Prototype ruimteschip van SpaceX zegt boem - eerste ruimtewegenwacht verhelpt panne

Hallo allemaal en welkom bij Space Cowboys. Voor mij is het de eerste keer in Nederland Thijs Roes en met Joeri Nortier en met Herbert Blankesteijn. Hé Thijs, leuk dat je er weer bent. Dank je, dank je en welkom luisteraar zou ik zeggen. Welkom bij mijn Nederlandse stem. Weet iedereen dat ook eens even. Je klinkt ook echt anders in het Nederlands. Ik klink heel anders. Ik zei nog tegen jou Herbert, van ja, dadelijk weet ik niet wat iets in het Nederlands is en dan schaam ik me. Wat is de Nederlandse woord voor iets? Dan ben ik die eikel die dan als zijn eigen moerstel niet kent. Je leest het toch allemaal, nou niet allemaal maar het meeste wel, geldt ook voor ons in het Engels. Ja, je leest het allemaal in het Engels. Ik weet soms echt niet wat het Nederlandse woord is voor iets en dat wordt heel grappig. Ik weet vaak niet hoe je iets uitspreekt, omdat dan heb ik bijvoorbeeld lang niet geweten van advertisement, advertisement, omdat ik het alleen maar las. Of de playades, de playaden, die moest ik ook nog een tijdje hebben. Jullie hebben nog het geluk dat je niet de russische of de Chinese ruimtevaart hoeft te volgen. Kan je die? Nee. Ken je een paar woorden? Nou, een paar. Ik ga er straks eentje noemen. Oh, dat is wel een hele goede. Ik vind in het Nederlands ook altijd planetaire nevel voor een supernova. Ik vind het woord supernova is fantastisch. Dat is niet hetzelfde. Planetaire nevel is wat er overblijft na een hele tijd van een supernova. Precies, ja oké klopt. En vervolgens heet dat een planetaire nevel, terwijl het niet over planeten gaat. Nee, alleen. Dan moet je echt zo'n vertaalslag die je moet weten, want ja 100 jaar geleden wisten ze in Nederland niet wat het was, dus, en hadden ze geen andere woorden voor. Je moet het wel door hebben. Het is een nevel die daar hangt waar anders misschien planeten zouden hebben gehangen. Dat komt het woord waarschijnlijk vandaan. Nou, men wist niet wat het was en men dacht dus dat het een planeet was die daar hing. Die zich in het zonnestelsel bewond. Bijvoorbeeld, men zag die nevels al voor dat ze überhaupt wisten wat een supernova was of wat een exploderende ster was. Nou welkom, welke onderwerpen hebben we allemaal? Heb jij een lijst voor je? Ik kan er een paar noemen. Ik wil het hebben over koekjes uit de ruimte bijvoorbeeld. Koekjes uit de ruimte, natuurlijk. Ja, klinkt logisch. En ik wil het ook hebben over onze tweede maan. Oh ja, oh ja, tweede maand. Klinkt interessant. Ik weet dat Juriet het wil hebben over de, wat ik gemakshalver maar ben gaan noemen de ruimtewegenwacht. Klopt. Je weet wat ik bedoel, he? Jazeker, zeker. Dat is een van mijn onderwerpen. Ik heb geen idee. Ik heb nog een anders spannend onderwerp, dat is namelijk een kattenmuisspel in de ruimte tussen een Russische en een Amerikaanse spionage satelliet. Oh ja, heb ik ook van. Ja, ja, ja. Oké. Daar wil ik het graag over hebben en ik denk eens even kijken als we nog tijd over hebben. Dat is echt alleen aan het einde. Wil ik het misschien nog hebben over de trieste afloop van de DARPA launch challenge? Oh, nou ik ben benieuwd. Klinkt interessant. Klinkt interessant. Ben jij ten eerste eigenlijk? Ja, ik wil het hebben over de explosie van de nieuwe starship van SpaceX. Alles wat SpaceX doet moet eerst misgaan. Het moet eerst misgaan. Volgens mij doen ze dat om PR redenen. Dat ze weer aandacht hebben. Ja, die hebben wel onderhavenklop. Ze hebben zelfs filmpjes op hun eigen YouTube kanaal van alle explosies. Want al die ruimteschepen die op een staart landen, die zijn eerst ontploft. Ja, absoluut. Maar dus wat Elon Musk daarover zei was, je moet nou eenmaal willen faalden, want als je dus niet faalt, dan neem je dus blijkbaar te weinig risico en ben je eigenlijk constant veel te conservatieve keuzes aan het maken. Precies wat we in de vorige aflevering ook agile space hebben genoemd. Oh ja, oh serieus. Agile space. Ja, maar dat is het wel. Als je in sprints werkt naar een einddoel. Tussendoor falen en gewoon maar verder. En gewoon maar verder. Ja absoluut. Kun je vertellen wat er gebeurd is dan met de starship? Nou, ik heb het in ieder geval horen. Komt hij. Dat is, het is echt meer een implosie. Ze waren aan het boem. Dat was alles? Ja. Ik zal ver afnemen. Ik vind het, oh daar komt hij. Ah kijk, het is een afstandje. Het zijn er twee, er zijn twee knallen. Ja, wat was er om te zien? Meer spectaculair dan om te horen. Absoluut, ja. Dus je kan het gewoon zien op YouTube. Het is ook niet de eerste keer dat het gebeurt. Tijdens het bijtanken is er iets gebeurd onderin bij de tanks van de vloeistof. Het is niet helemaal duidelijk. Je ziet iets wegschieten vlak voor dat hij, hij lijkt meer te imploderen dan te exploderen trouwens. En vervolgens stuitert hij omhoog en komt hij, landt hij weer neer en dat hele ding en explodeert hij alle kanten op. En het lijkt wel of dat ding van golfplaat is gemaakt. Ja. Zoals alles wappert. Ja, nou ja, als ik me niet vergis is dat het hetzelfde was waar de Cybertruck aan de buitenkant van gemaakt is van Tesla. Het is dezelfde soort staal. Ik hoop niet dat ze ook hetzelfde soort glokje hebben. Ja, ze kunnen dit gewoon recyclen en een nieuwe Cybertruck maken denk ik. Ja, dat denk ik ook. Nou, en dit was dus SN1. Is er trouwens, Juri, twee weken geleden heeft Luc van den Abeelen hier verteld over die werkplaats waar ze dingen aan het timmeren waren en aan het deuken en weer aan het uitdeuken. Dat is dit. Dat is dit, hè. Ja, en als je een raket eigenlijk maakt buiten in de ruimte en je klooit maar een beetje aan in de open lucht, dan gebeuren dit soort dingen. En dit is inderdaad wat we vorige week ook hadden besproken. Dit is gewoon het proces van proberen, falen, terug naar de tekentafel en weer opnieuw starten. Weet jij of dit effect heeft op wat er verder met Starship gaat gebeuren nu? Ja, ik bedoel, de volgende wordt beter. Ze hebben geleerd. Nou ja, kijk, eerst even over Starship. Even een samenvatting voor de mensen die nog niet weten wat het is. Het wordt de allereerste echt volledig hervulbare raket. Hij moet echt landen, bijgetankt en weer verder. Eigenlijk als een vliegtuig? Eigenlijk als een vliegtuig, want volgens mij was het... Dus echt, ik doe even maar even een gooi binnen een dag. Ja, binnen een dag, zeg maar, bij wijze van. Om dus op die manier ook een soort, naar daar ga ik al, een openbaar vervoersysteem te kunnen creëren van stad naar stad, hè, met die raket. En hij moet ook nog naar Mars kunnen en genoeg mee kunnen nemen om daar een onafhankelijk, zichzelf onderhoudende basis te kunnen bouwen op Mars. En het bizar is dat Elon Musk nu al begint met zaken als van nou, deze maand had hij al wel kunnen vliegen, kunnen gaan proberen met een soort hop. Een jaar geleden had hij een hop gedaan, hè. Even twee meter omhoog. Ja, precies, en dan weer landen. Dat was eigenlijk ook de bedoeling voor deze. Dit is nog wel een S&1. Hij is 20 meter omhoog gehoppt, dus in ieder geval, wat dat betreft, prima gehoppt. Maar S&2 staat al voor de deur, die zijn ze al aan het bouwen. Er is een livestream, dan kan je het ook