Blue Origin schopt wild om zich heen

Hoi allemaal, dit is de nieuwe Space Cowboys met dit keer Arno Wielders. Hallo! Goeiemiddag! Ik denk dat je hier kijkt, maar ik moet iets zeggen. En Char Timman. Hey, hallo! En ondergetekende is Thijs Roes. En dat is leuk, want in deze samenstelling hebben we Space Cowboys nog helemaal niet gedaan. Nee? Dus dat is heel leuk. Nieuwe club. Ja, hartstikke goed. En dan is volgens mij het aflevering 76, wat echt best wel veel is. Ja, dat begint al heel erg aan te tikken. En waar gaan we het vandaag over hebben? Arno en ik hadden het nettenochtend over, er is zoveel eigenlijk, dat we eigenlijk meer een soort keuze en selectie moeten maken. Precies, we moeten een beetje gaan kiezen. Ja. Dus doe eens even de dingen die niet bezels en SpaceX en de maan zijn. Oh, nou dan... Ik loop weg. Ik loop weg. Voor de preview, wat is er meer nog? Nou, in ieder geval Deuce. Eerst een missie naar Jupiter. Die is nu terug in Toulouse en daar wordt hij de laatste testen gedaan. En als het goed is, moet hij dan over een paar maanden klaar zijn om naar Kuroo verscheept te worden. Ja. En wat ook interessant is, is dat nu James Webb Space Telescope, die lijkt op schema te zitten voor een lancering, echt in november dit jaar. Kijk, dat is nog goed. Dat is heel wat. En dan nog iets over maand pakken. Ja, maar ook de Starliner natuurlijk. Want die heeft ook wat problemen, dus dat is ook een interessante. Ja. En dan, nou, dit is geen teaser, geen vooruitblik. Het is slechts een kort nieuwtje. Een onderzoek heeft uitgewezen dat Saturnus, dat de kern van Saturnus een vrij grijs gebied is, terwijl we misschien eerder dachten dat het een hele harde kern was, met een soort hele dikke atmosfeer. Blijkt dat nu eigenlijk een veel meer combinatie van grijs en ijs te zijn. Nou, weten we dat ook weer. Dus dat is bij deze dan ook meteen handig om te weten. Ik wilde nog even, omdat het toch een beetje, het is augustus, het is vakantietijd, ik wilde nog even over het genot van de sterrenhemel hebben. Goeie. En wat je zo... O, daar kunnen we heel lang over discussiëren. Precies, voor al die kampeerders en zo. Maar zullen we gewoon eerst gaan beginnen met, nou, beginnen we met Jeff Bezos dan toch Maar hij weet toch op een of andere manier de headlines te vangen. Hij is boos. Hij is boos. Waar is hij, vertel eens waarom is hij boos? Ja, want de vorige keer dat we hier aan tafel zaten met de andere heren, toen hadden we het erover dat de GAO, hun die had besloten dat NASA gewoon een groot gelijk had en die mocht gewoon één bedrijf uitkiezen. Een soort van de ombudspan van Amerika had gezegd over, het gaat over de maanlanding, wie mag er naar de maan? Wie mag er landen? Human landing system, daar gaat het de som. SpaceX heeft een contract gekregen van 2,9 miljard dollar, als ik me niet vergis, voor een prikkie, zeggen zij, naar de maan te kunnen. En Jeff Bezos zegt, dat is oneerlijk, er is concurrentie nodig. Ja, precies. Er is concurrentie nodig op de maan. Ja, ja, ja. En wat heeft hij dan nu? Dus de laatste keer dat jullie, bij Space Cowboys was het net, had de ombudspan gezegd, van nou, alles is goed gegaan, NASA heeft het allemaal prima gedaan. Volgens mij heeft SpaceX op diezelfde dag een grote bedrag gekregen van NASA inderdaad. Dus gelijk doorgezet. Maar nu zijn ze een rechtszaak aangespannen en ja, ze vinden het gewoon heerlijk. Blue Origin en Jeff Bezos. Blue Origin inderdaad, ja. Hij had ook al een brief zelfs gepubliceerd, een openbare brief, Jeff Bezos, dat het niet kon aan de NASA-baas. Ja, maar hij is veel meer bezig. Hij is ook met infographics op internet. Wil hij laten zien dat het SpaceX-systeem veel te gevaarlijk is, veel te moeilijk. Snapte jij die infographic? Nou, ik moet eerlijk zeggen, als die bedrijven met elkaar zo gaan ruzieën, dan haak ik al heel snel af. Kom op jongens. Maar het is toch een one-way ruzie ook, toch? Ja, want SpaceX ziet toch niet mee ruzieën. Nee, dat is waar. Daar heb je gelijk niet. Die hebben het contract gekregen om naar de maan te gaan. En dus nu heeft Blue Origin dus NASA aangeklaagd. Ja. As you do. Ja, joh, waarom niet? Waarom niet? Ja, niks te doen. Want bouwen, doen ze op dit moment niks. Blijkt het is een hele grote probleem bij Blue Origin. Want ze moeten al een hele tijd die BE-4 raketmotoren leveren aan ULA. En waar blijven die dingen? Maar dan kun je je toch voorstellen als NASA-zijnen dat je dan denkt, dan kijk je toch ook naar iemand's track record en dan ga je kijken, oké, dit is wat SpaceX allemaal levert. En natuurlijk, soms is het wat later dan gepland. Ze zijn ook heel optimistisch. Maar ze bouwen en ze vliegen. Dat is het verschil. En Blue Origin doet dat minder. Nou ja, toch naar de rand van de ruimte gegaan. Met de Nederlander en een... Maar dit is geen onderdeel van een groot NASA-plan om echt naar toe te gaan. Dit is gewoon spielerij. Leuk, leuk, leuk is spielerij. Ik zou zeggen, had dan even je effort ergens anders in gestopt. Misschien had je wel dat contract gekregen en dan had je misschien wel een grote... Had die BE-4 raketmotoren gewoon compleet gekalificeerd laten zien aan NASA. Dan had je tenminste wat gehad. En nu is het echt, het wordt een beetje... Ja. Beschamend. Ja, treurig. En dan toch zo'n rechtszaak en toch zeggen van, ja, wij willen ook meedoen in een competitie. En ja, dat is... En ze hebben dus inmiddels ook al verschillende congresleden gelobbied op de verschillende plekken waar verschillende NASA trainingsbasis zijn. De Texas Mississippi van, oké, kunnen we niet in een wet proppen? Die paar miljard die ze eigenlijk willen, dat is nog niet gelukt. Ook, dus inmiddels proberen ze eigenlijk, of ze, of Jeff Bezos zelf, ik denk dat het ook het ego van Jeff Bezos zelf is dat hij een parten, Blue Origin parten speelt. Dus op alle mogelijke manieren druk proberen uit te oefenen om maar dus een maandlander erheen te kunnen sturen. Is er, oké, heel eventjes het pad af. Heeft, is er een punt? Heeft Blue Origin een punt met het feit dat er meerdere maandlanders mogelijk moeten kunnen zijn? Want ze zeggen zelf, want deze kan dus op SLS, hij kan op een Falcon Heavy of hij kan dus op hun eigen New Glenn systeem, dat maakt niet uit. Is er een markt, noodzaak voor meerdere maandlanders bij die maanmissie van de VS? Ik zou zeggen ja. Ja, tuurlijk, op een gegeven moment ja. Maar laat dan eerst wat zien. Ik kan ook gaan roepen van, snap je? Maar kijk naar SpaceX en al die dingen, al die Raptors en al die demonstraties, de integration, alles, dat gebeurt gewoon voor onze ogen. En met die BV4 motoren bijvoorbeeld, dan ja, gaat niet goed, waar ligt de vertraging aan? En dan ga je die artikelen lezen en dan staat er letterlijk van ja, we hebben anonieme bronnen, want als die mensen publiek, als hun naam wordt genoemd, dan worden ze ontslagen. Wat is dat voor communicatie naar, en daar wil je belastinggeld voor gebruiken? Tuurlijk niet. Deze rechtszake is ook sealed, dus het wordt niet overbaar gemaakt. Ze hebben een private weighted, ja. Wat komt er op neer dat wij eigenlijk niet precies de hoed van de rand gaan meten? Nee, tuurlijk. Maar er is zo'n grote groep van mensen, vooral in de VS, die dit allemaal volgen, en die praten ook met hun eigen congresleders, op een gegeven moment komt er wat naar buiten. Ik denk dat we op een gegeven moment wel wat horen. Niet alle details. Wat ik heel graag zou zien is dat Jeff Bezos nou zegt, we klagen NASA aan, maar dat is alleen om te laten zien, we willen echt hier aan meedoen. Maar wat ik niet begrijp is waarom Bezos niet gewoon gezegd heeft, luister NASA, we snappen dat jullie ons geen contract geven, we maken een Space Act Agreement, zodat jullie ons wel kunnen helpen om dat ding te bouwen, zodat we wel betrokken zijn, en op het moment dat je daadwerkelijk de landen gaat kopen, en misschien over 2, 3 jaar, dan willen we wel weer graag mee kunnen doen. Dat zou toch een veel betere