Maanlander zwaait met vlaggetje, radiotelescoop stort in (UPDATE: SN8 crasht)

Welkom bij Space Cowboys. Ik denk dat het aflevering 62 is. En ik heb een hele lijst wensen. Ja precies, welkom Thijs Roes. Leuk dat je er bent. En meteen even de mededeling dat jij er maar even bent, want je bent ziek. Dus dank voor je dappere meedoen voor deze paar minuten. Ja dankjewel. Twee van onze nieuwe Space Cowboys zijn er. Michel van Baal die valt in voor mij. Heel aardig, dankjewel. Dus ik ga er zo meteen weer tussendoor. Maar ik wilde ook Erik Laan even verwelkomen. Dat vond ik gewoon ook leuk om te doen. Hoi Erik en Michel. Hoi Thijs en wetenschap. Hallo. Dankjewel. Corona tijden, het is geen corona. Maar ik denk dat het geen corona is. Ik vond het een mild. Dat hoop ik. Ik blijf maar gewoon binnen. Dus ik hou niet aan mijn studio. Dus ik zit met mijn airpod op gewoon even thuis. Oké. Nou wil ik even een rondje maken. Dat verlengt jouw aanwezigheid iets Thijs. Maar ik wil gewoon even van iedereen horen. Voor de luisteraars waar we het allemaal over gaan hebben. Of beter gezegd, noem één voorbeeld. Michel, wat heb jij? Nou ik wil het eigenlijk als belangrijkste even hebben over nauwka en era. En dan zul je zeggen, is dat nieuws? Het antwoord is nee. En toch stintzand. Oké. Nou, intrigerend. Mooi Erik. Ja ik wil het wel even hebben over de Chinese Maan missie. Changi 5. Leuk. Ja, hartstikke goed. Thijs, wat is jouw inbreng zo direct? Nou ja, ik heb een hele leuke kijktip. En mijn debat met Michel over SpaceX en SN8. Die de lucht in gaan, moet helaas op een later moment een keer wachten. Oké, hartstikke goed. En wat ik wil inbrengen is... Wat ik wil inbrengen is de instorting van de radiotelescoop van Arecibo. Waar spectaculaire, verbazingwekkende beelden van beschikbaar zijn. Zal ik straks ook haar fijn uit de doeken doen. Overigens heb ik ook een grappig videootje van die Changi Chinese Maan missie. Dat komt ook straks verder, maar het heeft te maken met een vlag. Oké Thijs, jouw kijktip? Ja, ik geef een kijktip. Ik ga straks weer onder de wol en dan ga ik kijken of het SpaceX lukt om SN8 de lucht in te krijgen. Ik ben wel benieuwd. Wie weet, als mensen dit horen, heeft hij al gevlogen. Of staat hij nog steeds te wachten tot hij weg gaat. Mijn kijktip gaat over Mars. Dat dan wel. Het spaceship van SpaceX gaat ook naar Mars. Als we daar eenmaal zijn, gaan we daar van alles doen. Mijn kijktip is Space Rip. Kennen jullie dat YouTube kanaal ooit gezien? Ja, zeker. Lange documentaires over Rentevaart. Ik heb hen ooit bezocht. Ze zitten ergens een uurtje buiten New York. Een heel leuk clubje mensen. Die toko draaide op het uploaden van oude films en oude videobanden waarvan zij de rechten hadden opgekocht. Met het geld dat ze daarmee verdienden, kon die baas zijn grote droom laten verwezenlijken. Wat het maken van lange space documentaires is. Inmiddels heeft Space Rip echt honderdduizenden kijkers na al die jaren. Ik mag hopen dat het daar eens op de documentaires zelf kan draaien. Sowieso dat kanaal kijken als je het nog niet kent. Ze hebben recent een mooie upload gehad. Het was Voyage of Curiosity. Eigenlijk het hele verhaal van Marslander Robots Curiosity is goed uit de doeken gedaan. Nu hebben mensen misschien het verhaal van Curiosity wel al regelmatig gehoord. Wat ik zo gaaf vond aan deze, was dat ze aan de hand van allerlei andere orbiters en robots die in de filmpje zijn. En robots die inmiddels allerlei wetenschappen hebben gedaan. En veel meer volledig verhaal konden vertellen over Curiosity. Dus om even een paar kleine details eruit te halen. Bijvoorbeeld dat de sporen van Curiosity, als Curiosity achterom kijkt en ziet waar hij gereden heeft. En je ziet die sporen, kan je heel goed de echte kleur van Mars zien op de foto's. Dus eigenlijk is de alle ultraviolette straling en de dunne atmosfeer, Mars is ons eigenlijk gebleekt aan de oppervlakte. Maar door het rijden, door dat stof, zie je dus eigenlijk wat voor een diepe bordeaux rode, ja het is toch gewoon weer een aparte kleur. Maar gewoon echt een hele andere kleur dan we eigenlijk nog maar sporen kennen van Mars. Komt er onder vandaan. Ja, maar bijvoorbeeld ook dat de sporen die hij achter heeft gelaten door alle Mars stormen, dat zie je dan weer door de Mars. Welke orbiter was het? De Mars Reconnaissance Orbiter, die heeft foto's gemaakt, ook van de sporen die Curiosity gemaakt heeft. Wat echt een zo prachtige archeologische plek is, maar alle Mars stormen hebben ervoor gezorgd dat die al langzaam weer bedekt zijn. Waardoor ze gewoon verloren gaan aan de tijd, om het zo maar te zeggen. Dus dat is nog ook wel echt heel gaaf. Maar bijvoorbeeld ook dat er al, hoeveel waren het er? 400 kleine kraters bij zijn gekomen sinds we foto's zijn gaan maken van Mars. En die hebben ook echt, die hebben we bewijsenspreken zien ontstaan. Die hebben dus zien ontstaan inderdaad, en ook daarna weer door stormen al weer bedekt zien worden. Maar daardoor zie je dus dat het eigenlijk in de tijd dat wij naar Mars aan het kijken zijn, het viel altijd mee. We kwamen daar ooit aan en toen was het, oh shit hij is dood. En dan vanaf het moment dat we hadden geconcludeerd, het is daar dood, is alles wat een beetje soort van dynamiek geeft daar aan het landschap, natuurlijk super interessant om te zien. En ja, ik vond het echt dat Spacewhip het weer super mooi in beeld had gebracht, zo volledig en zo prachtig. Dus ik heb volgens mij nog nog 20 minuten te gaan van het einde, dus dat kan ik dan zo meteen lekker in bed nog even afmaken. Als je het niet tegenhoudt, dan blijf je er 20 minuten over lullen volgens mij. Ja, dat ook ja. Nee, ik vond het heel mooi. En ik had speciaal even wat aantekeningen gemaakt om nog even te delen. Trouwens, één laatste feitje nog dat ik dan uit die documentaire haalde, waar wij het in het verleden vaak over hebben gehad, is de Planet Protection Agency. Dus dat is het idee dat we wel moeten verzorgen dat we niks meenemen naar Mars als we daarheen gaan. Ze zijn erachter gekomen dat sommige sterilisatie technieken, die ze ook op Curiosity hebben losgelaten, dat toch sommige vormen van organismen die kunnen overleven. Dus het zou wel kunnen zijn dat ze het eigenlijk al besmet hebben. Er staan nog meer aardse objecten daar zo langzamerhand. Dus zo steriel zal Mars haast niet meer zijn. Nee, precies. Nou, dan laat ik het bij deze heerlijk aan jullie over. En ga ik lekker luisteren naar wat jullie allemaal te stellen hebben vandaag over alle jullie onderwerpen. Nou, knap heerlijk op. En dan hopen we je zo snel mogelijk weer in Space Cowboys tegen te komen. Misschien ook dit jaar, anders vorig jaar. Oké, hartstikke goed. Betenschap thuis, welterustig. Doeg. Oké, nou, dan laat ik