Eerste planeet buiten ons Melkwegstelsel ontdekt?

Hey allemaal en welkom bij een nieuwe podcast van Space Cowboys nummer 81 met dit keer Anna Gimbriere. Hallo. Hey, welkom. Dankjewel. Welkom, als een soort van special guest ben je vandaag. Is dat zo? Ja, nou ja. Nou een beetje wel. Dank voor die eer. Je mag altijd langskomen natuurlijk. Voorlopig eenmalig. Laat ik het wel maar zeggen, dus daarom ben je special guest. Dat hangt ook van hoe je je gedraagt hebt gedaan. Ja, dat bedoelde ik ook. Oh, Michel van Baal. Ja, ik ben meubilair gewoon. Ja, jij bent ook. Welkom. Niet zo'n special guest. Dat is heel goed te zijn. Ook speciaal. Ga maar snel naar de inhoud. Thijs Roes ben ik dan zelf. Ook speciaal. Ook heel speciaal. Leuk dat je er bent. Dankjewel. Anna, jij bent opeens het soort van uithangbord van de VPRO geworden. Je stond voor op een... Ik ben tientjeslid, dus je foto lag er bij ons in huis. Een soort van magazine. Maar ook als je gewoon naar de site van de VPRO gaat, dan staat Anna's brains. Ja, daar wordt consequent op geopend. Wat leuk. Ik denk niet dat dat nu nog zo is, want maandag was de laatste aflevering. Dus dat scheelt. Ja, dat is wel een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje Ja, ik heb nog een paar afleveringen gezien. Ik was nog bij een opname, want mijn broer is ook nog betrokken bij een paar afleveringen. Ik heb je nou met jouw broer samengewerkt in dit programma. Ja, een aflevering over naar de ruimte gaan. Ja, met een ballon, probleem jullie. Nee, nee, dat kan niet. Ja, jeist. Dat was zo tof. Ik ben helemaal om. Ik zit helemaal op 10 ballon, op dit moment. Ik weet dat je dan niet officieel de ruimte bereikt, maar het gevoel van in de ruimte zijn heb je daar denk ik wel. Waarom zeg jij dan met nee Michel? Nou ja, ik verzet mij al tiental jaren tegen het feit dat je niet naar de ruimte kunt met een ballon. Dat wordt heel vaak gedaan voor PS-tunts. Dan wordt een koekje naar de ruimte gebracht of nou ja weet je, dat is een heliumballon. En die is bij definitie blijft die in de lucht. Ja die komt niet in de ruimte. Hij zal altijd blijven drijven op de atmosfeer. Ja dus ik heb wel moeite met die 80 kilometer van Jeff Bezos, of wat is het ook weer? Nee, Virgin Galactic. Virgin Galactic, dat die dat naar beneden definiëren, maar ballonnen gaan me echt te ver. Dat is gewoon luchtvaart jongens. Maar het is wel luchtvaart, maar het is wel duizend keer duurzamer en rustiger reizen. Dus ik denk als toerist zit ik nu op tien ballon. Ja, dan ga je gang. Ja geen enkel probleem, het is geen ruimtevaart. Nee, klopt. Je kan overdag de sterren zien, dat is dan het leuke ervan. Dus het blauwe van de atmosfeer verdwijnt. De bolling van de aarde. Ja die zie je echt wel hoor. Ja, zeker. Nou heel goed, maar je hebt er ook nog andere programma's gedaan. Bijvoorbeeld de wilde ruimte. Ik wil misschien later in de podcast nog even wat anecdotes daarvan horen. Je hebt zoveel mensen gesproken daardoor. Niet normaal. Dat er ook zo veel plekken kunnen zijn met je eigen ogen te zien, dat is wel echt gek. Ja, nou daar kan ik ook wel... Zal ik daar nu alvast wat over zeggen? Nou waar wil je het vandaag nog meer over hebben? Daar ben ik nog even benieuwd naar. Gaan nieuws? Ja, gewoon even dat we daar de onderwerpen aanstippen. Nou, ik zou het heel graag willen hebben over lichtvervuiling. Oké. En dat dat de schuld is van gebrek aan wetgeving en het overnemen van de ruimte door de commerciële partijen. En dat daar wil ik me graag tegen verzetten en iedereen voor waarschuwen. En iedereen mobiliseren. Ja, precies. En het ruimtevaart nieuws. Ja, van deze week was het natuurlijk het grote nieuws van de nieuwe planeet die mogelijk gevonden is. Maar daar wil jullie volgens mij zelf ook al over hebben, toch? Ja, daar wil ik ook heel graag even over hebben, ja. En jij, Michel? Ik heb er vier als het leukste naag. We moeten even stilstaan bij de lancering van Luzi op weg naar de trojaan van Jupiter. Ja, dat zijn we vorige keer een beetje vergeten. Ja, alleen, waar, weet ik niet. Maar dan laten we het dan nu even doen. Al is het maar omdat ze wel even over trojaan kunnen spreken. Dat is wel een gaaf ding altijd. Ik kwam onderzoek tegen van Delta, dus. Naar plastic in Oceaan. Nu vind ik dat ze de ruimte kunnen detecteren. En toen kwam ik erachter dat er echt tientallen projecten gaan er zijn. Dus dat wil ik wel eens even over hebben. Er was nog een kleinigheidje, maar daar kan ik snel mee zijn met Soyuz MS-18. Maar niet alles weggeven, hè? Want anders dan als je nou ook de kloer elke keer weggeeft, ja, dan heb je ze inderdaad. Dan tik je ze nu allemaal zo af. Ja, ja, nou MS-18. En dat ging bijna vreselijk mee, dus ik zal niet vertellen hoe. En er was nieuws over aliens. Want er was een tijdje geleden een signaal vanuit Proxima Centauri, de dichtstbezijnde ster bij onze aarde. Wat een mogelijk radiosignaal zou kunnen zijn. En ook daar is een ontknoping. Oh, spannend. Dat is echt een hele goede t-step. Volgens mij waren dat alle onderwerpen die er al lang zijn gekomen. Wat had ik nog niet? Nee, die ene planeet. Dus voorlopig zijn we... We zouden het niet over ruimtenteurisme gaan hebben vandaag, toch? Nou, jij wilde het misschien even over ruimtenteurisme hebben. Jij wordt elke keer verkocht om het zo maar te zeggen als Anna Cimbrere wilde vroeger astronaut worden. Wil je nog steeds astronaut worden? Zeker. Hoe staat het met de socialisatie? Hoe staat het met die wens? Ja, zo leuk dat ik dit... Ik heb me te laatst gerealiseerd dat als ik dit één keer in de media zou zeggen, dat ik er dan de rest van mijn carrière aan herinnerd zou worden. Nou, ik wil nog steeds astronaut worden en ik heb nog steeds geen nieuws. Jammer. Verbaast me niks eigenlijk. Nee, ja. Maar ik realiseerde me dus laatst. Ik zat gewoon een beetje te dromen en toen dacht ik, als ik... Oké, ik word volgend jaar 40 en toen dacht ik, weet je wat, ik moet een soort missie hebben voor de komende 25 jaar. Op zich de gedachte dat ik een jaar later of korter op de maand of mars zou spenderen als gewoon een soort van year abroad, alleen dan dus na mijn pensioen om het zo maar te zeggen, is niet eens een hele bizarre gedachte meer als je ziet dat de prijs omlaag kan komen. Dus stel, het is een miljoen. Stel, het kost dan tegen die tijd een miljoen. Want er zijn een hele weerreisend... En dan is het eigenlijk heel erg binnenhand bereik. En toen dacht ik al, we kunnen het wel astronaut noemen als een soort heel uniek, bijzonder persoon. Je kan het toerist noemen. Kan het ook een jaar gaan freelance, omdat het zwaar werk is. Ik noem maar iets. Is dat niet een optie, dacht ik. Voor mij? Ja. Op de maand wonen als de wet te komen. Nou, gewoon veel later. Dus gewoon ja, over het maand komen, een tijdje. Ja, ik heb hier heel veel over nagedacht. Kijk, ik moet zeggen dat voor mij zit het deel van die droom, zit hem ook wel in het verlangen om toch weer iets van wetenschappelijk onderzoek te doen. Dus het is niet echt alleen maar daarboven willen zijn. Het is ook wel iets willen bijdragen. Want ja, je gaat ook niet vliegen om maar even in de lucht te zijn, zeg maar. Je wil vliegen omdat je wil... Nou, in dit geval vliegen heb ik dan wel gedaan om even in de lucht te zijn. Maar je doet het met een soort doel of zo. En daar zit toch wel een deel van de magie voor mij in. Naar de maand gaan, ja, ik zou dat wel heel vet vinden. Dus inderdaad, als dat over 40 jaar binnen betaalbaar handbereik is, zeg maar, dan zou ik daar wel toebereid zijn. Maar niet een jaar, dat trek je niet hoor. Dat raar je ook, daarover leef je ook helemaal niet. Naar mars moet je een jaar, 1,6 jaar. Maar de maand, ja, dan kan je ook. Bij wijze spreek ik een weekje of een paar dagen. Ja, een dagje naar de maand. Ik denk dat het dus, als het voor ons normaal is voor onze kinderen. Hoe heet die Japanse miljardair die bij Elon Musk... Volgens mij heeft hij een miljard betaald voor zes mensen naar de maand. Maar dan ga je er omheen. In de Romein, ja, dat is natuurlijk al spectaculair, maar dat is nog niet de real deal. Nee, maar het heeft nog wat tijd nodig. Maar na 2035, dan worden al die Raptor engines op grote schaal geproduceerd. Ja, dan maakt dat met het klimaat toch niet meer uit. Nee, dat maakt ook niet uit. Nou goed, in ieder geval, je staat er voor open. En over 25 jaar kom je terug. Ja, ik betwijf of ik zoveel geld ga verdienen in mijn leven. Dat heb ik denk ik al lang uitgegeven voordat ik die reis kan betalen. Maar goed is. Je had het ook nog in de voorbereiding heel even over Artemis. Heb jij nog een ontwikkeling daarin gezien? Of zullen we gewoon even een minuutje SLS bashen? Oh ja, we gaan het bashen. Ik vraag me deze afvatten van Artemis, het Amerikaanse maandprogramma, een paar jaar geleden gestart. Niet alleen Amerika, Europa doet ook mee. Ja, doet ook mee. Japan. En er zijn allerlei verschillende onderdelen. Ik vraag me af wie nou precies welk onderdeel gaat doen. Je ziet eigenlijk dat als onderdeel van het Artemis programma nog steeds de oude infrastructuur, het oriënkapsule op een SLS, nog steeds het leidende