gewoon volgen. En nog steeds hebben ze iets van nou, we gaan het proberen gewoon eind deze maand weer een keer. Het gaat om het lassen trouwens. Je vroeg van wat is nou precies het probleem? Waarschijnlijk is het iets met lasttechnieken en ze proberen ons die lasttechnieken voor elkaar te krijgen. Dus ze zoeken hoe ze dus zoveel kracht, druk tegen kunnen gaan met de juiste lasttechnieken. Dat schijnt dus lastig te zijn. En ja, ik vind het wel grappig, want als er een andere raket ontploft, dan is het oh mijn god, wat een drama. We hebben twee jaar vertraging in het hele programma. En hier is het gewoon, oh ja, dat hoort er een beetje bij. En het is wel grappig, want SLS is weer uitgesteld. Ik bedoel, dat wordt inmiddels natuurlijk gewoon een drie maandelijks dingetje. De grote raket van de NASA. De grote raket van de NASA die eigenlijk door belasting geldt, al 12 jaar in ontwikkeling is of zo. Misschien wel langer. En dit kost niemand iets, behalve een paar investeerders dan. Ja, nou ja. En dat is volgens mij ook Elon Musk zelf dan. Dankzij de waanzinnige koers van Tesla kost het hem ook niet zoveel terug. Straks dit hele project, dat hele Mars Missie project, moet natuurlijk ook bekostigd worden door alle inkomsten uit Starlink, het internet satellietproject van Elon Musk. Precies, dat is de idee om het op die manier te funden. Ja, ik vind het echt waanzinnig slim. En krijg je dus die mensen kopen om naar 800 kilometer hoogte te worden geschoten? Ja, of als het dus in naad op een gegeven moment een vervoersysteem wordt om van de ene naar de andere kant van het planeet te vliegen. Ik moet wel persoonlijk zeggen, ik heb vanochtend even een loopje googelen, maar ik kwam zo snel nog niet zover. Duurzaamheid ervan. Ja, een bak energie te kosten waar de honderd in brood voelen. Ja, nog maar. En bovendien, ik weet niet wat de brandstof is. Metaan. Metaan. Het is de Raptor engine, ja, daar ga ik dus ook weer. Raptor motor, en die loopt op metaan. Het is een van de weinige rekenmotoren die op metaan lopen. Maar het kon ook beter. Het kon ook beter, ja, zeker. Nu is er volgens mij een... Iemand had een onderwerp over de missie naar Titan, of was dat vorige keer? Vraag ik. Nou, dat was vorige keer. Ik denk misschien dat je naar Titan kan vliegen om daar wat metaan te... Ja, dat is wel genoeg. Ja, op te zuigen. Als je het op aarde vervolgens in de fik steekt, dan ben je milieuvriendelijk bezig. Nee, dat is waar. Maar dit was wel een van de redenen waarom ook voor een metaan motor gekozen is, is dat het op andere plekken makkelijker te vinden is en ook makkelijker te maken is. Ja, ik ben echt heel benieuwd hoe... Zo dat je elegant zonnestelsel kunt bijtanken. Als er een luisteraar is, die denkt ik weet er meer van, laat het vooral weten. En anders gaan wij het zo even uitzoeken hoe dat precies zit. Want eigenlijk, ik vind het typisch iets voor Elon Musk om daar gewoon eigenlijk al wel een plan voor te hebben. Want anders, als het niet scalable zou zijn op een duurzame manier, dan zou hij het eigenlijk al niet moeten doen. Dus hij moet erover nagedacht. Ja, maar goed, ik heb daar niet het antwoord op. Dus op naar de volgende explosie. SN2 die staat eigenlijk al weer voor eind deze maand gepland. Zie je, ik dacht wel, volgens mij over twee weken kunnen we het weer over Starship hebben. Ja, precies. En ik hoop hem te gaan zien. Laten we er een segment van maken. Ja, ja. Ga je Tom? Ja, hij heeft ook gezegd van ja, misschien dat het ding van dit jaar al wel echt ergens heen kan gaan en dan volgend jaar echt. Maar het is natuurlijk Elon Musk's time scales, dus dan moet je altijd maar kijken wat er van terecht komt. Ja, leuk. We blijven het volgen. Ja. Who's next? Jullie doen jij eens wat, of je hebt de meeste onderwerpen? Ja, jij is wat. Zullen we starten met Wegenwacht in de Ruimte? Ja, de Wegenwacht. Zoals je het dan noemde. Vorige week was er een primeur in de geostationaire belt om de aarde heen. Wat er namelijk voorheen altijd gebeurde is dat flinke communicatiesatellieten werden naar een geostationaire baan om de aarde geschoten. En gedurende 15 naar 20 jaar konden die geostationaire satellieten daar gewoon lekker blijven zitten en uitzenden richting de aarde. Dus even kijken, omroep, telefonie. Telefonie, internet, alles wat we nodig hebben om te communiceren. Ook? Soms. Ook, soms. Maar alles wat we nodig hebben om op aarde te kunnen communiceren. Ja. En om in die baan, in die geostationaire baan te blijven, heeft een communicatiesatelliet altijd een klein beetje brandstof nodig om echt op de juiste plek te blijven. Die satellieten zelf, die waren na 15 tot 20 jaar, waren ze eigenlijk altijd nog in prima staat van onderhoud. Maar de brandstof raakte op een gegeven moment op, waardoor die satellieten niet meer op de juiste plek konden blijven. Ja, dan gaan ze hellen, hè? Dan gaan ze een beetje hellen en dan kunnen ze eigenlijk niet meer de diensten leveren waarvoor ze zijn bedacht. Ja, toen ik voor RTL Nieuws werkte, toen moest je altijd, als je iets wegstraalt aan televisiebeeld, moet je daar bepaald het satelliet sturen. En nu was er dus een probleem met één satelliet dat hij dus zover was gaan hellen dat hij alleen nog op bepaalde momenten kon doen. Dus toen moesten ze gaan zoeken naar nieuwe oplossingen. Dat is sowieso, als de brandstof is, kun je niet meer corrigeren. Dus elke verstoring, die blijft dan een verstoring. En de orientatie is heel belangrijk. De avond, de zonnepanelen, die je een verhaal van de geostationaire baan heeft, die je ook een verhaal van de geostationaire baan heeft, maar ook voor de zender die dingen naar de R-stuur. Dus eigenlijk de belangrijkste reden waarom een satelliet uit de geostationaire baan gehaald moest worden, was omdat de brandstof op was. Nu heeft een Amerikaans bedrijf, Northrop Grumman, die hebben een manier bedacht om ervoor te zorgen dat zo'n geostationaire baan zit. En dat is eigenlijk een klein satellietje, wat zich vasthecht aan een al bestaande geostationaire satelliet en vervolgens het stationkeeping, dus eigenlijk het in positie houden, overneemt van die satelliet. En dat is dus vorige week voor het eerst gelukt. No way. Het is al gelukt. Dit is dus een klein satellietje, is gelanceerd eerder dit jaar al, vanuit Rusland. Die heeft zich omhoog gewerkt en is uiteindelijk in de geostationaire baan gekomen en is in de buurt gekomen van een satelliet van Intelsat. Een heel groot satellietbedrijf. De UGASAT-901. Klopt. En dat is een satelliet die ooit in 2001 is gelanceerd en die echt nu wel geen brandstof meer had. En dat ding dat, die ruimtewege, want ik had het ook gereseerd, heet de Mission Extension Virol. Ja, de MEV. Ah, slim. One. One, want er zijn er nog meer van plan. Dit bedrijft, een subunit van Northrop Grumman, levert dus de service dat zij gedurende 1 of 2 jaar zich vastklempen aan zo'n satelliet, ervoor zorgen dat die in de juiste baan blijft. En als op een gegeven moment de wens niet meer is om die satelliet in die baan om de aarde te houden, dan kunnen ze loskoppelen en kunnen ze naar een andere satelliet in de geostationaire baan gaan. En dat is hun businessmodel. Om ervoor te zorgen dat geostationaire