dan nu meteen het woord geven aan onze nieuwe kracht, Erik Laan. Welkom bij Space Cowboys, Erik. Dank je wel, Herbert. En ik zou zeggen, barst maar los over jouw eerste onderwerp. Nou, voor mij. Nou, eerst een nieuwtje. Ik las op Twitter een bericht dat de zon heeft weer een grote coronal mass ejection gedaan, een CME. En dat betekent dat we mogelijk in het noorden van Nederland pollicht kunnen zien. Vanaf morgenavond. En morgenavond, dat is altijd even belangrijk. Vandaag als we dit opnemen is 9 december, dus dan heb je het over 10 december. Ja, maar misschien ook al vanavond. Dus het was gister, dus hij doet altijd even over om bij de aarde te komen, die deeltjes. Dus ik zou ook, als je daar bent, en het wordt vanavond helder om misschien vanavond al te kijken. Dus of vanavond en morgen, meestal gaat het wel een dag over een dat je het kunt zien en zo. Dus Noord-Nederland moet zeker even gaan kijken. Prima. Ja, zeker op de Wadde-eilanden wil het nog wel eens lukken. En volgens mij ook een goede om je dan proberen om je camera een tijdje open te zetten. Want ik heb het niet weleens begrepen dat je het dan op je camera beter kan zien. Ja, precies. Ik heb het zelf ook nog nooit gezien. Dus dat staat toch op mijn lijstje. Dus ik heb geen idee hoe je dat moet, wat je kunt verwachten, zeg maar. Ik heb ook al een paar dagen die filmpjes gezien natuurlijk van Noord-Zweede en zo. Maar ik weet niet hoe dat in Nederland is. Meestal heel zwak. Ik heb het zelf één keer gezien in Finland. Toen ik daar was, het was wel heel grijzig. Maar het is niet te minst wel heel... Ja, het blijft heel spectaculair om te zien. Oké, nou, Diesel was binnen. Michel, jouw beurt. Ja, laten we beginnen met Klein Bier, om het zo maar even te zeggen. En dat is het feit dat de Royal Munt in Engeland... Twee dagen geleden een munt van David Bowie naar de ruimte heeft gestuurd. En dan zou je zeggen, nou, wat is echt fantastisch. Maar ik word er altijd een beetje kribbig van, zoals mijn Twitter volger weet. Want dat is, als je even goed kijkt, natuurlijk aan een ballon. En dat gelevert wel eens wel mooie plaatjes ook. Maar ik maak er een principe gevecht van, je kunt niet met een ballon naar de ruimte. Je kunt bij definitie niet naar de ruimte. Inderdaad. Nee, je hebt daar lucht voor nodig. Die drijft op lucht en dus zit je niet in de ruimte. Nee, je kunt bij definitie naar de ruimte. En daar liep de NOS deze keer wel echt heel erg uit het spoor. Want die claimde zelfs dat hij 45 minuten in de baan onder aarde was geweest. Hij zweefde aan die ballon 45 minuten. Nou, daar heb ik nogal een paar gemoppen te nader. Ik moet ze nageven, ik heb ze wel gecorrigeerd. Maar uiteindelijk heeft hij een hoogte bereikt van 35 kilometer. En ik zal niet rusten voor dat de hele Nederlands media weet... dat je aan een ballon niet naar de ruimte kunt. Maar jouw ergernis goldt de weergave van de NOS. Maar volgens mij net zozeer de pretentie van die Britten. Want in feite vroegen zij wel om deze vergissing door te zeggen... dat wij de ruimte inbrengen. Ja, dat gebeurt heel vaak. Het persbericht deugde wat op het rest van de kanto. Maar daar zaten een groot deel van de problemen gewoon op ingepakt. Maar dat zie je heel vaak. Het is niet de eerste keer dat dit soort stuntjes, dat zijn vaak van PR-stuntjes... best wel vaak gedaan worden. En er wordt dan altijd het beeld opgeroepen. Als we sturen een plaatje van Dennis en Valerio naar de ruimte. Uit die tijd ken ik het wel. En dan wordt vaak het beeld geschetst. Dat je dan naar de ruimte gaat. Maar ik probeer mensen toch uit te leggen dat dat niet kan. Je kunt het niet zien, de NOS en andere media... want de verzoeken lept wat beter op op dit soort dingen. En waar ligt dan voor jou de grens? Want we hebben natuurlijk ook Richard Branson... die met Virgin Galactic zegt we brengen mensen naar de ruimte. En dat is dan 100 kilometer. Is de grens voorbij of is die ook creatief aan het gesnokkelen? Dat is een leuke vraag. Dat hangt er een beetje vanaf aan wie je het vraagt eigenlijk. Als je een hele harde natuurkundige... die zou kunnen claimen dat er echt de grens van de ruimte op ongeveer... maar volgens mij is het een miljoen kilometer ligt, zoiets in de buurt. Want dat is de grens waarbij het gravitatieveld van de zon... dominant wordt in op zich van het gravitatieveld. Oké, dan ben je voorbij de maan. Dan ben je ver voorbij de maan, ja per definitie. Anders zou de maan natuurlijk meer in de baan op de aarde. Dus dat is ook psychologisch. Dan kan je nog naar de meteorologen, die beginnen ongeveer bij 1000 kilometer. Daar is de onderkant van de toplaag van de atmosfeer... maar die loopt ook weer helemaal door tot 10.000 kilometer. Dus je kan nog claimen pas vanaf 10.000 kilometer. Als je kijkt van mijn oude vakgebied baanmechanica... dan is het een paar 100 kilometer. Waarom de grens als 100 kilometer wordt gezien... is trouwens overigens wat mij betreft in mijn beleving vrij politiek hoor. Want je weet, Yuri Gagarin ging naar de ruimte. Die maakte echt een baan om de aarde. De Amerikanen konden niet achterblijven in de jaren 60. Dus die kwamen daar achteraan met een subrobot, of vlucht... van de eerste Amerikaan. En die kwam niet hoger dan 100 kilometer. Dus herdefinieerden de Amerikanen de ruimte op 100 kilometer. Dan denk ik, ja zo kan ik het ook natuurlijk. Dus ik denk dat die definitie veel met politiek te maken heeft. Ja, maar het is ook wel een interessante praktische grens. Je kunt zeggen, het is natuurlijk een kwestie van definitie... als je ergens met succes een rondje om de aarde kunt draaien... ja, dan ben je wel voldoende boven de atmosfeer... om dat ruimte te noemen, anders zou je dat rondje niet kunnen draaien. Ja, 100 kilometer in ieder geval, ja, één rondje lukt nog wel... maar dat kan ook lagen trouwens wel. Maar dan is 100 kilometer voor stabiel een baan om de aarde... 100 kilometer echt te laag. Dus 200 kilometer is al tricky. Dan moet je niet verwachten dat het heel lang duurt. 