere resolutie naar onze desktop achtergronden kan gaan brengen. Want dat wordt ook echt een feest. Dat is het hoogste doel natuurlijk. Dat ik een hele hele mooie nieuwe Windows achtergrond krijg. Daar gaat het eigenlijk om. Ik denk dat er gaan heel veel nieuwe posters komen. Van T-shirt, broeken en weet ik wat. Ik denk dat er ook een hele hoop theoretische boeken over sterren kunnen. Dat over twee jaar gewoon in de vuilnisbak gebrood kunnen worden. Dat denk ik ook wel ja. Dat denk ik ook wel. Dat is nu hubbel ook gebeurd. Heel veel dingen die we geleerd hadden toen ik nog studeerde. Ja, ik heb al eens leek daar ook. Daar heb ik een hele wilde ideeën over. Omdat zo nu en dan begin ik sommige dingen wil ik dan leren begrijpen. En dan denk ik zo nu en dan... Ik moest even een klein zijpaartje. Vlak voordat Galileo en Kepler eigenlijk achterkwamen van de zon is het middelpunt. En de aarde draait omheen. De rest van de zonnestelsel draait omheen. Er zijn musea van. Prachtige modellen van het zonnestelsel. Waar de aarde nog steeds het midden is van alles. Maar alles klopt. Dus ze hebben modellen weten te creëren. Dan kon je aan een soort ding draaien. En alles in verschillende soorten banen en circles. Epicycles. Hoe? Circles in circles. Circles in circles, precies. Kwamen ze dus een extreem eind om dus eigenlijk het zonnestelsel perfect te kunnen omschrijven. En aan de hand van James Webb en ook precies wat jij nu zegt. Denk ik dus ook van wauw. Als je dus inderdaad meer data gaat krijgen. Op een gegeven moment. Er zijn zoveel op dat moment. In het standaardmodel. Of gewoon heel veel fysiësteoretische. Of theoretische natuurkunde. Zoveel modellen bovenop modellen geplaatst. Dat er al vaker wordt gezegd. Als er ook maar ergens iets onderin dat kaartenhuis niet klopt. Stort het helemaal in elkaar. Maar dat kunnen we pas meten als James Webb telescoop omhoog is. Dat is juist leuk. Dat is superleuk. Dat maakt het weten zelfs leuk. Dat je je theorie hebt die je jarenlang geaccepteerd is. En er komt een nieuwe waarneming of een nieuwe observatie. En weg. Ik zag vorige week nog een oude aflevering van Kosmos. Met Carl Sagan. Over de evolutie van sterren. En aan het einde. Dit was het. Het stond op YouTube. En het was een vernieuwde versie. Dus dat is een soort. De oorspronkelijke roma uit het begin jaren 80. En dan vervolgens Carl Sagan had dan een soort update opgenomen. Begin jaren 90. Van we weten opeens zoveel meer. En toen waren er hints. Dat er nog geen extra planeet gevonden was. Maar er waren alleen maar de stofwolken. Rondom beginnende sterren waren gevonden. Dus hij was helemaal enthousiast. Het zou zomaar kunnen. Dat er toch echt planeten zijn. Rondom andere sterren. En het is zo gaaf. Want je ziet hem echt met wat enthousiast. Wat zou het toch zijn? En 20, 30 jaar later was het gewoon duizenden. Zou hij zich in zijn graf omdraaien? Ja. Dus we weten gewoon. Elke keer als er een instrument naar boven gaat. Dat ons gewoon meer kan vertellen. Dat gewoon betere data naar beneden haalt. Dan leren we gewoon heel veel. Absoluut. Zal ik trouwens. Want jij, zou ik toch horen. Ken je dat woord niet? Die epicycles. Epicycles. Ik weet wel even. Ik weet wel even. Het was namelijk zo. Jij refereert aan de tijd dat Galileo en Kepler begonnen te begrijpen. Dat niet de aarde het middelpunt van het heelal is. Maar voor hun dan de zon. En wij weten intussen dat het nog iets anders is. Maar tot dan toe was de theorie van Aristoteles. Dat de aarde in het middelpunt stond. En dat de hemellichamen daar omheen cirkelbewegingen beschreven. Want de cirkel was de perfecte beweging. Dat moest een cirkel zijn. Dat is het mooiste. Dat snapte een kind. Natuurlijk. Het was gewoon zo. Dus naarmate metingen aangaven dat één simpele cirkel. Niet kon verklaren wat we zagen aan de hemel. Was de gedachte van het moeten toch echt cirkel zijn. Want dat weten we nou eenmaal. Dat zijn de perfecte bewegingen. Als een beweging van een planet niet verklaard kan worden met één cirkel. Dan zijn het misschien wel twee cirkels. Die epicycles waren dus cirkels op cirkels. Cirkels op cirkels. En zo werd het een soort sport. Om de bewegingen van de hemellichamen aan de hemel te verklaren. Dat waren met samengestelde cirkelbewegingen. Cirkels op cirkels op cirkels. Desnoot oneindig veel. Die hadden ze ook nodig. Want er waren nou eenmaal geen cirkels. Dus moest je steeds weer nieuwe cirkels toevoegen. Naarmate de metingen nauwkeuriger waren. En niet bleek het te kloppen met de theorie. Dus dat zijn de epicycles. Een soort