Een chique Maanbasis en navigatie op de millimeter

Dit is een BNR podcast. Welkom allemaal bij alweer de 146e aflevering van Space Cowboys. Bij mij in de studio zijn Philips Gronijans, manager bij ESA, en Nick Poelstra, navigatie expert bij CGI. En hallo. Ik ben Brunnen van Weinburg, ruimtevaart en wetenschapsjournalist voor diverse media. Om te beginnen, wat zijn jullie nieuwtjes van de week? Ik heb er zoals gebruikelijk een heleboel, maar de traditie is dat we er drie gaan behandelen. Ik ga straks beginnen met de Boeing Starliner. Voor mij en Joith, navigatie expert, we doen veel met Galileo. Voor ons was het een grote week afgelopen week, want er zijn weer Galileo-satellieten omhoog gegaan. Maar met SpaceX. Wat daar dan weer het grote nieuws is, hoor je zo meteen. Van het Europese navigatiesysteem, de concurrent van GPS. Oké, zelf heb ik een nieuwtje over een rots planeet met een atmosfeer. Toch weer ook iets anders dan wat jullie hadden. Dus gaan we los. Philip? Ja, de Starliner. Boeing gaat ook mensen naar het ruimstation ISS brengen. Dat is ontzettend belangrijk. Ooit hadden we de Space Shuttle aan de Amerikaanse kant en de Soyuz aan de Russische kant. Toen de Space Shuttle werd uit de vaart genomen, was er een tijdje alleen maar de Soyuz. Tot groot ongenoegen van de Amerikanen, die zich blauw betaalden en afhankelijk waren van de Russen. Maar gelukkig kwam SpaceX met Musk. Vanaf 2020 is hij al 11 keer naar het ISS gevlogen met passagiers. Dat is ook maar één enkeling in Amerika. We krijgen nu de tweede. Die zal maandagavond gelanceerd worden. Dinsdagochtend, onze tijd, ging ik midden in de nacht even pas en dacht ik moet even kijken of het gelukt is. Toen viel ik in een persconferentie bij het uitleggen waarom het niet gelukt was. Dan weet je het al. Toen heb ik dat weer een hele tijd zitten luisteren midden in de nacht. Het was erg interessant. Er was een zuurstofklepje in de raket. Dat was aan het trillen. Dat beviel ze niet, want dat ding is gekwalificeerd 200 keer open en dicht. Toen gingen ze kijken of ze dat trillen wilden uitrekenen. Hoeveel keer open en dicht is dat equivalent qua belasting? Dat klinkt een beetje bureaucratisch. Het was maar heel technisch. Een aantal vragen van die solliciteren waren ontzettend technisch. We kwamen tot de conclusie dat we toch niet durven lanceren. We moeten het uitstellen. Na een van de volgende avonden in diezelfde week. Ook ongeveer om dezelfde tijd met dezelfde lanceerwindows. Nu is het niet eerder dan 10 mei dat hij gaat. Dat is de Vrijdag. Dat is de Starliner van Boeing. Je ziet daar ook wel een verschil met SpaceX. We hebben het al vaker gehad. Ook hier over de ontwerpfilosofie van SpaceX. Je leert ervan. Je verandert wat en lanceert een weer. Zo gaat het maar door. De Boeing is een van de traditionele leveranciers van ruimtenvaart. Ze begon op hetzelfde moment in 2014. Ook met meer geld dan SpaceX. SpaceX kreeg 2,6 miljard dollar. Om een ruimteschip te ontwikkelen voor mensen uit ISS. Boeing 4,2 miljard dollar. SpaceX vliegt al 4 jaar. Boeing vliegt nog niet. Boeing heeft verder ook niet helemaal... Dat wordt ook gezegd in de meeste artikelen die ik hierover vond. Deze vlucht is ook van belang voor de reputatie van Boeing. Ze hebben met de vliegtuigen enorme reputatieschade opgelopen. Met deuren die eruit vallen. Het is ook wel voor hun van belang dat die vlucht goed gaat. Nu is het afgelast vanwege de raket. Het is niet vanwege die starliner. Het is echt wel een mooi apparaat. Uiteindelijk kunnen daar 4 mensen in. Maar er is in principe ruimte voor meer dan 4. Er wordt gevlogen door 2 heel ervaren astronauten. Die zijn 61 en 58 jaar. Het zijn testpiloten. Die hebben al die vluchten achter de rug. Die gaan kijken hoe de stoelen doen. Die gaan kijken of ze de lading goed kunnen verplaatsen naar het ISS. Wie zijn die astronauten? Sonita Williams. Die is voor mij bekend. Ze was ook een tijdje bezig met de Robotica. En meneer Wilmore. Die vinden het geweldig dat zij de eerste astronauten zijn op zo'n nieuw toestel. Dat is toch het taart in astronautenland. Dan zit je hoog op de ladder van die astronauten. Het ding gaat 10 dagen vliegen en dan een landing. De landing is op land. Dat is voor het eerst dat de Amerikanen niet aan een parachute op zee landen. Maar op land zoals de Soyuz doet. Russische toestanden met parachute. En dan remraketjes op het laatst. Het is de bedoeling dat die daarna volgend jaar... Zijn eerste operationele vlucht. Dan moet de ding 6 maanden in de ruimte blijven. Dan is het ook meteen het ontsnappingsvoetstel. Hij koppelt nu niet aan aan het ISS begrijp ik. Hij koppelt wel aan het ISS. Dan is het ook de reddingscaptuur. Je gaat altijd met je eigen toestel weer terug. In 2019 heeft hij al gevlogen. Voor het eerst. Toen haalde hij het ISS niet. Dan was er iets mis met de softe en de stuurraketjes. Toen kwam hij in het verkeerde baan terecht. Maar in 2022 heeft hij het wel gehaald. Alleen met wat problemen. Daar moesten ze toen op wachten. Er bleek brandbare tape in te zitten. Dat was iets met het koelsysteem en de stuurraketjes. Ze zijn al 14 jaar bezig. Wat is er nu gebeurd? We hebben de komende vrijdag... 10 jaar. Dat is lang. Maar we kunnen ook zeggen dat SpaceX kort was. Dat was 6 jaar. In ons met Jay is dat kort. We gaan het zien vrijdag. Is er nog een duidelijke divisie tussen Oudspace en Newspace? Dat is een verantwoordelijkheid. Dat zie je. Boeing is zeker Oudspace. Die migreren naar Newspace. Ze worden sneller dan vroeger. Ik weet niet hoe dat contract in elkaar zit. Ik denk dat dit nog past in de 4,2 miljard. Dat is toegekend. Dat pas als de dingen bewezen dat dit kan. Ze zullen de molkenwijze op verloren hebben. Dat zou kunnen. Maar dat moeten ze later terug verdienen. Ga je nog kijken vrijdag? