Een flinke lading goed nieuws

D feels and contact with the test 1. Touchdown. Ja. Hartelijk welkom bij Space Cowboys volgens de berekeningen nummer 49. Hoi Juri. Joeri Nortier is er en Luc van den Abeelen ook. Na een avontuur met zijn landingsvoertuig. Ja, dankzij Transavia en ANWB ben ik hier toch nog op tijd. Ja, hartelijk welkom terug van vakantie. Leuk. En we gaan het hebben over ons ruimtevaartnieuws van de afgelopen week. En even korte innootsopgave. Jury, wat is voor jou het belangrijkste vandaag? Nou, los van alle Mars missions die op weg zijn gegaan en een hele mooie test van de nieuwe spaceship van Elon Musk. Had ik zelf ook nog wat kleinere dingetjes. Ik denk dat ik het graag zou willen hebben over Starliner. Hoe staat het ermee? De nieuwe ruimtecapsule van Boeing. Ik zou het ook graag willen hebben over een aantal wat kleinere raketbedrijven. Rocket Lab, Virgin Orbit en Astra. Die staan allemaal aan de vooravond van een aantal belangrijke vluchten. En heel kort misschien nog even iets over een nieuwe test van een Russisch antisatellitsysteem. We weten niet helemaal wat het is, maar er is weer gerobbel in de ruimte. Goed, niet alleen over satellieten, maar ook over antisatellieten. En jij, Luc? Ja, hoogtepunt was natuurlijk de terugkeer van Demo 2, de Crew Dragon, die voor het eerst in 45 jaar weer als astronauten in zee deed terugkeren. Maar ik heb ook nog iets over schimmels en verhalen over ariane 6 en bemannde vluchten. Oké, geweldig. Ik wil het hebben over het internet-satelliet geheel van Amazon, waar ze een vergunning voor hebben gekregen. En omdat we het over Mars gaan hebben, dat lijkt me onvermijdelijk, wil ik het ook even hebben over de geluidsopnamen van Insight, die heel intrigerend zijn. Want Perseverance heeft microfoons aan boord. Maar goed, dan komen we straks vanzelf op. Jury, jouw eerste. Ja, dus we mogen gelijk beginnen met het goede nieuws van de afgelopen weken. Er zijn opeens drie missies op weg naar Mars. Ja, juist ja. Er waren er drie gepland. Dus zijn alle drie succesvol opgestegen. Dat wil nog niet alles zeggen, want we zijn er ook wel in het zicht van de haven gestaan. Dat zegt nog helemaal niks, want de befaamde Mars Goal, volgens mij die vloekt die rust op Mars, die heeft in de afgelopen jaren en decennia toch al wat voertuigen richting Mars opgeslokt. Dus dat zegt nog niks. Maar drie succesvolle lanceringen. Afgelopen weken hebben we begonnen met al amal eigenlijk de weer satelliet voor Mars van de Verenigde Arabische Emiraten die onderweg zijn gegaan met de hulp van Japan. Fascinerend project. Ja, fascinerend project ook, omdat eigenlijk binnen een paar jaar hebben de Verenigde Arabische Emiraten gezegd, nou wij vinden het leuk om een zonde naar Mars te sturen. Hebben ze vervolgens in samenwerking met de Verenigde Staten ook daadwerkelijk gedaan en nu is die ook succesvol gelanceerd. Gaat metingen doen van het klimaat op Mars en de atmosfeer van Mars. Jij weet soms de meest onwaarschijnlijke dingen. Komt de zonde die het eerst vertrekt ook het eerst aan? Dat lijkt me niet per zin noodzakelijk. Nee, maar volgens mij werkt het wel in die volgorde. Ik weet niet precies wanneer allemaal gaat aankomen. Het is wel zo dat volgens mij Perseverance, dus de Mars 2020, de missie van de Verenigde Staten, dat die als laatste aankomt, betekent niet dat hij als laatste ook gaat landen, want dat wordt Tianwen 1 en dat is de volgende missie die ook gelanceerd is. Eigenlijk een 2 for 1, dus twee missies in 1. Ook een zonde van de Chinezen die in een baan om Mars gaat kijken naar het klimaat en een Marswagentje, een klein Marswagentje, een beetje te grote van een bureau ongeveer. Dat zal de eerste Marslander van China zijn. Fascinerend, kijken hoe dat gaat. Geplande landing in februari 2021. Last but not least natuurlijk Perseverance, Mars 2020, de missie van NASA, een kopie van de huidige Curiosity Rover die al daar rondrijdt. Niet 100 procent een kopie, heeft wat interessante nieuwe meta-apparatuur aan boord en ook een paar interessante experimenten. Ik denk voor een volle rundown van wat dat allemaal is verwijs ik door naar de vorige aflevering van Space Cowboys, want daar was een mooie interview met Ingelloes Ten Cate over wat al deze missies gaan doen en wat ook zo geweldig is aan Perseverance, dus verwijs ik daar graag naar door. Maar die is ook met succes gelanceerd, dus er is een hele armada aan voertuigen op weg naar Mars en dat zie ik als heel goed nieuws. Misschien dat het de statistiek van die Mars goal een beetje de goede kant op gaat. Ik hoop dat we hem weten te verslaan deze keer. Nou we houden dat natuurlijk bij en omdat jij die Perseverance ter sprake brengt, ik had gelezen dat die microfoons aan boord zijn, dus je gaat geluiden op Mars opnemen, dat is ook een primeur. Behalve dus dat InSight, ook een NASA-zonde die al op Mars staat, dat die al geluiden heeft gepresenteerd. Die zijn min of meer per ongeluk opgenomen of als bijproduct van de seismograaf die daar aan boord is en die ga ik gewoon even laten horen. En Luc is de enige met de koptelefoon op dit moment, mijn koptelefoon was losgekoppeld, dus ik ga het even starten en dan mag jij zeggen of je het netjes hoort Luc, er komt afwisselende geluid van de arm van InSight en geluiden van die seismograaf die dus onder andere wind oppakt. Komt hij aan. Dit zou de wind moeten zijn, dus de arm die je hoort. Ik hoor hem niet, het zou heel stil zijn op Mars. Nou het is een hele eiland atmosfeer, dus dat zou kunnen. Goed, dan slaan we dat over. Ik zal het wel in de show notes opnemen. Listen to NASA's Insight at Work on Mars is een YouTube video die ook op de site van NASA ingebed staat in een bericht over dit onderwerp. Het gave is wel van Perseverance is dat hij dus naast het nodige aantal hele interessante metaforatuur dat hij dus ook een enorme suite camera's mee brengt. Camera's die ook de landing gaan filmen, camera's die een soort van 360 graden panorama view van Mars gaan opleveren en dus steeds een set aan microfoons. Dus we gaan het echt meemaken alsof we bijna op Mars zijn met Perseverance. Dan zitten er dus ook nog weer camera's in het helikoptertje. Dus binnenkort gaan we vliegen over Mars. Dat is sowieso ook weer een geweldige test. Dat is het potentieel om enorm interessant te gaan worden. En nou ja wat deze dit Mars karretje dus op zijn voorganger voor heeft is dat het een extra ingewikkelde grijparm heeft. Monsters gaat verzamelen en Europa mag het schip gaan bouwen wat die monsters gaat ophalen. Dus ja flink vervolg zit daar nog. Ook moeten we niet gaan doen alsof we nu pas echt mooie foto's gemaakt gaan worden van