ontbinding in factoren. Maar de factoren zijn dan cirkels. En ja. En uiteindelijk zit er wel iets in. Ze bleek het inderdaad allemaal uit een sortiment van cirkels te bestaan. Maar de cirkels waren wel op een hele andere manier geordend. Als ze nou op het idee waren gekomen. De aarde had best in het middelpunt mogen staan. En dan de zon daar omheen draaien. Als ze nou op het idee waren gekomen om de planeten om de zon te laten draaien. Als we nou om de aarde. Dan was het opeens stupeter. Maar dat past weer niet in de sfeer van toen. Nee, nee, nee. Want de aarde moest het middelpunt zijn. Alles moest om de aarde draaien. Het mens moest het middelpunt zijn. Ja, nee. De reden is omdat ik gewoon als je oud onderzoek gaat doorplaatsen. En vast alle natuurkundigen die zullen echt de vloer met me aanvegen. Over wat ik nu ga zeggen. Maar wat je heel vaak ziet is dat er in de natuurkunde met een soort problemen. Van ja, we hebben hier data. En dat klopt niet. Dat past niet met wat we hebben. Oké, dan verzinnen we nu een nieuw deeltje. En oh, dat lost. Dat plaatsen we erin. En oh, dat lost het helemaal op. En op die manier zijn er zoveel deeltjes en krachten en energie. Ik bedoel, donkere energie en donkere materie zijn de beste voorbeelden. Het is gewoon, hé, hier is allemaal data die we niet snappen. Nou, dan noemen we dat nu donkere materie. En ik zat ook weer. Maar hij zei, het is wel ietsje genuanceerd. Nee, het is absoluut niet genuanceerd. Arno gaat niet de vloer met jou. Ja, precies. Dus ik sta elke keer, precies Arno, wat je zegt. Wat het mooie van de wetenschap is. Is dat het juist zo nu helemaal ontskop is. Ja, dat ben ik heel benieuwd. En je ziet voor ons gewoon heel veel. Elke vraag die beantwoord lijkt roept alleen maar 20 nieuwe vragen op. En uiteindelijk, altijd als er dan iets uitgevonden wordt, dan blijkt het een hele nette, elegante oplossing te zijn. Die heel veel dingen prachtig kan omschrijven. Dat eigenlijk dingen in hele simpele formules kunnen worden gevangen. In plaats van hele ingewikkelde, nog een model erop en nog een model erop. Dus ik weet niet. Ik heb gewoon fingers crossed in de hoop dat James Webb ons op de ene van de manier gewoon veel dichterbij hele belangrijke antwoorden gaat brengen. Daarom is, denk ik, iedereen ook zo ontzettend enthousiast over James Webb. Van vijf jaar geleden was ik echt als een kind zo zenuwachtig. Toen heb ik dat al geleerd, want hij bleef maar uitgesteld worden. En nu kan ik me bijna niet bevatten dat hij dan daadwerkelijk omhoog gaat. Nu nog een half jaar hopen dat hij dan ook heel blijft. Dat hij niet in een grote vuurbal uit eend gaat. Dat kan nog zijn. Dus de Ariane 5 heb jij heel veel vertrouwen in? Ariane 5 is een goed beest. Snap jij de baan die hij gaat doen? Ik heb geprobeerd een accurate voorstelling te vinden van hoe hij nou precies naar achter de maan gaat. Maar iedereen stopt eigenlijk na ongeveer een dag. Hij gaat richting de maan en dan blijft hij achter de maan, maar hij gaat ook in een soort cirkeltjes. Hij blijft hij draaien. Hij gaat in een, noem eens een Lissajous orbit. Dus je kan niet in dat L2 punt inblijven. Het is ook niet echt een vast online punt. Je maakt daar een soort acht vliegje eromheen. En als je dat doet, dan kan je redelijk met zo min mogelijk brandstof aan boord, kan je redelijk stabiel in die baan blijven. Zo blijf je in het L2 punt. Dat is iets wat al vaker gedaan is. En dat werkt gewoon goed. En die zit achter de maan? En het is een punt waar de zwaardkracht van de maan, de zon en de aarde eigenlijk tot nul uitkomt. Het is een soort virtueel hemellichaam waar je omheen kan draaien. Je hebt daar stabiele punten van en je hebt daar instabile punten van. Rondom die L2? Rondom dat stabele punt. L2 is volgens mij, daar moet ik goed nadenken. Het zal een stabiel punt zijn. Je hebt ook instabile punten. L4 en L5 gelopen. Die dan door de andere planeten misschien nog worden? Stel het je voor als een put. Een stabeel punt is een put. Dat wil zeggen, als je daar vandaan dobbert, dan ontstaan er krachten die je weer terugdrijven. En die instabile punten zijn meer bolletjes. Als je daar bovenop staat, dan hoe verder je er vandaan wordt geduwd. Ah, interessant. En zijn ze nou achter de maan, ten opzichte van de aarde? Dus dat signaal moet dan via Deep Space Network of zo? Het is best wel ver bij de maan vandaan. Stel je zou op de Spaceweb Telescoop staan. Je kijkt tegen de achterkant van de maan aan. Die heel ver weg is. En je ziet de aarde daarmee nog wel. Dus de rand van de aarde zie je nog wel. En