plan is. Maar dat kan helemaal disrupted worden door Starship. Dus het is een beetje de vraag, wat is nou eigenlijk nog de rol van NASA? En wat is er eigenlijk al buiten NASA om ontwikkeld? Maar ze werken toch ook samen. Het zijn toch gewoon commerciële partijen en de grote wetenschappelijke instituten en de NASA's en de ESS's die allemaal samenwerken. Waardoor ik denk dat commerciële partijen kunnen ook bijdragen. Dus ik denk in die zin, de Starship, dat is meer het lanceren zelf. SpaceX heeft voorlopig nog geen plannen om een ruimtestation rondom de maan te maken. Dus al die onderdelen zijn nog steeds in handen van ESA en NASA en JAXA. Dus eigenlijk de manier om dat te komen is dan? Ja, zo gaat de raket. Daar zit Elon Musk heel erg op. Maar die is ook nog niet af. En ik denk dat het gaat meer om de gezamenlijke missie om daar te komen. Ik denk ergens echt zo'n Elon Musk gaat het wel opdrijven om te concurreren. Hij gaat ze denk ik wel onder druk zetten ook. Als hij het goedkoper aan kan bieden, ja dan kan het zijn dat een partij wordt weggeconcurreerd door SpaceX. Maar zolang dat niet gebeurt is het volgens mij gewoon een wetenschappelijke teamwork ook. Dat is natuurlijk wat er wel gebeurt. Dat is volgens mij een beleving wat SpaceX doet. Namelijk de rest wegconcurreren. Dat doen ze heel knap. Maar het onderliggende probleem van deze hele discussie is altijd geld. Want ook Elon Musk wil daarvoor betaald worden dat er een belasting betalen. Het hele probleem van dat hele Artemis-programma al vanaf het begin is dat het budget voor het uitvoer van het programma er gewoon eigenlijk helemaal niet is. Er is wel budget om een paar apparaten te maken, maar niet om daar vervolgens dan ook een onderzoeksprogramma mee te gaan doen. Zolang dat budget er niet is en als het heel lang duurt, dan bloedt het natuurlijk heel moeizam voort. Is het wel wachten tot je een nieuwe president hebt. Meestal een Amerikaanse die op een gegeven moment zegt We gaan niet nieuws voorzinnen. Maar ik heb nog niet zoveel mensen die zo cynisch zijn gesproken over dit programma. Nee, want ik heb onder andere in de wilde ruimte ontdekt. Omdat er ook heel veel commerciële partijen bij betrokken zijn die er ook financieel baat bij hebben. Om daar als eerste heen te gaan bij wijze van spreken. En dan dus als eerste een deel van die infrastructuur aan te leggen. Ben ik er dus wel van overtuigd dat er een heleboel partijen geïnteresseerd zijn in het investeren. Niet alleen commerciëel, maar ook de landelijke, zeg maar de natie instituten. Met een t. De nationale instituten. Dat die bereid zijn om te investeren. Omdat ze daarna ook technologie er aan over houden die wel weer iets op gaat leveren. En ik heb het gevoel dat dat bewustzijn tegenwoordig wel zo groot is. Dat mensen ook wel weten van oké ik investeer nu, maar kan er later? Pentaalt zich dat uit? Ja, ik denk dat dat op zich het probleem ook niet is. Dus dat iedereen er ook wel achter staat. Alleen is dus de raket waar het op gebaseerd is, SLS, eigenlijk nu al verouderd. Dat kan je zeggen. Terwijl deze week is dan weer bekend geworden, dat schrijft Ars Technica. Dat NASA heel graag SLS nog tot 2050 wil vliegen. Maar eigenlijk is het een technologie uit de jaren 80. In principe 70. Het is gewoon een space shuttle, eigenlijk omgebouwd tot grote raket. Die dus niet herbruikbaar is. Heel duur, heel groot. En een pilot heeft die volgens mij gewoon zelf als starship. Iets kleiner nog zelfs. Dus ja, als je dan eigenlijk gewoon zo'n ouderwets ding nu ontwikkeld ziet worden. En natuurlijk de ene verdraging naar de andere. Al 8 jaar was hij verdraagt. Hij heeft nu eindelijk een succesvolle test gedaan. Hij zou misschien een lancering krijgen dit jaar. Die is volgens mij hebben we daar later over gehad. Dan ook weer uitgesteld naar volgend jaar. Maar dan wel met weer zo'n nieuws van vandaag zelfs. Ja, nee, we willen eigenlijk tot 2050 deze raket houden. Wat gewoon heel raar is als je ziet dat er zoveel andere dingen gebeuren. Ja, misschien niet helemaal realistisch ook, toch? Nee, maar kijk, dit is, omdat we nog even cynisch doorgaan als je het niet hebt. Ga lekker. Dit is een project dat is ontstaan vanuit pure werkgelegenheidsbelangen. Dus dit enige reden waarom een programma überhaupt bestaat is dat toen ze de space shuttle afschaften... dreigde er gewoon in allerlei Amerikaanse staten waarover ze naartoe gezeten en zo heel veel banen verloren te gaan. En daarom is eigenlijk uit die infrastructuur van de space shuttle is dit project gebeuren... om te zorgen dat die mensen de baan blijven hebben. Dat is wat SLS is. En ja, het is logisch dat ze dan zeggen dat we willen hem tot 2050. Ja, omdat je namelijk tegen al die senatoren zegt... jongens, al die banen in uw staat zijn tot 2050 gegarandeerd. Dat is de boodschap. Net grappig. Jullie zitten heel erg op de raketjes. Ik zit dus toch meer op het ruimstation. Nee, op het ruimstation en heel erg op de samenwerking. Dus ik denk dat ik misschien te weinig heb nagedacht over raketjes. Ik zit heel erg op een internationaal ruimtestation bij de maan. De politieke wens. De politieke, maar ook de poetische wens. En daarvan ben ik er toch van overtuigd dat of het nou een commerciële partij is... of eerst de NASA, zeg maar, dat dat er wel een keer gaat komen. En dat is voor mij eigenlijk waar ik ook wel inspiratie uit haal. Dus hoe ze er komen maakt me eigenlijk niet uit. Maar ze gaan er komen. Dat weet ik. En ik weet dat er heel veel super intelligente en ook briljante mensen aan meewaken... die ook, zeg maar, business-technisch wel handig zijn. Dat gaat er ook wel komen hoor. Alleen dat is het punt niet. Alleen wat er heel vaak gebeurt is dat zo'n programma gaat een paar keer dood. En hij reist dan weer uit zijn as. En uiteindelijk komt dat er wel. Alleen je blijft volgens mij een enorm budgetprobleem hebben. Want ook, je zegt inderdaad, bedrijven willen investeren. Dat is ook een beetje een schijnwiel die is opgeroepen. Maar de realiteit is dat al die bedrijven heel graag overheidse opdrachten willen. Tuurlijk. Maar, ja, nee, klopt. Maar bijvoorbeeld, voorbeeldje, is dat bijvoorbeeld, ik zeg maar wel... de maanlander die daar die wifi op de maan wil genereren. Ik heb één studententeam gesproken. Die zijn inmiddels geen student meer, maar gewoon ondernemer. En die waren bezig met een maankarretje die wifi kon verspreiden op de maan. En die willen daar... Dat is een gesponsorde samenwerking. Dus zij laten zich betalen door allerlei bedrijven. Eentje die aan het automechanisme werkt, eentje die aan wifi werkt. En dan nog iemand die iets met, ik weet niet meer, data verzamelen of zo. Dus die worden gewoon financieel gesponsord. Omdat dat voor die bedrijven een enorme publiciteitsstunt is, natuurlijk. Om zo'n karretje op de maan te hebben. En vervolgens kunnen ze die capaciteit ook weer verkopen. Dus zij weten als wij er gewoon heen gaan. En wij kopen nu de capaciteit op zo'n raket. Dus we betalen in eerste instantie aan de NASA's of de SLS of whatever. Wie daar ook geld aan wil verdienen. Om mee te mogen, dan zijn zij daar als eerste. En dan uiteindelijk gaan zij er weer geld aan verdienen. Maar het kan wel zijn dat zij in die aanloop er naartoe even investeren. En meebetalen dus aan die missies. En dat als we er eenmaal zijn, dan gaat iemand anders weer betalen. En iemand anders is in de praktijk. En dat zal echt nog lang zo blijven. Gewoon de belastingbetaler. Als die belastingbetaler daartoe bereid is, dan gaat dat uiteindelijk werken. Maar het model waarin het echt commercieel kan. Dat je dat, als je dat gaat doorrekenen met toeristen zou kunnen. Dat is echt nog heel ver weg geworden. Weet je wat het wel nog commercieel kan? Satellieten rond de aarde. Dus je ziet wel graag een ruimtation rond de maan zweven. Dat lijkt me ook wel te gek. Of misschien zelfs dat je langzaam een soort stadje ziet op de maan. Dat zou zo vet zijn. Met je telescoop naar de maan kijken. En dat je daar dan zo'n klein infrastructuur aangelegd ziet worden. Heel vet. Maar satellieten, daar ben je dus minder blij mee. Ik heb daar ook al lopen lopen vloeken. Oh ja, al goed zo. Ik heb je dat niet horen doen. Maar ik ben blij dat je daar ook op vloekt. Nou ja, het is meer zo van aan de ene kant. Ik wil heel graag wel snel internet overal. Of dat je gewoon tv... Ja, ik bedoel, waar kan je allemaal satellieten wel niet voor gebruiken? Ik heb het terreintje inmiddels twee keer over zien komen. En vorige keer nog uitgebreid over gehad. Hoe angstaanjagerend dat ook kan zijn als het te lang doorgaat. En gelukkig zie je ze ook niet meer. Maar mij viel dan toch weer afgelopen week op. Als je naar boven kijkt, je ziet er altijd gewoon ergens een paar satellieten zweven. En ook een paar vliegtuigen misschien wel. Maar aan de ene kant vind ik de teleorgang van onze vervuiling van die sterrenhemel echt heel erg jammer. Aan de andere kant realiseer ik me dat het misschien ook sinds mijn jeugd eigenlijk al niet anders is geweest. Ja, en daar ben ik het dus niet mee eens. Want ik ben het echt helemaal met je eer... Het