Mars. Want juist ter gelegenheid van het vertrek van deze zondes zijn er beelden gepubliceerd, keurig aan elkaar gelijmd en tot video's gemonteerd die al gemaakt zijn door de karretjes die daar nu rondrijden. Curiosity, Opportunity en die zijn ook adembenemend. Dat is niet mis hoor. Na ja, mooie bijvangst van de Chinese lansering is ook nog eens een keertje dat die lange Mars 5 weer succesvol heeft gevlogen. En ja is gewoon enorm belangrijk voor de Chinese plannen voor hun ruimtesation. En November, 24 november staat nu in de boeken, zal deze lange Mars 5 ook Chang'e 5 gaan lanceren. Een maanwagentje wat uiteindelijk ook maanrotse en maanstof terug naar de aarde moet gaan brengen. Fascinerende missie die dus in november dit jaar gepland staat. Dat doet me trouwens denken aan een andere opdracht van Perseverance. Die zou namelijk booringen verrichten en materiaal verzamelen en dat dan bewaren voor een volgende Mars missie die dat dan komt ophalen. Hele complexe missie. Volgens mij bestaat dit uit meerdere onderdelen. Het idee is dat in de tweede helft van de 2020's eigenlijk, de 2020's, dat er een Europees Mars wagentje gelanceerd wordt wat naar Perseverance toe gaat. In de buik van Perseverance die die reageerbuizen met marsstof en marsrotzen mee gaat pieken. Dat vervolgens terug rijdt naar een lanceerplatform wat door de Amerikanen wordt gelanceerd. Op dat lanceerplatform staat eigenlijk een kleine raket die dan vervolgens met deze capsules de lucht in zal gaan. In een baan om Mars terecht zal komen en daar zal worden opgepikt door een Europese satelliet die daar dan een rondje straait. Die Europese satelliet die neemt dan het capsuletje waar de reageerbuis in zit in zijn eigen buik, haar eigen buik en gaat er vervolgens weer mee naar de aarde terug. Dit is zo ingewikkeld. Ja. En ik vraag me serieus af als je een Europese mars missie onderneemt, wat is dan ingewikkelder om te besluiten? Nou dan gaan we dus naar de plek waar al een Amerikaanse mars wagentje staat met dingen in zijn buik of voor kiezen om zelf even ergens monsters te nemen. Ja, het voordeel is dat Perseverance kan heel duidelijk metingen maken en kan dus ook echt duidelijk op zoek gaan naar stukken rot die interessant zijn. Waar misschien biosignatures inzitten, aanwijzingen dat ooit leef is geweest. Anders ben je een beetje in het blind misschien stof aan het oprapen of boring aan het uitvoeren. Het grote voordeel is dus omdat er nu zo'n enorme suite instrumenten op Perseverance zitten, dat ze precies weten wat interessante stukjes rot kunnen zijn om mee te nemen. Ja, er is heel vaak de analogie natuurlijk met de aarde gemaakt. De vikings en zo. Ja, min of meer lukraak. Vooral plat en veilig terrein dat die landing goed gaat. Maar ja, de kans is het allergrootst dat je, vergelijken met de aarde, ergens in een woestijn of midden in een oceaan terecht was gekomen en dat je inderdaad dus niks interessant aantreft. Dus ja, het is een enorm risico om het zo ingewikkeld te doen. Maar als het slaagt is de return wel enorm. En ja, het is natuurlijk ook nog weer een goed staaltje van internationale samenwerking. Als Europa dit doet, dan zetten we onszelf wel heel erg goed op de kaart natuurlijk. Ja. Luc? Ja, er lagen astronauten in het water. Geen alarm, maar helemaal gepland. Ze hebben allemaal geintjes uitgehaald. Want ja, het duurde eventjes voordat het schipse aan boord kon takelen. Dus we hebben die telefoon. Wie gaan we is prankcall. Dat hebben we dus gedaan. Ik kreeg op een gegeven moment kennelijk een van de vluchtleiders aan de lijn. Ja, we liggen in de oceaan. En zijn gevatte antwoord was van ja, dat kan ik zien. Dus nou ja, oké. Een beetje gemiste kans tot wat scherper uur. En met iemand anders ging de telefoon over en stond er in het scherm possible spamcall. Je weet het maar nooit. Het kan heel ingewikkeld zijn tegenwoordig. Ja, precies. Na twee maanden is dus inderdaad de Crew Dragon missie tot een zeer succesvol einde gekomen. Schip werd op 30 mei gelanceerd. Maakte een dag later vast aan het internationale ruimstation. Op dat ogenblik zijn de twee astronauten tijdelijk deel geweest van de standbemanning van ISS. Nou, dat hebben we gemerkt ook. Nou, ze zijn goed effectief bezig geweest. In die twee maanden vier ruimterondelingen uitgevoerd. Precies. Een kwart van de batterijen aan het ISS vervangen. Nog wat extra voorbereidend werk voor missies later dit jaar uitgevoerd. Ja, die zijn goed bezig geweest. Ja, het was niet mis. Nou ja, het toont ook aan dat je inderdaad gewoon met drie astronauten als standbemanning doe je niet veel. Dan is het schoonmaken en repareren en kom je aan science helemaal niet meer toe. Dus wat dat betreft, ja, goed nieuws. Hier zaten maar twee astronauten aan boord. Crew Dragon kan er standaard vier meenemen en in noodgevallen zelfs zeven. Dus ja, misschien komen de meest effectieve jaren van ISS pas nu naar boven. Zo zou men kunnen. Maar goed, was natuurlijk wel heel erg spannend. Die lancering, ja, voor het eerst in negen jaar weer Amerikaan vanuit Amerika in een Amerikaans ruimteschip omhoog. Nu de andere kant op. Naar beneden plonzen. 1 augustus maakten ze los en de landing was een dag later. Is het echt zo trouwens dat de laatste splashdown een van Apollo was? Jazeker. Apollo, Apollo Soyuz wel te verstaan, 1975. Het begin van de grote samenwerking in de bemannde ruimtevaart. Een van de laatste Apollos die eigenlijk voor de maan bedoeld was, maar dat programma was al geschrapt. Dus ze hadden nog het ruimteschip over en als gigantisch symbool zouden een Apollo aan een Soyuz ruimteschip vastmaken. Hebben dat inderdaad ook gedaan. Zijn, geloof ik, twee, drie dagen gekoppeld geweest. En ja, toen die terugkeerde, en dat was dus 45 jaar geleden, kwam er een eind, leek het toen, aan het capsule tijdperk en het terugkeren in de oceaan. Daarna hebben we ruim dertig jaar de space shuttle gehad. Dus ja, het was voorna zou er eventjes wat nieuws om een berging op zee te doen. En dat hebben ze geweten ook. Een paar minuten nadat de capsule onder de vier parachutes keurig neer was geplonst, was er een ware armada aan privéschepen die tot enkele tientallen meters naast die capsule kwamen liggen. Zelfs nog een beetje politiek bedreven. Er was een grote campagnevlag van Trump die een van de bestuurders liet zien. Dus daar zijn ze een beetje van geschrokken. Het ligt kennelijk juridisch een beetje lastig om in internationale wateren zomaar een stuk zee te claimen en te zeggen daar mag niemand komen. Aan de andere kant hebben ze het kennelijk simpelweg ook niet verwacht dat er zoveel gekken in de buurt zouden zijn die erbij wilden komen kijken. Wat was dit? Dit was in de golf van Mexico helemaal voor het meest westelijke puntje van van Florida Pensacola. Daar zijn ze neergestreken. Dat was een van de zeven mogelijke landingspunten. Niet de meest gunstige, maar aan de oostkust van Florida was een grote storm bezig. In principe kunnen ze vlak voor de kust van Cape Canaveral landen en binnen een half uur onshore zijn. Dus dat is voor toekomstige missies. Maar dat is inderdaad onder bereik van particuliere bootjes die gewoon even gas geven en dan weg. Volgens mij heb je dan enkele tientallen kilometers uit de kust. Een beetje speedboot kan je er snel komen. Ja dat is lessons learned. Dat gaat de volgende keer in ieder geval niet meer gebeuren. Nou het schip zag er weer uit als een getooster Marshmallow. Inderdaad totaal zwart geblakend aan de buitenkant. Volgens mij wordt die hele buitenkant ook gewoon vervangen voor een volgende vlucht. Het hitschild gaan ze wel hergebruiken, maar volgens mij gaat er ook wel een nieuw likje verf. Ja, het moet er toch een klein beetje chic uitzien. Dat inderdaad al die raketten die er onder zitten als verbrande stoofpijpen er uitzien. Oké, maar een ruimteschip moet toch wel een beetje knap zijn. Dus ja totaal geslaagd. Nasa-managers zeggen ook we zijn echt verbaasd over hoe goed het is gegaan. Daar heeft gewoon niks tegen gezeten. En nou ja, een van de van de medewerkers van SpaceX deed de leuke uitspraak. Thank you for flying SpaceX. Het lijkt inderdaad nu al op een routine dienst te zijn. Stoer! Analyseren nu en eind september, volgens mij 27 september nu, de volgende vlucht alweer. Dus dat gaat snel. Precies, met vierkoppige bemanning zit dan ook gelijk een Japanner bij. En het leuke nieuws voor Europa is dat de daaropvolgende vlucht, Crew 2, Thomas Pesquet aan boord zal hebben, ace-astronaad. Dus dat wordt de eerste Europiaan die aan boord van Dragon gaat zingen. Weer een primeur zeg. Hey nu we het dan toch over SpaceX hebben, zullen we het ook even gaan hebben over Starship. Want die heeft toch wel 150 meter gevlogen. Potverdorie. Nou ja, na zoveel geknal. Maar ze is nu eindelijk het knallen van de champagnekerken. Dus wat dat betreft... Het ontploft een keer niet. Inderdaad. Ja, maar goed, betekenis hiervan? Is dit een mijlpaal? Toch wel he? Potentieel wel. Ja, zeker. Dit is de eerste vlucht eigenlijk van toch een volledige mock-up van de Starship. Gaat die er echt zo uitzien? Want dat ziet er nog steeds uit als een vliegend cola blikje. Ja, ik wou inderdaad, het leek op een hairspray of op mijn deodorantbus die de lucht in ging. Ik vond het een vrij lelijk ding. Maar goed, het gaat hier om de effectiviteit. En dit zijn wel de afmetingen van Starship. De tweede trap is eigenlijk... Wat zijn die afmetingen? Help even. Dat weet ik eerlijk gezegd niet helemaal uit mijn hoofd. Ik was vanochtendochtend dat SpaceX niet de afmetingen van het ding bekend heeft gemaakt. Het zit ergens tussen de 30 en de 50 meter hoog. En dat is wel even belangrijk om je te realiseren als je dit ding ziet vliegen. Want je hebt inderdaad zoiets van ja, dit is een stukje metaal. Maar het is een gigantisch ding wat omhoog gaat. En dat ding zit dus ook vol met vloeibare metaal. Dat is ook een primeur. Er zijn nog niet zo heel veel raketmotoren die met metaal, met vloeibare metaal werken. Er zijn een paar testjes mee uitgevoerd, maar dit is wel echt de eerste grote test met een metaan raketmotor. Dus dat is ook een belangrijke volgende stap voor SpaceX. Dit is uiteindelijk... Moet dit natuurlijk de infrastructuur worden die naar de maan en naar Mars gaat. Dus dit is de eerste stap op weg naar iets veel groters. Ja, is Starship ook bedoeld voor reizen naar de maan? Want daar is die niet voor nood. Nee, maar recentelijk heeft NASA dus drie contracten uitgeschreven voor landers op de maan. Twee daarvan zijn wat reguliere landers van Blue Origin en van Dynetics. Maar ook Starship heeft daar een toch wel flink bedrag gewonnen om onderzoek te doen naar de mogelijkheid om Starship te gebruiken... om mensen en vracht naar de maan te brengen. Dus het is een multifunctioneel stukje ruimtevaartuig. En de termijn waarop hij dan voor het echtje moet gaan vliegen is behoorlijk kort. We hebben nog vier jaar of zo. Nou, Elon Musk zegt dat een eerste vlucht naar een baan om de aarde dit jaar nog zou moeten. En operationeel is het maar goed. We zitten natuurlijk altijd met Elon Town. Elon Town is maar twee. Volgend jaar zou hij inderdaad gewoon moeten kunnen vliegen. Maar we moeten niet vergeten, er zitten een paar dingetjes in die dit toch wel tot een grote prestatie maken. De plaatsing van de enige motor die erin zit, zit niet in het midden. Dus het ding vloog inderdaad totaal scheef. Maar wat dus perfect werkte waren zes kleine landingspootjes die moesten uitklappen. En die hebben ook de klap nog opgevangen van dat scheef landen. Dat is allemaal goed gegaan. Bovendien wat we hier hebben zien vliegen is alleen maar echt de romp van het ruimtevaartuig. Er komt een hele kegel bovenop die de payload kan gaan bevatten. Als ze naar Mars gaan vliegen komen daar de crewquarters en alle astronauten te zitten. En een van de volgende versies zal dus ook aerodynamische oppervlakte hebben. Vleugels, vinnen, zeg maar. Dus het gaat er allemaal ten eerste mooier, maar ook nog veel groter en indrukwekkender uitzien dan wat we afgelopen nacht hebben gezien. En die vlucht die bedroeg 150 meter. Ik weet eerlijk gezegd niet eens of dat omhoog was of naar opzij. Omhoog, he? Ja, maar opzij was ongeveer dezelfde afstand volgens mij. Ja, dat is... Hebben jullie enig idee of die verplaatsing naar opzij de bedoeling was? Jazeker. Ja toch? Hij is op een platform wat daarvoor gemaakt is geland. Dus de hele manoeuvre ging zoals hij was voorgenomen? Nou, net niet helemaal. Er zijn twee dingetjes die opvallen als je de video bekijkt. Het eerste is dat er een seconde na dat de motor wordt gestart iets uit elkaar lijkt te knallen. Er exponeerde iets? Ja, er vloog van alles in het rond en na ook een kleine vuurbal. En ik vind het dan wel weer heel erg sterk van SpaceX dat ze die beelden gewoon vrijgeven. Vanuit de langste raketmotor gefilmd. En daar zie je vlammetjes ergens op een plek die daar niet gehoord. Het leek alsof er iets lekte. Ja, of dat nou een residu is geweest tijdens de assemblage. Of dat de Raptor engine wat verloor, wat hij niet moest verliezen. Maar hij heeft allemaal geen invloed gehad. Het schip staat onbeschadigd en is safe en herbruikbaar. En in tegenstelling tot wat Elon Musk eerder heeft gezegd van we doen één hop en de volgende is gelijk naar 20 kilometer. Heeft hij nu