inst. Ja, zoiets zou ik gedaan hebben, maar ja, ik ben geen Jeff Bezos. Is het niet ook nog veel meer nodig dan een lander? Dus je zou ook kunnen zeggen, kunnen ze zich niet gaan richten op habitat, of weet ik wat ze allemaal kunnen doen? Ze willen een industrie in, Blue Origin, de missie is om een industrie en de mens in de ruimte te laten werken en leven, is het toch wel meer ook nog te ontwikkelen dan die maandlander? Jawel, maar hij heeft dat ultieme doel om dat te bereiken, maar ik denk, als je nu op de hele korte termijn gaat kijken, is alles gericht op de maandlanding, en echt de habitats op de maand bouwen, daar is ook bij NASA, daar zijn ze maar een heel klein beetje mee bezig, nog niet een full-fledged programma waarin ze dat kunnen doen. Kijk, degene die de maandlander gaat bouwen, is degene, is het bedrijf, die Amerika weer terugbrengt naar de maan, en dat gaat de geschiedenisboeken in, niet de tweede lander, zelfs de tweede astronaut, ik ken bijna niemand, dus natuurlijk, ik begrijp, maar… Ja, maar… Ja, of Michael Collins, ja… Michael Wieck, ja. Dat hebben ze in ziel, want hij is dit afgelopen jaar afgeleden. Ja, klopt, heel triest. Ja, daaraf. Bij NASA zegt eigenlijk, er is geen geld. Het congres heeft niet genoeg geld beschikbaar gemaakt om al die programma's eigenlijk uit te kunnen voeren, dus je zou kunnen zeggen, er is wel ruimte, inhoudelijke ruimte, maar er is eigenlijk geen geld. Ja, maar als NASA niet tegen het congres zegt, we hebben extra geld nodig, dan gaat het congres zeker niet geven. Dus kijk, als beest als het voor elkaar krijgt om NASA te dwingen om naar het congres te gaan en zeggen, we moeten een tweede contract voor een competitieve lander, dan wordt het een ander verhaal, dan staat die veel sterker. Kijk, één of twee senatoren om te praten is veel makkelijker, maar je hebt er veel meer nodig. Ja, ja. Ja, juist. Even over die infographic, je kan hem even googlen, dus een infographic van… Blue Origin, van Bezos, over hoe vaak Starship nu herfuelled zou moeten worden en dat je zestien lanceringen nodig hebt voor één maan missie. Ik snapte die infographic niet. Het was in rood-zwart, dus het zag er heel eng uit. Ja, ja, ja. Je bent wel… Rood is een enger kleur. Een psychologe zeg ik natuurlijk. Dat had het zeker, maar ik dacht eigenlijk, waar zit ik in vredes naar, maar te kijken. Ja. Musk heeft er ook op gereageerd, hè? Oh. Je hebt tweeter gezegd van, nou, het is wat overdreven. Wij denken dat we met vier lanceringen er wel zijn. Oké. Je moet op een gegeven moment Starship, voordat hij naar de maan kan, moet je hem hervullen met raketbrandstof om naar dat werk naar toe te kunnen gaan. Dus er zitten wel wat meer lanceringen in, maar dat is nou net het hele idee van Starship. Herbruikbaarheid, compleet. Hij wil juist dat je dat zo vaak mogelijk doet, want dan heb je een compleet gequalificeerd systeem wat herbruikbaar is. Dus dat heeft alleen maar voordelen. Maar oké. Dus die Starship zit op die launcher. Die launcher gaat omhoog, dan gaat Starship in een baan om de aarde. Komt er nog een keer een nieuwe Starship aan, maar die vult hem dan bij. Dan gaat hij naar de maan. Ik mis nog een vierde, de derde en vierde lancering. Nee, je kan hem niet in één keer volgooien. Oh. Maar daar zit nog een dingetje. Oh, hij moet dus echt... Oh ja, oké. Dat maakt ook wel natuurkundig wat... Ja, want je moet ook weer... Want je wil namelijk de tanker van Starship, wil je ook weer terughalen op de aarde. En dat kost je ook weer een hoop brandstof. Dus je kan niet een volledige tank overgooien. En ik weet niet precies hoe je dat kan berekenen. Maar volgens Busk moet je drie, vier lanceringen nodig hebben. En als ik het goed begrepen heb is ook de opdracht van Artemis van het maanprogramma. Ga naar de maan en ga weer in een baan om de maan. Volgens mij is dan de missie geslaagd. Ik bedoel, hij moet dan waarschijnlijk... Ja, dat lijkt me wel. Van de eerste toch? Ja, ik hoorde iemand op YouTube zeggen dat dat eigenlijk de scoop van de missie was. Als je terug opstijgt in een baan om de maan, dan vond men het al een geslaagde missie voor de eerste keer. En dan de tweede is het daadwerkelijk, maar dat is Stun Crewed. Dus de eerste is Unmanned. Ah, ja, ja. En de tweede is Stun Crewed. Ja, precies. Oké. Dat zou het zijn. Wat we zeiden, het is een beetje treurig, kwam ook een anoniem Redditpost tegen. Iemand die zegt dat hij bij Blue Origin werkt en die zegt we are not like this. Want ze schamen zich eigenlijk allemaal diep. Dus ze staan ook niet achter die infographics, ze staan niet achter die brief en ze vinden dus ook, die zegt hij, als een collega staat op de vloer, zien SpaceX gewoon als collega's in dezelfde race. Dat geloof ik. Dat geloof ik wel. Zeker. Vergeet niet, Bezos heeft zes, zeven jaar geleden de nieuwe CEO aangesteld bij Blue Origin. En die heeft hij weggehaald, laatst hebben we het er ook al over gehad, bij een heel oud en vrij conservatief bedrijf. Honeywell was het geloof ik. Ja, volgens mij is het Honeywell. Zijn hele management approach is compleet anders dan wat Musk bijvoorbeeld doet. En als je daadwerkelijk iets op korte termijn wil bereiken, dan moet je niet op de oude manier gaan werken. Je moet anders. En je moet kijken hoe bijvoorbeeld Musk het doet, maar ook hoe bijvoorbeeld relativity spaces doen. Die hebben een andere manier van denken, een andere manier van schakelen en dat moet je kou op kopiëren. Want als je dat niet doet, dan ga je op de trage manier van vroeger werken en die tijd is voorbij. Ja precies. En een nieuwe CEO is toch ook een hele reorganisatie gaan houden. Dat draagt ook heel erg bij aan alle vertragingen. Als je meedoet aan deze race, dan is het daar niet de tijd voor. Dan doe je gewoon niet mee. Je moet bouwen en testen. Hebben jullie SpaceX, dat interview met de Everday Astronaut gezien? Die tour van Starbase? Nee, dat staat nog steeds op mijn lijst. Ik heb wel een deel gezien. Ik heb ze allemaal gezien. Je kan gewoon uren naar die man luisteren hoe hij dat vertelt. Hij weet ook gewoon echt wat er gewoon gebeurt. Heel klein detail. Ongelooflijk. Het vliegt ook de helft van de tijd over je hoofd heen. Die Tim Dodd die stelt ook zulke technische vragen. Heel knap van hem. Ik zat bij die tour soms te denken dat het plaatje bijna net zo indrukwekkend was als de kennis die die had. Want het was een heel mooi moment. Ze zitten eigenlijk vlak voor die lancering van de booster. Je ziet dat er daar een soort frantic... Er is zoveel activiteit daar en iedereen rent om elkaar alsof... Nou ja, wat ze letterlijk zeiden was dat wat ze kon tegen elkaar zeggen daar op de werkvloer is over zeven dagen slaat er een astroïde in op aarde. En dus moeten we zo snel mogelijk van de aarde weg. En daardoor kunnen ze dus met extreme urgency dit bouwen. En ik vond het zo grappig. Het is natuurlijk gewoon een soort mentaal trucje ook in dit geval. Maar je zag wel in al die mensen hun ogen dat ze dus op die manier bezig waren met oké er moet nu iets er moet nu iets. En wat jij net zei Arno over een andere manier van werken. Daar krijgen ze dus van dat ze dus zo'n enorme heiskranen gewoon van verschillende heiskranen in elkaar bouwen. Totaal de hele tijd opnieuw iets aan het bedenken zijn van nou dat hebben we nog nooit geprobeerd. Oké dan gaan we dat nu maar proberen. Maar binnenkort worden ook die armen geïnstalleerd. We hebben meestal de booster gaan vangen. Ja. Assort idee. Dat ik dat op ESA zou voorstellen. Ik zie ze al. Dus Dylan Marseye hetzelfde. Dylan Marseye zelf toen hij dat voorstelde dat meerdere mensen tegen hem zeiden van oké ben je nou. En hij begon zichzelf te twijfelen. Ben ik nog gek geworden. Oké willen we die booster gaan opvangen. Maar het kwam er gewoon op neer dat eigenlijk elke procent minder gewicht hebben ze gewoon nodig. Anders gaat het überhaupt niet lukken. Ja echt het kiss principle. Keep it simple stupid. En dat is wat