gelaisteren er naartoe was ik helemaal amen, zeg maar. Maar het is toch echt anders dan de lichtvervuiling die we nu kennen. Omdat je op dit moment nog kan vluchten naar plekken op de wereld waar het donker is. Zodat je nog wel even de ervaring van de melkweg van hebt. En ik denk even aan Michel en mij. Toch denk ik van jongswaan, gefascineerd door de sterren. Jij waarschijnlijk ook. Als je die melkweg niet ziet. Als je niet ziet dat we onderdeel zijn van zo'n heel groot sterrenstelsel. Dan vergeet je ook hoe klein we eigenlijk zelf zijn. En ik denk dus dat op het moment dat wij niet eens meer de mogelijkheid hebben om bijvoorbeeld op de Veluwe of zo... Echt naar de sterren te kijken zoals wij dat gewend zijn te doen. Dat je dan echt iets verliest wat je nooit meer terug krijgt. Dus als wij een zo'n heel netwerk van 40.000 satellieten, wat die van plan is. Als dat als een soort net om de aarde hangt. Dan verliezen we daar echt wel daadwerkelijk iets mee dat we nu nog wel hebben. En dat is namelijk de mogelijkheid om het te zien. Ja, ik ben het helemaal mee eens. Ik denk alleen wel dat dus een bepaalde mogelijkheid ons al ontnomen is. Omdat ik dus een paar keer op een dark sky plek ben geweest. En dan nog zijn er satellieten. Ja, maar een paar is natuurlijk wel anders. Ze hebben een nieuwe coating. Als ze nu net gelanceerd worden dan zie je ze heel duidelijk. Zo rond of naast ons ondergang. Maar als ze eenmaal hangen, ik kan niet zeggen dat ik ze nu nog zie. Nee, dat doet wel iets. Maar als het steeds meer en meer en meer worden dan vanzelf ga je ze natuurlijk wel zien. Het gaat niet echt eigenlijk ook alleen om denk ik de aardbewoner. Maar ook om de sterrenkundige. We hebben nu ook nog heel veel telescopen op aarde. Die ook nog dingen willen waarnemen. En daar hangen die dingen gewoon in de weg. Ja, en Ilema Stedde is zelfs heel arrogant over. Die had zoiets van nou er is geen enkele nieuwe grote ontdekking die niet gedaan zou worden vanwege dit. Want dat moeten we toch allemaal met ruimte telescopen doen. En niet vanuit aarde. Met data filteren we het wel uit. Weet je wel? De signalen van die satellieten die overkomen. Het is voor mij ook meer dat, ik denk van zolang er geen wetgeving is gaan er ook andere partijen dit willen doen. Stel dat er echt één bedrijf zou zijn en die doet het met iets minder satellieten. En die creëert inderdaad een laag hangend internet. En als je een hele licht dun bevolkt Afrika heeft daardoor ook internet. Dan kan je je afvragen of de voordelen opweegt tegen de nadelen. Maar nu is het zo'n puur commercieel belang. Gaat het puur om sneller internet voor mensen die toch al internet hebben? Maar het is niet al maar. Het gaat inderdaad om die 5 procent onderkant van de markt. Maar dat is natuurlijk heel makkelijk. Als er iemand goed is in een verhaal mooi verkopen is het Elon Musk. Je kan niet tegen zijn dat ook het deel van Afrika of de andere mensen op eilandjes dat die ook internet recht hebben op internet. Daar kan je niet tegen zijn. Maar daardoor vergeet je wat we er voor opofferen. Omdat dat verhaal zo mooi verkocht wordt. Terwijl het businessmodel er vooral gericht is op de brakke infrastructuur in Amerika. Waarom dit commercieel kan is omdat ze in Amerika door allerlei extreme commercialisering niet in staat zijn om goede markten te creëren voor internet. Dus internet in Amerika is schreeuwend duur. Veel duurder dan in Nederland. En het is op heel veel plekken schreeuwend slecht. Dus daar in een ontwikkeld land zijn ze niet in staat een voortzonderlijk landelijk dekkend internet te creëren. Maar om dan vervolgens 30.000 satellieten te luchten. Ik vraag me af, is dat nou de goede oplossing voor het probleem? Dat is een beetje de vraag. Ik denk dat daar haalt ie toch het meeste geld vandaan. Bijvangst is inderdaad de mensen die weinig geld hebben. Of die heel erg afgelegen wonen. Die hebben dan ook kans op internet. Dus dat is allemaal hartstikke prima. Maar ik geloof niet dat het zo nobel bedoeld is. Het is vooral bedoeld om heel veel geld te verdienen. Waar is dat geld voor bedoeld? Voor naar Mars gaan zegt ie. Dat geloof ik ook wel. Het is het verdienmodel voor de stad op Mars. Dat is dus een ding. We gaan er ook nog twee failliet. Er zijn nu drie van dit soort enorme netwerken in opbouwen. Die eigenlijk allemaal dezelfde ambitie hebben. Die gaan niet alle drie commercieel succesvol worden. Dat kan ik me niet goed voorstellen. En we hebben natuurlijk met Motorola en Iridium... al een mega lomaan faillissement op dit vlak gehad in het verleden. Dus er hangen straks 30.000 satellieten daarboven. Waarvan een deel op een gegeven moment sowieso al groot is. Omdat het businessmodel daarachter niet klopt. Ik vind het ook wel een beetje doorgeschoten commercialisering. Ik vind vooral dat je het in wetgeving toch vast moet leggen... dat wetenschap wat mij betreft voorgaat. En dat is nu niet zo. We hebben nu gewoon niet goed vastgelegd... dat je als wetenschappelijk instituut beschermd wordt... tegen de commerciële uitbuiting van de lege ruimte. Er is zo'n incident geweest... waarbij een ESA-satelliet bijna geraakt werd door een SpaceX melkpak. En daar moest uiteindelijk de ESA uitwijken. Dat is natuurlijk schandalig, weet je wel. Maar zolang dat niet in wetgeving vast ligt... dan kan je nergens op roepen. De vervuiler moet eigenlijk betalen in deze. Ik vind van wel, ja. Ik zou het heel terecht vinden als de commerciële uitbuiters... ook gaan betalen voor die SLS bijvoorbeeld. We hebben dat probleem ook opgelost. Ik heb wel een bruggetje naar de aliens eigenlijk. Nou, dat is wel een bruggetje. Defiant Home. Ja, precies. Ik had beloofd antwoord op de vraag... of er nou aliens zijn bij Proxima Centauri. U hoort het hier voor het eerst. Voor het eerst dan dus nee. Oh, helaas. Maar het heeft hier wel mee te maken. Dat is het grappige. Ze hadden dus één signaal... wat leek op een radiosignaal van potentiële aliens... wat daar van bijkomt. Het gaat om een ster die op ongeveer vier lichtjaar van ons nagaat staat. Daar zitten twee planeten bij, dat weten we. Proxima B. Je weet ook wel dat de kans dat daar leven is behoorlijk klein is. Het is namelijk geen fijne zon. Dat is ook de reden waarom er vrij veel onderzoek naar wordt gedaan. Het gaat over zonnevlammen die daar voortplint. Dus dat blaast gewoon alle atmosfeers. Je hebt over een planetenafvlammen. En die planet is gelokt volgens mij, toch? Dus er is maar één kant die beschenen wordt. Dat zou nog kunnen. Dus is er één kant zon en een andere kant altijd donker volgens mij. Dan heb je dan nog zo'n theorie dat je in die twilight zone... Lekker een moesta kan maken. Zeker. Maar goed, wat blijkt nou? Het signaal is van Aart, ze komen af. Het grappige is dat ze dus iets van 800 miljoen frequenties tegelijk... Ferentiepantjes tegelijk als het ware dat ze onderzoek doen. En dat daar dus echt een enorme bak signalen uit komt die mogelijk... van buiten Aartse oorsprong kunnen zijn. En wat ze dan doen, is het eerste wat ze doen is kijken naar het Doppler signaal. Klopt dat met de beweging van de planeet? Dus hij komt af en toe een beetje naar je toe. Af en toe gaat het een beetje van je af. En dat heeft het effect op het Doppler. Zo niet, kruis je er door. En ze kijken ook met die telescoop even naast de zon. Ze kijken dan naar Proxima Centauri en dan even naast. En als je hem daarnaast ook ziet, dan is het foute bron natuurlijk. Dan is het sowieso Aartse. Dan kun je het overgrote deel weg schrappen. En dan hielden ze er uiteindelijk helemaal onderaan de streep één over... waar die ze niet meteen konden wegschrappen. Maar toen ze heel goed naar de data gingen kijken, konden ze hem wel wegschrappen. Helaas. Wat is de bron dan waarschijnlijk? Het zijn frequenties, bovenrequenties die in Aartse oscillatoren... in elektronica heel veel worden gebruikt. En daar zit het bruggetje. Mogelijk, ik weet niet hoor. Dus hoogstwaarschijnlijk komt het uit Aartse elektronica. Dus een bijeffect ergens van Aartse elektronica. Welke elektronica, dat weten ze niet. Maar dat zou best uit satellieten kunnen komen. Zeker op het moment dat je daar heel veel van hebt. Dan krijg je natuurlijk steeds meer van dat soort ellendige zorgingen aan. Dan is dus 8 jaar oud dat signaal. Toch? Dan is het 4 jaar die kant op gaan en 4 jaar terug. Nee, nee, nee. Het wordt niet heen en weer gekaatsen. Het is waarschijnlijk gewoon een soort scattering in de atmosfeer. Weet je al? Dus dat het ergens door... Dus het is een aardsignaal dat op een of andere manier... via een andere weg dan die ster die detecteert. Maar nu zit je echt aan de rand van wat ik hiervan weet hoor. Maar die detecteer bereikt. Alleen je weet natuurlijk niet waar dat signaal vandaan komt. En helaas, dit signaal was ook weer vanuit... Ik blijf het toch fascinerend vinden hoe zich überhaupt... uit al die radiologische chaos... signalen weten te filteren en dan kunnen onderscheiden... of het wel of niet van de andere planeet komt. Vind ik echt al... Ja, het is bizar. Ik heb weleens gehoord, want ik ben ook verre van een expert... dus ik vertel