400 gaat wel, maar bij 100 ben je echt zo weer weg. Dus dat is... Als je mij vraagt gewoon vanuit hoe lang kan je stabiel... een rondje om de aarde draaien, 400 kilometer. Erik, jij bent ook ruimtevrouwingenieur. Ben jij het hier weer eens? Nou, ik ben eigenlijk geen ingenieur. Ik ben een doctorandis, een natuurkundige. Oh, pardon, maar goed. Ook mooi. Maar ik weet wel, die 100 kilometer heeft zich wel opgewerkt... naar de juridische definitie van de ruimte. Dat onder de 100 kilometer heb je het over... ja, de lucht terecht... en boven de 100 kilometer heb je het over ruimterecht. Daar is een wereld van verschil. Maar ik weet ook, er is een vrij beroemde sterrenkundige in Amerika... Jonathan McDowell. Die heeft een hele grote website... waar hij alles bijhoudt wat er allemaal de ruimte in gaat. Die heeft ook onderzoek gedaan naar die grens van die ruimte... en die had ook nog een andere definitie bedacht. En die had gekeken naar als je satellieten in de ruimte hebt... in een baan op de aarde. En die gaan een re-entry doen. En wat is nou het zogeheten perigeum... de kortste afstand tot de aarde... die zo'n satelliet toch wel een aantal keer kan volhouden... voordat hij aan zijn re-entry gaat beginnen. En hij kwam toch wel iets lager dan 100... tussen de 80 en de 90 kilometer uit. Oké, nou goed. Laten we hierover ophouden. Niet om mezelf het woord te geven, maar ik ben wel aan de beurt. Zeker. En om het dan ook een beetje te sturen... ik wilde even iets kwijt over die Chinese Maan-missie. Daarvandaan komen we wel bij een aantal andere dingen uit, denk ik. Ik kwam een hele aardige video tegen die ik in de show notes zal zetten... waarin uit de doeken werd gedaan hoe die satelliet een foto heeft kunnen maken... van de Maan met op de voorgrond een Chinese vlaggetje. Want die satelliet, of satelliet is geen satelliet, is een Maanlander... die kan natuurlijk niet zomaar een vlag in de grond planten... en toch zijn ze erin geslaagd om zo'n foto te maken. En het was een leuke video gemaakt door de Chinese zelf natuurlijk... en ik hoop dus dat het allemaal waarheidsgetrouw is wat daarin wordt uitgelegd... maar ik had wel de indruk dat ze een mechaniek hebben ontworpen... waardoor als dat ding eenmaal stond op de Maan... dan kon er aan een armtje, zeg maar een robot armtje... waar een vlaggetje uitgeklapt worden. Een hele elegante bruiske beweging. Tjonk, daar stond opeens een vlaggetje rechtop. En dat werd dus gewoon voor de camera gehouden... terwijl die camerafoto's van de Maan kon maken... vlag voorgrond, Maan op de achtergrond. En ik vond dat heel aardig en ik vond het ook wel schattig... dat ze die moeite hebben genomen. Want wat is dit eigenlijk anders dan gewoon... je monteert in dit geval mechanisch een vlag in beeld... waarom zou je dit doen en niet gewoon digitaal een vlag in beeld monteren? Maar toch hebben ze deze moeite genomen... en ik vond het eigenlijk heel aandoenlijk om dat te zien. Een hele geestige video van een paar minuutjes... dus ik zou zeggen, ga er even naar kijken. Je zou de vraag kunnen stellen... waarom neem je niet überhaupt die hele landing op in een studio... maar dat ligt er een beetje gevoelig. Ja, ik wou zeggen, want er zijn mensen die zeggen dat dat inderdaad is gebeurd... in 1969. Ja, dat hebben ze ook over de Apollo Missies gezegd natuurlijk. Dat is precies wat ik bedoel. Maar goed, wat weten jullie verder op dit moment... van het verloop van die Chang'e Missie, Michel of Erik? Is er bekend hoe die verloopt? Ik weet in ieder geval dat hij nog in een baan om de Maan is... en hij gaat zaterdagavond in zo'n positie... dat hij de terugkeer naar de aarde kan gaan doen. En dan verwachten we eigenlijk ergens midio volgende week... dat hij uiteindelijk de capsules waar die samples van de Maan in zitten... twee kilo aan Maan-monsters... is dat die vervolgens in Zuid-Siberië op Chinese grondgebied gaan landen. Juist. Nou goed, het is dus tot nu toe succesvol verlopen. Ze hebben hun vrachtruim kunnen volladen, als je het zo mag noemen, die twee kilo. En hij is opgestegen van het Maanoppervlak en nu dus op weg terug. Ja, de leuke welfonding van het opstijgen van het Maanoppervlak... is dat dat niet live via de Chinese staats-tv getoond werd. Terwijl die lancering vanaf de aarde van die raket... dat ging allemaal live, alles was te zien. Maar het moment dat hij van de Maan op zou stijgen... terug naar aarde, daar werd helemaal geen notie van gemaakt. Behalve tot het moment dat het duidelijk was dat het gelukt was. En toen was het ineens groot nieuws. Terwijl een aantal radio-armateurs vanaf de aarde met grote schotels... konden ze wel zien dat het aan de gang was. En die hadden allerlei livefeeds en dan kon je allemaal zien dat het gebeurde. En op een gegeven moment was het duidelijk... en toen dacht ik, oké, hij is nu in een baan om de Maan. Die Ascent-vielkel. Toen kwam ineens de Chinese staats-tv. Het is gelukt, wat een fantastisch succes. Heb jij een link voor ons naar een video van met die grote schotels... dat je in de verte dat ding kunt zien opstijgen? Dat zou wel leuk zijn. Ja, ik zal dat even opzoeken. Ik vond dat Dirk zegt dat een van de leukere dingen... dat er een aantal radio-armateurs zijn die langs kwamen rondom die missie... is dat ze op een gegeven moment radio-armateurs... en die zijn natuurlijk wel beroemd in de ruimtevaart... dat die dat signaal hadden gekraakt. Ja, die is nu beveiligd. Dus je hoeft het niet te decoderen. Maar je moet wel even aanmoeden vinden. En daarna moet je uitlezen van wat er allemaal op dit kanaal zit. Om die videobeelden en de plaatjesmateriaal daaruit te herleiden. Dat vind ik toch wel weer leuk, hobbyisme, als mensen dat doen. Ja, prachtig. Oké. Wat wou ik daar nog over zeggen? Want jij zei, Erik, het was per ongeluk of toevallig of niet... dat die opstijgen niet live op tv brachten. Maar dat heb ik van de landing ook begrepen. Dat was toen de COVID-19-materiaal onderbroken... op het moment dat de ding echt zou gaan landen. En daarvan waren ook verdenkingen dat dat niet toevallig was. Maar dat het een soort risicomanagement was van de Chinezen... om ervoor te ruggen dat als het mis zou gaan... dat het dan in elk geval niet zichtbaar zou zijn. Ja, precies. Dat is toch wel altijd opmerkelijk dat die Chinezen dat natuurlijk... soms wel doen en soms niet. Maar als het mis gaat vanaf de aarde, dat hebben ze gewoon helemaal... zonder onderbrekingen laten zien. Het is een unzekering van je eigen kunnen, denk ik. Ja. Veel mensen buiten China denken ook vaak, oké, dat doen ze... voor de internationale prestigie. Dat ze willen laten zien aan de wereld dat ze dit doen. Maar wat ik ervan weet in ieder geval... is dat het heel vaak over de interne politiek van China gaat. Dat ze dat mis is juist doen voor de Chinezen zelf. Dat ze de trots van dat China dit kan... juist aan de Chinezen zelf willen laten zien. En niet zozeer naar het buitenland. Kijk nou Amerika of Europa, wat wij kunnen. Dat zal ons eigenlijk, volgens mij, worst zijn. Het gaat echt volgens mij de Chinezen bevolking zelf... die er trots op moet worden. Het is ook wel vaak dat ze proberen om zulke lanceringen... op Chinese feestdagen te plannen en zo. Dat er echt naar wordt gekeken, weet je, naar die symbolieke... India heb je dat ook een beetje. Maar bij China helemaal. Die symboliek is heel belangrijk voor de interne, voor de eigen volk. Oké, Michel, kom jij me doen om met je volgende onderwerp... Ja, nou, voor dat we dat doen, ik was even... want