hij aan het doen is. The best part is no part. Ja dat hele ja. En zo kunnen we wel de tijd niet doorgaan. Tijdje om Elon Musk one-liners. Ja precies. Maar hoe doet je je noemde ook relativity space. En die had ik deze week ook wel een paar keer genoemd worden als van. Die hebben ook gewoon een goede kans. Wat doen die nou eigenlijk anders. Want ik weet heel weinig van ze. Relativity space die is 3D printen is bij hun het grote ding. Dus zij willen eigenlijk een complete trap van een raket 3D kunnen printen. En zover zijn ze nog niet. Maar ze hebben wel hun motoren hebben ze al gequalificeerd en de tanks hebben ze 3D geprint. En wat zij eigenlijk willen bouwen is ze bouwen eerst een klein weggooi raketje eigenlijk. En daarna komt Terran Air. En dat is de eigenlijk de kleinere versie van Starship. Waarbij de eerste trap en de tweede trap weer terug moeten komen. Alleen dan ongeveer op de schaal van de Falcon 9. Dus wat zij eigenlijk doen is ja zeg maar gewoon de kleinere versie van Starship. De kleinere versie van SpaceX. Hoeveel kleiner? De Falcon 9-achtige grote. Juist oké. Dus ongeveer 20 ton in een laag aardbaan zoiets. En misschien kunnen we het daar straks ook nog even over hebben. Maar in Europa zijn er ook twee kleine nieuwe lanceerbedrijven bezig om raket te bouwen. Rocket Factory Augsburg en die andere was Isar Aerospace. En ik volg ze een klein beetje. Je weet dat er een paar mensen werken die ik dan van oudsjaren nog ken. Maar daar begint ook wel wat uit te komen. En wat dan? Ik vind bovendien trouwens Relativity Space. Dus 3D printen van zoiets. Het idee is dan waarschijnlijk dat je dat elders in het universum ook kan doen. Nou eerst gewoon puur om heel goedkoop raketten te bouwen. Oké. Dus je wil eerst financieel competitief zijn met andere aanbieders. Dat is hun idee erachter. Oké en dat moet dan op zich lukken. En die andere twee waar je net vertelde. Interessant. Rocket Factory Augsburg is een Duitse bedrijf en Isar trouwens ook. En die zijn bezig ook met hulp van ESA. Want ESA heeft een jaar geleden een soort programma uitgeschreven waarbij kleine lanceerbedrijven zich konden aanmelden en die konden dan een bepaald bedrag winnen. En ik geloof dat Isar dat gewonnen heeft. En die zijn nu ook hun eigen kleine draagraket aan het bouwen. En de grap is dat er een klein beetje competitie in Europa aan het ontstaan. Ze vliegen nog niet. Laten we even afwachten. Maar Arianis Pas die kijkt natuurlijk van de zijkant met Vega en met Arianis 5 en straks Arianis 6-4 en 6-2. En die kijken denk ik toch wel met een schuinhoog naar die andere twee partijen. Van oké, want iedereen wil graag op een grote raket met kleine payloads kunnen vliegen. Of gewoon zelf kunnen vliegen op een wat kleine raket. En wat wordt nou kostenefficiënt? Dat is een interessant iets. Dus ik ben erg benieuwd waar die bedrijven zitten. En als je kijkt naar wat voor mensen ze hebben ingehuurd, dat zijn echt, dat zijn de top. Ja, top in Europa. Dus dat ziet er echt goed uit voor Europa dan. En dan gaan ze allemaal een andere markt doen of een ander stukje van de ruimte pakken? Ja, kijk, volgens mij als je nu gaat uitrekenen hoeveel kleine lanceerbedrijven er bezig zijn om een raket te bouwen, dan ligt het in 130 of 140. Iets serieus? Ja, ja, ja. En dat is echt een paar jaar gekomen? Afgelopen. Ik denk 10 jaar. Ja, dat geloof ik wel. En dat gaan we niet allemaal halen. Dat is heel buitelijk. Maar het is toch mooi dat ze er allemaal mee bezig zijn? Ja, precies. Heel vet. Dat is prachtig, ja. En als je kijkt hoeveel jonge mensen daar aan het werk zijn, joh, het is bizar, hartstikke coot, goed. Je wordt goed opgeleid, je kan straks overal ergens anders beginnen. Dus het is alleen maar goed. Ja. Je hebt ook een bepaald soort vrijheid natuurlijk als het een nieuw bedrijf is. Dan kan er waarschijnlijk ook veel meer dan wanneer je bij de gevestigde namen. Misschien mag je een keertje wat geks bedenken en wat misschien werkt. Ja. En je noemde deze twee dus specifiek omdat je het gevoel hebt dat zij allebei dus wat innovatiever bezig zijn dan misschien wat je kan zien. Nou, bijvoorbeeld één van de twee gaat lanceren vanaf Andoia in Noorwegen. En in Noorwegen wordt daar echt keihard aan gewerkt om die raket lanceerbasis voor orbital flights gereed te maken. Dus je ziet dat er genoeg geld op dit moment is in Europa om dit voor elkaar te gaan krijgen. Wat vijf jaar geleden echt gewoon totaal niet was. Ja, dat is waar, ja. Er zijn echt wel veranderingen gegaande ook in Europa waarvan we denken van, hey wacht eens even, we spelen wel degelijk een rolletje. Precies, het gebeurt niet alleen maar in Amerika. Precies. Ja, vind ik wel belangrijk. Leuk, absoluut. Goed voor uitzichten. Het jammeren op een bepaalde manier is dat het Europees altijd heel slecht zichtbaar is. Het is altijd moeilijk om er een vinger achter te krijgen als je niet weet waar je moet zoeken om het zo te zeggen. Nou, daar hebben we deze podcast dan toch voor. Precies, daar hebben we ook ooit begonnen. Ik zag wel welke missie ging er deze week de lucht in. Want er was er eentje volgens mij met Ariane Spass. Ja, Vega. Vega was dat. Die was opeens wel compleet uitgeproduceerd. Helemaal met nog mooier infographics dan SpaceX normaal gesproken heeft. Precies dezelfde soort van timeline. Het was met vooruitblik, nablik, bespreken, van alles een show van een uur eromheen. Ja, ik juich het enorm toe. Want ik weet nog wel, van sommige vorige ESA missies dat je echt moest zoeken naar iets en dan kreeg je misschien net de lancering te zien, maar dan de informatie stond op een persbericht van een jaar ervoor en zo. Het lijkt me ook heel gaaf als dan met al die startups ook, nou ja, even de communicatie noemen of zo, ook meekomt dat je dus inderdaad niet alleen maar aangewezen bent op wat er in Texas op dit moment allemaal gebeuren is, bij NASA gebeuren is. Volgens mij leer je als een jong Europees bedrijf, als je dan een beetje kijkt naar de grote jongens in Amerika, dan zie je ook wel welke van de twee, met welke communicatie strategie je zeg maar het publiek een beetje achter zich krijgt. Ja, absoluut. Terwijl het mooie van SpaceX is natuurlijk ook dat ze eigenlijk aan de openbare weg zitten, waardoor ook alles gewoon de hele tijd te filmen is. Dus dat voordeel heb je ook op een bepaalde manier. Als je officieel ook heel eerlijk bent, je moet wel heel erg goed kunnen verbergen om deze structuren die ze aan het bouwen zijn achter een gordijn te gooien of zo. Dat gaat echt niet werken. Die toren en zo. Die toren, dus de... En als het ontploft, ziet iedereen het ook, ja? Ja, maar ja, trouwens, er zijn een aantal mensen bij McGregor, waar SpaceX een rakettest te doen, daar hoor je ook af en toe iemand zeggen van oh, het was vannacht weer onrustig. Dat vind ik het heel erg leuke van de huidige tijd, is dat er overal mensen over de wereld en die volgen die raketontwikkelingen op de voet en die twitteren dat dan. Ja, ik vind het echt fantastisch. Ik vind dat te gek. Het is echt een voorrecht. Ja, precies. Dat was een paar jaar geleden echt niet zo. Nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, geen flauw idee. Er zijn heel veel hobbyisten ook, mensen die er misschien ook wel werken en dan nog iets doorgeven of zo. Ja, ja. Dat is trouwens nog een leuk nieuwtje, dat een van de belangrijke mensen van Blue Origin, het Human Landing System, die heeft net een bar geaccepteerd bij SpaceX. Dat is misschien ook een teken aan de hand, dat mensen bij Blue Origin niet helemaal gescreden zijn hoe het gaat daar. Maar oké. De eerste halte waar het eigenlijk allemaal om gaat is dus de Maan. Dat is eigenlijk die Maan missie van NASA, daar gaat het wel mee. Maar heeft Europa daar eigenlijk ook nog een iets interessie in getoond? Ja, de gateway. De gateway, doen we aan mee. Ja. Wat betekent dat, praktisch, concreet gezien in dit geval? Niet zo hard lachen. Nee, nee, nee, nee. Je