iets bijgesteld? Nee, we gaan toch nog eventjes wat meer tests doen. En dan zal het volgende exemplaar inderdaad met vinnen en zou naar 20 kilometer gaan vliegen. En dan wordt het natuurlijk heel erg spannend, want dan moet het ding gaan kantelen en sturen en met drie motoren werken. En hoger en... Precies. Nou, overigens is het nog wel een dingetje dat als je ziet hoeveel schade aan het lanceerplatform deze ene motor al heeft veroorzaakt. Heeft men het er wel over van nou, als straks super heavy met dit ding gaat vliegen, dat moet een lanceerinstallatie worden die de wereld nog nooit heeft gezien. Dat moet zo stevig worden en zo'n grote vuurput nodig hebben. Dus ja, er is nog wel veel werk aan de winkel voor dat het zover is. Ja, en we blijven het allemaal volgen. Jure, jouw volgende bijdrage. Ja, we hebben het nu steeds over het succes van SpaceX en de Crew Dragon die succesvol is teruggekeerd. We hebben natuurlijk ook nog Starliner van Boeing. Starliner is de tegenhanger van de Crew Dragon. NASA heeft twee partijen een contract gegeven om mensen van en naar het ISS te brengen. SpaceX is de enige, Boeing is de andere. En Starliner heeft vorig jaar, eind vorig jaar hebben ze een test gedaan van hun Starliner. Boeing heeft vorig jaar met hun Starliner een test gedaan en die liep niet helemaal zoals gepland. Hij kwam in een baan om de aarde. Een beetje in de goede baan, toch? Dat was het toch? Nou, er waren heel veel problemen. Een van de eerste problemen was dat de klok aan boord van Starliner verkeerd stond. Dus Starliner dacht dat hij al een heel stuk verder in de missie was. En hij zag wel dat hij in de verkeerde baan was. Dus Starliner probeerde als een idioot om vervolgens zijn baan aan te passen naar wat hij eigenlijk had verwacht, waar hij eigenlijk had verwacht om te zijn een dag later. Dat heeft heel veel brandstof gekost. Vervolgens waren er communicatieproblemen. Vervolgens was het loskoppelen van het achterste deel en de capsule zelf liep niet goed. Het was eigenlijk een beetje een drama, de hele vlucht. Hij is succesvol geland. Dus dat was natuurlijk het grote succes wat Boeing en NASA wel hebben gevierd. Maar er is wel echt maanden aan onderzoek opgevolgd om te kijken wat er nu mis was gegaan met Starliner. En daar is een rapport uitgekomen. Dat rapport is een paar weken geleden gepubliceerd. En daar bleek dat er toch 80 aanbevelingen waren voor Boeing om door te voeren. En dat waren niet alleen maar aanbevelingen aan de hardware. Dat waren ook aanbevelingen aan het hele proces om bijvoorbeeld software te controleren. Het proces om management te verbeteren. Het was een flinke lijst met aanbevelingen die Boeing moest doorvoeren. En dat kenden we van Airbus, maar hoe heette hun vliegtuig ook weer? Ja, de Dreamliner en de 737 Max. Waarom hadden ze problemen die ook te maken hadden met management dat onvoldoende fout gevoelig was? Het is nu dus ook echt daadwerkelijk in een glashelder rapportage richting het management van Boeing teruggekoppeld. En dit is nu iets waar ze de komende tijd mee aan de slag moeten gaan. En NASA gaf ook een paar weken daarna aan dat ze zich toch wel zorgen maakten om Boeing en de veiligheid van Starliner. Daarom hebben ze ook gezegd die vlucht die jullie in november, december vorig jaar hebben uitgevoerd, die moeten jullie gewoon volledig opnieuw doen. Dus nieuwe capsule gebouwd, nieuwe raket gebouwd om hem te lanceren. En de planning is om dat in november te gaan uitvoeren. Vervolgens een paar maanden daarna, als alles goed loopt, zullen ze de eerste bebanden vlucht, een test vlucht eigenlijk vergelijkbaar met de Crew Dragon Demo 2 moeten uitvoeren. En dan pas eind 2021, misschien zelfs begin 2022, zullen ze de capsule, de Starliner, pas echt in gebruik kunnen gaan nemen. Toch wel een flinke tegenslag voor Boeing in een periode dat het al niet zo heel erg goed met ze ging. En ook al een tegenslag voor NASA, want dat betekent dat ze nu volledig afhankelijk zijn van SpaceX. En oké, het is beter dan volledig afhankelijk zijn van de Soyuz. Maar het hele idee was natuurlijk dat er twee capsules waren waar ze op konden vertrouwen. En dat als er een probleem was met een van de twee capsules, dat ze dan terug konden vallen op de andere. Nu hinken ze nog steeds maar op één been een jaar lang. Ze hadden nog niet opgerekend dat het gelijk aan het begin van het programma of geval zou zijn dat er eentje problemen had. O, dus waar ik nu aan moet denken, dat heb ik niet voorbereid. Maar ik mee moet herinneren dat SpaceX ook op zoek is naar een investering op een valuatie als een benieuwfries van 44 miljard. Herinner ik me als het goed, ik kan even jullie dat bevestigen. Ik heb wel iets dergelijks gehoord inderdaad. Ik ga het zo nog even checken op mijn laptop terwijl jullie het woord voeren. Ja. Want het is wel aardig om dat er ook eventjes bij te halen. Ja, dus Starliner zit nog in een rood gebied. Ze moeten echt de komende periode en met de volgende testvlucht gaan bewijzen dat ze de 80 aanbevelingspunten goed hebben opgepakt. En dat ze een succesvolle verpleging uitvonden. Verletering voor Boeing, hè. Als je naar hun staat van dienst kijkt, is die ongelooflijk in de bemannen ruimtevaart. Vergeet ook niet, Boeing vandaag is Boeing en McDonnell Douglas van een tijd geleden. Dus in principe hebben zij alles gebouwd waarmee de Amerikanen hebben gevlogen bemannt in de ruimte voor Starliner. Van Mercury tot Apollo tot Space Shuttle tot zelfs hoofdanemers zijn van International Space Station. Overal staat die stempel van Boeing op. En tot twee jaar geleden was dat eigenlijk een soort kwaliteitsgarantie. Als het van Boeing komt, dan is het geweldig. En nu zijn ze er inderdaad achter gekomen. En dat is juist het pijnpunt bij Starliner gebleken. Dat ze de software hebben uitbesteed. Die is niet in huis ontwikkeld. En dat is dus wat ze nu ook wel een beetje wordt aangerekend. Van jullie hebben het overzicht niet meer. Jullie kunnen zelf die kwaliteitscontrole niet meer doen. En dat noemde jij al het management. Heeft dat dus ook nog eens een keertje niet in de gaten gehad? Is daar niet alert genoeg op geweest? Ja, dat waren echt serieuze problemen tijdens het reviewproces van software naar voren gekomen. Waarbij de code gewoon niet is gereviewed. Dus er zijn duizenden lijnen van code zijn eigenlijk in de software van Starliner gekomen. Zonder dat daar andere mensen echt goed naar gekeken hebben. En dat heeft dus ook voor gezorgd dat er dus een softwarefout, waarbij de tijd verkeerd wordt ingesteld, dat dat erin komt sluipen. En dat is uiteindelijk... De softwarefout zelf is een issue. Maar de reden dat hij