ten opzichte van de aarde? Dat is heel groot volgens mij. Je vergist je een klein beetje in de relatieve afstanden. De afstand is natuurlijk enorm. Hoeveel aard? De afstand aarde-maan, 300.000 kilometer. Hoeveel meer is de afstand? Elk twee is 1,5 miljoen kilometer hier vandaan. Oké, aarde-maan is 300.000. Dus een prijsje over vijf keer. Afstand aarde-maan. En dan gerekened vanaf de maan hier vandaan. Volgens mij is het 1,5 miljoen. Ik zou het weer even moeten opzoeken. Ga je je onvoorbereid in? Volgens mij kan je gewoon met de constatioons op de aarde nog ontvangen. Als je vanaf de web de aarde zou zien achter de maan. Dus de straal van de maan is dan kleiner dan die van de aarde. Dan moet je dus ook vanaf de randen van de aarde de web kunnen zien. En dan zijn er dus allerlei punten op aarde waar je hem ook continu kunt zien. Noord- en zuidpool bijvoorbeeld. Ja, maar daar hebben we niet echt grote ontvangst. Nee, Australië wel natuurlijk voor Deep Space Network. Maar hoe is er precies, welke constatioons nou echt gebruikt gaan worden van web? Dat weet ik niet helemaal. Hij heeft die film waar we het eerder over hadden. Die vijf naken film om de zon te blokkeren. Maar als je dus stel je zou daar staan bij de James Webb telescoop. Dan zie je de zon ook nog steeds. Dus dan is hij gewoon er alleen maar van afgekeerd. Dus dan begrijp ik de enige reden dat hij rondom het L2 punt hangt. Is dan dus niet zozeer de temperatuur, maar meer omdat hij dan stabiel hangt. Dat is een heel belangrijk punt ja. Het is ook een omgeving die heel rustig is. Want je zwaardkracht is, je hebt weinig last van andere space effecten. Het is een heel rustig punt eigenlijk. Ja, op verschillende manieren. Dus je kan daar op een hele... Het is eigenlijk de ideale plek om een telescoop te plaatsen. Dat is ook waarom Planck daar heeft gestaan. De thermische omgeving is heel stabiel. Precies. Ik vond het heel leuk om even vooruit te kijken. Wat komt er dan eigenlijk na James Webb? Want er zijn specifiek dat ene punt ook voor het L2 punt. Waarschijnlijk wordt het daar nog druk te komen de decennia. Er zijn er vier voorstellen voor, om er nog vier op te hangen. Moet je altijd maar kijken wat er dan door gaat. Ik zie je al eens even skeptisch kijken. Inderdaad, als je je de maan voorstelt even in het midden van het systeem. Dan is de aarde 300.000 kilometer de ene kant op. En dat L2 punt is anderhalf miljoen kilometer de andere kant op. Dus vijf keer zover. En Planck hing inderdaad ook al eerder bij L2. One million miles. Precies, dat klopt. Dat hebben we toch goed. Nog een paar dagen geleden zijn een paar voorstellen gedaan voor... Wat zou er nou... Want James Webb, laten we wel wezen... Oorspronkelijk voor 2007 of 2009 of zo op de planning. Eigenlijk had hij al lang bijna klaar moeten zijn met zijn missie. Of had hij al klaar moeten zijn met zijn missie. Of versleten moeten zijn. Ja, precies. Dus er werd al wat nagedacht over, want het is na echt de volgende generatie. En daar zitten wel echt een paar hele gave dingen tussen. Ik heb hier vier HBEX. De Habitable Exoplanet Observatory. Die gaat dus naar L2 en gaat kijken naar alleen aardeachtige planeten. En dan dus, waar kunnen we heen verhuizen? Dat is ongeveer de vraag. Dan links, dat is een X-ray telescoop. Dat is zoiets als Chandra. Een beetje de opvolger van Chandra, de telescoop eigenlijk. Die moet dan dus naar jonge sterrenstelsels gaan kijken. Of naar jonge zwarte gaten eigenlijk. Van alles dat heet en onstuimig is. Origins, ook al hele gave. Die lijkt dan weer veel meer op Spitzer. Spitzer is een infrarood telescoop. Wat James Webb nu gaat doen, eigenlijk zou je kunnen zeggen dat James Webb op een bepaalde manier toch ook een opvolger van Spitzer is. Terwijl Spitzer nog infraroder, nog rotere dingen pakt. Ja, nog dieper in het infrarood zit. Eigenlijk de overbrugging is tussen de Hubble en Spitzer, om het zo maar te zeggen. Heel veel trouwens van die mooie desktop achtergronden zijn ook heel vaak compositen van Spitzer en Hubble. Dus daar komt James Webb dan nu leuk tussen. En wat wel grappig is aan al deze voorstellen is dat ze allemaal vrij fors zijn. En ze zijn allemaal ontworpen op het idee dat eigenlijk een Falcon Heavy van SpaceX al aan zou moeten kunnen. En misschien Starship, maar dit waren volgens mij onderzoeken van 2, 3 jaar geleden. Toen wisten ze al van dat zit eraan te komen en dat gaat goed. Dus er moet ook naar die praktische kant worden gekeken. Want James Webb is zo vaak vertraagd omdat hij helemaal opgevouwen moest worden. Omdat hij in een Ariane 5 moest passen. En dat was dan het complexe ervan. Dus eigenlijk de voorste was, kunnen we die stap overslaan. Dus met wat er op dit moment aan raketten aankomt, kunnen we dan al aan fairings iets mee doen? De vraag is of je die kant op moet. Wat bedoel je? James Webb heeft een extreem groot deel van het budget van NASA jaarlijks opgeslokt. De eerste schatting was dat hij iets van 4, 5 miljard zou kosten. Volgens mij letterlijk 500 miljoen. Dat is wel niemand serieus. Ik denk dat mensen zich ook wel een beetje zijn gaan afvragen. Willen we nou weer zo'n groot project hebben? Wat een hele hoop andere kleinere projecten, die ook interessant kunnen zijn, niet door kunnen laten gaan. Moet je niet eerst eens goed even nadenken van hoe je zo'n grote telescoop in de ruimte nou bouwt. In mijn ogen moet je hem niet in één keer lanceren. Als je naar een diameter wil van 10, 12 meter. Dan moet je hem modeler lanceren en hem in de ruimte in elkaar zetten. Dat is wat je dan moet doen. Je hebt veel minder risico. Laten we die astronauten daar dan gewoon voor gebruiken. Dat is een prima iets om te doen. Dat breng ik mij bij Louvoire. Ik weet niet hoe je dat precies weer uit zegt. Dat lijkt een beetje op een echte opvolger van James Webb Telescoop. Dat is wel gaaf. Het ziet er hetzelfde uit ook een beetje, maar nog veel groter. Op een of andere had hij maar één zo'n laag film nodig. Ik weet niet precies wat dat is. Ik zeg een opvolger van James Webb, een echte opvolger van Hubble. Dat is niet visueel. Hij is in het zichtbare licht. Die Louvoire is de echte opvolger van Hubble. Die ziet er ook hetzelfde uit als Hubble. Die ziet er dus hetzelfde uit als James Webb. Die lijkt er veel meer op James Webb. Die is dus modeler. Die is dus modeler. Als je er dan heen moet om hem op een of andere manier te repareren... dan hoef je hem dus niet tot een kleine gepriegel uit elkaar te halen. Dan kan je makkelijk de lens of een van de apparaten uit halen. Je brengt hem naar een lage aardbaan. Daar zet je hem in elkaar. Daar test je hem. Op het moment dat alles goed is, pas dan breng je hem met een propulsie module naar L2. Zo zou je dat moeten doen in mijn ogen. Dat is nu ook zo. Nu zet je hem hier in elkaar. Op de grond. Maar dat wil je dus niet? Nee, nee. Als je echt naar... Om dat risico te spreiden. Als je echt naar spiegels gaat... je wil straks een telescoop in de ruimte hebben van 100 meter in diameter. Bijvoorbeeld. Dat kan je niet op aarde bouwen. Dus je moet hem op een makkelijke plek in elkaar zetten... en hem dan naar de juiste plek in de ruimte brengen. Die makkelijke plek is vaak een lage aardbaan of wat verder. Zo iets. Dat sprijt het risico van het lanceren. Maar als je hem daarna gebouwd en wel naar zo'n lagrange punt brengt... dan kun je hem niet meer servicen. Want dan is hij nog steeds te ver weg daarvoor. Dus de hele telescoop dan weer teruggaan. Ik vind dat goed. Astronauten er heen vliegen. Je moet gewoon... Die anderhalf miljoen kilometer die tegenwoordig systeem moeten dat wel kunnen in mijn ogen. Dus je moet daar gewoon met een wat grotere versie van Dragon... naar L2 kunnen rijden. Jij zegt daar moet je niet moeilijk over doen. Daar moet je niet moeilijk over doen. Je moet het zelfs willen. Ja, zo waar. Waarom moet je dat willen? Omdat je dan... Kijk, zo'n telescoop kost zo verschrikkelijk veel geld. Stel nou dat je over tien jaar veel beter instrumentatie hebt. Maar je kan die spiegel nog steeds goed gebruiken. Zeker. Het is iets voor de toekomst, denk ik. Maar toch is het een goed punt. Want bij James Webb is dus heel erg besloten om hem niet modulair te doen. Want ja, je kon hem toch niet servicen. Ja, dat ging al in een vroeg stadion. Je kan er überhaupt nooit naartoe. Maar ja, we zijn gewoon twee decennia later. We hebben zelf landende raketten. De kosten zijn enorm laag gekomen. En het ambitie-niveau inderdaad... Is veel hoger. Ja, is hoger en zou gewoon kunnen. Maar de eerste mens moet nog steeds, tenminste na 1971, de laag aardbaan verlaten. Correct. Dat is toch wel weer. Correct. Nou, hoogtijd al. Ik hoop dat hij kapot gaat. Dat gaat ook gebeuren. Dat is zo simpel. Ik weet niet wat. Anders zou SpaceX niet bestaan. En ik denk dat SpaceX misschien een voorlopel is aan het vlak. Maar er gaan meerdere komen. Dus dat is, denk ik, niet zozeer het probleem. Maar waar wel naar gekeken moet worden... Mijn persoonlijke overtuiging is dat 10 miljard voor één project... Is wel erg veel geld. Dat is wel veel, ja. Ik vind het jammer. Daar moet je dus over nadenken. Hoeveel andere projecten heeft dat weggeduwd? Daar kan je zo 10 tot 20 andere projecten instoppen. Dus heel veel Marslanders en zo. Die kosten een half miljard, een miljard, soms iets te boven. Twee miljard. Ja, precies. Omdat het dan weer vertraagt. Maar toch, het is wel waar. Het blijft een fantastisch apparaat, laat ik eerlijk zijn. Tuurlijk, tuurlijk. Jij bent niet de cynicus van ons. Nee, nee, nee. We zitten niet naar het cynisch in hier. Ik ben fan van dat ding, absoluut. Tuurlijk, tuurlijk. En nog eventjes van die Lagrange-punten. We hadden net over dat de maan ervoor zit. Maar de maan draait natuurlijk om de aarde heen. Maar dat Lagrange-punt blijft ten opzichte van de zon en de aarde... stabiel in de ruimte. Oké, dus dat draait niet met de maan mee? Nee, dat heb ik bespraken. Jullie lieten net even mijn plaatjes zien. Dat stond nog niet in mijn beeld. Nee, nee, ik was ook te traag. Maar dat heeft met een leeftijd te maken, sorry. Ik heb altijd verstaat dat hij overal hangt achter de maan. Maar dat is dus, hij hangt qua baan. Hangt hij achter de baan van de maan. Maar hij hangt dus niet letterlijk achter de maan. Ik had het idee dat hij mee zou bewegen. Dat hij allemaal met elkaar meebewoont. Maar dat is dat dus niet zo. Oké, is dat ook weer opgelet? Nou mensen, billen bij elkaar. En de 25ste, of ja, we zullen wel zien wanneer dat ding... Of zoveel later als het blijkt te zijn. Ja precies, over een stuk of vijf Space Cowboys... dan hebben we misschien eens een keer First Light. Hij zit nu in de fairing, ingepakt. Hij wordt netjes schoongehouden in de fairing. Gaat hij straks op de raket. Nu is het kwestie van het weer is goed. En dan gaat hij. Maar laten we gewoon geduldig wachten totdat het weer echt goed is. En dan gaan we hem lossen. Geen risico's. Laten we de laatste moment, nou niet de laatste paar dagen... Nou nu moeten we opschieten. Laten we dat nou niet doen. Nou het is in ieder geval groot nieuws. Het zal ook wel groot nieuws blijven. Ik heb nog een handje vol, ik heb nog één kort nieuwtje. Hebben we nog een laatste ronde korte nieuwtjes? Ja vast wel. Wat heb jij nog in je koker? Nou ja, ik heb het voor een deel in de inleiding al verteld. Ik had dat merkwaardige Russische artikel over de staat van het Russische ruimtevaartprogramma. En ik pak het er even bij. Het is geschreven door een meneer die Popoff heet. Ik had een soort geannoteerde versie voor mezelf gemaakt. Hier is dat. Het stond in de Ars Technica uitvoerig geanalyseerd. Het is verschenen in een state-aligned newspaper dat MK heet. Dus bijna een staatsmedium. In ieder geval door de staat gesanctioneerd medium. De auteur is Dimitri Popoff. Die sinds 1992 daar een goed aangeschreven journalist is. Vandaar ook dat gezien de persoon en gezien het medium. Dat iedereen denkt dat ze van hogerhand een stempel gekregen heeft. En die oefent harde kritiek op Dimitri Rogozin. De baas van Roskosmos. Die zegt, en dat is een citaat, het ruimtevaartprogramma verrot van binnen. Dat is niet misverstaanig tekst. Roskosmos heeft moeite om voertuigen te bouwen. Soyuz, raketten en Progress spacecraft. Dockingissue met het Progress voertuig. We hebben het er vaker over gehad. Ik bekritiseer de manier waarop het ruimtevaartprogramma afhankelijk is van Duitsland. Ze zijn afhankelijk van bepaalde chemicaliën van een Duits bedrijf. Dat is half Duits, half Engels. Evoeniek Resource Efficiency GmbH. Het gaat om waterstofperroxiden. Daar zijn ze afhankelijk van Duitsland? Het Westen, al dus Popoff, kan stoppen met een eenvoudige toetsaanslag. Nu snap ik wel waarom het artikel is goedgekeurd. Het is niet te gekreunt om alles weer in huis te doen. Stop met samenwerking. Rusland heeft gezegd dat als het ISS stopt, dan bouwen we onze eigen ruimstation weer. Wij doen niet mee aan de nieuwe samengevoegde stations. Dus ze zouden wel met China gaan samenwerken? Op een maandbasis. Dat is een intensieverklaring die getekend is. Dat is een onderdeel van een strategie om meer geld te krijgen voor het RU. Daar lijkt het een beetje op. Dat is een rare cirkelwerking als de Russe regering Popoff toestemming geeft om zo'n artikel te schrijven. Zodat de Russe regering zo gek gemaakt kan worden om meer geld te geven. Media druk. Ik ben geen expertpolitieke. Je bent geen cremeanoloog. Ik kan me voorstellen dat als je ergens geld vandaan moet halen, dat dit soort dingen helpen. Ik zou het een hele slimme vinden. Als het ministerie stiekem bij een journalist insteekt van zus en zo is een enorm probleem. En dan staat er ineens in de krant dat het een