moet het zeggen. Vanuit Europa bouwen we de service module voor de Orion. Dat wordt in Europa gebouwd. ESA heeft met NASA afgesproken dat wij willen gaan meedoen aan een Maan programma. Wij kunnen jullie daarvoor, voor het hele Orion ruimteschip bouwen wij iedere keer de service module. Maar wat is de rol van Orion nog als Starship naar de Maan gaat? Laten we het even aan de zaak doen. Parkeren, kunnen we dat even parkeren? Ik zal geen vragen meer stellen. Nee, dat is toch een goede vraag? Maar oké. Die moet op S.O.I.A. Orion moet wel eerst. Je vroeg aan het begin. Je vroeg aan het eerst. Daarnaast is er natuurlijk de gateway programma. Het is een ruimtestation om de Maan. Een ruimtestation. Een extreem kleine ruimtestation. Niet te vergelijkbaar met die van nu, zoals we die nu kennen. Maar iets heel anders, ook voor een ander gebruik, maar een kleine ruimtestation om de Maan. Of in de buurt van de Maan moet ik zeggen. Het is ook helemaal niet raar. Stel James Webb lanceert en stel James Webb doet het niet. En stel er wordt geld uitgetrokken voor het repareren van dat ding. Dan kan op een of andere moment module rondom de Maan voordelen opleveren. Je moet naar L2 en dat is energetisch een andere plek. Is L2 heel achter de Maan? Ja, maar Baanmechanica werkt op een beetje een rare manier. Het is tegenintuitief af en toe. We zouden moeten uitrekenen hoeveel energie je nodig had. Maar ik denk dat je nog wel een aardige transferraket nodig hebt om van de Maan naar L2 te brengen. Maar wat ze gaan doen, denk ik. Maar ik ken het schema van James Webb niet. Maar je gaat hem lanceren. Dan moet die zonnepanelen ontvouwen worden. Dan moet het hele zonnezeil ontvouwen worden. Waarmee hij eigenlijk de telescoop beschermt tegen de zonnestraling. En dan moet de telescoop zelf al die segmenten gaan in op zijn plek komen. Ik weet niet precies waar dat gebeurt. Maar stel dat ze besluiten dat doen we en route of we doen het dicht bij de aarde. Dan zou je nog wel kunnen denken van hey misschien kunnen we iets meesturen achteraf. Als we iets fout gaan. Hier is zo lang aangewerkt. We hebben zoveel testen gedaan. Als hij eenmaal in de ruimte is heb ik er best veel vertrouwen in dat dat goed gaat komen. Nou, dat was onderwerp. Dus voor al die reddingsmissies is dat echt heel complex om dat voor elkaar te krijgen. Ja, tuurlijk. Ik wil gewoon een beetje zekerheid hebben. Dat willen we allemaal. Maar nu wordt het aan de maan gegaan. Maar die missie is vertraagd omdat de maanpakken niet af zouden zijn. Ja, nu hebben we het over de Amerikaanse missies. Het duizelt mij soms welke missie precies wat is. Maar dit gaat even over Artemis. Even helemaal los van dat wij in Europa helemaal geen vertragingen hebben. Want dat doen wij niet. Maar even gewoon onderscheid te maken tussen die twee. Maar terug naar het eerste verhaal. De maanpakken. NASA die kwam van de week. Met een statement van Artemis de 2024 landing gaan we niet halen. Want de maanpakken zijn de exploration extra vehicle mobility unit. Klopt dat? Dus de exploration EMUs. Die zijn vertraagd. En dat gaat meer geld kosten. Volgens mij zeiden ze zoiets geks als er komen 92 onderdelen van 27 vendors. Nou dat zijn 27 points of failure. Als je dat even snel wil doen en over drie jaar wil je landen. Nou ja dan zou ik er iets anders aanpakken persoonlijk. Wat efficiënter. Dat is een one point failure. In een mooi berenpak. Dus nou ja door de pakken zeggen ze nu dat daardoor redden we onze tijdlijn niet meer. Het is een beetje raar toch? We hebben het hier nou uitgebreid over eigenlijk alle vehicles die die kant op moeten en waar het lastig meer is. En dan de maanpakken zouden dan het breakpunt zijn. Ik zeg het even heel voorzichtig. Ik kijk Arno ook aan ik wil even politiek correct blijven. Maar volgens mij zou de maanpakken niet de leading problem moeten zijn voor een landingsschema. Nee dat kan ook niet. Dat kan gewoon niet. Dat is meer aan de hand. Nee daar spelen we natuurlijk een heleboel. Kijk het is een politiek programma. Laten we even heel duidelijk stellen dat NASA is een politiek ruimtevaart programma. En dat betekent dat geld moet op de juiste plekken neergezet worden. Want daar hebben senatoren die geven geld aan NASA maar die willen ook dat dat geld weer gespendeerd wordt in hun eigen staten. Eigenlijk een beetje zoals Europa ook werkt vind ik. Frankrijk geeft geld aan ESA. Maar wil dan ook dat Talais in Frankrijk of Airbus in Frankrijk goede contracten krijgen. Zo werkt het gewoon. En dat heb je in Amerika ook. En dus krijg je dat soort versplintering in budgetten soms. Terwijl als je gewoon Paragon of ILC Dover, als je niet contact geeft om er een maandpakker te bouwen, dan bouwen die ze gewoon. En zo werkt het. En bovendien zijn er weleens maandpakken geweest. Het is niet alsof dit een totaal nieuwe technologie zou moeten zijn. Het is wel heel lang geleden al. Dus we praten over 50, 60 jaar. Ja misschien bestaan die bedrijven. Ja ILC Dover heeft toen ook eigenlijk die bestaan nog wel. Maar nu komen er wel andere materialen. Er moeten veel meer computers bij komen. Maar ik denk die pakken dat was ook gewoon echt bij de presentatie van heel Artemis. En toen het een hele grote spektakel was. Die pakken die speelden best wel een grote rol. Want die niet te zien van mobility gaat omhoog. Flexibiliteit was vroeger een beetje klungelig. Overkomt op een niet professional. Die astronauten die dan een beetje rondhoppen op de maan. Dat zou nu eigenlijk, ze lieten het zien van we gaan echt naar de toekomst. En terwijl je eigenlijk in de eerste paar missies, ben je eigenlijk nog een beetje Apollo aan het herhalen. Eigenlijk ben je nog niet met iets heel nieuws bezig. Laten we eerlijk zijn. Dus eigenlijk zijn die pakken dan, ja het is een goed argument als je die wil maken voor vertraging. Maar het had ook anders gekund denk ik. Maar ze leek al bijna af toen het gepresenteerd. Maar zo werd het gepresenteerd. Als je goed naar de lander van Blue Orchid keek was hij ook nog niet helemaal af. Die zaten ook nog in de pootjes. Die hele tank was een ballon. Ik weet niet of je dat weet. Die tank was een ballon. Allemaal blaasbare ballon. Dus dat is alleen maar gewoon dummy. Ik denk dat dummy nog vrij positief is. Ook voor die maanpakken dus. Die maanpakken die werden, even kijken, hoe lang na de announcement werden die gepresenteerd? Een paar maanden of zo komt dat? Ja, zo iets heel kort erop. Natuurlijk heb je dan nog steeds, waarschijnlijk heb je dan nog niet eens iemand geselecteerd om het voor je te maken. Want als die dingen zoals Europa gaan dan gaat er even tijd over heen. En dat geloof ik wel. Dus dat is eigenlijk meer een ambitie die je liet zien in plaats van een... Ja, kijk er worden ook pakken ontwikkeld binnen NASA zelf. Als je in Houston bij NASA komt dan hebben ze een speciale afdeling waar die pakken ook ontwikkeld worden. En nieuwe technologieën toegepast worden. Dus wellicht hebben ze daar een pak van vandaag gehaald en gezegd dit is wat er ongeveer een beetje moet lijken. Maar daarna moeten we naar buiten om ze daadwerkelijk aan te kopen. Ik vond het interessant wat je zei over NASA dat eigenlijk heel NASA een politiek programma is. Dat is eigenlijk wel zo. Want het heeft ook, dat betreft gewoon voor het imago van de Verenigde Staten zelf, helpt het natuurlijk ook enorm mee. NASA is een beetje het meest gewerde onderdeel van de Amerikaanse overheid. Wereldwijd beroemd. Die maanmissie is dus ook eigenlijk om te laten zien, kijk wij kunnen het nog steeds of zo. We moeten eigenlijk weer de hele industrie mee krijgen. 