erin heeft kunnen sluipen is vaak nog een veel groter probleem. Dat zien we bijvoorbeeld nu ook met de Russische ruimtevaart. Het feit dat er af en toe wat quality control issues zijn, waardoor er een lansering mislukt, dat is al erg. Maar het feit dat er niemand op let en dat het in een doofpot wordt gestopt, dat is misschien nog wel een veel groter probleem. En wat bizar is, dat is dat dat steeds weer gebeurt. Want het was al de diepreliggende oorzaak achter het ongeluk met het challenger. En dan zou je zeggen, dan leer je les en dan zorg je dat dat nooit meer kan gebeuren. Maar blijkbaar zit er toch op een of andere iets in hoe organisaties evolueren. Dat dat er steeds weer in slaat. Wat dat betreft zijn de twee space shuttle ongelukken daar helaas een school voorbeeld van. We hadden challenger en toen werd gezegd, oh, dit gaat nooit meer gebeuren. De cultuuromslag. Iedereen van de werkvloer moet kunnen aankloppen bij het hogere management. Bij Columbia is eigenlijk precies hetzelfde gebeurd. Ervaren mensen die zeiden van, we hebben op de beelden gezien dat er iets mis is gegaan tijdens de lansering. We kunnen telescopen aanvragen bij de US Air Force om het ding goed te kunnen bekijken. Nee, hij is niet gedaan. Nee, we bewonningen instrueren dat er mogelijk iets dan anders. Nee, laat maar zitten. Nee, het zal allemaal wel goed komen. En pas toen inderdaad de reentry director doorkreeg van, oh, er begint van alles uit te vallen. Aan de linkerkant van die vleugel, waar de schade al was gezien. Die man heeft ontzettend zitten zweten in zijn eentje. Je ziet het, in 20 jaar zijn kennelijk al die lessen weer verdwenen. En vandaar dat je je moeder alert opblijven. Continu de hoeveelste capsule of raket je ook bouwt. Je moet iedere keer controleren alsof je het voor het eerst doet. Het is natuurlijk ook ongelooflijk veel complexer geworden. Want ik had ook gezien, de software waar de Crew Dragon op loopt bevat net iets meer dan 100.000 regels aan code. Dat is nogal wat. Ik vind het bijna weinig. Nou ja, ja. Maak je verhaal af. Het zijn nog niet de enorme stapels aan boekwerken waar Apollo op liet. Maar in elke regel kan natuurlijk iets gebeuren. En elke keer als je iets aanpast, dan moet je ook weer alles door gaan lichten. Dan loop je het risico dat het ergens in de keten niet verhorst. Wat dat betreft, zat Apollo het simpeler met zijn 64k computertje in dat veld. De software loopt nu gewoon op een goede Linux computer. En de interface die we zagen bij de Crew Dragon, dat was gewoon gebaseerd op Chromium. Die mensen die laten daar gewoon met een Chromium browser te werken. Wat ik op zich ook al weer grappig vond om te zien. Tussen heb ik wat kunnen googelen en mijn herinnering klopte. SpaceX is op zoek naar een investering van 1 miljard. Op een valuatie van het bedrijf van 44 miljard. En ze hebben, voor zover ik aan de berichten kan zien, die dateren trouwens van 23 juli, nog niemand gevonden. En ik heb er ook niks meer over gehoord sindsdien. Dus laten we aannemen dat dat proces nog loopt. Ja, ja. Oké, ehm... Zullen we het eens over heel iets anders hebben? Over schimmels uit Tjernobyl. Toen je zei schimmels, dacht ik, dit gaat vast over het interieur van het ruimtestation. Nee, nee, nee, nee, nee. Het is wel aan boord van het ruimtestation geweest. Maar heel apart verhaal. Het grote probleem als wij met mensen dieper de ruimte in willen reizen, is niet eten of temperatuur, maar straling. Op aarde worden we netjes afgeschermd door het magneetveld. Maar zodra je richting maand gaat en daar voorbij krijg je behoorlijk wat straling te verwerken. Nou, allerlei mensen zijn bezig om systemen of medische toestanden te bedenken. Hoe we dat kunnen managen. En nu blijkt er in Tjernobyl, echt in het radioactieve gebied om die ontplofte kerncentrale, een schimmel te zijn die hele bijzondere eigenschappen heeft. Die weet straling te absorberen en te verminderen. Nou, in vergelijking met andere schimmels doen ze dat twee procent beter. Maar dat gaat toch voldoende te zijn om hier een hele leuke constructie van te kunnen maken. Wetenschappers van de Stanford University in Amerika die zeggen als je een laag van 21 centimeter dik maakt van die schimmels, dan vang je in principe genoeg straling weg dat een menselijk lichaam daar helemaal geen schade meer van ondervindt. Nou, die schimmel is inderdaad getest aan boord van het International Space Station. Maar goed, niet als indringer, maar als heeland. Nee, precies, onder gecontroleerde laboratoriumomstandigheden zoals dat heet. En ja, dit zou wel eens een hele grappige toepassing kunnen zijn van een biologisch systeem om je te beschermen. Maar ik verzint meteen allerlei complicaties, want als dat levende materie is, dan moet je dat ook inlevenziend houden. Op een of andere manier moet je gaan tuinien. Schimmels ontstaan natuurlijk op de meest onlogische plekken. Zolang er maar wat vocht is, nou ja, dan zou je zelfs aan afvalwater of urine kunnen denken. En een van de grappige zaken is natuurlijk, en dat werd ook breed uitgemeten, het is een zelf reparerend systeem. Als er ooit iets beschadigt of zo, ja, het groeit wel weer verder en het repareert zichzelf. Dus ja, misschien gaan we straks niet met een bemanning van twee of vier of zes mensen richting Mars, maar gewoon met miljarden organismes om elkaar in stand te kunnen halen. Dit is wel interessant, ook in het kader van de planetary protection, waarbij er altijd wordt gekeken naar zo'n min mogelijk aan aardsmateriaal meenemen naar een andere planeet. Dat wordt natuurlijk sowieso lastig als we bemanne vluchten richting Mars gaan uitvoeren. Maar dit gaat er wel compleet tegenin, maar ja, ik denk als je moet kiezen tussen... Nou ja, ik kan me ook voorstellen dat het onderzoek naar die schimmel gaat behelzen. Jongens, wat is het precies in die schimmel dat die straling tegenhoudt? Als het namelijk bepaalde stoffen zijn, dan kun je natuurlijk die stoffen uitzuiveren. Ja, dat kan je ook dat je synthetische varianten van gaat maken. Ja, inderdaad. Nou ja, er wordt dus inderdaad gezegd van op de maan zou het al toepasbaar zijn. Nou, daar heb je geen atmosfeer, daar heb je verder geen natuur die je zou kunnen verpesten. Nou, ik weet niet of de Planetary Protection Officer dat met je eens is. Nee, inderdaad, want er zijn wel inderdaad surveyor toe, volgens mij. Daar is waar Apollo 12 destijds naast wisten landen, die hebben toen een camera meegenomen. En in de lens van die camera waren wat microben aanwezig die jarenlang in het vacuüm en in de straling van de maan hebben overleefd. Dus ja, je weet het niet. Op Mars zou ik er inderdaad wel heel erg