we hebben het natuurlijk over de Chinezen gehad... maar de Japanners kwamen ook nog aan om het zo maar even te zeggen. Hebben jullie dat gevolgd? Hayabusa bedoel je, Hayabusa 2? Ja, ik kan de naam niet zo goed uitspreken... Maar vertel jij het verhaal? Nou, die hebben, wanneer was het, een paar dagen geleden... ik heb het even kwijt... dat ze inderdaad zijn geland te stof... wat ze van die commeten hebben opgehaald. En nogmaals, ik hoop dat jullie iets beter weten... Asteroiden, he, eventjes streng zijn. Asteroiden, nee, daarom, ik hoop eigenlijk... Ik ging ervan uit dat iemand het zou overpakken bij me. Maar die in Australië is neergekomen. En inderdaad ook wel, dat heb ik wel meegekregen... vrij vlot is teruggevonden, die capsules. Dus dat was natuurlijk ook wel een hoogtepunt van de afgelopen dagen. Ja, en dat is ook best inderdaad een... Ze zullen daar wel... Ik neem aan dat het ding een radiobaken had of iets dergelijks... maar de capsule, 16 kilo, lees ik hier... die is inderdaad teruggevonden in de Australian Outback. Ik heb even niet bij de hand wat precies de geografische locatie was. Het bericht is van 8 december in Physics World. Ik weet niet of dat ook echt de datum is dat dit is gebeurd, hoor. Maar in ieder geval, dat hebben ze opgehaald, dat materiaal. Ja, dat gaat nou geanalyseerd worden. Dus verder dan dit gaat het verhaal voorlopig niet. Of jullie moeten daar nog iets over weten te vertellen. Misschien Erik? Ja, misschien kan ik er nog iets aan toevoegen. Die Hayabusa 2 missie ging in 2014 al de ruimte in. Dus hij heeft een reis gemaakt van zes jaar. En hij is ook nog... Er is ook een onderdeel van de Hayabusa 2, de mascot. Dat is een lander die zat aan boord van die satelliet. Die is ook losgelaten op het oppervlak. En die heeft ook een landing gemaakt en ook foto's van dichtbij gemaakt... en al die onderzoek gedaan. Op het oppervlak van die asteroid Ryugu. Ryugu was het, ja. Ryugu, ja. En wat veel mensen in Nederland niet weten... is dat ook aan boord van die mascot lander... dat er ook nog hardware zit die in Nederland gemaakt is door het bedrijf Cosine. Dat zit in de buurt van Sassenheim. En die heeft een aantal optische sensoren gebouwd... die ervoor zorgen dat dat apparaat goed op die asteroid kon landen. En dat hebben ze in opdracht gedaan voor de DLR. De DLR was een Duitse ruimtevaartagentschap. En die was verantwoordelijk voor die hele mascot. Dus die Hayabusa 2 was niet alleen een Japans onderneming... maar ook een Duitse en ook Franse wetenschappers. Die hebben er ook druk aan meegewerkt. En dus ook een Nederlands bedrijf. Ik vind dat belangrijk om te noemen... omdat we in Nederland eigenlijk ook allerlei hele vooraanstaande wetenschappers hebben... op het gebied van planeetonderzoek. In Nederland vinden we dit onderzoek niet echt belangrijk. Dus er gaat geen geld heen. En dan komt dat soort dingen ook niet in het nieuws. Dat vind ik altijd bijzonder jammer. Want ik kijk altijd met veel jalousie naar dit soort missies... en alle mensen die eraan werken. En dan te denken, ja, shit, ik woon in Nederland. Dit doen wij niet in Nederland. Maar het is heel leuk om van jou te horen dat inderdaad... een Nederlands bedrijf daar een bijdrage aan heeft geleverd. Het zijn soms universiteiten, technische universiteiten soms. Maar gewoon een commercieel bedrijf dat een leuk onderdeel daarvoor levert... dat is echt gewoon hartstikke leuk om te horen. Oké. Laat ik even een verhaal er doorheen gooien. Het is een continuing story bijna. Want we hebben het wel verschillende keren gehad over de radiotelescoop van Arecibo. Op Puerto Rico, die grote in de grond verzonken schotel... in een natuurlijke glooien van het landschap is die aangelegd. Dat is een radiotelescoop waarvan alles mee gedaan is in het verleden. Die zelfs ook door zijn mooie... hoe zal ik dat nou zeggen? Het mooie plaatje dat hij oplevert in een James Bond film... heeft mogen optreden en zo. Daarvan waren tot nu toe al twee kabels gebroken. Kabels die de ontvanger boven dat ding op zijn plek hielde. En wat is er nou van de week gebeurd? Ik wist echt, toen ik het voor de eerste keer zag... wist ik niet wat ik voor mijn ogen had. Het ding is namelijk definitief bezweken. Die ontvanger die daar in de hoogte hing. Terwijl er een drone op een paar meter afstand naast hing. Wat blijkt nou het geval. Ze waren, omdat het veel te gevaarlijk was om dat ding nog op andere manieren na te kijken... waren ze per drone aan het inspecteren hoe die eraan toe was. Of dat nog reparabel was of wat het volgende ding zou gaan bezwijken. Ik weet niet precies wat de vraagstelling was. Maar daar hing dus een drone om de boel in de oog in de schouw te nemen. Terwijl dat ding dus hing vlakbij de bevestiging van een van die kabels... zie je het ene moment een aardertje van zo'n kabel... die is in elkaar gevlochten, hij is de draad even heel grof weg. Een aardertje zie je springen, een stofwolkje stijgt erop. En direct daarna zie je die hele bevestiging van die kabel los schieten. En er zwaait van alles uit beeld. En ze laten die drone opstijgen, want die moet natuurlijk in veiligheid. En zo zie je met het nieuwe shot dat die drone dan heeft van een iets hogere positie... zie je de hele zaak naar beneden storten. En ook zo'n zware kabel neerkomen op die schotel. En dan zie je ook alsof er een zware ketting op een ijsoppervlak terecht komt. De vorm van die kabel zie je meteen uitgeslagen worden in die schotel. Echt een bizarre video, het duurt eigenlijk maar een paar seconden. Maar dat je zoiets in beeld hebt en dat je dat over de wereld kunt sturen... het is echt niet te geloven, ik vond dat verbazingwekkend. Ik moet ook wel zeggen, Herbert, dat met eerste gedachte... als ik dan toch in de complotsfeer zit, proogelijk... als ik maar even af vroeg, zouden ze het met opzet gedaan hebben. Ik denk het over ze niet hoor, maar je vraagt het je wel af. Die drone ding daar zo mooi. En je weet, hij moet toch een keer naar beneden. Dat was ook, het lijkt me onvermijdelijk. Dus je moet die kabel toch een keer doorsnijden, vrees ik. Dus ik zat me wel eens te vragen, zou ze het bewust gedaan hebben. Het had bij wijze van spreken gekund, maar ik vond het dus een heel bijzondere gewaarwording... dat je eerst één zo'n aardertje ziet springen. Het is echt die kabel die het niet meer trekt. En één onderdeeltje ervan knalt en daarna knalt het geheel. Ik denk niet dat je het in zoveel detail in scène had kunnen zetten. Ik heb zelf met de gedachte gespeeld, moet ik eerlijk zeggen... het zal toch niet zo zijn geweest dat de luchtverplaatsing van die drone dat ding... happottig is gemaakt. De straw that broke the camel's back, de druppel die de emmer doet overlopen. Je kent al die beeldspraak. Meestal