me maar wat mij vertelt. Ik vertel door wat mij verteld is. De intensiteit van straling die van ver weg komt... die is zoveel lager dan wat hier op aarde gebeurt. Als er dan iets wordt opgevangen van hier... kan het... de pieken zijn vrij hoog. In dit geval zou het van aliens kunnen zijn... maar goed, ik denk dat de onderzoekers zelf ook al vrij snel dachten... eerst maar eens even checken wat het allemaal nog meer zou kunnen zijn. Je weet wat er gebeurt in de media als je dit ook maar roept. Bijvoorbeeld Voyager. Als je dan iets terug zet en dan denk je van... hoe kunnen ze dat in godsnaam vinden als het zo ver weg is... maar omdat alle straling die anders is... die is zoveel zwakker dan dat koelkastlampje... de kracht van een koelkastlampje dat als het ware... dat er opeens tussendoor schijnt... dat daar gewoon een enorme piek van te zien is. Dus er zit wel een groot verschil tussen die twee intensiteiten. Het is op een andere manier onwaarschijnlijk... dat je op deze manier aliens vindt. Dat is de periode waarin wij zoveel krachtige radiosignalen... de ruimte in slingen. Dat was eigenlijk best wel kort. Het was alleen het begin van het radiotijdperk... dat we met de lange golfzenders nog naar Indonesië proberen te broadcasten. Dat was heel zwaar. Maar intussen, al die frequenties die we nu uitstralen... al die telefoonmasten, dat is nu wel heel veel straling... maar van de afstand gezien is dat maar ruis. Je hebt om elkaar. Daar zit helemaal geen signaal in. Je moet het er gewoon uit halen. Dus de periode waarin een beschaving waarschijnlijk een signaal afgeeft... wat überhaupt detecteerbaar is... is eigenlijk alleen het begin van je ontwikkelingsperiode. Dat is voor ons 100 jaar maximaal. En daarna is het weg naar 100 jaar. Hoewel de theorie is van SETI en zo... dat als je contact zoekt met buitenaardsleven... dat je dan juist weer die lange radiogolven gebruikt... omdat die nou in het verste reizen. Als je dat bewust doet, dan zouden ze bewust die signalen sturen. Daarvoor moet ik wel zeggen dat ik misschien best dom ben om dat bewust te doen. Ik heb daar ook een beetje met twijfels bij. Je weet nooit wie het hoort. Ik probeer een bruggetje in mijn hoofd te verzinnen aan een ander succesvol signaal... dat dan wel gelukt is. Ik vind het leuk dat jullie zo bruggetjes georienteerd zijn. Heel bruggetje georienteerd. Anders voelt het als een checklist. Je hebt nog een andere planeet. Daarom een planeet. Dat is wel een succesvol opgevangen is uit S&M. Dus er is een planeet ontdekt... misschien buiten ons melkwegstelsel. In een ander melkwegstelsel. In het Whirlpool. Wat was het nou? Was het niet een Messier of zo? Ja, Messier 81. Deze planeet heeft zelfs nu al een naam. Ook al weten we niet zeker of hij wel of niet bestaat. Dat is de M51ULS1B. Een poëtische naam, hè? Ja, zo mooi. Weet je uit welke techniek ze dat gedaan hebben? Hoe heeft ze dat gedaan? De Chandra Telescoop heeft het gedaan. Chandra is rundgestraling. Rundgestraling, daarmee kan je dingen zien... waar het lekker heet en waar veel aan de hand is. Het is totaal absurd. Kepler en alle andere telescopen die tot nu toe... technieken hebben geprobeerd om planeten te vinden... gaat over maximaal 7 lichtjaar van ons vandaan. Het ligt aan welke techniek je gebruikt. Maar deze is dus hoeveel? 24 miljoen kilometer? 28 miljoen. Ligtjaar. Ik zei het ook. Insane. Kan je niets meer voorstellen. Het is totaal idioot. Hoe hebben ze het nou kunnen ontdekken? Ze kenden daar al een supermassive star. Een enorm groot ster. Die kenden ze al. Met iets er omheen aan het draaien... dat het lastig aan het vallen was. Waarschijnlijk is het een zwart gat. Of een neutronenster. Weet het niet helemaal. Maar twee grote dingen die om elkaar heen draaien. U zagen ze opeens voor dat andere object... en zagen ze een dipje in het rundgelicht. Dan kunnen er een paar dingen aan de hand zijn. Dat kan een gaswolk ergens van hier tot daar zijn. Die er gewoon even voorkomt. Dit is wat ik ervan begrepen heb. Zij vonden de data er heel erg uitzien... alsof het een planeet kon zijn. Dat kan je zien aan de manier waarop die dip dan is. Als die vrij gelijkmatig is, dan zou het een planeet kunnen zijn. Ze hebben zelfs uitgerekend wat de baan zou moeten zijn. Het zou 70 jaar zijn. Ze hebben één keer een klein dipje gezien in het licht. Want er is misschien een planeet voorgeschoven. En over 70 jaar zien we hem weer. Ze kunnen het dus ook niet checken. Dat is een beetje het ding. Dit kan een gaswolk zijn, een planeet zijn. Ze vinden het voornamelijk zo van... je kan dus met rundgestraling heel ver weg hele grote planeten vinden. We hebben het wel over iets als de grootte van Uranus. Wat ik nog echt relatief klein vind... als je het over neutronensterren en supergrote sterren hebt... dan is een planeet de grootte van Uranus eigenlijk niks. Ze weten het nog niet helemaal. Het is een beetje een datapunt. Nu is het meer een uitnodiging van... kunnen we dan op deze manier dit nog vaker gaan inzetten? Of niet? Of het een planeet is of niet? Dat blijft eigenlijk een beetje gissen. Het is meer wat je zegt, een vooral inspiratiemoment. Zo van, wow, dit kan dus. Dit kan dus blijkbaar ook. Daar kunnen we ook zoeken. Het kan niet anders dan dat Melkweg Zeltzen zit ook vol met planeten. Dat moet haast wel. Wat ik ook al kan vinden is natuurlijk wel fascinerend. Wat dat technisch kan. Er zijn tot nu toe iets van... het zijn allemaal verschillende gradatie van hoe confirmed ze zijn. 2-3 duizend van Kepler alleen. Maar dan zijn er ook nog enkele... Ik geloof dat het totaal is van 5 duizend of zo. Een totaal exoplaneten bedoel je toch? Maar dan heb je ook nog kandidaten. Dat zijn er dan 10 duizenden inmiddels. En eigenlijk die mystisch die zijn grotendeels opgehouden. Waardoor eigenlijk met de bestaande data set... nieuwe uitgehaald of zo. Maar dit is dus een totaal andere techniek. Totaal andere melkwegstelsel. Misschien nodigt het uit voor de toekomst of zo. Die Chandra, dat realiseer ik maar ook niet. Die is ook al 20 jaar gelucht. Ja, die is al. Die doet het al heel lang. Die is echt wel oud inderdaad. Dat geldt ook voor integral. De Europese variant. Die werkt ook nog steeds. Het zijn ook op zichzelf satellietetelescopen. Als ze het eenmaal doen, dan blijven ze het ook wel doen. Bij bijvoorbeeld infra-rood heb je allerlei koelvloeistof nodig... om het heel koud te houden. Als dat op een gegeven moment op is, want dat moet je laten verdampen... om die temperatuur terug te krijgen. Dat is een keer op en dan is het voorbij. Maar die Rundger telescopen, die kunnen nog wel even door. Integrals gamma volgens mij. Maar gamma en Rundger, die doen het mensen heel lang. Ik vind dat zo sick dat je zo'n ding 20 jaar geleden... met best wel oude technologie eigenlijk inmiddels... dat je dat dan de ruimte in kan slingeren... en dat dat zo lang goed zijn werk blijft doen. Echt onverstelbaar. Dat data blijft genereren. Volgens mij was het tot 2024 nog. Hij heeft voorlopig nog twee opties om verlengd te worden. Tot 2030 zult het wel zien. Hele mooie desktop-achtergronden komen er ook vanaf. Ja, dat klopt. Ze gaan vaak uit op het moment dat er een betere opvolger is... die op het level hoger hetzelfde soort werk kan doen. Dan worden ze vaak onactief gezet. Niet omdat ze stuk zijn. Het is echt gaaf. Toen wij allemaal jong waren... was er nog geen enkele planeet ontdekt. Bij het onstonderstelsel. Nu kunnen we er vanuit gaan dat ze overal de hele tijd zijn. Het is zo grappig. Ik weet dat ik toen ik vier jaar geleden... een beetje begon met voor de camera over ruimtevaart praten... toen de een en de andere exoplaneten werd gevonden. Iedere keer mocht ik ergens aanschuiven. Nu is het zo van... weer duizend exoplaneten erbij. Je bent er ook aan. In het begin dacht iedereen dat er wel leven zou zijn. Nu zijn we inmiddels wat verder. Het is even wachten op James Webb. De telescoop denk ik. Nog twee maanden. Misschien december. Waarschijnlijk wordt het dan toch januari. Of hebwari. Die gaat waarschijnlijk meer data opleveren. Dat is het probleem geweest. Alles komt uit ongeveer dezelfde datasets nu. Het is moeilijk om die met een andere telescoop te confirmen. En James Webb kan daarbij helpen. Dan wordt het leuk om te kijken... van die aardeachtige planeten. Hoe aardeachtig zijn ze nou? Er zal een filter overheen komen over al die data. Om alle kennis die we er hebben... veel verdieperder te krijgen. Het wordt interessant op het moment dat je in de atmosfeer kan kijken. Dat begint nu te komen. Dat je op zoek kan naar absorptielijnen van OZOM. Als je dat uit de atmosfeer kan halen... dan krijg je wel echt hele interessante vragen. En James Webb kan dat op dezelfde manier. Op diezelfde transitie manier. Dus als dan een planeet tussen... De zon schijnt en dan komt de planeet langs. Dus je zit ernaar te kijken en dan dipt het licht. Maar je kan er zelfs... omdat die door de atmosfeer heen schijnt... kan je zelfs die wat daar dan in zit... aan de hand van het lichtspectrum... helemaal kan James Webb ons ingezicht geven... wat er allemaal in de atmosfeer