satellieten die geen brandstof meer hebben, daar nog wel kunnen blijven. Er is één ding wat ik niet snap aan het verhaal, en misschien weet jij dat. Als ik het goed begrijp gaat die MEV-1, die wegenwacht, die gaat dus 5 jaar lang die functie van bijsturen en zo gaat hij vervullen. En waarom maar 5 jaar? Waarom niet gewoon nog... Want daarna is de mogelijkheid dat hij het nog een keer gaat doen bij een andere communicatiesatelliet. En is tegen die tijd die Intel Sat-901 wel op? Nou, op een gegeven moment is de techniek die in zo'n satelliet zit, wel zo verouderd dat het het niet waard meer is om te ondersteunen. En dan wil je eigenlijk dit soort legacy-satellieten wel uitfaseren. Want Intel Sat schiet met regelmaat ook nieuwe satellieten in de ruimte, die vooral qua hoeveelheid bandbreed in internet echt een wereld van verschil zijn ten opzichte van wat er begin 2000 is gelanceerd. En dat is de toekomst waar zij natuurlijk heen willen gaan. En dan kan ik me voorstellen dat een bedrijf als Intel Sat op een gegeven moment denkt dat die oude satellieten nu nog even waarde hebben, nu nog even iets kunnen bijdragen, maar tegen die tijd hun waarde wel verloren hebben. En dan worden ze in een graveyard orbit gezet en dan gaan ze uit de geostationaire baan. Dat is ook geen bedreiging meer vormen voor andere satellieten. 200 kilometer hoger of zo. Oh hoger, ze branden niet op? Nee, deze blijven eigenlijk bijna voor eeuwig in een baan. Ze zitten op 36.000 kilometer ongeveer buiten onze... Je kunt ze beter vertellen dan ze laten zakken. Ja, het gaat gewoon om die geostationaire baan. Dat is echt een heel belangrijk goed. Daar wil je geen half ontplofte satellieten in hebben omdat je dan die andere geostationaire communicatiesatellieten... Een eindige hulpbom is dat eigenlijk. Ja, je moet er zuinig op zijn. Wat je af en toe wel eens ziet is dat er een batterij, een lithium-ion, dat er iets dergelijks nog wel eens wil ontploffen en dat heeft ongelooflijk veel effect op de waarde van die geostationaire baan. En dus die wegenwacht in de ruimte waar je het over hebt. Dus eigenlijk één machineschip die dan uiteindelijk als je hem vijf jaar verlengt, moet hij op die manier zijn zwaarde opleveren. Een binnenkortige brandstoftank. En later dit jaar gaat dit bedrijf een tweede lanceren. En ergens bij je toekomst, dus in de komende jaren, gaat een ander bedrijf, je gaat een ander soort service satelliet lanceren. Die moet een land-sat-satelliet van de Nasa gaan onderhouden. Dat is een aardobservatiesatelliet. Die pakt het iets anders aan. Die gaat namelijk echt de brandstof bijvullen. Dus die gaat de brandstoftank doorboren, vervolgens voorzien van nieuwe brandstof. Die dan dicht branden, of ervoor zorgen dat het niet meer lekt. En is dan klaar met zijn missie, zodat die land-sat-satelliet weer een paar jaar mee kan. En dan wil je dat ding eigenlijk weer hergebruiken. Dat die dus weer een nieuwe brandstof gaat halen en een volgende satelliet zorgt. Precies, dus dan ga je richting brandstoftanks die in de ruimte cirkelen. En op deze manier kunnen we er denk ik wel voor zorgen dat brandstof misschien niet meer de reden zal zijn dat satellieten op moeten branden of uitgezet hoeft te worden. Ik vind het zo vet dat het al gelukt is. Want dan maak je zo'n concepten en dan is het al leuk, ik ben benieuwd. Het verraste mij eerlijk gezegd ook dat het vanaf het begin, vanaf het moment dat dit bedacht werd tot aan de echte uitvoering, dat er niet zo heel veel tijd in zit. Ik weet wel dat ze op het ISS hebben ze een aantal keer aan een experiment gedaan. Dat is de Remote Resupply Mission. Daar hebben ze geprobeerd om vanaf een plek buiten het ISS om op verschillende manieren een brandstoftank, een testopstelling eigenlijk van een brandstoftank te doorboren en te voorzien van nieuwe brandstof en dan kijken hoe dat werkt. Dus ze zijn er al wel eerder mee bezig geweest. Het loopt al wat langer dit soort experimenten. Maar ik vind het wel interessant om te zien dat ze hier nu echt werk van maken. En wat ik interessant vond aan het verhaal, ook wel een leuk aspect, die Interstate 901 is nooit ontworpen om dit te ondergaan. En die MEV1 die is blijkbaar zo universeel gemaakt dat hij het kan doen bij deze satelliet en ook weer bij een volgende. Ja. Wat komt er in dan? Nee, hij pompt er niks in. Hij heeft een booster. Ja, wat hij doet is elke communicatiestaliet uit deze periode, die heeft een raketmotor onderaan die satelliet zit waarmee hij vanuit een subgeostationaire baan, waar die wordt eigenlijk wordt achtergelaten door de raket, zichzelf in een echte geostationaire baan weet te brengen. Dat is een raketmotor die alleen voor dit doeleinde wordt gebruikt. Daarna niet meer. Daarna heeft hij kleine raketjes of soms elektrische raketjes om zich in de juiste baan te houden. Dus deze motor wordt niet meer gebruikt. Alleen die motoren zijn vaak hetzelfde ontworpen. Dus wat je kan doen is eigenlijk met een soort van haak kan je in die motor gaan zitten. Je klapt dan vervolgens iets uit waardoor je je vast kan zetten in die motor van zo'n geostationaire. Een keilbout. Een soort van keilbout. Daar lijkt het inderdaad. Een keilbout in de ruimte. Dit soort dingen zijn gewoon universeel toepasbaar. Je kan dus ook weer in klappen en vervolgens loslaten. En dat is het mooie van dit principe. Dat je dit op heel veel verschillende satellieten kan toepassen. Dit wordt wel een probleem in de toekomst, want de huidige communicatiesatellieten die naar de geostationaire baan gaan, die hebben elektrische aandrijving. En daar werkt het dus niet. Dus daar zou je iets anders voor moeten bedenken. Maar voor nu, voor die oudjes, in ieder geval. Voor de oldtimers daarboven. Lukt het. Lekkers rondje rond, Herbert. Ja, nou laat ik de cookies in space dan maar even bij de kop pakken. Prachtig verhaal. De eerste koekjes zijn gebakken in de ruimte. Met welke straling? Met een oven en het was geen magnetron oven. Het is volgens mij een hete luchtoven. Ja klopt. Waar heb ik het nou toch? In het ISS? Ja, het is in het ISS. Het is van mijn scherm verdwenen. Potverdorie nog een toe. Maar het is gedaan met koekjes die in de vorm van deeg al naar boven zijn gebracht. En dat is een deel van het verhaal wat ik een beetje vond tegenvallen. Ik had eigenlijk gewild dat ze gewoon deeg waren gaan kneden. Ja precies. En daar we hadden gegroeid in hun tuintje daar. Maar het probleem is in ieder geval, wil je gaan koken en bakken in de ruimte, dan loop je er tegenaan dat het allemaal gewoon anders werkt dan onder zwaartekracht. Ik begrijp bijvoorbeeld dat rijzen van deeg, dat werkt dan niet eens. Zwaartekracht voor nodig. Niet dat ik begrijp waarom. Want het is volgens mij toch een biochemisch proces waarbij gist suiker omzet in CO2. Of iets in die trant. Dan doelt het gewoon op. Dan zwelt het op. Maar oké, ik lees dat dat niet werkt in de ruimte. Of een ei. Ik bedoel als je een ei in een pannetje zou doen, dan blijft dat niet. Nee, dat blijft gewoon hangen. Als een molletje wil niet plakken is dat nog. Bakken is vaak iets wat gebeurt bij contact met een heet oppervlak. Een ei bakken is contact met een hete pan. Koekjesbak is