is de beste verklaring stomp toeval, maar dat zal hier ook wel is. Je moet geen ingewikkelde verklaring zoeken waar een eenvoudige ook kan. Er was nog een andere hypothese trouwens. Er waren bepaalde seismische trillingen op het moment dat dit gebeurde. Dus er waren ook nog wat voor onderstellingen dat die misschien een handje zouden hebben geholpen. Maar dat is ook in de sector speculatie. Hij was al passé en nu is hij helemaal... Hij was al irreparabel verklaard. Ik ben benieuwd of ze er nog van wat er over is een monument maken. Het zal wel makkelijker zijn daar in de jungle van Puerto Rico om het te laten liggen dan om het weg te halen. Dus wie weet is het nog een plek waar je nog eens heen kan gaan als toerist om je eraan te vergapen. Als niemand daar meer iets over weet dan zou ik zeggen Erik wat heb jij nog? Ik zag ook nog op Twitter, dan gaan we weer terug naar de maan. Is dat de Israelis ook weer terug naar de maan willen in 2024. Ze hebben meen vorig jaar de zogeheten Bereshit. Ik weet niet precies hoe je dat uitspreekt. Laten we het zo houden. Lander. Je kunt er natuurlijk al een leuke grap over maken maar dat doen we even niet. Dat was wel live. Een landingspoging gedaan op de maan. Maar dat is toen niet helemaal goed gelukt. Maar ze gingen dus naar het landingspoging. Maar ze gaan het dus nog een keer proberen. Dus in 2024 gaan ze ook weer terug naar de maan. Heel dienst. Dat zag ik nog even langs koop op Twitter. Ja, ja. Misschien toch nog over jouw Arecibo Observatory. Ik denk dat jij ook wel bekend bent met SETI at home. Dat heb je gelijk. Ja, het zoeken naar buitenaarsleven. Dat gebeurde natuurlijk met deze telescoop onder andere. Dat is waar ook. Ik weet niet wat daar nou mee gebeurd is met SETI at home. Dat deed ik vroeger ook. Vroeger, dat praat ik over 20 jaar geleden of zo. Dat je dat als screensaver kon gebruiken om radiosignalen uit het heel land te studeren. Klopt. Dan ging jouw computer zoeken in die signalen die eerst waren gedownload. Of daar ook patronen in te herkennen waren. Ja. Maar dat ging volgens mij ook met die telescoop. Met dat soort metingen. Met een enorme bulk volgens mij aan data. Ik weet niet of ze er ooit helemaal doorheen gekomen zijn. En of dat nog steeds loopt. Dat zou best kunnen. Als een van jullie straks weer aan het woord is, zal ik daar even opgoebelen. Iets zegt me dat het nog loopt, maar ik weet het niet helemaal zeker. En misschien nog een filmtip over die telescoop. De film Contact. Naar een boek van Carl Sagan. Met Jodie Foster. Echt een supergoede film vind ik het zelf. Maar die speelt ook volgendeelte af bij die telescoop. Dus er zijn meerdere films die dat gebruikt hebben als achtergrond. Wat zegt prachtige oerwoud. Waar dat ding ligt. Ik hoop gewoon dat ze er wat moois van maken. Want het is wel een icoon uit de astronomie onderzoek. Zeker weten. Ja. Hé Michel, jij had ons iets beloofd over een Europese missie. Met een afkorting die ik alweer vergeten ben. Ja, uiteindelijk heb ik nieuws over ERA. De European Robotic Arm. Dat weet Erik ook heel goed. Dat is uit mijn eigen persoonlijke ruimtespaardgeschiedenis. Het enige ding dat al in de tijd dat ik voor ESA werkte een project was. En wat nog steeds niet is gelanceerd. Maar daar kom ik zo even op. Want het nieuws van twee dagen geleden was dat de Russische module Naoka. Die moet opgemonteerd worden. Wederom verdraagd is. En we kunnen zometeen de komende drie uur gaan we ze gebruiken. Voor alle verdragingen in deze ellende. Maar het is om een beetje moedeloos van te worden. Naoka is de Russische not-to-purpose service module. Die Rusland nog steeds aan het ruimtstation wil toevoegen. Dit is sowieso al een heel oud project. Want die MLM zoals dat ding heet. Was de backup van Zarya. Zarya is weer de allereerste module waar het ruimtstation mee begonnen is. Dus dan hebben we het over eind jaren 90 uit m'n hoofd. Ik weet niet precies wanneer die gelanceerd was. Eind jaren 90 dacht ik gelanceerd uit m'n hoofd. We gaan dat ding toch gebruiken om hem toe te voegen aan het ruimtstation. En dat werd een enorm recept voor ellende. Omdat ze tegen de situatie aan liepen dat onderdelen van die Naoka... niet meer uit de gebruikstijd... Er zat geen garantie. Over datum. Ja, de stukken daarvan waren over datum. Er was een doel met een klep die lekte. Waardoor ze het hele loodgieterswerk moesten vervangen. Vervolgens bleek er de brandstoftank vervuild te zitten. Er zat metaalstof in wat ze er ook helemaal niet uit konden krijgen. Het is echt een drama project als je kijkt naar de lansering. Ooit had hij in 2005 naar de rand tegemoet. Hij stond op mei 2021. En dat is nu alweer juli 2021. En dan kan je zeggen, wat kan ons dat schelen? Nou, toch een beetje vanuit het Nederlandse hart. Op die module wordt meege lanceerd de European Robotic Arm. En dat is Nederlands fabrikaat. Die is door Dutch Space, tegenwoordig Airbus in Leiden... ...die vroeger ooit in de tijd ze bouwden, volgens mij zelfs nog. Die hebben eraan gebouwd. En ook dat is uiteindelijk een dramatisch project geworden. We hebben hem wel gebouwd en het is fantastisch hardware. Maar ik vrees dat hij gewoon nooit naar boven gaat. En als hij niet naar boven gaat, is het eigenlijk een interessante vraag. Mocht hij dan ooit naar boven gaan, is het de grote vraag. Of je het überhaupt nog kan. Ik bedacht me op een gegeven moment, wie weet nog hoe het ding werkt. Er zit bij ESA nog één iemand, die ik wel persoonlijk ken ook... ...die volgens mij al sinds decennia een soort van ESA-projectleider is... ...die weet er nog wat van. Maar bij Dutch Space werkt vermoedelijk niemand meer. Er is lastig dat bij NLR nog één iemand werkt die weet hoe de software werkt. Dat ding komt straks daarboven. Laat ik gewoon eerlijk toegeven dat het geen enkel minuut meer heeft om dat te doen. Dat maakt het dramatisch, want het was een beetje meer als trots. En ik vrees dat we verstandig moeten zijn. Hij is overigens wel, dat was een andere nieuws voor Eric. Dat was ook waarom ik er op kwam. Hij is twee weken geleden helemaal weer uit de doos gehaald en getest. En dat is dan wel bijzonder, hij doet het nog. Dat is toch ook wel weer knap. Wat wil jij zeggen Eric? Ik ben het in het hele behaal eens met Michel dat hij helemaal nutteloos naar boven gaat. Hij heeft toch zeker wel wat te doen naar de zin van de software. Hij heeft zeker wat te doen aan boord van dat Russische element. Er komt ook een soort airlock. Daar heeft hij wel degelijk een functie om dingen uit dat airlock te kunnen pakken en dat op een external exposure facility te plaatsen. Dus hij heeft op zich nog wel echt wat te doen. Ik ben het met je eens, de oorspronkelijke scoop van het ding was veel groter dat hij ook echt ging helpen