zit. Dus ook als er levens zou zijn... en zijn biologische signaturen van het zien... zou James Webb dat in principe in theorie moeten kunnen... als hij dat doet en zo. Interessant vakgebied is dat toch? Astrobiologie en astrochemie en zo. Als je dan op een eureka moment zit dan... ja, het is wel waanzinnig als je echt ergens achter kan komen. Astrobiologie. Was ook nog niet eens een vak. Mag ik een bruggetje naar Lucy? Lucy, ja, tuurlijk. Dat is ook biologie, weet je wel. Lucy, op vorige week gelanceerde... dat was natuurlijk het 12 oktober... de vorige week gelanceerde satellieten... die onzoek gaan doen naar trojanen. Dat zijn de puin- en brokstenen... die in de lagrange punten van Jupiter hangen. Dus meelopen als het ware in de baan van Jupiter... maar de vooruit en de achteruit. En daar gaat nu voor het eerst een satelliet naartoe. Dat is baanmechanica, je moet dat sowieso smullen... want dat is een enorme pingpong om dat ding daar überhaupt te krijgen. Hij is vernoemd naar Lucy, de etiopische mens... de vroegvolopende mens die in 1974 in Ethiopia is gevonden. Onder andere iemand die heette Donald Johansson. Dat is dan ook weer leuk. Het eerste wat ze gaan doen is langs een vrij reguliere astroïde... die niet een trojan is, maar ze komen er toevallig langs. Die heeft de naam gekregen Donald Johansson. Dus die is vernoemd naar de ontdekker van Lucy. Daarna gaat hij langs zeven trojanen bij Jupiter. Eerst de drie aan de ene kant en daarna slingert hij langs de aarde terug... en dan gaat hij naar de andere kant. Voor nog eens drie verschillende trojanen om te kijken... of ze deze overblijfselen van het ontstaan van Jupiter. Jupiter heeft waarschijnlijk niet opgeveegd toen Jupiter een planeet werd. Maar het zijn soort stenen dingen? Het zijn astroïden, maar ze weten eigenlijk niet of ze nou... of ik weet niet of ze nou afkomstig zijn uit de astroïdegordel... en als het ware zijn ingevangen in die stabiele punten... want daar kunnen ze stabiel blijven zitten. Of dat ze door die baanmechanica van die reus niet zijn meegevangen... als een stofzuiger alles opzorgen wat er in zijn omgeving was. Dat het een beetje achterblijft. Het zijn sowieso vroege bouwstenen en ze hebben een aantal uitgezocht... die echt heel verschillend zijn. Sommigen waarvan vrij veel organisch materiaal op zit. Dus het zijn verschillende soorten types. Er zijn echt duizenden toch van die trojanen om Jupiter? Het zijn min ma honderden, misschien duizenden. Dat zou kunnen zijn echt heel veel. De aarde heeft er overigens twee. Dat vind ik ook wel heel interessant. Tot nu toe kennen ze er twee, maar ze schijnen vrij moeilijk te vinden. Maar er is in ieder geval met zekerheid één. En er is één potentiele kandidaat waarvan we niet helemaal zeker weten... of dat een trojan is. Dus een trojan in een lagrange point van de aarde? Van de aarde en de zon. Dus die een stuk vooruit in je baan met je meeloopt... of achter je aan als het ware op een vaste plek meeloopt. Het kan inderdaad gewoon achtergebleven stof zijn. Als een soort putje waar het maar de hele tijd in blijft hangen. Ja, dat ding is echt groot hoor. Want die dingen waar Lucien naartoe gaat... heb je het over kilometers wel gewoon doorsneden. Dat zijn forse dingen. En volgens mij die ene bekende aarde, de trojan... die is er maar over 300 meter in doorsneden. Dus dat is toch een stevig rotblok. Die hebben we nog nooit onderzoek naar gedaan. Nooit een zonne heen gestuurd. Het is wel interessant, want je kunt er namelijk... grafittatietechnisch heel makkelijk komen. Je kunt daar makkelijker naartoe dan naar de maan. Dus je kost het goed. Maar waarom doen we dat dan niet? Wat is het ons aan het houden? Dus ook vanuit dit soort dingen zijn... daarom wordt er ook wel actief gezocht. Want zijn er nog meer? Want vanuit de gedachten van die astromining... waar ik ook vrij septi zo op heb, als je weet... zijn dat namelijk wel de dingen die het makkelijkst kunnen mannen. Ja, dat was het eerste wat er me opkwam. Van haal dat ding hierheen. Gaat er niks heen? Ik weet het ergens echt niet. Er is volgens mij wel... er was een missie of is een missie die er langs kwam. Ze hebben wel eens een keer gekeken... dat we er niet iets langs moesten sturen. Gewoon met z'n... Op de weg naar Venus of Mercurius of zo. Wat is dit voor blok? Maar dat heb ik niet scherp in alle manier. Nog even terug naar Luci... want er was wel een probleem. Het ding is dus... We hebben het over 2027 en 2033. Dus in 2027 doet hij... het Griekse deel van de Trojanen. Dat wordt naar Griekse helden vernoemd. En daarna het Trojanse deel van de andere kant. Maar dat is dus... eerst in 2027 en dan pas in 2033. Dus dit is ook weer zo'n heel lange termijn ding. Het duurt heel lang. Er was alleen één probleem. Want hij heeft zonnepanelen die als een soort waaiers... van die Japansse waaiers, als het waren, openklappen. We hebben het heel mooi om te zien. Dat is volgens mij helemaal zo'n cirkel. Alleen één is niet gelokt. Dus er zit er één waarvan ze niet helemaal zeker weten... in hoeverre die nou goed is uitgeklapt. Hij is niet helemaal goed uitgeklapt dus. Alleen hij levert wel redelijk oké stroom. Het is nu ook de vraag... gaan ze er wat aan doen of laten ze het zo. Dan zijn ze nog aan het onderzoeken. Het is potentieel bij manoeuvers natuurlijk wel een risico... op het moment dat dat ding niet gelokt is. Dus dat is nog een... even een... ik kon nog recent nog geen... Spannend. Het is weer een cliffhanger. Je hebt ons al twee cliffhangers gezorgd. Hoe loopt het af met... wat wel is wel nodig. Want je gaat, als je bij Jupiter bent... zit je alweer zo ver van de zonne af... dat je eigenlijk een beetje bij het punt bent... dat de vraag is of het nog kan met zonnepanelen. Want bij vorige missies naar Jupiter... kiezen ze dan vaak van nucleair als energie. Maar bij deze heeft hij dus... echt twee enorme lappen zonnepaneel. En hebben ze dus blijkbaar toch... gaan ze het toch doen op zon. Dat zie je meteen dat het weer niet uitklapt. Ik vind dus die uitval, dat origami in de ruimte... dat vind ik ook wel echt vet. Ik was toevallig laatst in Nederland bij... ik mag geen bedrijf denk ik noemen... maar daar maken ze dit. En dan vind ik het dus een heel vet idee... dat hier in Nederland die... zonnecel origami aan het... uitvoeren zijn en dat zich dat al zo... heel ingenieus uitvalt. En hopelijk dan dus ook lokt en blijft zitten. En die hele reis meemaakt. Ik kijk daar dus toch een beetje op. Huzaarestukjes. En als het mislukt... dan is het echt zo'n probleem. Bij James Webb wordt dat ook echt een... Ja, dat is jouw angst. Ja, dat het dan pas kan worden zitten. Dan word je toch gek. Als je dan als technreuter aan het gewerkt... en dat je zo... ha, laat ze uitvouwen. Een van de vele duizenden dingen die... mis kunnen gaan volgens mij. Ik ga even rondkijken... want ik heb nog wel wat dingen op mijn lijstje staan. Ga maar lekker met je lijstje door. Het was op 16 oktober trouwens de lancering. Oh 16 oktober. In 12 maart was het 16. Nou, ik wil even een korte SpaceX update. Want daar roert... Boca Chica roert men zich opeens weer. Volgens mij is Elon Musk er nu ook. Ze zijn eigenlijk bezig om... met hun opmaten richting... de eerste lancering van... Oh, de Crew 3. Die ook. Ja, dat komt ook. Crew 3 is aanstand weekend. Dus voor de derde keer gaan we... als een auto omhoog naar het... raamstation, ISS. We wachten op booster en starship. Booster en starship, ja. Dus er was een static fire van SN20. Volgens mij was het plan om die... helemaal niet nu de lucht in te schieten. Maar dat SN21 dat wordt. Ze hebben heel veel gedoe gehad met... de heat tiles die er net afvielen. Dat schijnt nu ook... beter te gaan. Waar men op wacht is... de booster moet getest worden. Dus daar komt de static fire van. Dan worden ze gestacked. Dan komt er als het goed is een lancering. Dat zou in november moeten gaan of kunnen gaan gebeuren. En die vliegt dan waarschijnlijk over... de Verenigde Staten heen. En valt dan in zee. Ze vallen dan allebei in zee. Misschien als ik dan een starship vlieg terug. Ik moet even goed uit. Het is onduidelijk. De hele tijd verandert ook van alles. De booster die valt in ieder geval in zee. En zal daar weer op worden gepikt. Terwijl ze dus... in Texas bezig zijn om... dat hele gedoe met die chopsticks... waar die in gevangen moeten worden. Heb je het nog een beetje meegekregen? Ja, dus hij moet terugvliegen. Dan wordt hij opgevangen door die toren. En dan moet er dus snel weer een nieuwe starship opgezet kunnen worden. Zodat je direct weer... op de toren kan lanseren. Maar nu alles wordt in gereedheid gebracht... en de komende vier weken denk ik zal er... wel weer echt... De tv-show SpaceX laat... Jij zit helemaal in de soap, hè? Ja, maar het is echt een leuke soap. En de soap was wel, want op het rarest... redelijk sinds april of zo... Even... Een beetje tippie. Ja, ze waren aan het werken. Dus als ik dan merk, dan gebeurt weer wat. Het is echt vet. Static Fire alweer gemist. Met de F.A.J. met de regular way to go. Ja, dat is wel constant wel iets. Dan kreeg ik geen