contact met een heet bakblik. In dit geval hebben ze dus plakjesdeeg, chocolate chip. Koekjes zijn er trouwens even voor de duidelijkheid. Ja ook gelukkig. Het was een van mijn vragen hoor. Ik kan hier niet de studio uit voordat ik weet wat er van koekjes zijn. Chocolate chip, koekjes. En dat deeg dat hebben ze naar boven gebracht in een soort silicone envelopjes. En in die silicone envelopjes gingen ze één voor één in de oven. En het is dus het contact met het silicone oppervlak dat heet werd en dat dus voor het bakproces zorgde. Bizar. En nu komt er nog een verrassing. Ze dachten het bakproces kost dan onder aardomstandigheden een kwartier. Ze dachten we gaan aan de ruime kant zitten. We doen 25 minuten om te beginnen. Uiteindelijk bleek het nodig om twee uur baktijd aan te houden voordat die koekjes enigszins gaar wilden worden. En nog een teleurstelling. De astronauten mochten het niet zelf van proeven. Nee de koekjes zijn naar beneden gestuurd voor onderwerpen. Dus voor onderzoek. Er is een splashdown geweest. Nee ja. Toen zijn we de dragoncapsule te terug gegaan. En ze zijn nu in het bezit van NASA om te worden onderzocht. Te geestig. Dan ben je twee uur bezig met het bakken van koekjes en magie. En dan zit je wel in de lekkere geur. Ja precies want dat is gerapporteerd. Het ruimtesation rook naar verse koekjes. Wauw. Dat is wel heel lekker. Dat is toch een mijlpaal. Ja dat is een mijlpaal in de ruimtespaard. De ruimtesation zet de ruimtesation trouwens naar gore zweetsokken. Ja dat zijn allerlei vormen van schimmel en stank en viezigheid. Ja gewoon mensen. Vieze mensen in een vieze ruimte. Ongewassen mensen. Ja ongewassen mensen. Ja vreselijk. En dat is één keertje koekjes. Koken in de ruimte lijkt me dan sowieso heel bizar. Ik zit gewoon een beetje te denken van wat als je nou van het vacuum van de ruimte gebruik zou kunnen maken. Dus als je een snelkokpan hebt die wordt in principe ook vacuum gezogen. Dat betekent dat je bij hele lage temperatuur gaat koken en dan krijg je niks gaar. Ja maar als je bijvoorbeeld een ei wil koken. Ja. Ja ik weet niet. Dan begint het water wel snel te koken. Ja maar niet omdat het warm is. Maar niet omdat het warm is. Dus dan was het een probleem. Dat weet ik nog trouwens uit een hele andere bron. Marco Polo ging tijdens zijn reizen door de Himalaya en dan zaten ze in eilenlucht. En dan hadden ze dus een probleem dat ze het water wel aan de kook kregen. Maar ze kregen het eten niet gaar. Door de eilenlucht kookt het water bij zo lage temperatuur dat het eten niet gaar is. Dus het water kookt wel maar. Dus de vacuum van de ruimte kun jij misschien gebruiken om te vriesdrogen. Ja om te vriesdrogen. Dat lijkt me goed mogelijk. Maar niet om eten gaar te krijgen. Nee en dus ik vind hete lucht dus inderdaad een interessante. Eigenlijk een heet oppervlak is lastig want je hebt geen zwaartekracht. Je kan er gewoon niet tegenaan plakken. Of tosti-eisen kan wel. Dus een eivakken. Koekjes en tosti-eisen. Er is zelfs een oven werkt tussen anders in de ruimte. Ik had begrepen dat dit was een heet luchtoven. Die werkt natuurlijk met convectie. Warm lucht stijgt, koude lucht daalt. Maar je kunt het ook blazen. Wat hier dus volgens mij ook gebeurde bij de eerste testen die ze hadden gedaan is dat die warme lucht bleef vooral een beetje rond die warmte elementen zitten. Als je een kaars aansteekt in de ruimte dan dat flammetje dat wordt steeds kleiner. Want de verbrandingsgassen die gaan in een bel daar omheen hangen. Die verstikt zichzelf. Op aarde dan stijgen ze keurig netjes op en komt er verse lucht van beneden aan zetten. Ik vind het wel onmerkelijk als ze dat niet aan gedacht hebben. Dat is toch wel. Ja het lijkt me logisch. Ja weet je waarschijnlijk hebben ze gedacht dus zullen zoveel dingen anders werken dan wij denken dat we niet eens ons gaan afvragen hoe we beginnen. Maar ik wil nog iets anders zeggen. Ik heb daar ook wat video's over gezien in de verschillende. Welkom mensen, welkom bij Making Cookies. Nou weet je, dan was er zo'n ruimtevaart meneer, niet de astronaut zelf. Want dat was Massimo Italiaanse naam. Ja, ooooh. De meest recente Italiaanse astronaut. Ik ben even zijn naam kwijt. In ieder geval die was die zag je bezig. Michael Massimino. Ik heb het beste man ooit de hand mogen schudden. Dus die zag je bezig en er werd over verteld door iemand van de NASA op aarde. En ja die begon dan over ja we willen leren hoe we kunnen koken in de ruimte. En ik heb dan moeite om dat te geloven. Dit is natuurlijk een heel leuk PR ding. Het station is weer in de aandacht enzo. Het was ook gesponsord door een hotel. Dit koekje. Dat wist ik niet eens. Dat bevestigd mijn verdenking. Want als ze werkelijk wilden leren koken in de ruimte dan pakten ze dat wat grootschepiger en systematischer aan. En je herinnert je van, het is al weer een paar jaar geleden dat ze, ik zeg het maar even badinerend, een blaadje sla hadden weten te kweken in de ruimte. Inmiddels zijn we nog niet heel veel verder hoor. Dat bedoel ik. Ze zijn altijd, als ze iets hebben waarmee ze in de pers kunnen komen dan zijn ze klaar. En ze zijn niet bezig met serieus technieken te ontwikkelen, vaardigheden te ontwikkelen met het oog op zelfsustaining, ruimtestations of ruimteschepen onderweg naar Mars. Met wel hier twee kilometer vandaan zit een urban farm, een vertical farm waar ze eigenlijk heel erg aan bezig zijn van hoe kan je eigenlijk dingen groeien. Ik verdenk ze ervan dat ze het doen met het oog op het PR effect en niet werkelijk met het oog op leren koken in de ruimte. Nee, ja het zal op een gegeven moment een keer moeten gaan gebeuren natuurlijk, maar misschien is het toch te ver weg en denken ze dat het eigenlijk wel lukt? Ja. Als het lukt met één plantje lukt het misschien met alle plantjes? Ik denk dat het moeilijker is om het geld, maar goed het is een stokpaardje van mij, om het geld voor een reis naar Mars bij elkaar te krijgen dan om het eten onderweg te verzorgen. Ja dat is waar. Het lukt overigens in ieder geval. Dat zijn de koekjes. Ja leuk. Ja, heb jij nog meer? Nou ik had Starlink, maar daar hebben we het vorige keer al over gehad, dus ik denk dat we die gewoon skippen. Nou het korte nieuws is dat de Russische Federatie van Wetenschappers die gaat aan klacht of heeft een klacht ingediend bij de VN over het astronomische aspect van Starlink, dat het misschien zou kunnen in de weg zou kunnen gaan zitten van een mooie lucht. Ik was even op vakantie een twee dagen geleden. Niet alleen mooi, maar ook voor de astronomen een beetje bruikbaar. Precies bruikbaar, want er komt van alles langs. Ik stond naar de hemel te kijken een paar dagen geleden. Er was geen volle maan, of er was geen maan, die was er al onder. Ja het was wel schitterend en zo prachtig dat ik toch ergens dacht van, ik mag toch eigenlijk hopen dat ik niet later tegen mijn kinderen moet vertellen van goh vroeger... zag je sterren? Zag je sterren of was er niet de hele tijd allerlei... waren er niet constant satellieten die langskwamen of zo? Dat je er opeens doorheen moet gaan kijken. Ik weet niet, ik kreeg voor de eerste keer ook een beetje een vervelend gevoel bij. Ik heb twee