om dat hele ruimtsation in elkaar te zetten. Het is nu feitelijk wel klaar op deze module na. Er wordt af en toe wel wat in de weg geshuffeld tussen wat hardware. Dus die scoop is wel een stuk kleiner dan oorspronkelijk bedoeld. Maar hij heeft nog zeker wel een functie. Ik weet ook in de academische robotica wereld zijn er wel een aantal experimenten die ze gewoon in de ruimte willen doen om meer te leren over hoe je dit soort robots bestuurt. Want het is een bijzondere robot in de zin dat hij... Het is een wandelende tak. Hij kan overstappen van zijn ene... Het is een passer eigenlijk. En hij kan lopen van de een naar de andere voet. En dat is vrij uniek. Want de Canadese robot oraners die zitten gewoon op een soort rails en die kunnen z'n ene weer rijden. Maar deze robot kan daadwerkelijk lopen. Dus dat is op zich wel een academisch gezien interessant exercice. Misschien kan hij nog eens helpen het radioscherm weer uit elkaar te halen als het decommissioned wordt. Maar over die software trouwens is er ook wel een interessant verhaal over. Want uiteindelijk die ERA is ooit gestart als het project HERA. En toen was het nog de Hermes European Robotic Arm. En Hermes was het ruimtevliegtuig van Europa. Dat bovenop Ariane 5. 1983. Ja precies. 1983. Zo oud is hij al. Ik heb ook bij destijds Fokker Space and Systems. Toen was het toch echt onderdeel van de Fokker vliegtuigenfabriek. En die werkten dus aan de HERA robotische arm. En er zijn nog mensen die nog werken bij Airbus. Die daadwerkelijk ook toen zijn begonnen met dat project. Dus ze zijn er nog wel die weten hoe het werkt. Misschien een interessant weetje is dat op een gegeven moment voor de zogeheten EGSE. Electronic Ground System Equipment. Om de robot arm aan te sturen op de grond. Gewoon om te testen. Dat werkte toen op Windows 3.11. En daar is toen een upgrade geweest. Om te zorgen dat die systemen wel weer met nieuwe Windows versies konden werken. Anders dan kun je er niks mee. Dat is met de floppy disk. Geen computer heeft nog een floppy disk. Overigens is dit een ander uitstapje. Dit fenomeen weet je wel dat je bezig bent met een project in de ruimtevaart. En vaak is dat heel lang. Dit is heel extreem. Maar deze projecten hebben vaak een hele lange leesstuur. En een van de hele grote problemen waar je goed over na moet denken als je dat doet. Is hoe je ervoor zorgt dat tegen de tijd dat zo'n project operationeel wordt. Dat je dan alle kennis nog in huis hebt. Dat speelde ook heel erg bij Rosetta. Je weet wel van de commet Chouhrioum of Gerrit Schemenko. Ik ben de enige die dat nooit kan in Nederland. Daar was ook het probleem. Dat ding moest 10 jaar door de ruimte voordat hij daar was. En op het moment dat hij daar dan is, moet je wel zorgen dat al die mensen die eraan gewerkt hebben. Dat die niet bedacht hebben dat we iets anders gaan doen. En dat je al je kennis kwijt bent. Dus hoe je dat borgt is grappig genoeg een van de meest wezenlijke problemen van ruimtevaart. En misschien nog een laatste opmerking erover. In feite is era al in de ruimte. Want hij is ook serviceable. Dus je moet onderdelen kunnen vervangen van de robot arm. En in feite zijn alle reserve onderdelen al in de ruimte. En van die reserve onderdelen zou je in principe al een era kunnen creëren. Het is deprimerend als je erover naakt. Ik hoop dat die lancering goed gaat. Want dat zou toch wat zijn voor era zeker. Ik had daar ook nog een complottheorie. En dat houd ik er ook op. Dat ik me op een gegeven moment wel afvraag. Zeker toen de situatie tussen Amerika en Rusland een beetje bekoelde. Ik heb op een gegeven moment afgeproefd van misschien hebben die Russen zelfs een kopje van de EU. En die Russen hebben zelfs een belang om die nauwka op de grond te houden. Omdat je hem ook kunt gebruiken als je eerste blok voor een nieuw Russisch ruimtestation. Want het is eigenlijk gewoon je basismodule. Zarya was ook de basismodule van Space Station. Van waarna ze het hebben uitgebouwd. Je zou kunnen zeggen we houden hem even achter de hand. Want als het nou straks dat ISS die samenwerking kapot gaat. En we willen als Rusland nog een eigen station. Dan heb je hier een heel oude wedstrijd. Laat ik eerlijk zijn. Het is natuurlijk begin jaren 90 technologie. Maar dat kan er wel zo overtuigd. Om het niet zo te verschillen. Heb je nog een basisblok om hier een nieuwe station te bouwen. Ook hier geldt denk ik dat de meest eenvoudige uitleg de waarschijnlijkste is. En dat dit niet waar zou zijn. Maar het is me wel zo doodgeschot. Oké. Waar ik het even met jullie over wil hebben. Dat werd dan ook deze week bekend. Even kijken of ik de datum erbij heb. 1 december komt het bericht vandaan. Dat de ESA een contract heeft getekend. Ter waarde van 86 miljoen. Met een Zwitsers bedrijf genaamd ClearSpace. Voor een soort vuilophaaldienst in de ruimte. Dat haalde ook verschillende Nederlandse media. Het komt erop neer dat ze een satelliet omhoog willen schieten. Dat is het plan dan. Dat zou in 2025 nog eens een keertje moeten gebeuren. En die gaat dan een buitengebruik gestelde satelliet vangen. En zodanig van koers veranderen dat die in de atmosfeer verbrannt. Daar denk ik van alles van. En dat wil ik jullie voorleggen. Wat ik daarvan denk is namelijk. Dit bestrijdt het probleem dat we hebben niet. Want het probleem zit niet in die grote jongens. Maar in allerkleinere objecten. Dus het beste wat het doet is dat het voorkomt dat het probleem erger wordt. En verder schaalt dit natuurlijk voor geen meter. Wat denken jullie daarvan? Nee. Nou, dat eerste, daar ben ik... Ik denk ook dat het niet zo heel zinvol is dat je beter kunt voorkomen. Omdat je debris krijgt. Dat betekent dus in die zin zijn er herbruikbare raketten van... Bijvoorbeeld? Ja, en opruimbanen en zo waar je de dingen heen schiet. En satellieten zodanig uitrusten dat ze zichzelf kunnen afremmen. Dat ze in de atmosfeer terugvallen en zo. Die dingen. Maar ook zorgen dat als jij beschermkleppen hebt op optische instrumenten. Dat je die verder vroeger gewoon afgesloten. En dan kwamen ze in hun eigen baan terecht. Dat je dat soort dingen bij je moet houden. Dat het bij de satelliet moet blijven. Dat is denk ik veel effectiever. Het enige punt is wel dat jij zegt. Kijk die grote jongens. Je hebt gelijk het probleem zijn vaak is. Uiteindelijk het kleine grut. Maar het is natuurlijk wel zo dat die grote jongens als je niks doet. Uiteindelijk heel veel klein grut worden. Want ja, als die geraakt wordt door iets spat die uit elkaar. En daarna krijg je nog meer. Ja, maar dan heb ik nog de vraag of dit kost effectief is. Want jeetje hoeveel kost het niet om zo'n ding weg te halen? Ik heb dezelfde twijfel. Maar ik ben benieuwd wat Erik vindt. Ik deel die twijfel. De business