toestemming voor iets. Als je dingen over de Verenigde Staten zegt. Dat is wel voorstellen trouwens. De milieuraportages zijn uitgebracht. Die waren nog niet helemaal. Het was een beetje van hoe je denkt aan het milieu. Maar in principe komt het wel op neer. Je bent een raketbasis aan het bouwen midden in het natuurgebied. Hoe milieuvriendelijk denk je zelf dat het is? Uiteindelijk gaat dat niet echt werken. Ik vind dat zo jammer. Toen was ik nog de baas van Tesla. En Tesla heeft natuurlijk de wereld veranderd. En die transitie naar elektrisch rijden hadden we heel erg nodig. En toen met SpaceX dacht ik nog heel even. Hij gaat de ruimtevaart verduurzamen. Want hij gaat herbruikbare raketten en hij gaat op waterstof vliegen. En nu heeft hij steeds meer schijt, lijkt het, aan duurzaamheid. Ik vind het zo jammer. Ik vond het zo lekker dat het samenging. Met technologie en businessmodel en duurzaamheid. Eigenlijk lijkt het er nu meer op. Als of hij via Tesla zijn aflaten verkoopt voor methaan. Het is wel zo. Methaan kan je eventueel wel duurzaam produceren. Maar voorlopig nog niet. Nee, het is ook zo. Het is niet het aller slechtste. Maar het had zo'n goed voorbeeld kunnen zijn. In alles. De reden dat hij geen waterstof had. Is omdat je dat niet overal in het universum kan vinden. Dat kan je dan overal maken in het zonderstelsel. Maar waterstof is overal. Ja, maar niet makkelijk te maken. Ik kijk even naar jou, Michel. Maar als je het eten hebt, dan heb je ook waterstof. Dan moet je het alleen even splitsen. Ik bedoel niet dat dat per se makkelijk is. Waterstof is echt overal. Maar volgens mij was het vooral dat waterstof is heel moeilijk. Omdat het koelen. Er zitten wat extra spannende momentjes in. Zeker voor de lancering. Omdat het volgens mij moet je het vloeibar. En dat is ook heel erg gekoeld. Of we een hoge druk in die raket krijgen. En daar zitten gewoon wat extra uitdagingen technologisch. En het was blijkbaar voor hen makkelijker. Om het op deze manier te doen. En wat ook nog. Dat is op aarde zomaar op Mars is dat keer twee. Want dat was een van de overwegingen. Zeggen ze wel of het waar is. Maar dat je inderdaad je kan metaan op Mars. Wie neemt impotentie? Dan zeg je terecht. Dan kan je waterstof van maken. Maar dat dan daar vervolgens op slaan. Je moet dat toch met een enorme druk. Dus om dat op afstand te regelen. Dan kan je denk ik met een tank metaan. Is in ieder geval veel safer. Ik had nog niet nagedacht over hoe je het dan op Mars doet. Hoeveel waterstof raketten zijn er? Nou best wel. Nou in ieder geval Ariana 5 natuurlijk. En de Space Shuttle. Niet zijn dit de boosters. Maar dat geldt voor Ariana 5 ook. Maar zowel de Space Shuttle als Ariana 5. Als Ariana 5 de hoofdmotoren lopen op waterstof. Was niet één van die commerciële jongens ook. Ik zit even stiekem te zoeken. Daarom weet ik het. De New Waytas Falcon heeft toch ook de hele tijd op waterstof gedraaid. Die zijn volgens mij draait. Oh nee, kerosine geloof ik. Is niet gewoon Blue Origin niet waterstof? Dat durf ik niet te zeggen. Ik weet het ook niet zeker. Ik zit ook hier. Nogmaals de raketjes zijn niet mijn specialiteit. Het is in feite de ideale brandstof. Maar technologisch wel complex. Maar je krijgt er wel de meeste oem van. Dus de specifieke impulsen zoals dat heet. Van de waterstofmotor is wel het hoogst. In ieder geval de SpaceX Soap die gaat beginnen. Hebben jullie al geroddeld over de serie Countdown? Nee. Dat gaat over de crew de Inspiration 4 van Elon Musk. Ik heb mijn teleurstelling erover uitgesproken. Het is verschrikkelijk. Ik vond het totaal niet inspirerend. Je hebt het gewoon over de Netflix serie. Oh daar hebben ze echt het hele jaar over gezegd. Dat is echt heel erg. Dat is echt heel erg. Je hebt het gewoon over de Netflix serie. Oh daar hebben ze het even over gehad. Zo Amerikaans en irritant. Als het genootje spelen. En vooral echt doen alsof je heilig bent. Terwijl ondertussen... Oké jullie hebben er nog niet afgerodd. Kijk het niet. Ook de laatste aflevering niet. Waarom dan? De eerste drie schenen vreselijk te zijn. Maar bij de vierde gaan ze dat werkbaar. Ik heb de laatste niet eens gekeken. Ik heb er een stukje van gekeken. Ik heb het er niet uit gezet. Echt toch tenenkrommend Amerikaans. Ja is dat zo erg. Ik kan er over het algemeen heel goed tegen. Want ik heb vijf jaar in Amerika gewoond. Dus in principe... Ik zal het nog eens kijken. Hoeveel kaas ik doorheen kan eten. En dan... Ik vond het... Ik heb het in een eerdere uitzending ook gezegd. Ik vond het een teleurstelling. In de zin die hele missie. Niet alleen die serie. Maar dat is echt de eerste toeristvlucht. Dat hadden ze van tevoren in mijn beleving... best wel slim over en aangedacht. Maar inderdaad ze hebben er zo'n cliché van gemaakt. Dat ik bij mij... Ik had daar dus ook... Die afkoop van je milieuschaante... Met een geld geven aan een kinderkankerziekenhuis. Daarmee doen ze alles af. We geven heel veel geld aan een kinderkanker. Nu en nu. En dat is echt het. Dat is echt het. Dat is echt het. En toen had ik een kinderkanker. Dan is alles op een gegeven moment oké. In Amerika is alles dan oké. Ja, dat is echt ongelooflijk. Wat ik wel een succesvol programma vond? Je wordt een leuke brug. De wilde ruimte. Dat was een goed programma. Zó goed programma. Dat was zeker niet je eerste programma, toch? Officieel was het mijn tweede als presentator. Dus ik heb inderdaad die... World Solar Challenge, waar Michel ook bij aanwezig was... Daar heb ik verslag van gedaan. Een half jaar daarna was volgens mij de wilde ruimte, werd in ieder geval opgenomen en een jaar later gezond. Er zat een aflevering bij over Asgardia. Ja. Dat was echt zo'n bizarre of vette vage... Het helpt de mensen even die dat niet scherpen. Daarom. Dus ik wilde voornamelijk even aan jou vragen, wat was Asgardia ook alweer? Nou, Asgardia is een soort beweging zou ik bijna zeggen. Het komt voort uit de behoefte van een heel rijke Russische man. En die zegt van ja, de ruimte zou van iedereen moeten zijn. Dus wij gaan een eigen natie stichten die in de ruimte dan dus een natie is. En iedereen mag er in. Dus mensen die ooit veroordeeld zijn, mensen die geen geld hebben, mensen die niet in een land wonen dat zelf een ruimtevaart doet. En die mochten allemaal bij hem onder zijn vlag dan dus een eigen natie stichten die zelf ook iets met de ruimtevaart wilden doen. En deze man had heel veel geld en heeft online een platform opgezet waar mensen zich dan kunnen inschrijven voor zijn ruimtenatie. Hij heeft een volkslied laten schrijven. Hij had een vlag. Je was bij de inauguratie van het eerste staatshoofd van Asgardia. Ja, dat was uiteraard deze man zelf. Er waren ook kindertjes uit verschillende landen die gingen allemaal zingen. Het was één grote poppenkast. Ja, een hele grote poppenkast ook. Een hele dure poppenkast. Ja, en er kwamen operazangers en dansers. En het was echt een festijn, gewoon een klein festival voor de inauguratie van het eerste staatshoofd. En geloofden die mensen er zelf in? Ja, heilig. En ik denk echt dat... Het is wel parallel met Inspiration4 eigenlijk. Ja, maar dat is natuurlijk ook zo. En ergens heeft hij gelijk, als je ergens maar genoeg geld tegenaan smijt en je krijgt de juiste mensen bij elkaar, of hele slimme mensen of technologische mensen of mensen met een heel groot netwerk, dan kom je best een eind. En dat is denk ik wat hij dacht. Maar het enige wat ze op dat moment toen ik daar was gerealiseerd had, was een satelliet in een baan om de aarde krijgen met daarop... Ik weet niet. Ik geloof het tekst van het volkslied ofzo. Ik weet niet eens of hij iets kon, maar het was in ieder geval een satelliet. Een vlaggetje. Melkpak. Ja, ongeveer een melkpak. En dat hadden ze laten lanceren. Dat was wel een duur geintje. Het idee was dat ze dus aan het werken aan een ruimtestation. Dat wilden ze dan in de ruimte zien te krijgen in de toekomst. En daar was dan iedereen welkom die zich aansloot bij Asgardia. En ik geloof niet dat er heel veel noemenswaardige stappen zijn gemaakt sindsdien. Oh, wat zomaar. De inspiratie en het gevoel van... Wat ik heel leuk vond, ze wilden een soort nieuwe Star Wars of Star Trek worden. Echt zo'n vliegend ruimteschip met mensen van alle kleuren en alle landen die samen daar... Die ene man die het allemaal in elkaar trok, wilde dat iedereen gelijk was. Maar hij moest het wel bekostigen en beslissen hoe iedereen gelijk zou worden. En er waren ook ministers uitgeroepen en zo. Het was echt heel... Heb je veel van zo'n initiatieven gezien? Want je had natuurlijk... Voor de visie is het wel lekker natuurlijk. Voor de van, oké, wat zou nou de volgende stap kunnen zijn? Je merkt dat eigenlijk technuten die moeten daadwerkelijk de infrastructuur maken. Maar er valt nog ontzettend veel op wetgevingsgebied, op politieke spanningen of zo te behalen. Dus heb je het gevoel dat daar nog wel een soort van progressie in zit? Of zijn het eigenlijk zo'n gekke plannetjes die dan nooit echt helemaal uitkomen? Nou, wat dus grappig was, is dat toen wij de wilde ruimte maakte, dat is dus