kleinkinderen, een van tweeënhalf en een van eenhalve ongeveer in die buurt. En er zijn ze nu nog een beetje klein voor om echt aandacht te hebben voor sterren, maar ik weet niet wat ik ze moet vertellen als we s'nachts omhoog, zelfs op een heldere nacht. Je ziet misschien, zeker in de randstad, je ziet misschien twintig sterren. Ja in de randstad is vreselijk. Het is bijna niks meer, serieus. Het is al weg. Ja het is al groot en dan zeg ik zit dan in een bos tussen Deventer, Apeldoorn en Zutphen en precies eigenlijk een soort steden driehoek en dan denk je van nou het valt nogal mee, maar zelfs daar, ja het was toevallig dus omdat de maanden niet was, het echt hartstikke kraakhelder was dat ik dacht wow het kan dus nog, maar over het algemeen ook als ik daar ben denk ik zelfs, ik zit midden in een bos en nog zie ik gewoon de oranje gloed van de steden om me heen tegen de wolken schijnen. Ja maar het Starlink verhaal, je zou trouwens kunnen volhouden, dat is dan even weer de andere kant van de zaak, als je hier in Nederland zit en je ziet in plaats van die sterren die je toch al niet meer ziet een wolk Starlink satelliet overtrekken dan heb je je kleinkinderen in elk geval nog iets te vertellen. Ja dat is wel waar. Dat is wel waar. Het is niet meer hey kijk een satelliet, dus kijk twintigduizend satellieten. Achtdeertigduizend. Achteveertigduizend, sorry Juri. Maar dit verhaal gaat natuurlijk ook over Mauna Kea en al die andere bergen waar ze zitten en waar je echt nog wel omhoog kan kijken en waar het straks niet meer kan door die stomme Starlink staat. Of je moet een soort algoritme ontwikkelen om dus de hele tijd te rijden. Er staan dus echt telescopen waar veel in is geïnvesteerd, dat is een probleem. Ja dat wordt een probleem, ik ben benieuwd wat er uitkomt, dus die klacht die ligt er. Maar ja kijk ergens is dus we hadden het hier net vlak voor de uitzending ook wel even over van het is bijna onverbijtbaar omdat de use case zo ontzettend belangrijk lijkt. Zo van overal ter wereld waar je ook bent altijd goed internet. Dit wordt een hele lastige discussie. Ja dat is wel dermate revolutionair. Want ik heb internet hoor. Altijd overal? Nou ja dat scheelt niet veel. Ik heb internet zo vaak als ik het nodig heb zo ongeveer. Ik ga niet naar de Sahara namelijk. Nee maar ik heb flink wat rondgereisd in een busje en in the middle of nowhere. En dan was het echt, ja ik had een kaart van waar heb ik wel ontvangst. Ik heb echt veel plekken geslapen. Als het voor een normale prijs wordt aangeboden, dat weten we later dit jaar, dan kan ik niet garanderen dat ik niet als een van de eerste heb mezelf geëntgezien. Ik exposieer me zelf alvast voor alle astronomen die luisteren. Nee ik heb het niet echt nodig maar het ligt natuurlijk aan de prijs. Maar er zijn momenten geweest in mijn leven dat het echt waanzinnig zou zijn geweest als ik het wel had. Zeker voor iedereen die werkend is. Ik kan me herinneren dat wederom bij RTL toen we voor de eerste keer eigenlijk via satelliet mobiel dingen weg konden stralen. Paper en paper en paper duur, kwaliteit laag, de kosten hoog. Ja, dat kan nog steeds zo'n biegel heet dat volgens mij. Een biegel. En dat is een private, private dingen. Je zet hem inderdaad gewoon ergens neer. Daar kon je ook internet via krijgen. Want het was zo duur dat we dat eigenlijk bijna niet konden gebruiken. Dus het was een, voor professionals, mensen die het echt nodig hebben is dit natuurlijk echt te gek. En als je dus inderdaad ook hele gebieden kan ontsluiten die op dit moment geen infrastructuur hebben is ook voor de ontwikkeling van bepaalde landen natuurlijk waanzinnig. De business case zie ik hier wel. Ja, inderdaad. Of denk aan bergen. Het enige wat je nodig hebt voor ontvangst is een open kijklijn nodig. Dan lukt het. Ja, sorry, in het huidige systeem. De huidige antenne heb je ook gewoon een kijklijn nodig. En als er geen water of spiralen van metaal ertussen. Dan ook als je in een bergachtig of een heuvelachtig gebied zit. Dus in Frankrijk bijvoorbeeld in de Mont Vent. Ik heb ook bijna geen bereik. Nu gewoon vandaag de dag. Nee dat klopt. Dat heb ik ook meegemaakt. Heel heel komische verhalen zitten daar. Zal ik even vertellen? Ja, vertel. Kleine anekdote. Ja, ik was een keer in Frankrijk gaan fietsen en we hadden een huisje gehuurd en ik had tegen mijn vrouw gezegd ik hoefde de wegenkaart niet mee te nemen. Ik heb gewoon Google Maps. Dus ik ga fietsen. Geen online map gedownload? Nee, precies. En bij de allereerste straathoek waar ik dacht van nou toch eens even kijken welke kant ik op moet. Geen Google Map. Dus ik maak een keus. Ik ga gewoon rijden. Ik maak het uit. Ik zit op een fiets. Dat is echt leuk. En ik heb inderdaad een verkeerde afslag genomen. En uiteindelijk wist ik dus echt niet meer waar ik was. En op het moment dat ik dat ik dacht van ik moet het nou toch maar eens even aan de voorbijganger vragen welke kant ik eigenlijk op moet om weer thuis te komen. Thuis in het gehuurde huisje. Toen ging mijn telefoon. Want ik had om een of andere reden die ik niet helemaal begrijp opeens wel telefoon coverage. En er was een collega hier van BNR die iets wilde weten over het werk hier en toevallig kon ik hem helpen. En toen, ik had hem geholpen. Hij was klaar. En toen zei ik wacht even niet ophangen. Heb jij Google Maps? No way. Ik ben hier en hier en hier. En toen liet hij me vanuit Amsterdam. Ik zei ik ik sta hier bij een wegwijzer die wijst 5 kilometer naar dat op en 3 kilometer naar dat op. Waar sta hij? En welke kant moet ik op? Nou hij heeft me gegidst naar het huisje waar mijn vrouw nog op mezelf te wachten. Dit zijn wel de momenten waarop ik zou denken. Sterling, je gaat mijn redding zijn. Ik dacht ik help je maar eventjes. Joeri, wat heb je voor gekkigheid? Ik had een muis spel in de ruimte. Wat we daar zo gaan praten. Wat namelijk in de afgelopen weken maanden een beetje naar boven kwam is dat er boven in de ruimte een kat-en-muis-spel plaatsvindt tussen een Russische spionage-satelliet en een Amerikaanse spionage-satelliet. En wat er nou precies gebeurt weten we niet. Maar die twee die komen ongelooflijk dicht bij elkaar. Ik denk dat ik even moet uitleggen om wat voor soort satellieten dit nou precies gaat. En dan wil ik eigenlijk beginnen bij de Amerikaanse satelliet. Want die wordt een beetje bespioneerd. Of die wordt in ieder geval gestolkt door een andere satelliet. Deze Amerikaanse spionage-satelliet, USA-245 heet-ie, of het is een Kihol-11-satelliet, is een spionage-satelliet die naar de aarde kijkt. Hij neemt afbeeldingen van de aarde. En op een enorm hoge resolutie, 20 centimeter kan hij onderscheiden. Het is eigenlijk een beetje soort van Hubble Space Telescoop die naar de aarde kijkt. En de Amerikanen hebben meerdere van deze om de aarde draaien. Alles om ervoor te zorgen dat zij precies weten wat er gebeurt op welk moment. Daar zijn ze al heel veel jaren mee bezig met dit programma. En vorig jaar zomer lanceerde de Russen een vrij onduidelijke satelliet. Het was in eerste instantie niet duidelijk wat het nou precies was. We hadden wel eerder van dergelijke satellieten gezien. En wat er gebeurde was dat die