voorzichtig mee zijn. Zolang we nog op zoek zijn naar het leven, moeten we het niet eerst zelf daar introduceren en dan ONA zeggen als we het onder de microscope zien. Ja, goed. Dan wil ik nog even tebergen brengen dat Amazon van de Federal Communications Commission toestemming heeft gekregen om even het aantal 3236 satellieten in de ruimte te brengen. Dit is een tegenhanger van Starlink? Ja, precies. En ze hebben nu zes jaar om 50 procent van die satellieten ook daadwerkelijk in de ruimte te brengen. En ze willen diensten gaan aanbieden vanaf het moment dat ze 578 hebben vliegen. En ze komen op hoogtes tussen de, dat moet ik eventjes improviseren, tussen de 590 en 620 kilometer. Het wordt druk daar. Krijg je dat de astronomen onder ons steeds zuurder gaan kijken? Ja, die gaan steeds zuurder kijken. Kijk, Elon Musk die zei oorspronkelijk, ach wat maakt het uit? De meeste waarnemingen worden toch gedaan door satellieten die nog hoger vliegen. De praktijk zal worden dat de satellieten van de astronomen wel hoger moeten gaan vliegen om boven deze verstorende elementen te komen. Ja, en dan hebben we het nog niet eens over de reuze telescopen die we op het ogenblik op aarde aan het bouwen zijn. Er zijn fantastische foto's vanaf de aarde genomen van die mooie comet, Neowise, die de afgelopen weken mooi zichtbaar was. Hebben jullie hem gezien trouwens? Jazeker. Ik heb hem op La Palma heel netjes kunnen zien. Ik heb hem zelfs in Utrecht vanuit het Gifpark bij mij om de hoek kunnen zien. Ik vanuit mijn eigen tuin. Lastig, het blijft in de stad altijd een beetje lastig, maar hij was heel duidelijk zichtbaar. Hij was zo helder en goed te zijn. Ja, zeker, maar er zijn veel opnames met inderdaad een haarscherpe comet en allemaal strepen van stalingstroom. Het leek een beetje alsof er een printvoudje was gemaakt. Ja, of een ouderwit negatief met gras in waren getrokken ofzo. Ik wil niet bagatelliseren wat de astronomen daarvoor last van hebben, maar als je het hebt over die reuze telescopen, die hebben natuurlijk maar een ontzettend klein field of view. Dat is waar. Een comet is een reuzachtig ding aan de hemel, die beslaat graden. En als je een of andere verf verwijderd sterfcelsel inclusive gaat nemen, dan heb je zo'n klein stukje van de hemel dat je nog een aardige kans hebt dat zo'n satelliet daar niet voor langstrikt. Doet hij dat wel? Dan is je hele plaat wit. Ja, inderdaad. Ja, ja, ja, dan heb je extreem op een zonnepanel gezond. Dat is wel telelensachtig effect. Er zijn ook nog twee andere manieren om het wat minder erg te maken. Er is sowieso software beschikbaar om dit soort lichtstrepen weg te werken, zeker als je meerdere afbeeldingen. En natuurlijk ook voor de agenda. Die dienstregelingen die ze straks natuurlijk hebben. Precies, dus we weten dat ze een vrij stabiele baan hebben op de aarde. En als deze providers, SpaceX, Amazon en straks natuurlijk ook OneWeb, wat weer actief gaat worden. Als die gewoon een beetje openbaar zijn in de verschillende banen van hun satellieten, dan kunnen we daar natuurlijk ook op voorbereiden. Dan kan je gewoon de foto's nemen op het moment dat je niks in beeld gaat krijgen. Precies, tussen de auto's doorrennen en oversteken, zoiets. Als het maar verspelbaar is. En voor software is het ook weer mogelijk om het eruit te filteren. Maar kijk, het blijft natuurlijk een issue. Jullie krijgen gewoon niet meer de makkelijkheid van die die we hadden voor het nemen van foto's. Nee, is trouwens nu wel zo. Want ik herinner me nog dat de oude professor, de Jager, die volgens mij nog leeft, die heeft me nog eens verteld. Toen ik hem mocht interviewen toen hij een jaar of 70 was. Dat hij zich herinnerde dat je gewoon van Den Haag naar Utrecht kon fietsen. En dat je dan op een gegeven moment de lichtkoepel van Den Haag verliet. En aan het eind van je tocht fietste je de lichtkoepel van Utrecht binnen. En daartussen door was het donker. En hij heeft gewoon meegemaakt in zijn leven dat die koepels naar elkaar toe groeiden. Tot ze elkaar raakten. En als ik nu, ik woon vlakbij de Duitse grens in de Achterhoek. Als ik omhoog kijk op een heldere avond. Ja, ik zie enkele tientallen sterren. Maar dat heeft de Jager wel anders meegemaakt. Dat het nog echt donker was. En dat is nu nergens in Nederland meer het geval. Ik ben een stadskind. Als ik dan buiten de stad kom dan verbaz ik me altijd over dat ene fenomeen wat sterren heet. Ja, want binnen de stad kun je dat wel vergeten. Af en toe de meest heldige zie je. Maar daar blijft het ook echt bij. Maar dat is dus in de Achterhoek niet eens meer heel veel anders. Dat is wel triest. Nog een reden waarom ik zo graag op La Palma ben. Daar zie je gewoon elke avond de melk weg. En duizenden sterren. Het is zo mooi. Dat moeten we toch wel zien te bewaren. Zeker. Goed. Jullie, jij bent aan de beurt. Ja, we hebben eigenlijk alleen maar goed nieuws deze uitzending volgens mij. Ik heb drie keer goed nieuws. De afgelopen maanden hebben we een paar testvluchten gezien van kleine raket-providers. We hebben Electron, dat is van Rocket Lab. Dat is een Nieuw-Zeeland bedrijf. En die hebben in juli een probleempje gehad bij een lancering van hun Electron raket. Het bleek een elektrische verbinding los te gaan, waardoor de motor uitviel. Dat gebeurt wel eens. Als je je accu kwijt bent, dan sta je stil. Nu kwijt hij wel eens. Precies. Heel actueel. Dat gebeurt wel eens. En dat zorgde ervoor dat de hele missie een paar minuten later weer in de oceaan stortte. Gelukkig hebben ze binnen een maand kunnen vinden waar het dan lag. En ze gaan over een maand, eind augustus, verder lanceren. Het is een interessant bedrijfje. Ook omdat zij van plan zijn om de eerste trap van die raket, de kleine raket, terug te gaan winnen. Wat er straks gebeurt is dat die gecontroleerd terug door de atmosfeer richting de aarde komt. Dan klapt hij op een gegeven moment parachutes uit. Blijft hij aan een parachute terug naar het zeeoppervlak vallen. En wordt hij halverwege door een helikopter opgepikt, terwijl hij al rond zweeft. En wordt de eerste trap weer teruggebracht naar land, richting Nieuw-Zeeland. Om daar vervolgens opgeknapt te worden voor een volgende missie. Roketlab kan max 200-300 kilogram in de baan om de aarde brengen. Het zijn echt alleen voor de CubeSats, de kleinere satellieten. Maar daar heb je wel een beetje een niching kunnen vinden. Leuk dat het hergebruik van raketten ook tot dat niveau doordringt. En dan hadden we ook nog Virgin Orbit. Een spin-off, is een eenhande velen, misschien wel duizenden, subbedrijf. Ik houd het al niet meer bij. Hij heeft dus ook een bedrijfje opgestart, waarmee