case om dingen op te ruimen. Die is daar gewoon helaas niet. Want eigenlijk dat zat niet in de prijzen inbegrepen in het verleden. Dat satellietoperators ook nog eens zouden moeten betalen om hun troep op te ruimen. Daar is decennia lang niet over nagedacht. En nu zitten we hiermee. En doe er maar wat mee. Ik juich altijd dat soort initiatieven toe om dingen te gaan doen. Om dit probleem en dit groeiende probleem ook op te lossen. Alleen ja, je redt het niet zeg maar. Als je alleen maar dingen gaat weghalen. Ik zit ook weleens te kijken naar ideeën van herbruikbaarheid van ook dingen in orbit. Dat je niet alleen daarheen gaat en dingen weer terug sleep naar aarde. Maar dat je dus ook daadwerkelijk allerlei dingen weer herbruikt. En dat je bijvoorbeeld allerlei oude satellieten naar een soort depot brengt. Waar je dingen weer opnieuw kan gaan bouwen. Alleen dat is natuurlijk een soort verre toekomstmuziek. Of voordat je zo'n ruimte economie hebt. Dat je echt gebruik gaat maken van hardware die al in de ruimte is. En dat je er een nieuwe satelliet van gaat maken. Een soort Marktplaats. Graag eens af te halen. Precies. En energetisch ook wel lastig. Want als je niet in dezelfde baan zit dan klinkt dat logisch. Maar daar is het niet. En overigens zou je dit specifieke fenomeen wel echt wel goed kunnen gebruiken voor de geostationaire baan. Want daar heb je natuurlijk wel het probleem dat je slots hebt waar satellieten vast op een of andere plek boven de aarde om de aarde heen draaien. Als die buitengebruikt zijn dan is het wel heel fijn als je ze daar kan weghalen. Tegenwoordig is het volgens mij wel standaard verplicht dat je dat zelf doet. Maar als je daar stel, dan gaat iets kapot. Een soort sleepbootje hebt dat zo'n ding kan oppikken. Een paar 100 kilometer verder weg zetten zodat we daar geen last meer van hebben. Dat is een business model waar ik wel in. Noordop Grumman heeft zo'n missie gedaan met Intel SAT. Dat ze zo'n satelliet weer opnieuw hebben bijgetankt. En zo'n SATCOM weer operationeel heeft weten te krijgen. Dat zie ik ook wel als toekomstmuziek. Alleen de issue met die geostationaire baan is dat daar eigenlijk niet dat debrie problemen zijn. Want de ruimte is zo groot. Daar zit maar één satelliet in een enorme box van 50x50x50 kilometer. Dan is het nog wel een paar minuten lager dan een atoom. En ze bewegen allemaal dezelfde kant op. Maar dat verschilt ook een heleboel. Dus de onblinke snelheid is niet zo groot. Als het dan een keer in aanraking komt, krijg je niet meteen die enorme explosie als het ware van puin. Die je hebt op het moment dat iets met 28.000 kilometer van links iets raakt wat met 28.000 kilometer van rechts komt. Want dat is wat er in lage baan gebeurt. Dat is leuk wat in de film Gravity, ik weet niet of jullie die gezien hebben met Sandra Bullock. Daar kreeg je ook dat probleem van oké er is debrie. In de film doen ze alsof een Cortelocom satelliet is nu geraakt. En ineens vliegt die rommel langs het International Space Station. Daar zit natuurlijk een orde van grote International Space Station op 400 kilometer. En die geostationaire baan op 36.000 kilometer. Dus bijna 100x zo hoog. Dus dat hele beeld van waar hangen nou, waar is nou het probleem met het orbital debrie. Dat is echt op die laag aardbanen. Ik heb me daar echt 2 uur heerlijk. Ja, haha, ik ook. Ja, mijn favoriete scène is als Sandra Bullock op een gegeven moment toch in het ruimstation weer komt. En dan in 26 seconden, ik heb ze geteld, 26 seconden doet ze haar IVA pak uit. Dat is in de praktijk nog lang? Ja, dat doet 2 uur. Haha, 2 uur ja precies. Ja, oké, heel mooi. We moeten het in ieder geval nog hebben over SN8. De laatste versie van het Spaceship van SpaceX. Waarvan ik weet dat die gister of zo gelanceerd zou worden. En dat een seconde voordat de motoren zouden ontbranden de procedure is stilgelegd. Ik weet niet waarom, weet jij meer Erik? Ja, ik heb ook de livestream gevolgd. En ik heb hem vanaf, wat is het, middags om een uur of 3 aangezet. Maar toen, het gebeurde pas, meen ik, half 12 avonds. Dus ik heb niet de hele livestream, de schaar je livestream gezien. Maar ik heb op een gegeven moment, heb ik hem aangezet toen 1,5 minuut zou hij omhoog gaan. En toen was er 1,5 seconde voordat hij omhoog ging. De Raptor engine was er aan boord. Ik weet niet wat precies gebeurd is met die engine. Maar hij ging niet omhoog. Oké, weet jij meer Michel? Nee, weet ik ook niet. Dat vind ik ook altijd wel een beetje jammer aan de nieuwe wereld in de ruimtevaart. SpaceX is een heel erg gesloten bedrijf die alleen maar naar buiten breedt wat zij vinden dat naar buiten moet. En als ze een NASA missie doen dan ligt dat natuurlijk anders. De NASA heeft ook een verantwoordelijkheid, dus dan zie je meer. Maar als SpaceX iets wil vertellen, doen ze het. En als ze het niet doen, dan doen ze het niet. Je moet altijd maar weer afwachten wanneer je wat hoort. En dan moet je in alle eerlijkheid ook nog maar weer afwachten of het waar is. Over het algemeen vind ik het toch wel dat ze veel laten zien. Ongetwijfd laten ze niet alles zien, maar wat je krijgt te zien. Ik bedoel dat ze die Falcon 9 lieten landen op die platforms in de oceaan. Dat is echt tien keer misgegaan, maar dat was allemaal wel te zien. Heel transparant. Ja, dat is waar. Maar je kunt het moeilijk beoordelen. Bij processen lopen dingen die nog op termijn gaan gebeuren. Daar kun je moeilijk inschatten wat het waard is wat ze zeggen. Ze zeggen gewoon eigenlijk niks. Je moet eigenlijk gewoon Elon Musk op Twitter volgen. En die zegt, die roept wel wat. Ik ben er over een keer geweest samen met studenten die toen mededden aan de uitperloopwedstrijd. Dat was wel een redelijk opnuchterende ervaring in de zin dat ik het ook echt de plek heb. Varen als uitmatig al pachtige bedrijf. Die hier ook nog een soort robbetje van de baas moesten gaan doen terwijl niemand daar tijd voor had. Het was niet echt plezierig om daar op hun terrein dingen te moeten doen. Daar kon je de hele tijd niks. Ja, ja. Oké. Ja, dat was heel kombaar. Ik stel voor dat we de laatste ronde doen. Mijn bordje is leeg. Heeft één van jullie nog wat? Nou, kunnen we het nog even over... Wat was het ook weer? 2020 SOR. Wat is dat ook weer? Leg uit. Ja, dat nou. Er was een mysterieuze object getekent. Ja, ja, ja. We hebben even gedacht dat de aarde een maan ging invangen. Dat is overigens best wel bijzonder. Want dat heeft een beetje met de stand van de planeten te maken. De aarde heeft niet zoveel reisgecellen. De dichtstelling tot de Jupiter die in enorme clubs van de trojanen in dezelfde baan heeft zitten. Daar heeft de aarde precies één van, voor zover we weten. En we dreigden dus weer een maandje te vangen. Maar intussen