enorm probleem is van een gerenomeerd zorgjournalist. Het moet wel zodanig hoog zijn goedgekeurd. Dat die journalist niet door Putin zelf in het kassot wordt gemeten. Als je die nu oplepelt, hoe zou je dat kunnen oplossen met een beter Russe ruimtevaartprogramma? Als je een stuk schrijft van alles is alleen maar kommer en kwel. Je bent de Russe regering. We gaan die journalist een stuk laten schrijven in een van de media die wij controleren. Zodat de publieke opinie in het geweer kan worden gebracht. Zodat wij meer geld gaan geven. Het kan ook druk zijn. Kostcosmos. Dimitri Rogozin, dat is een beetje een type. Die wordt beschuldigd van corruptie bij de bouw van nieuwe lanserend houses. Om schoon schip te maken. Om schoon schip te maken. Dan denk ik ook dat ze ook gewoon schoon schip kunnen maken. Soms weet je niet hoe politiek het werkt. Nee, hoe het precies werkt. In Rusland is het niet allemaal eenzijdig. Het is niet alsof er slechts één kracht is. Er zijn wel krachten en tegenkrachten. Er zullen wel bewegingen gaan plaatsvinden. Of die Rogozin wordt gewiebeurd. Of er komt meer geld. Dan gaan we dat ook horen en hier weer duidelijk worden. Het zou goed zijn voor de ruimtevaart als Rusland weer een goedere ruimtevaartnaatie wordt. Nog steeds. Ze kunnen wel iets in Labadaan. Ze kunnen nog steeds wel iets. Het piept en het kraakt. Ze spelen ook een hele belangrijke rol in het Exomarch-programma van Europa. De landermodule komt bij Rusland vandaan. Ze spelen nog steeds een belangrijke rol. Dan had ik nog het nieuws dat Bill Gates in de ruimtevaartbusiness is gestapt. In navolging van Jeff Bezos, Elon Musk. Wilt hij er dan ook heen? Nee, hij wilde er niet heen. Hij heeft een investeringsbedrijf. En nu ga ik weer eventjes zoeken. Want alles is natuurlijk weer onder andere schermen terecht gekomen. Hij heeft een Breakthrough Energy Ventures. Dat is een initiatief voor schone technologie door Bill Gates gesteund. Opgericht en gesteund. Hij is bezig met een 65 miljoen dollar grote investering. Een funding round. Om een bedrijf te steunen dat heet Kent. Dat komt hier voort uit Stokespace. Die maken een fully reusable rocket. Maar van een kleiner model dan de Starship. Hoe heet het? Stokespace. Ik vind het zo interessant. Bill Gates stond er juist bijna onbekend. Ik kom hier met een snelle Google-actie een stuk van 9 dagen geleden tegen. Dat is gewoon gerenomeerde media. ABC News. Dat Bill Gates will not join the space race. Bill Gates heeft geen zin in space. Hij wil hier op aarde ziektes oplossen. Hij stond er niet op bekend. Dit komt uiteindelijk uit Geekwire. De publicatie is van 15 december. Waarom wil hij dit? Zij heeft het 2 dagen geleden. Waarom heeft hij er nu wel zorg in? De beslissing is een iets andere verhaal. Het staat nergens. Het is zijn vehicle breakthrough energy. Dat besluit om Stokespace te gaan steunen. Dat kan natuurlijk. Ik weet niet of Bill Gates het nodig vindt. Maar dat bedrijf dat hij heeft opgericht. Dat het nu wel past in duurzame energie. Dat klopt ook. Dit systeem is compleet herbruikbaar. Niet dat je de 2e trap laat verbranden. Maar compleet alles terugbrengen en weer her gebruiken. Waarmee het gebruik van energie nog niet hernieuwbaar is. Ik neem aan dat ze daar ook... Als hij met zijn breakthrough energy in zit... Moet dat ook gebeuren. Dan moet er afgewerkte sojaolie in. Ik denk gewoon op zonnepanelen stroom. En dan je waterstoffen en zuurstoffen creëren. Dat kan je een hoop meedoen. Dat kan je op energie neutralen doen. Bill Gates doet nu ook mee. Ik ben heel benieuwd. Ik heb het gezien in het stukje dat je hebt gedeeld. Niet in de rol van de CEO van het ruimtevaart bedrijf. Hij is nu verbonden aan een bedrijf. Het is indirect voor een bijzonder laag bedrag. Dat is nog beschrijpd. Ik heb iets. Ik heb nog een verhaaltje. Ik snap er niks van. Ik snap er niks van. Warp drives. Dat je van hier naar de andere kant van het universum kan. Dat is de Alcubierre drive. Hoe? De Alcubierre drive is een Mexicaanse wetenschapper geweest. Die heeft binnen de Algemene Relativiteits Theorie van Einstein een oplossing gevonden. Waardoor je inderdaad een bubbel creëert. Die bubbel reist sneller dan het licht door het heelal in. Je mag niet gebruiken van de ruimte tijd waar we zelf in zitten. Daar mag je niet sneller dan het licht. Dat is de ijzeren wet. Als je een bubbel creëert die zijn eigen wet heeft. Dan die bubbels wel sneller laten gaan. Dat zou binnen de Alcubierre drive zijn. Dat zou binnen de Algemene Relativiteits Theorie moeten kunnen. Alcubierre zei dat. Wat