satelliet werd in een baan om de aarde gebracht. Vervolgens liet hij wat kleine subsatellietjes los. En die gingen een soort van dans met elkaar uitvoeren. Die gingen om elkaar heen. En die kwamen dicht bij elkaar in de buurt. Gingen weer verder van elkaar en kwamen weer bij elkaar in de buurt. We hadden heel erg het idee dat dit een soort van test was voor missies van satellieten die bij andere satellieten in de buurt moeten komen en daar een beetje rond gaan snuffelen om te kijken wat die aan het doen zijn. Een beetje stalken. Fotos nemen, signalen opvakken, dat soort dingen. Als je dichtbij zit, dan kun je natuurlijk ook opvangen wat de betreffende satelliet opvangt. Precies. Of wat die ontvangt. En nu is er dus, vorig jaar zomer was, dus die Russische satelliet, de derde en vierde in de serie, Napriorgeni heet die in het Russisch. Of Nivellir. Het is maar net welke bron je moet geloven. Die is dus nu in een baan gebracht dat die heel vaak, heel dicht in de buurt van de US-245 satelliet komt. Dat zien we nu gebeuren. We weten niet precies wat die aan het doen is. We weten dat het een satelliet is die eerder dit soort spionage-missies heeft gedaan. Het is een beetje een aanname die je maakt, maar het zou best wel kunnen zijn dat ze een beetje aan het rondsnuffelen zijn in de buurt van die... Schitterend gegeven voor een spannende film. Ja, absoluut ja. Dus dit is kattenmuispel wat we afgelopen jaren zagen en wat we volgens mij de komende periode nogal meer gaan zien. Hoe zagen we dit? Er zijn dus experts die constant in gaten houden in welke baan om de aarde welke satelliet zit. En normaal gesproken bij een communicatiesatelliet of een aardobservatiesatelliet wordt dat gewoon in het openbaar bekend gemaakt en is niet zo heel spannend. Alleen elke keer als er dus een spionagesatelliet wordt gelanceerd dan zijn er altijd van die experts die dat extra in de gaten houden want spannend. Ik denk ook dat de Amerikaanse spionage diensten zelf ook wel er een gewoonte van maken om alles in te gaan over de Russie. Ja, dus we zagen ook wel dat de UC 245 zijn baan af en toe een beetje aanpast als die Russische satelliet weer in de buurt kwam. Dus dat was een beetje het kattenmuispel. Ja, dus ze hebben het ook wel door. En de Amerikanen zelf hebben ook wel wat van dit soort satellieten in de ruimte gebracht en er zitten er nu ook een paar in een geeststationaire baan om eventueel andere dingen in de gaten te houden. Dus het is niet dat Rusland hier alleen in is en dat zij de enige zijn die dit soort dingen doen. Natuurlijk niet. Alleen we zagen de afgelopen maanden wel dat dit gedrag opeens weer naar boven kwam en de experts die dit dan volgen die zien dan dat die ene Russische satelliet die ze sowieso toch al volgde, want het was een interessante en benieuwd wat die gingen doen, dat die dus in deze baan heel dicht bij die andere satelliet kwam. We zullen het in de gaten houden, kijken wat die de komende periode gaat doen. Of die deze ene satelliet blijft volgen of dat die in een andere baan gaat zitten. Misschien een andere spionage satelliet van een ander land of van de Verenigde Staten gaat volgen. Koude oorlog in de ruimte. Ja, de koude oorlog in de ruimte. Het blijft bestaan. Goed zeg. Oké. Herbert, Hunter en X. Herbert, heb jij iets? Nou ja, onze nieuwe maan. Ja, dat nieuwe maantje. Hoe groot is die? Ja, precies. Want ik heb het nog niet gezien namelijk. Je hebt het nog niet gezien. Nou ja, ik heb hier een foto en dan ga ik even mijn laptop omhoog houden. Ja, ik hou hem maar even zo op zijn kop, maar dat maakt niet uit. Dit is niet de grootte van de huidige maan? Nee, zeker niet. De afmeting is tussen de 1,9 en 3,5 meter. Oh, wauw, dat is een auto. En precies, die vergelijking wordt ook gemaakt hier. En die hangt dus in een, hoe noem je dat? Het is een temporarily captured object. Hij heet ook temporarily captured object 2020 CD3. Oké, 2020 CD3. Ja. En hij is dus toevallig in het waterkrachtveld van de aarde gevangen. Maar waarom is het een temporary satellite? Want hij gaat... Nou, de baan blijkt niet stabiel te zijn. Dus als de Jupiter of de zon ofzo, die gaan er zo op betrekken dat dat op een gegeven moment weer gaat. Ze weten zelfs al wanneer die weer wegvliegt. Dat zal waarschijnlijk in april zijn. Ja, zo kort. Ja. Dus eigenlijk een paar slingertjes om de aarde en dan schillingen die weer er vandoor. Ja, dan komt er een verstoring. Ik weet niet welke dat zal zijn, maar dan is die weer weg. Maar tot die tijd draait hij om de aarde in een baan die elke 47 dagen rondgaat. Super grappig. Het is ontzettend grappig. Ja, en zo'n tijdelijk maand. En ik zie even te kijken of ik nou de afstand tot de aarde bij de hand heb. Die heb ik niet. Dan vaker voor? Ja, dat komt vaker voor. Dat kun je afleiden alleen al uit de naam. Temporarily Captured Object Nummer zoveel. Ja, dat is wel waar. Ze hebben er nummers voor. Wat ik wel schitterend vind. CD3 ook trouwens. Ja, dat ze daar dan nog foto's van zo'n ding van een meter of twee, drie groot, dat ze daar gewoon nog een foto van kunnen maken en dat ze dat kunnen opspoorden en volgen. Ik zit aan het kijken inderdaad. Waanzinnig. Het is niet normaal. Echt een puntje dat ze hem gevonden hebben überhaupt ook. Ja, want als je weet dat die er is dan kun je gaan zoeken, maar het is iets dat je moet vinden zonder dat je weet dat het er is. Ja precies, het is het enige object dat dan stil lijkt te staan ten opzichte van alles wat er achter gebeurt. Nee, integendeel. Dat beweegt juist extra hard omdat het dichtbij is. Oh ja, ik weet natuurlijk niet wat voor baan die zit. Sterren in de achtergrond die staan zo goed als stil. En dit ding moet juist betrekkelijk snel bewegen ten opzichte van al het andere. Ja, nee, ik dacht als de aarde met hem mee draait ligt het natuurlijk een beetje aan hoe de aarde draait. In ieder geval zou je zien dat er in ieder geval een verschil zit tussen wat er achter zit en wat er er voor zit. Maar hij zit zeker niet in een geostationaire baan. Nee, dat is goed bedoeld. Nee, ik bedoel in ieder geval je kan in ieder geval zien als je dus een foto neemt van alles, dan zie je dat dus één object zich best wel raar beweegt ten opzichte van alle sterren die er achter zitten. Dat zal het zijn. En elke 47 dagen? Elke 47 dagen. Oké, twee maanden, maanden, een andere maand. Anderhalve maand, een week of zeven heb je het over. Welkom maand en tot ziens. Of ik de afstand kan vinden, het zal vast een elliptische baan zijn, maar dat heb ik even niet bij de hand. De verste afstand die is hier. Wat jij hebt dan? Volgens mij wel. Dat zou het al zijn. Ja, ongeveer één EU. Astronomical Unit? Dat lijkt me heel sterk. Dat is best ver. Dat lijkt me ook heel raar. Astronomical Unit is volgens mij de afstand tussen de zon en aarde. Ik heb hier wel iets. Dat lijkt me raar. Het is inderdaad een sterk elliptische baan die voor het grootste deel zelfs buiten die van de maan ligt. Maar dat maakt het dus des te wonderlijker dat ze hem hebben kunnen fotograferen. Die 1A2 meter, sorry 2A3 meter. Meestal verder weg dan de maan en dan even een fotootje maken. Maar hij komt dus eigenlijk aan, draait een paar rondjes en vliegt weer