2024 was altijd al een vrij rap. Want Trump volgens mij had het bepaald. Want die wilde dan in zijn zogenaamde tweede termijn, dan kon het nog net en pas het daar in. Dus eigenlijk als het al vertraagd wordt, ja, dat lag eigenlijk al een beetje in de lijn der verwachting. Maar wanneer dan? Want het is nou een beetje realistisch. Vraag ik aan jullie experts. Kijk, je vraagt het nu aan twee ingenieurs. Wij kunnen je vertellen wat technisch gezien misschien mogelijk is, maar het is geen technisch spel. Het is een politiek spel. Dus het gaat er nu puur om van inderdaad wie gaat met wie praten, welke budgetten komen waar vandaan en waar gaan we die aan spenderen. Dus ja. Als je gewoon een bedrijf, wat eigenlijk een beetje in de Apollo-tijd gebeurd is, je geeft een... een bepaald projectbureau, dat was toen NASA, geeft je ongelimiteerd budget. En je zegt van, ik wil in 69 dat je klaar bent. Ik kan me niet schelen hoe je het doet. Als je dat nu weer zegt, zeg het tegen Musk. En ik denk dat er andere partijen zijn die het ook kunnen. Dan kan je in 24 echt wel naar de maand vliegen. Daar ben ik van overtuigd. Maar zo werkt de wereld niet. Zo werkt het inderdaad niet. Zo veel geld is er dus ook niet. De onschonkelijke maanlanding was 25 miljard voor 1969 dollars. Dat zou vandaag de dag ongeveer 150 miljard zijn. Dus ja, als er 150 miljard op tafel zou worden... Nee, die is niet nodig. Die is helemaal niet nodig. Maar wat Arno ook zegt, want nadat het was aangekondigd, op Twitter had ik dat gelezen, van de vertraging vanwege de maanpakken, iedereen was er een beetje tevreden. Maar dat is niet de reden. En dat weten ze ook. Dus het is niet van, oh het wordt ingewikkeld. Het zijn slimme mensen die weten echt wel hoe ze dingen van elkaar kunnen krijgen. Maar soms is het even... En ook de mensen bij NASA zelf. Dat zijn allemaal zeer slimme mensen. Die weten precies hoe het werkt. Alleen ze hebben daar boven op het aantal... Dat is echt een licht. Dat zijn allemaal zeer slimme mensen. En als je het meteen goed bent, dan is het echt een hele hele mooie maanpak. Dat is niet zo het werkt. Alleen ze hebben daarboven een laag die direct moet praten met politici en als je af en toe wel eens die congressional hearings volgt, die hebben er niet zoveel kaas van gegeten. Ja, echt schrijselijk. Ja, dat denk ik echt van nee, dat vraag je niet. Dat is echt ongelofelijk. Maar die zijn wel degene die uiteindelijk beslissen van oké, je krijgt er 10 miljard bij of je moet er 10 miljard af halen. Dat is heftig. Ja. Nou, het is in ieder geval wel een soap op weg naar de maan. Ja, natuurlijk. On de weg naar morgen. Ja, precies. On de weg naar de maan. Ja, precies. Dan eentje waar het wel goed mee gaat. Dus jij noemde Juice. Ja, dat is een mega project. Erg cool. Kan je eens helemaal van de tab vertellen wat Juice is? Juice is een satelliet die in 2022 geïnteresseerd moet worden. Er gaan 10 instrumenten mee. En er zit op een laserhoogtemeter, er zit op een camera, er zitten spectrometers op van UV naar je VRA-rood, er zit een radioscience waarbij je heel onnaamkeurde afstanden kan meten en het gravitatieveld van de manen kan meten. Dat zit er allemaal op. En die satelliet moet in een baan om Jupiter komen. Die gaat dan een paar flybys doen van Europa en van Kalisto. En uiteindelijk komt hij in een baan rondom Ganymedes. Hoe cool kan je zijn? Ganymedes is de grootste maan van ons zonnestelsel. En iedereen denkt dat er onder die maan een enorme oceaan zit. Bij Ganymedes? Ja, ook bij Ganymedes. Ook bij Ganymedes. Ja. En er zitten drie magnetmeters op op de satelliet en die kunnen extreem nauwkeurig magnetische veldschommelingen meten. En zo'n oceaan geeft een bepaalde signatuur en die kan je daar dus uithalen. Daarnaast zitten er nog andere instrumenten op en die gaan allemaal heel nauwkeurig kijken van is het systeem Jupiter, zou dat ooit misschien een habitat kunnen zijn? Europa is fascinerend natuurlijk. Helemaal met waarschijnlijk dat er ook van die uitstoot is, gijzers wellicht waarbij organisch materiaal vanuit de zee naar boven komt. Want Europa heeft een ondergrondse oceaan. Absoluut. Dat weten we en weten we ook dat de organisch materiaal vanuit beneden naar boven komt. Dat zien we soms op het ijs liggen. Het is echt een missie vanuit Europa waar mensen al heel trots op kunnen zijn en die echt nieuwe dingen gaat laten zien. Ja, en de Jus staat dan voor de Jupiter Icy Moons Explorer. Correct. Wij zijn Ganymedes en Callisto allebei ook Icy Moons? Ja. Ah, oké. Nou, wel geleerd. Europa is een relatief bekende, misschien wel een van de bekendste manen van een planeet in ons onderstelsel. En daarvan werd al vaker gezegd, oké er moet een missie komen om te kijken, is er iets in die oceaan of zo iets. Hoeveel dichterbij brengt deze missie dan antwoorden? Ik denk dat deze missie samen met, de Amerikanen zijn met Europa Clipper bezig, wat ongeveer meer gefocust is op Europa, Ganymedes. En die zal ongeveer rond dezelfde tijd daarnaartoe gaan. Ik denk dat samen met die twee missies kom je met genoeg informatie om daadwerkelijk een landerprogramma te gaan voorstellen voor Europa of voor Ganymedes. Ja, dus je leert het systeem zo kennen dat je weet waar je kan landen of kan je überhaupt landen? Nou ja, we weten dus dat bijvoorbeeld Europa is niet zo makkelijk om daar op te landen. Want het oppervlak bestaat echt op extreme scherpe pieken en zo. We hebben daar ooit onderzoek naar gedaan om een penetrator voor Europa te ontwikkelen en die kon gewoon niet doorgaan omdat we niet wisten onder welke hoek die binnen zou komen. Ja, precies. Dan kent-ie er zo af. Want dan zou je je kennen hier inderdaad. Of je komt er blop en dag. Dus ik denk dat het deze twee missies zijn en dat we in 2030 de eerste landermissie kunnen gaan voorstellen. Zou heel gaaf zijn. Ja, zou echt super zijn. Ja. En dus zo'n juice kan dan bijvoorbeeld, hij heeft waarschijnlijk ook wel gewoon een camera bij zich. Nee, heeft hij ook. Om een hoge resolutie foto's te kunnen nemen om bijvoorbeeld een vlak stukje te kunnen vinden of zo iets soortgelijks. Absoluut, ja. Interessant. Bij Saturnus is Cassini destijds nog bij Ensalados door die geizer heengevlogen. Maar dat is bij Europa volgens mij nog nooit gebeurd. Klopt. Ja, er is nog niks door die geizers heengevlogen. Nee, ik geloof niet dat Galileo toen de tijd genoeg instrumentatie aan boord had om dat goed te kunnen doen. Ja, dus wat er binnen in Europa leeft, zouden we dan ook nog iets beter kunnen? Ja, absoluut. Absoluut, ja. Ja, er zit ook particle physics instrumenten aan boord die daadwerkelijk alle deeltjes kunnen meten van protonen, elektronen en helium en dat soort dingen om goed elkaar te brengen. En je zei, hij gaat uiteindelijk bij Ganymedes in een baan komen. Ja. Dat is alleen maar wat het de grootste is, of heb je enig idee waarom dat dan... Ganymedes is een hele intrigerende maan. Kijk, je zou wel naar Europa willen toe gaan, maar Europa heeft een extreem groot stralingsveld omdat het zo dicht bij Jupiter ligt. Als je kijkt naar welke maan in Jupiter systeem nou goed bereikbaar is voor onze huidige stand van technologie, dan is het Ganymedes en Callisto. I.O. wil je al helemaal niet naartoe, want binnen een paar dagen word je helemaal kapotgebommodeerd door straling, dus dat red je niet. En Europa ook. Kijk, de Amerikanen hebben niet een orbiter missie voor Europa bedacht, maar 50 flybys om maar zo snel mogelijk weer uit dat stralingsveld te zijn. En zelfs bij JUS, JUS heeft een aantal kluizen aan boord, stralingskluizen. En daar worden alle gevoelige apparatuur ingezet. Oh. Ja, dus het is echt, als je een beetje wat dieper inleest van wat JUS doet, en er zijn een aantal mensen in het project die ook op LinkedIn of op Twitter wel eens laten zien wat er gebeurt, het is echt leuk. Wat een grote missie. Ja, zeker. En dus volgend jaar moet hij de lucht in? 2022. Hoe lang is het, hoe ver is het naar Jupiter? Dat hangt ook een beetje af van wat de precieze lanceerdatum is, maar het zal rond 8, 9 jaar zijn. Rond 8, 9 jaar om bij Jupiter te komen? Ja. Wat? Waarom is het zo? Ja, nee, niet ideeërlijk. Arian 5 lanceren, we hebben geen, we kunnen niet SLS gebruiken, dat willen we trouwens ook niet. Hij moet op een Arian 5. Hij moet op