ik ervan begreep heb is... ...hij binnen zijn hele model had hij nog wel een bepaald element nodig. Dat alleen theoretisch ooit bedacht was. Maar dat was nog nooit gevonden. Een van de negatieve energiegeladen ding. En dat bestond nog niet. Hoeveel energie die nodig was om die bubbel te maken... ...was meer dan de totale hoeveelheid energie die ooit in het heelal aanwezig was. Daarmee werd het een beetje... Er is meer onderzoek aangenaan. En die hoeveelheid energie die nodig is om die bubbel te creëren... ...wordt steeds kleiner. Hoezo wordt die steeds kleiner? Uit bereikberekeningen. En andere manieren om die bubbel te creëren. Blijft het steeds minder moeilijk om die bubbel te creëren? Ja, precies. En nu schijnt, maar dit is niet bewezen... ...dat hij op hele microscopische schaal een kleine bubbel heeft gecreëerd. Nu? Dat is het nieuws dat ik wil gaan melden. Dat is de conclusie van wat ik niks van begrijp. Dit is jouw conclusie waar ik niks van begrijp. We hebben het over hetzelfde. Wat ik er nu van begrepen heb... ...is dat er geen krabierdrive is. Er is een experiment uit de Quantum Physica. Het Casimir Effect. Jij zegt dit van alles. Ergens in dat Casimir Effect... De Nederlandse fysicus trouwens. Casimir, de directeur van Natlab geweest. Absoluut. Ik ben historicus, dus dat snap ik wel. Dat is waar de getallen bij kwamen. Hier is de headline. Worldline numerics applied to a custom Casimir geometry... ...generates an anticipated intersection... ...with Elkubierre warp metric. In enige vorm van Nederland. De tests van die Casimir gap. Enige wiskunde daar komt opeens overeen met iets... ...van die Elkubierre warp metric. We hebben een effectje gevonden. Als we aan de ene kant van het Casimir effect gebruiken... ...zouden we voor de eerste keer op papier niet meer... ...dat exotische ding nodig hebben. Of misschien dat energie ding dat jij vertelt. Ik snap er geen red van. Nu is er opeens op papier iets ontstaan... ...waar je zo'n warp drive mee zou kunnen gaan ontwikkelen. Het idee is, dat heb ik goed uitgelegd... ...dat je dus spacetime zelf curvt. Een bubbeltje. Als een surfplank op een golf... ...aan de ene kant is spacetime wat vernauwd... ...en aan de andere kant is hij wat opgerekt. Ergens anders in het universum tevoorschijn te komen. Naar glijden hoef je niet door materie zelf... ...maar je kan door ruimtetijd heen. Je gaat dus niet fysiek door de ruimte heen. Ik vergelijk het altijd een beetje met de stringtheorie. Heel interessant. Het is een experiment dat door één persoon gedaan is... ...in het Breakthrough Institute. Hier staan wel vijf namen over het artikel. Dat kan, maar ik zou heel graag nog zien... ...dat dat onafhankelijk geproduceerd wordt. Dan moeten andere onderzoeksgroepen ook onderzoeken gaan doen. Dan wordt het wat... ...en is dat een probleem. Deze man is al heel lang daarmee bezig. Hij is begonnen bij NASA, maar is nu overstapt. We willen geen tweede codecranfusie. Het Limitless Space Institute misschien? Limitless Space Institute. Onthoud die naam. Link in de show note. Laat ons vooral op Twitter weten als jullie er veel verstand van hebben. Dat was mijn kleine nieuwtje. De kleine nieuwtje is, we kunnen spacetime warpen. Ik heb nog één heel klein nieuwtje. Dat is voor iedereen te begrijpen. Misschien een mooie afsluiting, ook gezien het feit dat dit... ...de laatste Space Cowboys is voor de kerstdagen. Je kunt nu een kaartje sturen aan Blue Origin. Zij zorgen dat het kaartje de ruimte in gaat. Het komt ook weer terug uit de ruimte. Ze gaan naar 100 kilometer en misschien een klein beetje eroverheen. Het is net, maar oké. Het is de ruimte. Ze zetten er een stempel op, en sturen het terug naar jou. Dan kun je die weer aan de Kamminisch Geluwi sturen. Voor de kerst halen we niet meer dit jaar, maar misschien voor de volgende. Er is Clubforfuture.org. Dat is de club die ze daarvoor hebben opgericht. Daar staat alles wat je wilt. Ze sturen alle kaarten omhoog die ze krijgen. Ze zeggen ze. Ik vraag me af hoe ze dat kunnen waarmaken. Als ze tonnen naar kaarten krijgen... Is dit het verdienmodel van Blue Origin? Nee, dat is niet het verdienmodel. Het kost helemaal niks. Dit is voor kleine kinderen om een idee te krijgen dat je iets omhoog hebt gestuurd. Dat is waar het voor bedoeld is. Als ik een kaart terugkrijg met een stempel erop... Geloof ik dan dat die de ruimte wordt? Dat zou ik doen. Als ze dat niet zouden doen, hebben ze een groot probleem. Ik heb zelf ook een klein melkpakje... met Blue Origin, twee jaar geleden laten vliegen. Dat gaat