vandoor. Ja, tot april met die baankenmerken gaat hij niet heel veel rondjes draaien. Dat is met een rondje of 2A3 is het gewoon bekeken. Ja, een Astronomical Unit is toch de afstand van hier tot de zon. Hier staat dan 1,06 en 0,98. Dat klopt wel, want het gaat dan net de boven en net de onder. Het wordt gerekend vanaf de zon en niet vanaf de aarde. Dat is natuurlijk waar. Dat is dan. Dat is onze maan, dus geniet ervan zolang die is. Thijs, nog meer? No, nog meer. Ja zeker, nog heel veel meer hebben we nog even. Ik heb twee kleine nieuwtjes over missies die nu al op andere planeten zijn. Ja, klopt. Allereerst even de aandacht weer terug naar Yutu 2. Het Chinese maanwagentje wat aan de andere kant van de maan zit. Oh, is daarmee. Doet het nog. En dat vergeten we constant. Ja. Jaartje geleden daar neergezet door de Chinese en rijdt nu nog steeds daar rond. Doet hij nog iets boeiends? Ja, dat was afgelopen twee weken geleden kwam dus naar voren dat Yutu 2 foto's had gemaakt van een heel interessant stukje rots op de achterkant van de maan. En wat we daar aan zagen was dat het stukje rots veel jonger was eigenlijk dan de rest van de maan. Ze gaan het nu verder onderzoeken. Ze gaan het nu veel jonger was dan de rotsen die er omheen lagen. Dus ze gaan onderzoeken waar het nu precies vandaan komt, wat het is. Waar zagen ze dat aan? Dat je dat toevallig praat? Dat zagen ze aan de kleur en de positionering van die van de heer Rots. En ze zijn benieuwd wat het precies is, maar Yutu 2 rijdt dus nog steeds rondjes daar en is nog steeds op zoek naar interessante fenomenen daar aan de achterkant van de maan. Dus laten we niet vergeten dat hij er nog is. Andere missie die ook in het nieuws kwam is Mars Insight. De missie die volgens mij ook een jaar geleden op Mars is geland. In de middel van anderhalf jaar geleden. Ik weet het even niet precies meer. Maar 2018 is die jaar geland. Niet een Europese? Nee, dit is een missie van de NASA. De belangrijkste doel van deze missie was om meer kennis te krijgen over hoe Mars er van binnenuit ziet. Zouden ze daar grond gaan boren ofzo? Ja, en aardbevingen. Ze hebben daar twee belangrijke meetinstrumenten op. En eentje is dus een seismometer. Die meten of er aardbevingen op Mars zijn. En die blijken er best wel veel te zijn. Het zijn allemaal kleine aardbevingen. In de schaal van Richter dan vier of lager. Dat is een beetje wat je in Groningen kan voelen. Of minder. Maar ze zien dus wel dat er ontzettend veel aardbevingen zijn en dat Mars dus nog steeds geologisch actief is. Dat is een interessante. De andere belangrijke missie van deze Mars Insight was dat zij met een klein apparaatje de grond in wilde gaan boren om te kijken hoe de temperatuur op een gegeven moment meer of minder wordt als je dieper de grond in gaat. Dat ding lijkt niet helemaal te werken zoals ze hadden verwacht. Wat het eigenlijk is, het is een soort van dikke pen. En die probeerde steeds door schokjes te geven, zichzelf eigenlijk in de grond te slaan. En de bodem was te hard ofzo? Ja, de bovenste laag kwam hier wel doorheen. Op een gegeven moment kwam die op een soort van laag. Dat noemden ze dan de Dury Crust. Dat was eigenlijk te hard waardoor die steeds wel tegen de grond aan sloeg maar zichzelf eigenlijk ook weer omhoog schoot en dus niet verder kwam. Als we in Nederland gaan heien om huisjes te bouwen dan kom je soms iets tegen dan ben je blij. Hier kunnen we opsteunen. Hier waren ze dus niet zo blij mee want hij komt niet verder en het is wel belangrijk dat die de grond in gaat anders vaalt dit gedeelte van de missie. Dus wat ze nu proberen is met een schep, of eigenlijk met een robot arm proberen ze tegen dat apparaatje te duwen zodat hij niet terug schiet en dat hij dus wel door die ene korstachtige aarde heen gaat. Dus dat is wat ze nu proberen. Gewoon een beetje leunen tegen die drillboer. En wel vet dat de eerste resultaten al binnen zijn, dat het dus inderdaad lijkt dat het een constant aardebeweging kan zijn. Mars is nog steeds een actieve planeet. Als we het over de toekomst hebben qua mars missies. Net is bekend geworden maar dat is echt twee drie weken geleden dat JAKSA, de Japanse ruimtevaartorganisatie, akkoord is gegaan met een missie naar Phobos, de maan om Mars heen. En dat is niet zomaar een missie, dat is een missie om aarde van Phobos terug te brengen naar de aarde. Om te kunnen onderzoeken waar Phobos van gemaakt is. Ze verwachten namelijk dat Phobos eigenlijk de bouwblokken van Mars ook heeft. Dus dat ze veel beter in kaart kunnen brengen hoe Mars is ontstaan als ze grond van Phobos terugkrijgen. Zijn er ontstaanste theorieën over Phobos en Dijmos, die andere maan van Mars? Ja volgens mij wel. Volgens mij aan de ene kant is het... Het kunnen ingevangen astrowiden zijn. Het kan in ieder geval, maar het kan ook de resultaten zijn van een inslag zijn en daardoor eigenlijk belangrijkste bouwblokken van Mars te hebben. Dus 2024... Het zou dus ook een captured astrowide kunnen zijn. Dat weten ze dus pas zeker als ze dus die... Ja dan moet je testen. De verwachting is dat het uitsluitsel gaat geven. Ja, is het naar Mars of komt het naar ergens anders vandaan? Dat is dan eigenlijk... En het is natuurlijk gewoon een zevend coole missie weer van de Japanners. Ja dat mag je zeggen. Ze zijn nu terug met blauw blokjes van Ryugu, die astrowiden waar ze vorig jaar het een en ander van opgeschrept en opgezogen hebben. De kapsule met de resten, die is op weg naar aarde. En volgens mij, als ik het goed heb, later dit jaar moet die kapsule landen in de Australische woestijn. Brilliant. Wow. Gebeurt wat op interplanetaire gebied. Tegen die tijd dan houden we iedereen weer op de hoogte voor wat er gebeurt. Meer nog? Ja ik heb ook nog wel iets over de DARPA launch challenge. Als we nog tijd hebben. Ja natuurlijk. Ja, de DARPA. Rustig tijd. Oké, laten we eens even, wat is DARPA? DARPA is een onderzoeksorganisatie... Nee, DARPA weet ik niet. Ja, vertel het toch maar. DARPA is een onderzoeksorganisatie van het Amerikaanse leger. Eigenlijk alle innovatieve ruimtprojecten, lanceringsprojecten die komen door DARPA. Internet. Internet ook inderdaad. Dus echt een innovatieve organisatie. Een paar jaar geleden kwamen zij met een nieuwe uitdaging. Namelijk een uitdaging aan kleine bedrijfjes die kleine raketten maken om binnen no time een satelliet in de baan om een aarde te krijgen. Het idee daarachter is namelijk dat als je nu een satelliet wilt lanceren dan moet je eigenlijk jaren van tevoren al beginnen met plannen. Moet je maanden van tevoren je satelliet al naar de lanceerbasis krijgen en wordt weken van tevoren wordt de raket opgebouwd. Maar het kan soms zijn dat bijvoorbeeld in conflict situaties dat je even heel snel ergens extra communicatie capaciteit wil hebben. Of dat je heel snel ergens aard observatie capaciteit wil hebben. En dat je echt binnen een paar dagen misschien zelfs vanaf beslissing van we gaan lanceren tot aan lancering kan komen. Of als we weer eens zo'n ding uit de interstellaire ruimte voorbij komt. Dat je van dichtbij wil bekijken. Rapid launch capability. Snel iets in de ruimte kunnen brengen. Voorheen bestond dat eigenlijk nog niet. Nu