hij kleine satellieten in een baan om de aarde wil brengen. En dat doet hij niet door ze vanaf land te lanceren, maar door ze onder een vleugel van een vliegtuig te zetten. Vervolgens naar acht, negen kilometer hoogte te brengen. En ze daar los te laten en ze vanaf dat moment in een baan om de aarde te laten lanceren. Launcher One heet die raket. Een paar weken, nee, een paar maanden geleden is die voor het eerst getest. Dat liep niet helemaal lekker. De motor ging aan, een paar seconden ging de motor aan. En toen brak er een leiding die brandstof richting de motor brak af. Dan houdt het heel snel op eigenlijk. Dus die storten ook weer terug in de zee, maar al na een paar seconden. En ook zij hebben gevonden waar het aan lag. En voor het einde van het jaar willen zij een tweede testvlucht gaan maken. En dan hebben we nog een derde interessante. Ook weer een kleine raket, dat is de Astra. Astra is een bedrijfje uit San Francisco. Niet verwaren met Astra, het Luxemburgse satellietbedrijf. Een klein bedrijfje uit de Verenigde Staten. En ze hebben eerder dit jaar geprobeerd mee te doen met de DARPA Launch Challenge. Dat was een wedstrijd die was uitgezet door DARPA. Dat is eigenlijk een soort van militair innovatietak. Het normale project. Ze komen met van allemaal interessante dingen. En ze hadden op een gegeven moment een wedstrijd uitgezet. Waarbij bedrijven zich konden inschrijven om binnen een paar weken... Twee keer een kleine satelliet in de baan om de aarde te brengen. DARPA zou dan bepalen vanaf welke plek die gelanceerd moest worden. En in welke baan die gelanceerd moest worden. Dat zouden ze slechts een paar dagen voordat ze zouden lanceren. Dat was de uitdaging dan. Meerdere bedrijven hadden erop ingetekend. Uiteindelijk was alleen Astra overgebleven. Die hebben het in februari geprobeerd. Alleen ze liep steeds tegen problemen aan bij het lanceren. En uiteindelijk is het ze net niet gelukt. Echt op een paar dagen na. Waardoor ze dus niet de wedstrijd hebben gewonnen. Je had goed nieuws beloofd. Maar ze hebben wel gewoon een raket geproduceerd. En dan wilden ze toch wat. Nee, zonde om die weg te gooien natuurlijk. Dus die wilden ze volgens mij toch maar lanceren. Ging niet goed. Explodeerde tijdens een test. Dat was er als in maart. En van de week wilden ze het weer proberen. Dat ging op twee manieren niet goed. In eerste instantie was er een boot op zee. Op de plek van waar ze wilden lanceren. En als er een boot te dichtbij je lanceerplatform komt dan houdt het automatisch op. Dat geldt niet voor landingen. Dat was op dezelfde dag. Dus dan kun je niet gewoon even wachten tot die boot voorbij is. Ja, want dat duurde dus te lang. En de tweede dag, en dat vond ik heel zullig, waren ze niet snel genoeg met het vol tanken van de raket. Waardoor ze op een gegeven moment door hun launch window heen gingen. Ik snapte echt niet... Dit klonk heel zullig eerlijk gezegd. Het is ook een klein dingetje. Het is tien meter hoog. Dus ik snapte helemaal niet. Maar goed, erg zellig. Ergens de komende dagen gaan ze het wel proberen. En ik ben benieuwd. Het is weer een extra manier om goedkoop CubeSats in een baan om de aarde te brengen. Zo zijn er veel meer partijen die dit gaan doen. Maar alle problemen die deze bedrijfjes tussen afgelopen weken en maanden tegen zijn gekomen... lijken nu overwonden te zijn. Het gaat weer druk worden de komende periode. Het komt er heel salvo achter elkaar. Luc, nog wat? Even wat uit de Europese hoek. Ook uitstel voor een Ariane. Dat maken we niet zo ontzettend veel mee. Ariane VA-253, oftewel de 109e lancering van de Ariane 5. Een poging om hem te lanceren op 31 juli. Die wordt afgebroken door een sensorfout. Die sensor is kennelijk zo in de war dat die vervangen moet worden. En daarvoor moet die hele raket terug naar het assemblagegebouw. Dat is een wat langere vertraging. Niet hele spectaculaire missie wat betreft de satellieten aan boord. Twee communicatiesatellieten. Maar wat wel interessant is, de MEV2. Wegenwacht? Ja, de Wegenwacht. Ook weer actueel vandaag. Als je satellieten ergens in de geostationaire baan om de aarde... Precies, dan kan je een klein satellietje vastkoppelen en de boel overnemen. Op die Ariane moeten we nog even wachten. Laatste tijd circuleert er al door iets rond Ariane 6. De opvolger van de succesvolle Europese raket Ariane 5. Een tijdje geleden zei ESA Director General Werner... Het is toch wel zonde dat wij nooit aan beman de ruimtevaart hebben gedaan. En die Ariane 6 is daar heel erg geschikt voor. Ze zijn er zelfs mee opgehouden een keer. Eigenlijk nooit aan begonnen. Ik heb er destijds een boekje over geschreven. Knès, de directeur van de Franse ruimtevaartagentschap... Die zei een week of wat geleden in een interview... Ik zou het toch heel erg leuk vinden als Ariane 6 op een gegeven moment... Thomas Pesquet aan boord mee kan nemen. Ik weet niet of er nou iets broeit. Maar ik kan me helemaal niet voorstellen dat Europa het zou willen. Waarom? Het kost massaal. Dit klinkt echt als een pet project van een aantal hoge managers... Die zeggen het zou mooi zijn als wij ook eens iets met bebande ruimtevaart gaan doen. Maar waarom? Je kan het ook gewoon inkopen bij Boeing. Diverse partijen vandaag de dag. Misschien Boeing niet juist bij SpaceX. Wat wil je dan zelf lanceren? Beteekent dat we als ESA nu onze eigen ruimtcapsule moeten gaan ontwikkelen? Dat is weer een hoop geld. In dat kader nog een onmerkelijke dingetje. Pedro Duque, een ESA-astronaald uit Spanje uit de selectie van 1992... Hij heeft twee keer in de ruimte gevlogen, SDS 95. Hij had een meneer Glenn als collega toen. En aan boord van een Soyuz gevlogen is ook nog Spaanse minister van Wetenschap. Hij heeft zichzelf voorgedragen als nieuwe director general van ESA. Dat is voor het eerst dat een astronaut zich aanmeldt voor die titel. En als dat lukt, dan gaan er natuurlijk wel een hele hoop dingen samenvallen. Een astronaut die gevlankeerd wordt door mensen die fans zijn van bebande missie. Dan zou het wel eens kunnen. De vacaturen staan nog open. Je weet me nooit. Dus houd ook ESA in de gaten. Je weet maar nooit wat er nog eens komt. Zijn we er nog doorheen? Ik heb nog één dingetje. Nog één dingetje. Antiksfattalietwapens uit Rusland. Het is weer zover. Eens in de zoveel tijd rapporteer ik wel eens iets over wat Rusland nu aan het uitvoeren is. Twee weken geleden was er weer een berichtje uit de Verenigde Staten. Dat de Russen weer iets geks hebben gedaan in de ruimte. Eens in de zoveel tijd lanceren de Russen een wat mysterieuze satelliet. Vaak wordt het aangeduid als een nivellier satelliet. En wat er