heel serieus. Je krijgt foto's van hoe het ingepakt wordt in de kapsule. Dat is heel professioneel. Ik had een klein metalen kistje gemaakt. Volgens hun specificaties. Daarin had ik van de klassen van mijn kinderen gevraagd... wat ze graag de ruimte in willen hebben. Elke klas van hun school heeft iets mogen kiezen. Ik heb er zelf ook nog wat in gedaan. Deze ring heeft ook de ruimte gemaakt. Dat heb ik toen omhoog laten vliegen. Met Blue Origin. Hoe hoog dus? Na 100 kilometer hoog. Toen kwam het weer terug. Drie weken later had ik het pakje weer in mijn bezit. Je hebt het gewoon al gedaan. Dat kostte wel geld. Hoeveel? Het was 5000 euro. Want het was metaal? Dit was een gratis initiatief. Goed verhaal. Voor je het begon dacht ik van... is dit wat Blue Origin vandaag doet? Als jij het gewoon gedaan hebt vind ik het wel heel leuk. Het is vrij laagdrempeliger. Je ziet er een soort ontwikkeling gaan. Dat is die kleine pelo's die omhoog kunnen naar 100 kilometer hoogte. Universiteiten kunnen nu al kleine cubesats spouwen. Je krijgt steeds meer mensen die... over drie jaar bouwen ze hun eigen cubesat. Dan heb ik gewoon iets vliegen. Dat kost dus 1000 euro's. Dat moet echt richting de 5000 euro gaan. Wie weet hoe goedkoop een ticket wordt bij Blue Origin. Nu is het alleen maar duurder geworden voor mijn gevoel. Het moet gaan dalen. Het is niet zo snel als het was. Het moet helemaal gaan dalen. Er is hoop. Hoop voor de kermis. Het is heel goed. Laat 2022 maar een mooi remtjaar worden. Dat gaat het ook worden. SpaceX gaat hopelijk van alles doen met hun Starship. Waar denk jij aan? Ten eerste heeft hij besloten dat er niet genoeg motoren... in plaats van bij elkaar... 29 zou het wel onderkomen. Dan gaat het nu naar 33. En op Starship zelf gaat het ook naar 9. Nu komt hij weer op het beroemde getal 42 uit. Dat was een doel altijd al. Hij moet gaan vliegen binnen nu in een paar maanden. Het korte update daarover is dat het eerst... boester 4 en Starship 20 zouden worden. Dat is ook heel grappig. Maar uiteindelijk gaat dat niet gebeuren. Omdat zowel de booster als Starship... nog niet orbital ready waren. Booster 4 wordt op dit moment getest. Dat wordt wel getest, maar dan is de vraag of het gaat worden. Waar ze nog bang voor waren. Maar het is het ververs van de pers. Ze hadden nog niet echt een goede methode... dat als een raket in brand vliegt... dat niet in één keer de hele booster klaar is. Ze zijn nog aan het beraden om hem toch te laten vliegen. Met de kans dat er eentje in de fik vliegt en dan de hele raket weg. Of dat we eerst iets verzinnen erop. Een static fire zouden we wel kunnen met booster 4. Maar dan hoeft hij nog niet direct te gaan vliegen. Maar hij is heel bang dat hij zijn eigen lanceertoren laat kloppen. Nu al. De heat tiles zitten nu wel op Starship 20. Nog steeds een paar plekjes niet. Het ziet er een stuk beter uit dan een paar maanden geleden. Absoluut. Toen zag je ze gewoon van de wind afblazen. Dus het lijkt de goede kant op te gaan. Weet jij nog iets voor volgend jaar waar je naar uitkijkt? Nee, ik zit te denken. In het algemeen gesproken, want je zegt SpaceX is ook voorkomen terecht. Maar de prestaties van de Chinese ruimtevaart vind ik zeer fascinerend. Ik kan niet wachten om het volgende nieuws te horen. Wat ze allemaal doen met hun maanwagentje. En hun plannen om een ruimtestation te bouwen. En om mensen naar de maan te sturen. Jammer genoeg krijgen we daar niet zoveel beelden van. Als van het Amerikaanse programma. Maar ik vind het wel heel fascinerend. En dat is ook al vanwege het feit dat ze zijn aan het nadoen wat de Amerikanen 50 jaar geleden deden. Terwijl de Amerikanen zelf nog een beetje moeilijk vinden om het allemaal weer te doen. En ik vind het vreselijk spannend om te zien. Dus laat maar komen die Chinezen. Ik denk dat 2022 ook weer een nieuw marsjaar is. Dus volgens mij in september kunnen er weer een paar... Exo-mars gaat. Ik zag ook nog... Even kijken hoe heet deze. The next mars orbiter. Ik had er nog niet van gehoord. Maar dan gaan we het in de toekomst nog hebben. Iets wat hij nog niet weet. Een proposed NASA Mars communications satellite. Gepland voor een launch in september 2022. Oh jij weer. Interesting. Oh, initially proposed. Ach, hoe gelukkig. Je had het opgelijk. Dankjewel Arno dat je erbij was. Je was een invalletje vandaag. Zonder jou hadden we het niet gered. Dankjewel Herbert. Fijn uiteinden. Goed nieuwjaar gewenst. Volg ons daar. Kijk ook daar even voor de laatste updates over James Webb Telescoop. Tot 5 januari. Tot 5 januari.