hebben ze toch wel met vrij grote zekerheid vastgesteld dat het een rakettrap is. Een centaur van... En die is van de... Surveyer 2 geloof ik, 1966. Surveyer 2. Ja, dat was het. Een maanmissie. Ja, een maanmissie die is mislukt. Waarbij de rakettrap als het ware is doorgeschoten voorbij. Die 1 miljoen kilometer waren waar we het eerder over hadden. Waarbij die eigenlijk in een baan om de zon terecht komt. Alleen willen dat soort banen, omdat dat zo dicht bij de aarde is, heel af en toe wil zo'n object dan weer terugkomen. En toch weer een tijdje in een baan om de aarde terechtkomen. Dan wordt hier ook verwacht dat hij een tijdje in onze buurt weer in het zwaartekrachtveld van de aarde blijft. Om er dan weer uit te schieten. Het grappige is, we hebben er nog zo een. Apollo 10, de bovenste trap van de Saturn. Die is ook aan de aarde met het aardgravitatieveld ontsnapt. Dus het is niet voor de eerste keer, maar het blijft toch leuk dat je dan na een jaar of 40, 50 zo'n man-made-ding weer terug ziet komen. Het mooie aan het verhaal van Tik, dat het eerst werd gedacht dat het een asteroide zou zijn. En toen zijn ze de baan terug gaan volgen. Die kan toch wel geregeld dicht bij de aarde. En uiteindelijk, die baan terugvolgend tot 1966, was het zo dicht bij de aarde dat ze alleen maar konden concluderen dat hij daar ook vandaan kwam. En overigens is dat bevestigd niet, want het was een theorie op grond van dit gegeven, die berekeningen. Maar de bevestiging komt, voorzorg ik het begrijp, van waarneming aan de kleur van dat ding. Dus hij heeft een dusdanige kleur dat ze moeten aannemen dat het niet iets rotsachtigs is, maar gewoon een metalen ding met verf erop. Ik begreep dat hij ook oscilleerde. Dus omdat hij draait, weet je dat er ligt ook in een bepaald patroon, als het ware helderder werd. En dat ze daar ook aan konden opleiden dat hij waarschijnlijk gekcilindervormig was. Nou ja, dan heb je twee mogelijkheden, een oude raket trap of aliens. En ook daar geldt dan waarschijnlijk weer de simpelste verklaring. Wat ik zelf mooi vind aan die, vooral wat je zacht toen aan Apollo 10, die centaur, of die bovenste trap die terugkwam, is dat dat qua baanmechanica zo interessant is wat voor baan die dan maakt om de maan en om de aarde. En dat je ziet dat het two-body gravity field, dat het gewoon eigenlijk een chaotisch patroon veroorzaakt van een derde object. En dat is echt een waanzinnige figuur die zo'n raket trap dan maakt. En op een gegeven moment ook weer ontsnapt zeg maar aan dat systeem. En ik zal een link zetten in de show notes. Want er was een, ik weet die heeft waarschijnlijk op allerlei plekken gestaan. Ik zag toevallig op een pagina bij Fox News, daar zag ik deze animatie. Dus dan zie je hem inderdaad aankomen en een of twee hele vreemde krommen rondom de aarde beschrijven en dan verdwijnt hij weer. En het komt er dus op neer dat dit ding tot, want hoe lang duurt dat dan, vraag je je af? Nou, er tot ergens begin maart kun je hem dan beschouwen als tijdelijke satelliet van de aarde en daarna gaat hij weer de hort op. Maar dat patroon, dat kun je dus in die animatie heel leuk zien. Dat kan ik iedereen aanraden. Oké. Wat nog een laatste grappige dingetje is, waarom we er eigenlijk maar één hebben, want er zijn natuurlijk veel meer van die Apollo's gelanceerd. Dat ik ergens las dat ze in de latere missies die raket trappen op de maan hebben laten inslaan om 6 meter te kunnen. Dus toen stonden er natuurlijk apparaat op de maan om dat te kunnen meten. Dus vandaar dat ik toch nog vrij zelfzaam ben. En verder trouwens, misschien een waarschuwend woord, want we vinden het nu heel schattig dat die dingen wegvliegen en dan op een dag weer terugkomen. Totdat er natuurlijk een paar duizend zijn en je daar weer voor moet bukken omdat er misschien morgen weer eentje langskomt. Ja, precies. En dat is natuurlijk een probleem met een kleinere schaal dan het orbital debris waar we het net over hadden. Want die ruimte in die baan om de zon is natuurlijk weet ik hoeveel groter. Maar een milieuprobleem begint altijd met dat je denkt dat het nooit een probleem wordt. Ja precies, ja. Die fouten hebben jullie gemaakt. Goed, dat was jouw laatste dingetje Michel. Nou, ik heb eventueel nog een kijktip. Eerst Erik nog even de kans geven. Heb jij nog wat? Nou ja, de S&A. We hebben het er net al even over gehad. Ik verwacht hem eigenlijk nog vandaag dat hij nog een keer omhoog gaat. Dus ik ben heel benieuwd. Dan weten de luisteraars dat al, want die horen dit waarschijnlijk pas in de meerderheid op 10 december. Oké, ja, natuurlijk. Maar wie weet dat het toch weer misloopt. Maar goed, op de avond van 9 december waarschijnlijk nog een tweede poging. En jouw kijktip Michel. Ja, ik was op Netflix de serie Alien Worlds aan het kijken. Ik weet niet of dat bij iedereen is, maar hij werd bij mij nogal gepusht. Dat kan natuurlijk ook bij mij het specieke belangslaag. Gepersonaliseerde dingen. Ja, ik denk dan dat de gemiddelde luisteraar van deze podcast ook een grote kans heeft dat hij hem gepusht heeft. Ja, dat is een serie waarbij ze kijken naar hoe leven zou kunnen zijn op andere planeten. En dat is toch wel grappig vanuit ons perspectief, omdat ze heel specifiek een aantal sterren- en planeetcombinaties hebben gekozen. En dan op basis van aardse parallelen, dus dat is ook voor een deel evolutiebiologie. Je moet op grootscherm zien, prachtige beelden. Op evolutiebiologie kijken, dit is wat er in zo'n specifieke setting op aarde vergelijkbaar is. En hoe zouden we dat dan kunnen vertalen naar een compleet planeet met een compleet andere situatie, orbit en omstandigheden? En hoe zou leven daar dan uit kunnen zien? Dat idee is best wel sterk. Ik heb gemengde gevoelens. Het grote nadeel dat ik er wel van vond, is dat ze daar mooie animaties van gemaakt hebben van dat leven op die planeet. Je ziet alleen de hele tijd dezelfde animatietjes terug. Op een gegeven moment denk ik, dit shot ken ik nou wel. Dus het is een beetje jammer dat ze het net even iets te goedkoop hebben gedaan. Dat gaat op een gegeven moment een beetje verringeren. Het zijn maar vier afleveringen, ik heb het er drie gezien. Het is toch wel de moeite waard. Alien Worlds op Netflix. Goed zo. Dan zijn we aan het eind gekomen. Prachtig, 59 minuten hebben we erop zitten. Dus ik wil jullie danken. Erik Laan, jouw bedrijf heet IonOrbit. IonOrbit.com Ja, wat klopt het ook weer? Com. IonOrbit.com En Michel, jij bent hoofdcommunicatie als ik me niet vergis bij KNMG. En ernstig verdwaald rend, wat is je? Ja, goed dat je dat er even bij zegt. Mijn naam is Herbert Blankesteijn. Dit was Space Cowboys voor deze keer. Bedankt voor het luisteren en heel graag tot over twee weken. Dag allemaal. TV GELDERLAND 2021.