gebeurd is, er wordt één satelliet in de ruimte gebracht. Vervolgens laat die ene satelliet andere kleine satellietjes los. Die dan in de buurt blijven zweven. Of naar andere Russische satellieten gaan en daar in de buurt komen. Die nivellier satelliet zelf heeft nog weleens de neiging om in de buurt van Amerikaanse spionage satellieten te komen. Het was eerder dit jaar dat een nivellier satelliet in de buurt van US-245 kwam. Dat is een Keyhole-spionage satelliet. Eigenlijk is het een Hubble Space Telescope, maar die naar de aarde staat. De meest geavanceerde spionage satelliet van de Verenigde Staten. Die Russische satelliet kwam de hele tijd in een baan heel dichtbij. Echt op een paar kilometers afstand. Vond de Verenigde Staten niet zo fijn. Dus die hebben die spionage satelliet weer net in een andere baan gezet. Vervolgens werd het weer een beetje kat en muis speld tussen die twee satellieten. Stalking van een communicatiesatelliet. Wat er nu gebeurde de afgelopen twee weken is dat die ene nivellier satelliet waar we het net over hadden. Die Amerikaanse spionage satelliet achterna zat. Dat die iets heeft afgevuurd. Een projectiel is er met vrij hoge snelheid uitgevlogen. En is in een andere baan terechtgekomen. Wat dit nou precies is weten we nog natuurlijk niet 100% zeker. Als we de Amerikaanse rapporten mogen geloven. Dan zeggen zij dat dit een projectiel is wat potentieel gericht kan worden op een andere satelliet. En die ene satelliet dan kan verpulveren. Dat is natuurlijk de meest negatieve uiting. Ik weet niet wat het is. Wie weet. Misschien gaan we het ooit weten. Maar deze nivellier missies lijken wel heel erg op de antisatelliet testen die in de jaren 60 en 70 ook werden uitgevoerd. En dichtbij komen bij andere satellieten. Daar een beetje in de buurt blijven. Dingen afvuren. Het pleit niet helemaal voor een volledig wetenschappelijke of civiele missie. Als de Amerikanen soortgelijke dingen deden dat jij het ook wel tegen zou komen. Dan zouden we het denk ik ook wel tegenkomen. Want dit soort dingen worden niet alleen door de Amerikaanse overheid goed gevolgd. Maar er is gelukkig ook een actieve groep aan amateurastronomen en satellietspotters die dit ook in de gaten houden. Die kwamen dit ook tegen. Maar die komen het ook net zo goed tegen als bijvoorbeeld een Amerikaanse X-37B. Dat ruimtevliegtuigje dat wel eens wordt gelanceerd. Als die opeens drie kleine satellietjes lanceert. Daar zijn we ook achter gekomen zonder dat er echt iets over gerapporteerd is. Dus gelukkig houden we het in de gaten. Maar ik weet niet precies wat we hier nou van moeten denken. Rusland reageert van nee, niks aan de hand. We doen gewoon observatie van satellieten. We houden het in de gaten. Dit klinkt een beetje als China die weer een spionage satelliet lanceert met de standaardbeschrijving. Het is een satelliet ter observatie van de aarde. Wat gebruikt gaat worden voor ons resource management en andere civiele applicaties. Als je zo'n tekst eenmaal in een persbericht van de Chinese staats-televies ziet. Dan weet je wel weer wat voor dingen we hadden. Oké, Luc laatst om. Ja, blijf in de Russische hoek. Directeur van Roscosmos, meneer Rogozin, heeft gezegd dat Roscosmos niet geïnteresseerd is om deel te nemen aan Artemis. Dat is opmerkelijk, want deel van Artemis is de gateway. Voor de gateway stond wel degelijk een groot Russisch onderdeel op de tekentafel. Volgens mij inderdaad iets waar je én kan voorblijven en een luchtluis voor ruimtewandelingen. Rogozin reageerde in een interview kort geleden op de Amerikaanse plannen. Ze zegt van, NASA pakt het allemaal heel anders aan dan ISS. In dit project willen ze alleen maar de baas zijn. Daar hebben we helemaal geen interesse in. En vervolgens zei die van, nee, wij kijken veel meer naar samenwerking met China. Ik denk dat dit een hele mooie manier is voor Rusland om straks toch toegang tot een groot ruimtsstation te hebben. Zonder dat ze het zelf hoeven te bouwen, want daar hebben ze het geld niet meer voor. Met het wegvallen van de stoelen in de soeus die NASA al door moest kopen, gaat Rusland een groot probleem hebben. Ik snap wel dat ze hun opties open willen houden, maar dit is al de tweede keer dat Rogozin echt vijandig taalgebruik bezigt richting Amerika. Dat vind ik zo opmerkelijk, omdat ondanks de verslechterende politieke en economische verhoudingen tussen Amerika en Rusland... was samenwerken in de ruimte altijd iets wat vrij was van politiek en altijd heel erg goed ging. Daar lijkt nu een beetje de klat in te komen. En hij doet blijkbaar al vijandig, terwijl niemand weet of dat alternatief, of dat werkelijk bestaat. Of er echt afspraken over zijn. De enige plannen vanuit de Chinezen zijn om een eigen ruimtestation in een baan om de aarde te brengen in de komende jaren. Maar alle modules daarvan zijn al bijna af, of in de laatste fase van aanbouw. Misschien dat Rusland een capsule mag aankoppelen. En die capsule moeten ze dan ook nog eerst maar eens bouwen. Ja, maar het is niet zo dat de Chinezen nou zo bekend staan om hun toeschietelijkheid en hun eerlijke samenwerking. Of tenminste eerlijk verdeelde samenwerking. Ze hebben wel de hele wereld uitgenodigd van kom naar onze ruimtestation toe, bied experimenten aan. Onder heel in voorwaarde. Wat is het je waard, Chinezen? Ja, precies. En ze houden de deuren zo dichter als mogelijk als de buitenlanders in de buurt willen zijn. Dit voelt een beetje als het Interkosmos project uit de jaren 60, 70 en 80 van Rusland. Er werden ook heel veel buitenlandse mogelijkheden uitgenodigd om aan boord van hun Soyouth ruimtestations of hun Meerruimtestations aan te schuiven. Met een Soyouth omhoog te gaan, dan wat experimenten uit te voeren. Als ze geluk hadden. Want destijds deed het het grapje eronder. Toen de eerste Interkosmos cosmonaut terugkeerde van zijn trip, viel het dan zo gezegd, een reporter op dat hij hele rode handen had. Ze vroeg zich af of hij ziekte opgelopen of zo. Of is er iets geks gebeurd? De uitleg die achter de schermen was gegeven, dat is gewoon door een collega cosmonaut gekomen. Iedere keer als hij ergens aan wilde zitten, was het afleiden. Je weet het maar nooit. Het had een enorme politieke lading, dat hele Interkosmos project. Dat zou het voor de Chinezen natuurlijk x decennia later even goed kunnen zijn. Ja, geeft ze zo'n gelijk. Het gaat waarschijnlijk werken. Dat was het volgens mij. Ja, we zijn erbij. Ik dank jullie wel. Luc van den Abeelen, Joeri Nortier. Dit was Space Cowboys 49. Dat betekent dat we over twee weken Space Cowboys nummer 50 hebben. Zorg dat je erbij bent. Jullie leem, jou leidt. Dag. Hai. ***