een Arian 5. Ja, daarom duurt het zo lang. Arian 5, 8, 5, Arian 5 is wel een getje. Hij is ook even onderweg, ik bedoel daar in ieder geval. Sorry? Hij moet natuurlijk ook een route begaan. Ja, precies. Hij doet de flyby van Venus om op de juiste plek te komen. Oh, hij gaat via Venus. Ja, oké, dat duurt wel even. Echt een toffe missie. Ja, het wordt heel cool om te volgen. Ik weet niet of er andere nieuwtjes zijn, anders ga ik even naar mijn campingavonturen. Starliner? Oh ja, Starliner. Laten we even op Starliner hebben. Ja. Dan gaan we naar de camping. Jullie kijken mij aan maar. Heeft iemand de details? Wie kan er even op de camping? Ja, ik heb een hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele hele Ja, Starliner is natuurlijk het competitieve deel van wat Crew Dragon van SpaceX is. Kijk, de Amerikanen hebben gezegd van we moeten weer ook nieuw zelf naar het ISS kunnen, dus we hebben twee lanceervoertuigen plus capsules nodig om naar het ISS te gaan. Nou prima, SpaceX 1 en Boeing de andere. SpaceX klaar, vliegt al een tijdje. Boeing heeft een eerste testvlucht gehad en hij heeft een nieuwe testvlucht gehad. Dat was spektaculair. Cool om te volgen, maar hij was niet al te best. Dus hebben ze gezegd dat pikken wij op en dat kunnen we ook heel goed en dat geloof ik. Dus we gaan weer alles opnieuw doen en we dachten eigenlijk ze zijn wel klaar nu. Ja, eigenlijk toen twee weken geleden zou hij dan, of niet een week geleden zou hij eigenlijk weer omhoog gaan. Ja, precies. Dus hij stond op het lanceerplatform en laat ze testen en toen gingen we even wat meer te doen. Ja, dus hij stond op de launch platform en hij stond op de launch platform en hij stond op de launch platform en hij stond op de launch platform en hij stond op de launch platform. En toen gingen we even wat mis. En wat ik er nou uit begrepen en misschien zit ik fout, maar er zijn dus een aantal in het propulsiesysteem een aantal kleppen. En die kleppen die moeten gewoon betrouwbaar open en dicht gaan en dat deden ze niet. Van de 20 kleppen gingen de 13 niet goed open of dicht. Zoals was het. Best wel hoog getal. Te hoog om een risico te maken. Dus en wat ik als Boeing zei, dan zou ik dan zeggen van oké, we leggen dit gewoon uit aan het publiek. Ja, dit kan gebeuren. We zijn in ontwikkeling, prima. Maar ook daar hoor je dan weer bijna niks. En er zijn een aantal van die journalisten op Twitter die vragen dan ook van leg eens uit wat er aan de hand is. Dus Starliner weer helemaal teruggereden naar de hal waar de raket in staat. En wat ik er nu van begrepen heb is dat een lancering in 2021, highly questionable. Ja, ook vanwege de planningen van wat er naar ISS gaat. Want er moet eerst volgens mij Crew Dragon 2 die moet eerst terug. Dus Crew Dragon 3 moet eerst opstijgen. Crew Dragon 2 moet terug. En dan komt er een dockingpoort vrij voor Starliner. Dus misschien wordt het wel 2022. En het is eigenlijk ook weer de zoveelste afgang voor Boeing in dit geval. Ze willen misschien niet meer hier denken. Omdat het natuurlijk moeilijk is. Maar de eerste keer dat het met Starliner misliep was volgens mij ook net na dat hele 737 gedoe. Dus voor Boeing was dat soort slecht nieuws. Ja, dat. Parade. Parade. Er klopt iets niet. Dat moet je gewoon nu stellen. Er klopt iets niet in de benadering hoe zij dit doen, denk ik dan. Ja, want het duurt dus heel lang. Het duurt heel lang. Het zou eigenlijk gefixt zijn. En hetzelfde geldt een klein beetje. Misschien praat ik dan voorbij mijn vakgebied. Maar als je 2, 3 jaar nodig hebt om de software van een vliegtuig te herstellen, dan vind ik nogal wat. Ja. Nu de software van Starliner die had al lang klaar moeten zijn. Maar ook daarin werd tijdens de eerste vlucht zoveel rare dingen ingevonden. En hoe kan dat nou? Het kan ook natuurlijk zijn dat Boeing ook niet meer het meest sexy imago heeft. Dus misschien niet de beste mensen weten aan te trekken. Daar kan ik me echt niets bij voorstellen. Nee, want het is wel een van de grootste hoor. Ik bedoel, ja, ja, zeker. Boeing is eigenlijk verantwoordelijk voor een groot deel van het ISS. Laten we gewoon eerlijk zijn. Er worden echt heel veel dingen gebouwd daar. Dus nee, dat geloof ik niet. Maar die experts hebben ze wel. Maar iets anders. Ja, ik weet niet wat er is. Ik weet echt niet. Maar het verbaast me enorm dat dit een dingetje is. Want volgens mij is op dit moment zijn er nog vier kleppen. Volgens mij hebben ze negen kleppen open gekregen. En vier kleppen die gaan nog steeds niet open. Dus dat ding moet van een raket af terug en moet allemaal worden bekeken. Volgens mij was er een of andere. Want ze dachten toch dat er door de storm daardoor iets fout was gegaan. En dat had wel wat sensor readings gegeven dat niet helemaal correct was. Maar toen zijn ze erachter komen dat er een of andere corrosie was ontstaan waardoor die kleppen gewoon keirdicht bleven. En vier van, ja, de 13 die je net noemde, die gaan nog steeds niet open. Dat is wel een dingetje. Ja, die dingen moeten echt wel open. Het is echt wel over de beslossingen. Ja, precies. Het is geen raampje waar je doorheen keert. Het is over een proposie. Ja, absoluut. Dus dat moet je wel gewoon goed beoordelen. Ja, ja. Dus ik hoop, ik hoop dat het een beetje goed wordt. Ik hoop dat het een beetje goed wordt. Ik hoop dat het een beetje goed wordt. Ik hoop dat het een beetje goed wordt. Ja, ja. Dus ik hoop, ik zou graag willen dat daar iets meer openheid in zou zijn. Zodat we gewoon niet, laat het zien. Maar weet je wat het is? Weet je wat het is? We hebben het net gehad over Blue Origin en SpaceX. En we zijn een beetje met z'n allen gewend aan de manier van communicatie van SpaceX. Nu ja. Op dit moment ja. Dat alles transparant is. Dat het dan, van ze laten zien wanneer er een explosie is. We kijken met z'n allen mee. We juichen en we huilen met z'n mee zeg maar. Want dat laat ons toe. Blue Origin doet dat niet. Nou, je ziet wat het doet met de populariteit. Maar Boeing, ik bedoel vijf jaar geleden zouden we niet van Boeing verwachten van laat het zien. Wat gebeurt er? Dat zouden we helemaal niet verwachten. Want het is toch best wel, ja, het is één van de oudere jongens zeg maar. Maar vanwege SpaceX denk ik van ja maar, zij laten het dan zien. Ja, precies. Ja, het is eh. De mentaliteit. SpaceX heeft gewoon alles aangetast. De mentaliteit, de snelheid, alles. De manier van dingen oplossen. Ja, absoluut. Kijk maar, dat we gewoon heel eerlijk zijn. Waarom wij in Europa Ariana 6 zijn begonnen. Er is maar één reden en dat is Elon Musk. Ja, ja. Anders waren we er nooit aan begonnen. Want Ariana 5 deed prima. Alleen werd nu gezegd van ja jongens jullie moeten ook een beetje op kosten gaan. Ja. En toen is Ariana 6 erbij gekomen. En wat heel goed is hè. Wat heel goed is, maar. En een heel leger aan YouTube en Twitter fanaten helpen ook mee. Want het is wel grappig. We hoorden laatst nog een keer Elon Musk zeggen dat iemand vroeg aan of hoe weet je nou precies, hoe ben je nou, blijf je nou op de hoogte van hoe ver het is. Toen zeiden ze ja ik zet ook gewoon YouTube aan om te kijken hoe het gaat. Want het wordt zo perfect bijgehouden dat die daar ook zo nu dan denken oké ik wil die afstand meekijken. Ja. Ongelofelijk. Dus daar zijn we ook mee gezegend hè. Ja. Want zo heel veel mensen die er hun tijd in stoppen om infographics te maken. Absoluut. Zeker. Maar dat is dan ook een Elon Musk die dan gewoon en om je bedenken SpaceX is niet zijn enige bedrijf hè. Er zijn er gaat nog van. Hij heeft allerlei weet ik veel lawsuits en wat niet met Tesla. Maar nee weet je hij is er toch voor allebei weet je wel. En dan gaat hij toch drie uur met zo'n jongen gewoon rondlopen en dingen uitleggen. Ja. Ja. Dat is een lunchpauze ofzo weet je wel. Dat doet hij dan wel. Heel grappig. Ze liepen op een gegeven moment langs de stijl Raptor engines in die tour en toen ja je hebt altijd daar die ITAR wet hè. Dus