nu drie, vier jaar geleden. Toen was er even relatief weinig aandacht geweest voor ruimtevaart. Het was even een soort van mediallieuwte in de ruimtevaart. En wij kwamen dus toen een aantal jaar geleden bij iedereen aan van... Ja, we willen graag wat bij jullie binnenkijken. Iedereen ontving ons met open armen omdat ze zo weinig aandacht hadden gekregen de jaren daarvoor. Voor mijn gevoel in ieder geval. Ze waren bij NASA welkom, ik mocht allemaal astronauten spreken, ik mocht hele trainingen doen. Iedereen was echt zo, oh yes, vereindelijk, weet je wel, je wilt iemand naar ons verhaal luisteren? En dus ik ben echt op de gekste plekken gekomen. En ik heb ook vaak gedacht, ik weet niet of jij een realist bent of gewoon een gek. Want de eerste conferans waar we waren, dit was het Space Cowboy Gala. Dat was een vergelijkbare club in Amerika. Vooral Texanen die zich als nazaten van de kolonisten zagen... ...van wij gaan nieuwe ruimtes veroveren en de Space is our next frontier was dan een beetje hun slogan. Rick Thomlinson. Ook nog hard gezegd gesproken. Ja, maar dat is dus, dat van ik zeg maar, bij die rijke Russ had ik het gevoel van... ...ik weet niet of jij überhaupt weet wat er technologisch komt kijken bij deze missie die je nu in je hoofd hebt. Maar binnen Rick Thomlinson, die had nog wel, hij had echt wel een goed netwerk, weet je wel. En ook wel een verhaal waarvan ik dacht, nou ja, voor hetzelfde geld lukt het je wel, weet je wel. Hij had echt interessante mensen. En een goede verhalenverteller ook. Heel goede verhalenverteller. I see cities on Mars en zo. Hij weet het heel goed te verkopen. Ja. Ook succesmensen heb je ook nodig of zo, gewoon de boosters van oké, we moeten gaan, er is iets te halen, weet je wel. Nou, wat mij dus opviel is dat je echt maar zo'n Rick, en eigenlijk zijn wij daar natuurlijk ook een beetje onderdeel van... ...is je hebt mensen nodig die het verhaal vertellen. En Elon Musk is bijvoorbeeld ook iemand die een heel goed verhaal weet te vertellen. Hoewel als hij op het podium staat niet echt, maar de inhoud van het verhaal is gewoon heel inspirerend, zeg maar. Heel visueel van ik zie deze toekomst. Heel simpel, te bevatten ook. Simpel te bevatten en vooral inderdaad gewoon, ja, dus weer dat poëtische, weet je wel. Weet je, gewoon dat oerverlangen van de mens om avontuur en nieuwe dingen verkennen. En als eerste ergens aankomen, weet je wel, dat vechten tegen de elementen. Dat soort verhalen, dat vertelt zo'n Rick en Elon Musk ook, maar ook die Asgardiaman. En hoewel die mensen je op zich nog in hun eentje voor gek kan verklaren, weten die dus de juiste mensen te inspireren. Jonge techneten die gewoon mega getalenteerd zijn, maar vooral iets willen doen dat de wereld verandert, zeg maar. En die willen onderdeel zijn van die bewegingen van dat verhaal. Als je er daar maar genoeg van hebt. En je weet ook nog een paar mensen te vinden die er geld voor willen vrijmaken. Ja, dan kan je echt best wel ver komen, ben ik achter. Ja, Musk heeft er een, Musk heeft natuurlijk nog een tweede facet, want dit is het facet wat zichtbaar is, zeg maar. Maar hij heeft ook heel scherp gezien, niet als eerste, maar wel succesvolste, dat die hele Amerikaanse ruimte van het industrie eigenlijk helemaal ingedut, zeg maar, niet meer innovatief. Dat daar helemaal geen dynamiek mee is, dat iedereen hing aan de subsiditeit van de overheid, zeg maar. Vond het wel best zo. Dus hij is wel degene die uiteindelijk, niet de eerste die het geprobeerd heeft, maar wel de eerste die het gelukt is, om die macht van die grote ruimtvaartbedrijven te doobraken, weet je wel. Dus het is natuurlijk, het is geen goede spreken, maar wel een visionair, laat ik het zijn. Ja, precies dat is het, ja. Maar het is daarnaast ook nog een hele goede zaakman. En hij heeft ook gezien waar de zakelijke kansen zaten. En dat heeft hij, denk ik, misschien wel eens bestig. En hij houdt natuurlijk wel mee dat hij dus al een paar keer succesvol ondernemer was gebleken. Dus met Tesla zei ook iedereen, het gaat je niet lukken. En ja, als jij dan hebt bewezen van het lukt me toch, dan gelooft iedereen daarna. Zelfs als je zegt, ik ga een raket bouwen die je kan hergebruiken, zegt een groot deel van de mensen, nou gaat je niet lukken. Maar er is altijd een klein groepje dat zegt, nou het zal hem toch wel eens kunnen lukken. Je mag wel mijn geld, ik zet erop in. Hij heeft ook zijn laatste centen er aan uitgegeven natuurlijk. Dus zelfs toen het eigenlijk allemaal mislukt was, toen heeft hij alsnog, is het hem gelukt om die laatste raket. Die vierde in 2008. Het boek van Eric Becker over liftop is op dat geval een heel mooi inkijkje van hoe dat proces, hoe dat meerzakelijke deel van het proces is gegaan. Dat is echt een aanrader. Dat gaat over de eerste jaren van SpaceX? Ja, tot aan het begin van de start van Falcon 9. Weet je, dus de hele aanloop daarnaartoe, vanaf dat moment succesvol. Maar die hele voorsteling van Falcon 1, weet je dan, naar Falcon 9. Oh man, al die dingen die ontploften, die zijden. Ja, precies. Maar ook hoe die, probeer je eigenlijk de voet tussen de deur te krijgen in dat businessmodel. Daar heeft hij heel goed uitgelegd. Tot overigens ook tot de vergedeheid van Musk zelf, want die vond het een goed boek, zei hij. Hij zegt het klopt dat dat daar staat. Maar het is echt een aanrader. Liftop van Eric Becker. En de doorbraak was natuurlijk in principe niet dat hij een raket heeft kunnen lanceren, maar het feit dat uiteindelijk de kosten van een lancering per kilo gewoon zo ons aan de laag zijn gekomen. Dat is uiteindelijk nu ook de doorbraak geweest voor SpaceX om bij NASA een voet tussen de deur te krijgen. En nu eigenlijk bijna zo'n preferred partner te worden. Dat ze dan veel goedkoper zijn. Ja. En omdat het echt ook comfortabel is, omdat ik dan van astronauten hoor, is dat die capsule van hen is gewoon zoveel comfortabeler dan een Soyuz. Die Soyuz is echt behelpen, zeg maar. Dat is gewoon opgevouwen en met overal kramp gelanceerd worden, wat dan niet prettig is. En die SpaceX technologie is gewoon comfortabeler. Ja, er was wel één ding, die dragon capsule die bij Inspiration4 rond de aarde ging. Er was wel één belangrijk ding kapot gegaan, daar hebben we het kort over gehad, een paar weken geleden. Naar de wc gaan was een probleem toen. Dus ze hebben ons een soort probleem gehad. En nu is op een schist er bekend geworden wat er nou precies aan de hand was, want de details daarvan waren nog obscur. De lijm van de tube waar de urine in moest, die was losgekomen. Dus die slang, die is helemaal, dus het opzetstuk en de slang, dat hebben ze waarschijnlijk met de hand dat het vast moest houden terwijl ze erin plasten. Dus ze gingen nu wel solderen of lassen. Dat was dan de oplossing. Dat was helemaal gemist. Dus ze moesten echt achter een gordijntje ofzo, gingen ze erin zetten, moesten ze erin plassen. We gaan het echt niet nog een keer doen. Moet je rond de aarde en heb je dat probleem. Dat is ook zo weer, want in die Orion capsule, daar heb ik dan dus even ingezeten. Heb je daar ingezeten? Ja, in het model, zeg maar. In de, hoe noem je dat zo? Mock-up? Ja, dat ding, precies. Waar was dat? Er is alles op testen, bij NASA. Oké. En in Houston. Oké. Ja. En er stond een model waar ze dus alles op testen, de mock-up denk ik. Maar je zit dus met z'n vieren in een ruimte, zeg maar, zo klein als deze tafel. Zeg maar, een paar meter bij een paar meter. Dat is de hele ruimte van die Orion capsule? Ja. Niet eens in deze studio? Nee, kleiner. Kleiner. Ja, echt kleiner. En daar binnen moet je dan dus ook, was er dan een slag, of was er dan een slag, of was er dan een soort luikje wat je omhoog moest klappen en daarachter kon je dan plassen. Maar ik vind dat idee zo ongemakkelijk, dat je bij spreken richting de maan gaat, weet je, met een paar mensen en dan zit je dus, je moet daar alles, ik weet niet, de rest zit in dezelfde kamer. Het is gewoon allemaal best wel ongemakkelijk. Ze moesten ook eerst op survival tochten, die mensen van Inspiration4. Vond ik wel heel grappig dat je met z'n vieren dus inderdaad eerst moet kamperen ergens in the middle of nowhere. Dat je allemaal zulke dingen toch al, in ieder geval een beetje. Dat houden wij natuurlijk graag uit beeld, al die ongemakken. De biologische functies. Ja, nee, dat zal wel mensen eens realiseren dat je niet kunt douchen, want dan haak je een heel groot deel van je toeristen af. Ja, dat zal wel. Het is al heel erg stinkig, het schijnt ook ontzettend te stinken, dat zijn andere Kuipers toch? In de ruimte. Nou ja, in het ruimtestation in de ISS. Maar we hebben wel meer machinekamerig, dus het is een beetje olieachtige machinekamerlucht. Ja, het is een zware lucht zeg maar, maar hij is meer machinekamerig dan menselijke odeurig, heb ik altijd begrepen. Wij lopen een beetje op het eind van de podcast, maar Michel ik heb het idee dat er bij jou nog een nieuwtje is. Nog zeker twee cliffhangers voor ons. Ja, precies dat er nog wat cliffhangers zijn, dat zou jullie misschien nog kunnen oplossen voor ons. Wat we heel