zit je inderdaad nog. Je moet de jaren van tevoren beginnen met plannen. Dus de uitdaging die DARP had neergezet is bedrijven kom erop laat maar zien dat je vanaf het moment van dertig dagen nadat wij aankondigen waar je moet lanceren en wat je moet lanceren dat je ook daadwerkelijk iets in de ruimte kan brengen. Drie bedrijven hebben daarop ingetekend een paar jaar geleden. Eentje was Vector Launch Systems. Inmiddels failliet dus die wagen er wel heel snel uit. De andere was Virgin Launch. Het bedrijf van Richard Branson. Die waren ook bezig met een kleine raket die onderaan een vliegtuig wordt gemonteerd en dan op vanaf 11-12 kilometer hoogte wordt gelanceerd. Dat is hoe ze toeristen willen lanceren. Dit is echt vanaf een normale Boeing wordt hij dan gelanceerd. Dan zijn ze nu nog steeds mee bezig alleen Virgin zei op een gegeven moment van ja weet je deze launch challenge is niet helemaal waar we heen willen gaan. We willen ons vooral op commerciële missies richten. Ergens in de komende maanden gaan ze hun eerste missie ook lanceren. Dus toen bleef er nog eentje over Astra. Astra van de satelliet Andras? Nee het was een bedrijf wat eigenlijk niemand kende en ze zijn heel lang in stealth mode geweest dus het is een bedrijf waarvan alleen wisten dat het bestond maar niet wat ze deden. We wisten dat ze wat kennis en wat techniek hadden gehoor van een eerder programma van de Amerikaanse overheid. Voor de rest wisten we helemaal niks van stealth mode. Echt compleet donker. Totdat dus een maand geleden bekend werd dat dit bedrijf ook meedeed aan de DARPA launch challenge dat ze al bijna af een raket hadden en dat ze dus binnen een maand de opdracht hadden gekregen om van een plek ergens in Alaska kleine satellietjes te gaan lanceren. Nou heel hard mee bezig geweest. Twee weken geleden zijn ze daar volgens mij voor het eerst naartoe gegaan en hebben ze alles opgebouwd. Echt uit het niet hebben ze dus een eigen lanceerinstallatie gemaakt. Die raket werd in een container vervoerd want zo makkelijk moest het allemaal zijn en werd daar onderspeld werd die daar opgebouwd en zo zijn geprobeerd te gaan om te lanceren. Ze hadden maar een beperkte tijd. Ze hadden 14 dagen uiteindelijk om te lanceren. Is dat een fysiek launch window of had dat te maken met de opdracht? Dat was de opdracht. Ze moesten dus vanaf het moment dat ze daar kwamen moesten ze binnen 14 dagen iets lanceren. Dat is bijna gelukt. Het is niet gelukt. Nee het is er gewoon niet van. Ze hebben een paar keer pech gehad met de raket zelf. Ze hebben een paar keer pech gehad met het weer. Alhoewel ze daar wel uitstel voor kregen omdat ze overmacht. Maar eigenlijk de afgelopen maandag was onze laatste kans. Ik zat live mee te kijken en op een gegeven moment hadden we nog een of twee minuten te gaan. Het was zo zuur. Op een gegeven moment hoor je iemand van de lanceerinstallatie horen je holt holt holt zeggen. Toen was de lancering eigenlijk afgeblasen. Er was een probleem met navigatiesystemen. Dat betekende dat ze dus niet hebben gewonnen. Dat ze die launch challenge niet hebben gewonnen. Het is eigenlijk best wel snel. Want dit bedrijfje kwam zo uit het niet op eens naar voren. Ze hebben best wel een mooi systeem dus gebouwd. En als je rent dan voldoet aan eisen dan ben je uit de kosten waarschijnlijk. Dat niet maar ik kreeg een paar miljoen. Het idee was dat zij dit eigenlijk als een soort van plakaat een soort van diploma mee konden nemen dat ze konden laten zien. Wij kunnen heel snel handelen. Wij kunnen eigenlijk heel snel iets voor jullie lanceren. Dat ze daarmee dus de commerciële markt op konden gaan. Gaan ze als nog doen? Ja want als je 30 dagen niet helpt dan kan je natuurlijk ook 40 dagen. Dus ze gaan als nog deze raket lanceren. Ze krijgen dan niet het prijzengeld van de DARPA. Maar ze kunnen wel laten zien dat zij dus ook kleine satellietjes binnen no time vanaf elke plek op de aarde eigenlijk kunnen lanceren. Mooi verhaal. Gaaf. Ja uiteindelijk. Het is wel relevant. We zien het veel vaker nu terug dat er van dit soort kleine bedrijfjes zijn die een kleine raket hebben. Die dan een paar kilogram in een baan om de aarde kan brengen. Want daar hebben we het over. Het is ook maar een paar kilogram. Rocket Lab vanuit Nieuw-Zeeland. 150 kilogram zijn al anderhalf jaar bezig. Doen het heel goed. Virgin komt dus straks. Dit bedrijf. In China zijn er 15-20 bedrijven die hier nu mee bezig zijn. Er zijn een hoop anderen in de VS. Dus dit is wel een business waar nu steeds meer gebeurt. Waar het steeds drukker ook wordt. Ben benieuwd wat er overblijft. Ja precies. Ja ja. Mooi. Ben benieuwd hoe lang duurt het nu dan voordat een raket de lucht in kan. Wat is dan nu de huidige snelste? Maanden, jaren. Ja precies. Ja er zit heel veel voorbereiding zitten natuurlijk al voor. Dat ding moet gemaakt worden. Wie hadden we vorig jaar hier met die micro satelliet in Nederland? Jesus. Jesus ja die was bezig met kleine. Jeroen Rotteveld. Ik zou me voorstellen dat hij ook al ja hoe kleiner de raket is hoe minder cubesats moeite. Dit soort raketjes zijn echt perfect geschikt om dit soort cubesats te lanceren. Of de weegwacht de lucht in te gaan. Ja die zijn vaak nog net iets te groot maar dit wil je wel hebben dit soort rapid launch capability. Zal dat zeker komen? Zeker zeker. Als dat was dan was het hem volgens mij wel. Ja volgens mij wel. Interessante dingen waar we de komende twee weken naar uitkijken. Dat weet jij altijd. Nou die SN2 dus van SpaceX die wordt dus op dit moment weer opgebouwd dus het is even te vragen of die dus nog twee weken zo heel ambitieus. Maar het zou kunnen zijn dat die dan vliegt alweer. Dus dat komt eraan. Who knows. En Joeri weet jij wat er in de komende weken aan gaat komen? Heel veel missies, heel veel lanceringen. Geen grote dingen maar heel veel lanceringen. Europa gaat weer vanaf Kourou in Frans Guiana gaan ze hun eigen vega raket weer proberen. Vorig jaar mislukt. Moet nu weer succesvol iets in de ruimte brengen. Ik ga even kijken. Starlink natuurlijk weer. Ik ga weer 60 gatten liedjes leiden. Bevoorrading naar het ISS. Dragon CRS-20 gaat de lucht in. India komt als het goed is weer met nieuwe raketten en een nieuw soort raket vanuit China. Spannend. Iets om naar uit te kijken. Iets om naar uit te kijken. Dan is de vraag waar zijn wij om te volgen? Je kan deze podcast volgen op deze podcast kun je volgen op bnr.nl op de bnr app en al je Spotify iTunes Apple niet Apple Music. Apple Podcast. Apple Podcast heet dat tegenwoordig. Jij weet het allemaal. En in veel andere podcast app zitten we ook maar ik hoor ook wel eens dat we in een enkele niet zitten. En onze Twitter? Space Cowboys Paulder. Mijn Twitter is Thijs Roes. Mijn Twitter is Hemblank. Ik doe niet zoveel van Twitter. Jury underscorneert hier. Wellicht kan je op duizend in één manier schrijven. Hartstikke dank voor het luisteren. Leuk voor iedereen weer. En leuk jullie weer te zien. En dit keer Nederlands ging hartstikke goed. Maar een paar verhaspeld reelingen. Het kan nog wel. Volgende keer in het Duits, dames en heren. Zo blijven we van De volgende keer zonder Thijs Roes trouwens en weer met Luc van den Aanbeeg.