dat je niet in de buurt van reketten mag zijn. Niet alles mag gefilmd worden. En toen was het, ja er stond een hele rits van die motoren daar. Dus dan was het van ja weet je wat films maar maakt eigenlijk niet uit. Want het waren zulke domme ontwerp. Als iemand die wil kopen. Als iemand die wil kopen. If some fool wants to copy it, special go ahead. Want we weten al precies wat er mis mee is. Dus dat is heel grappig. Ja maar ik heb, dat ITAR is misschien wel een dingetje maar het is wel een hele andere benadering. Ik ben in 2010 in Los Angeles in de fabriek in Hawthorne heb ik rondgelopen bij SpaceX. En je liep gewoon dwars door de zonnepanelen of langs de zonnepanelen van de Dragon. De eerste trap van Falcon 9. Je liep er gewoon langs. En toen de tijd hadden ze, het was echt fenomenal hè. Misschien een beetje nerd iets maar. Leuk. Ze hadden daar de kantoortuin waar de ontwerpers in zaten. En dan tussen had je daarnaast had je dan de kantine die echt goed uitgewust was. Daar kan ik wel een leuk verhaal over vertellen. En daarnaast liep je gewoon de productiehal in. En niet met grote deuren ertussen. Nee, wat plop. Nee, nee. Hallo maar mee. Kijk. Ongemoevelijk. Echt zo grappig. Ja, zo grappig. Maar zo krijg je toch ook de mensen die voor je werken die krijg je toch helemaal. Die neem je dan mee in zo'n visie. Want het gebeurt allemaal voor hun ogen maar ook voor het publiek. Dat is echt wel. Echt een leger aan mensen die daar gewoon aan meewerken. Met hart en ziel zeg maar. En dat heb je ook nodig. Het restaurant trouwens bij Boca Chica wordt ook openbaar. Dus dan kan je ook naar het bedrijfsrestaurant van de basis. Ik heb me die mee al geboekt. Ja, dat lijkt me ook wel leuk. Dat is een mooi uitje. Ja, precies. Nou dan wou ik nog. Het was meer een constatering die ik maakte op vakantie. We kwamen terug van vakantie. We waren in Frankrijk. Prachtige sterrenhemel. Dat was echt te gek. We gingen op een gegeven moment paard rijden in de nacht. Het was een hele leuke camping met allemaal paarden. En die mensen waren best wel rowdy. Dus die zeiden oké, pak een paard. Geen zadel, spring achterop en dan gaan we over de velden rijden. Leuk. Ja, dat was te gek. Ik heb de fiolies opgevallen, maar de maan is al een tijdje absent. Dus een tijdje was hij nieuw. Heel laag aan de hemel. Volgens mij als nu de zon onder gaat, dan gaat de maan er vrij snel ook achteraan. Dus je hebt de hele tijd echt hele goede sterrenhemels. Dus dit was ook weer echt een idiote. Gewoon big sky country. Dus je kon de hele hemel zien en het was zo helder. En uiteindelijk toen we terug waren op die camping, waren er allemaal leuke mensen, realiseerde me toen ik met al die mensen daar was, dat die ongeveer één keer per jaar toegang hadden tot een heldere sterrenhemel. En dat was voor mij eigenlijk ook wel zo. Je kon de Melkweg zien. Je kon zelfs de andere banen van de Melkweg zien. Je kon veel beter zien eigenlijk waar we ons in de Melkweg bevonden, om het zo te zeggen. En ik weet niet of jullie dat ook eens opgevallen, maar dat het dus een soort luxe is geworden om een donkere sterrenhemel te kunnen hebben. Ik weet als jullie sterren willen kijken waar je dan heen kan of gaat. Niet in Nederland. Nee, niet in Nederland. Er is ergens in Friesland een soort klein plekje. Of de Waddeijlanden is er ook nog weleens. Als je het echt goed wilt doen, moet je niet in Nederland zijn. Bij Langevelde Slag, vlakbij Noordwijk, was ooit, voordat daar een strandtent werd gebouwd, was het een goede plek om daar te kijken. Dus heb ik nu af en toe een meteoraregen bekeken. Maar voor de rest in Nederland is dat heel lastig. Zoveel licht, dat is echt ongelooflijk. En toch lukt het me wel. En dat is dan dus nu als je naar richting het oosten kijkt, een uurtje of één nachts, en je hebt een helder hemel, kan je Andromeda nevel zien hangen. Andromeda melkwegstelsel. In Nederland is het altijd lastig om dat ding te doen. Ik zag hem niet met mijn blote ogen. Ik was foto's aan het maken van een bos waar ik in bezig ben. En toen zag ik opeens Andromeda nevel hangen. En toen realiseerde ik me wederom, dus het was de tweede keer, het was deze week, van Oké, wat voor een voorrecht het voor mij dus blijkbaar was om dus überhaupt daar het te kunnen zien. Als je in de Randstad zit, moet je toch eigenlijk een uur rijden voordat je een beetje wat kan zien. Je kan planeten zien, je kan de Grote Bier zien. Ook op het bestuurs. In Amsterdam. Orion, can you see Polar bears? Can you see the Caspian bears? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Can you see them? Tracks malware image, Allowance. Searching images. The screams of the Adelin-werewolves? En die man die het bleef maar doorgaan. Het was echt een kwartier, twintig minuten lang kwam er dus dat treintje voorbij. Dus die hield het even op en ging het weer verder. En nu, nou, dit keer bij Helderen Hemel is het niet zo dat ik dat treintje weer zag, maar er was constant eigenlijk constant ergens één, twee, drie satellieten. Kan je eigenlijk de hele tijd wel zien. Waardoor zelfs al die mensen en al die kinderen ook, er waren heel veel jonge kinderen bij die allemaal op hun rug lagen. Was op zich een heel leuk moment. Maar ja, het verhaal ging dus ook de hele tijd alleen maar over satellieten. Want die bewoogden en dus dat was waar iedereen op gefocust was. Dus al het andere als het ware, ja, gaf niet eens genoeg inspiratie of zo aan al die mensen om er überhaupt over na te denken. Nee, maar het feit dat de kinderen over satellieten gaan praten, ik vind dat wel heel positief. Dat is wel heel positief. Het was niet toen ik kind was. Nee, nee, nee. Er was niks. Er was niks. Ik mogen, alles stond stil. Ja, behalve van je zes natuurlijk. Ja, ja, ja. Ja, maar ik ben van het oude. Maar soms breekt mijn hart toch een klein beetje dat het als het ware, dat het toch iets van onze voorvaderen, dat we aan het kwijtraken zijn. Nee, nee, ik heb het compleet niet. Vertel. Kijk, you ain't seen nothing yet. Oh shit. Dat is hier. Kijk, wat we gaan de komende 10, 20 jaar gaan zien is dat onze hemel die gaat alleen maar bewegen. En je kan daar moeilijk over doen. En voor de professionele astronomen, is het een dingetje? Meen je eens? Maar het gaat gebeuren. Klaar. Ja. Er gaan heel veel satellieten bijkomen. En als ik wat verder in de toekomst kijk, zijn het niet alleen satellieten. Er gaan ook mensen wonen in de ruimte. Je kan erover gaan lachen. Industrie op de maan enzo. Dat gaat gewoon gebeuren. En ik zie dat totaal niet als iets wat heel slecht is. Nee, laat maar komen. Ja. Ik zie dat alleen maar als een hele positieve ontwikkeling, waarbij we gaan kijken van wat er nou, hoe kunnen we nou onze zonnestelsel echt goed voor de mensheid gebruiken. Daar gaat het om. En ik zie dat als een positief iets. En dat daar dan, nu krijg ik echt enorm op me donder van een aantal astronomen, die misschien wat minder goed kunnen waarnemen. Zo be it. Ja. Jammer. Zo werkt het gewoon. Ja. Nou ja, er zijn soms ook belachelijke plannen die je wel moet tegenhouden. We hebben het hier ook een jaar, twee jaar geleden was over gehad. Dat er een man dat onzalige plan had om een soort projector in de ruimte te hangen. Om dan op bewolking reclame te kunnen projecteren. Die plannen zie je elke tien jaar terugkomen en gebeurt nooit. Oké, nou gelukkig. Er was eigenlijk helemaal niks van. Op een gegeven moment je je grens diept. Ik zag trouwens, ik had wel een app die dan het ISS trackt, maar die deed het niet. We hadden geen internet, dus het lukte me niet. Nu ik jullie even tegenover me heb. Als die gewoon echt heel erg fel is, en ik zie hem rond zonsondergang over de hele hemel gaan. Is het dan altijd ISS of kan het ook nog een andere recente, meer recente remstation zijn dat nu ook aan het oplichten is? Ja, als die echt heel helder is en je weet het. Oranjeachtig, dus wel zonlicht dat weer kaasheurt. Ja, zou ik zeggen. Ik denk niet dat de