kort even kunnen doen is Soyouz MS18, dus dat is de Soyouz die aan space-testjes zat, die is onlangs weer teruggekomen op 15 oktober. Alleen die landing ging verder wel prima, dat was trouwens de Soyouz waar die televisie crew in zat, heb ik het ook eerder over gehad. Oh, ja, die is teruggekomen. Ja, een Russische cameraman en actrice, die zaten daarin samen met de commandant. Alleen wat er wel opmerkelijk aan is, is dat tijdens het testen van dat ding, want je moet natuurlijk even kijken, doet hij het nog, want die hangt daar al een mind of 6 aan dat remstation te hangen en dan doe je natuurlijk niet zoveel mee met zo'n Soyouz. Dus je moet even al die systemen testen, maar is er iets misgegaan waardoor zijn motor is gestart en dus het remstation gekanteld heeft. Nee! Hij is 57 graden weggedraaid uit zijn normale positie. Dat is best wel veel. Dat is echt veel ja. Wat op zichzelf niet direct een heel groot probleem is, dan gaat het ruimstationbad zelf proberen te corrigeren met de andere thrusters op andere plekken. Alleen dit was niet de fijne, want hij zat helemaal aan het eind van het station, dus hij had de grootst mogelijke hefboom om het zo maar even te zeggen. Dus natuurkundig niet heel handig. Maar wat er eigenlijk het meest opmerkelijk aan is, het is nou de tweede keer in vrij korte tijd dat dit gebeurt, want bij Nauka, de Russische koppening waar we het eerder over hadden, waar era op zat, de Nederlandse era arm, is er ook zoiets gebeurd dat hij opeens in een motor startte waardoor dat hele station wegdraaide. Dus het begint wel een soort van trendje te worden. Wat is daar nou aan de hand? Weet je dat? Dat is het express toen? Ik denk het niet. Ze zeggen dat het menselijk fout is, dus ze hebben een verkeerde instructie aan de kommende hand gestuurd vanaf de grond. Dus het gelukkige was wel dat hij was vrij kort, want op een gegeven moment zit er een stukje software in en die kijkt gewoon hoeveel brandstof is er beschikbaar voor deze manoeuvren en zodra die brandstof op is, dan kapt hij er ook mee. Gelukkig maar, want als hij alle brandstof had verbranden daarmee, dan had hij niet meer kunnen landen. Maar het is wel dat je denkt, en potentieel is het ook link, want je draait natuurlijk ook de communicatie antennes weg van de satellieten waar ze gericht op staan, dus je bent ook communicatie met de grond kwijt. Als je dan een noodgeval hebt, dan ben je wel on your own als astronaut. Toldt het hele ISS dan over het algemeen überhaupt een klein beetje rond de aarde? Nee, hij beweegt mee als het ware, maar dat gaat eigenlijk vanzelf. Hij blijft ten opzichte van de aardappervlakte in dezelfde stand. Dat zie je altijd een beetje zo. En voor de rest, maar moet je natuurlijk wel die antennes van die communicatiesystemen moet je actief sturen, want die moeten die satelliet blijven volgen. En de zonpanelen, die draaien natuurlijk mee met de zonrichting. En dat is dan natuurlijk verstoord op zo'n moment. Dat is niet meteen erg, want je batterijen, dus je hebt wel even. Maar dat dit nu voor de tweede keer vanuit de rust, ik vond het al opmerkelijk. Nou, en de volgende? De bruggetjes zijn op. De bruggetjes zijn op. De laatste onderwerp ging over, dat was hier in het Nederlandse nieuws, onderzoek naar plastics vanuit de ruimte, plasticvervuiling in de oceaan. Dat was op een bepaalde manier. De Deltares in Delft is daar mee bezig. En ik dacht toch even benieuwd, dan ben ik toch wel benieuwd hoe ze dat doen. Weet je al, want plasticvervuiling, dat kennen we ook van boyans slot en zo. Weet je niet? Dat in de ruimte. Maar over het algemeen is dat of microplastics of nou ja, heb je eens een keer een visnet. Maar dat kun je volgens mij met de resolutie van een satelliet niet een plastic container zien. Ja, een plastic doos zien drijven. Weet je, dus hoe doen ze dat nou? En dat vond ik wel, toen ik even naar keek, wel interessant. Er zijn heel veel verschillende manieren waarop ze aan het kijken zijn hoe ze dat kunnen doen. Met radar, maar ook met LIDAR, dat laser die je naar beneden stuurt. En dan kun je kijken lichtere plasticvervuiling op de grond, dan krijg je dan een signaal terug. Of, en wat ook nog wel de meest fascinerende, ze kijken dan naar het effect dat dat plastic heeft op het leven in de oceaan. Bijvoorbeeld door dat de bacteriën dan zorgen, het wordt een soort olieachtig afscheidingje en dat vlakt de golf een beetje af. Dus dan krijg je iets minder van die kleine rimpelingetjes op het water en dat kun je met radar heel goed meten. Dan kijken ze met radar of je een verschil ziet in de gladheid van het water. Dat zou een maat kunnen zijn voor ook kleine microplastics in het water. Dus dan kun je het makkelijker vinden en daarna er iets heen sturen om het op te ruimen. Nou, de eerste instantie is natuurlijk gewoon waar zit al die zooi en hoe stroomt dat? Dan weet je dat je dat natuurlijk in de allereerste in kaart wil brengen. Dat plasticsoep in kaart brengen. Ja. En wat ik ook nog wel mooi vond is dat ze volgen dan van die in Azië, van die grote rivieren volgen ze eilanden van water Hyacinthe. Dat stein is wel een exoot die er heel veel voorkomt in die rivieren. En die vormen een drijvend eiland. Net zo allemaal blijken soms wel voor 80 procent aan plastic te bevatten. Dus door dan die water eilanden van Hyacinthe, van water Hyacinthe te trekken, kunnen ze dan ook kijken hoe dat plastic in de rivier beweegt. Nou, dat deden ze in Delft dus onderzoek mee in die goot waar ze golven kunnen maken. En dan boodsen ze het oceaanwater na. De golven die in de oceaan hebben, die boodsen ze dan na. Dus nu is het vooral nog in test setting dat we kijken hoe gaan we dat plastic waarnemen. Het wordt nu nog niet in de praktijk gebruikt op zee dat we kijken naar de oceane en zeggen van oh daar zit het. Volgens mij vanuit satellieten kun je dat nog niet op dit moment. Dus we zijn aan het kijken met welke technologie hebben we eigenlijk nu al waarmee je het zou kunnen gaan doen. En dus die radar en die ruwheid van het overvlakte, dat zou nu op zich best wel kunnen. Dus de vraag is natuurlijk hoe betrouwbaar je bent en moet je kijken. Levert dat ook data op waar je wat aan hebt, weet je. Dus dat moet je valideren. Maar het kan ook als een van de doelen van het onderzoeken zelf, om te kijken of je misschien in de toekomst een satelliet kan lanceren die dit specifiek kan. Ja, dat is wel tof van je. Ja, ik vond het mooi onderzoek. Cool, ja, zeker. En het goede nieuws is ook dat die Boyan Slat al hele succesvolle testmissie is gedaan. Recent? Ja, afgelopen week. Afgelopen week? Ja, volgens mij was het afgelopen week. Is het, want in iedere keer had het mislukte nog wel eens. Nee, hij had hele succesvolle, van 9 ton aan plastic afval. Dat gaat goed, zeg. Nou, hij heeft op een gegeven moment het plan een beetje aangepast. Je had eerst een enorm megalomaan object bedacht waarmee hij dat dan moest gaan doen. Wat dan vast in de oceaan moest liggen en waar die gyr, die stroming dan langskwam, zeg maar. Maar dat bleek gewoon niet aalbaar. Dus hij heeft het op een gegeven moment teruggebracht tot veel kleinere dingen die met een zeeanker drijven. Maar dan als het ware iets langzamer gaan dan zee stroming. Zodat ze, en dit is volgens mij de eerste succesvolle test van dat systeem. En dat vind ik eigenlijk ook wel slim, want het heeft het voordeel dat je het kan opschalen. Weet je, als je er één hebt, en dat drijft daar gewoon, doet ze een eigen dingetje. Je kunt er ook 100 losmaken later. Weet je wel? Dus dat, of je daar uiteindelijk dit probleem mee kan oplossen, daar ben ik niet zo heel zeker van. Misschien eerst maar eens gewoon minder plastic maken, met z'n allen. Of wat zij ook doen, dat ze de plastic vanuit de rivier, al proberen uit de rivier op te, ze hebben nu twee werkende systemen waarmee ze dat plastic al voorkomen dat het vanuit de rivier de oceaan komt. Dat is natuurlijk waarschijnlijk effectief. Dus voor zorgen dat de plasticfabrikanten hier gewoon allemaal aan mee betalen. Dat is ook precies waarom je Coca Cola een flesje mag maken en dan mag verkopen en dan zegt, oké, het is van de rest van de wereld. Ik ben totaal met je eens, dit moeten we met alle vormen van afval doen. Dus dat je gewoon belasting hebt op alles wat als afval gaat eindigen ergens. Ja precies en wij ons ondertussen allemaal maar schamen over wat we wel of niet gebruiken terwijl er nauwelijks andere keuzes zijn. Statiegeld erop, is een goed idee. Nou nu hebben we eigenlijk de hele wereldproblemen met die gewoon samengevat in één podcast. En opgelost, dus dat is bij deze dan ook heel vaak. Nou, marktbestuigen, je mag me stellen. Nu alleen nog aliens, dan zijn we nog klaar. Dan kunnen we gaan stoppen. Ik hou het in de gaten. Als aliens de wereld bereiken dan hebben we andere problemen, toch? Dus dan is plastic opeens. Ja dat is wel waar. Misschien kunnen zij het dan voor ons oplossen. En dat is dan voor de volgende podcast. En op die nood. Anna, super bedankt dat je er wilde zijn. Hartstikke leuk. Dank je wel dat ik er mocht zijn. Ja, Michel. Jij ook. Het was meenig genoeg. Ah.