Chinese station zo veel reflecteert. Kan me dat niet voorstellen. Daar heb ik eigenlijk nog niet eens over nagedacht. Want ik zei dus in mijn eerste instantie, ja dat zal ISS wel zijn. En toen begon ik te twijfelen. Ja, daar hangt inmiddels zoveel dat ik eigenlijk niet meer mijn handen voor in het vuur wil steken. Dat als je dus nu een helder lampje. Ik weet niet hoeveel helder je hebt gezien. Dus ik kan niet boven. En hij kwam dus ook wel. In zo'n uur en een kwartier later kwam hij weer een klein stukje verder. Ik vond het zo raar, omdat eerder als ik het ISS zag, dan was dat eigenlijk een soort incidenteel iets. En nu had ik het gevoel dat ik hem dagenlang wel over zag komen. Dat laatste, dat heb je de vorige keer gemist dan. Oké. Want hij blijft wel een beetje, als je hem dus nu ziet, dan blijft hij ook wel een paar dagen zo in de buurt. Ja, inderdaad. Ik gebruik dan Night Sky. Die geeft je ook gewoon een notificatie van let op, ISS komt langs. Dan ga ik al naar het balkon. En dan... Ja, dat is wel een goeie. Want mijn apps, wat het aan wat dat betreft, als jullie nog app tips hebben, welke gebruiken jullie om gewoon te kijken welk sterrenbeeld of welke ster iets is? Ja, Night Sky. Je kan ook de boel aan en uit zetten. Van, nou dat hoef ik niet te zien, dit wil ik graag zien. Dus als je gewoon echt ISS chasing, aan het ISS chasing bent, dan let je daar gewoon op zeg maar. Maar ook als je dan iets ziet en sterren, dan denk ik van, ho wat is dit? En dan ga je naar kijken. Dat is prachtig. Zo leer je ook iedere keer weer en dan herken je die volgende keer weer en dan... Ja. Dat is ook de app die ik gebruik, Star Chart, maar ik ben er niet zo tevreden meer over. Dus ik ben op zoek naar nieuwe. Eerlijk zeggen. Jij weet ze allemaal uit je hoofd, Anno? Nee, nee, nee, juist niet. Ik kijk daar niet zo vaak op. Nee, je kijkt niet zo vaak naar de sterren. Jawel, dat kijk ik wel. Maar ik hoef niet altijd direct te weten wat het allemaal is. Ik vind het gewoon fijn om te kijken en de sterren, dat vind ik heel rustgevend. Maar ik hoef niet altijd te weten wat het is. En sommige dingen, ja Orion, ik ken je Casino, ik ken je Grote Beer. En als ik Grote Beer ken, ben ik al snel tevreden. Ja, precies. Ja, mij gaat het over het algemeen meer om de individuele sterren. Denk ik, je kan ze toch niet allemaal onthouden, maar als je er eentje uitpikt, duik je iets meer een verhaal in. Een sterrenbeeld is toch iets heel erg iets dat wij er cultureel op geprojecteerd hebben. Terwijl, dan kom je soms achter een ster. Oh, het blijkt een dubbelster. Oh, we weten zelfs al dat die planeten heeft. Oh, we weten al hoe oud die is. Het is best leuk als je erachter komt wat, als je het op sterreniveau gaat pakken. Dat is een tip voor de mensen op de camping. Dan leer je eigenlijk veel meer over waar je eigenlijk nu zit te kijken dan wanneer je alleen met de culturele erbij gaat. Nou ja, mijn hart huilt nog altijd een beetje voor de hemel. Voor een leeg hemel, maar ik zal accepteren Arno dat het allemaal jeugd is. Misschien ben ik wel een paar op dat gebied, dat zou heel goed kunnen. Maar ik heb daarin... Het zijn er zoveel aan het worden. Het zijn zoveel lichte, donkere, blauwe, alle kleuren. Ze gaan van alle kanten op en dan ook nog die vliegtuigen tussendoor. Maar die hebben ook andere lichtjes. Ik bedoel, het genieten van de sterren is een beetje... We leven niet meer in de grotten. We hebben miljoenen jaren wel in die grotten gewoond. Dus het is evolutionair. Ik heb een evolutionaire angst. Die beweegt moeilijk mee. Ik heb de evolutionaire angst dat we niet op tijd de ruimte in gaan en daar ons in gaan doen. Dat is even even bij mij sterker dan het feit dat we misschien de nachtelijke sterrenhemel kunnen verliezen. Want het zou zo maar kunnen dat we eigenlijk maar... Je weet niet wat er gebeurt in de toekomst. Het zou zo maar kunnen zijn dat we eigenlijk maar een heel nauwe window hebben om de ruimte in te kunnen. Daar ben ik persoonlijk van overtuigd dat dat zo is. Wat is dan de grote begrenzer? Dat is gewoon hoe de samenleving functioneert. Je ziet daar... Ik vind dat nu af en toe al beangstigend. Dat is misschien wel ander onderwerp. Maar vroeger voor mij wetenschap was voor mij wat de wetenschap zei. Dat volgde je gewoon. Er was geen discussie over. Er hadden slimme mensen over nagedacht en dat deed je gewoon. En als de mensen in de wetenschap zeiden van weet niet zeker dan kon je er over twijfelen. Prima. Nu zie ik een hele andere soort samenleving ontstaan waarbij dat juist gek is als je dat doet. Nee want iedereen is tegenwoordig een onderzoeker. Ze googelen twee dingen en ze denken dat ze alles weten. Informatie is gratis. Ja, waanzin. Volgens mij komt het door dat de leeftegenwoordig het gevoel dat alles mogelijk is en alles maakbaar is. We moeten alleen nog even zorgen dat we de juiste wetenschap erbij zoeken om het gedaan te krijgen. Waar misschien vroeger, en ik speculeer een beetje, mensen toch het gevoel hadden van We weten eigenlijk helemaal niks en we proberen een heel klein beetje iets te... En dat is natuurlijk nog steeds wel zo, maar ik denk dat mensen omdat je alles onder de knop hebt zitten, het gevoel hebt, heel machtig gevoel hebt van we kunnen naar Mars. Als de natuurkunde geen belemmering is, hoeven we alleen maar even achter te komen hoe we het voor elkaar krijgen. Ja, dat klopt. Alleen, ja normaal is er een bepaalde periode waar we nu in zitten. Ik denk dat we nu echt wel in een vrij hoge goed niveau zitten in het gebied van de ruimtevaart en dat gaat denk ik de komende vijf tot tien jaar nog veel groter worden. Alleen, het zal niet iets lineairs zijn. Dus dat kan na vijftien jaar misschien wel weer inzakken omdat de interesse weg is of omdat de resultaten die we bereiken gewoon smerig tegenvallen. Kan allemaal. En waarbij op een gegeven moment ook overheden zeggen van ja, misschien moeten we toch alleen maar op de aarde dingen doen. In China is zoiets gebeurd met de vloot heel lang geleden. Die had een enorme exploratievloot en opeens hebben ze alle schepen verbrand om een of andere reden. Ja, dat houdt nodig. Ik weet niet wat daar precies de reden is. Volgens mij Harari schrijft daarover in zijn boek. Ja, precies. Prachtig verhaal, maar dat laat alleen maar zien dat er een tijd van exploratie is en een tijd van niet exploratie blijkbaar is. Want het feit dat er iets te zien valt wil niet zeggen dat we het gaan doen. Want het is altijd een politieke beslissing van nu gaan we het wel even doen en nu niet meer. Want als Amerika heeft ook jarenlang geroepen van nee, wij zijn dan naar de maan geweest en die keken ook Europa aan. Nou doen jullie wat jullie willen. Dat is goed, daar staan we ook volledig achter. En ze hadden er ook gewoon interesse in en die moedigden ons ook gewoon aan. En toen ging ik in één klap naar nee, nee, nee, wacht. Wij gaan zelf. Dus die dingen veranderen heel snel. En vandaar dan dus ook de noodzaak van SpaceX om het zo snel te doen. Dus zijn we weer terug bij die tour van Tim Dodd. SpaceX moet het zo snel doen omdat Elon Musk het wil meemaken. Ja, die wil het meemaken. Die is 50 denk ik nu. Hij heeft het zelfs over zijn eigen dood in die tour van Tim Dodd. Ik zou zeggen, hij staat in de show notes, denk ik. En daar kan iedereen nog rustig gaan kijken. Als jullie luisteraars wel begrijpen wat er allemaal besproken wordt, dan tweeten het ons vooral. Dan besreken we dat de volgende keer. Misschien weten jullie het ook allemaal wel. Dan moeten we het er ook nog weer over hebben. Sommige dingen vloogen over mijn hoofd even. De plaatjes zijn prachtig. Hebben we alles gehad? Volgens mij wel. Zijn we er doorheen? Ja, er gebeurt heel veel. Dus de grote dingen hebben we nu even gehad. En als we dat hebben gemist, dan gaan we over twee weken gezellig door. Zies, hartstikke goed. Hey, Sharon Timman en Arno Wielders. Thijs Roes signing off. Yes. Tot de volgende keer.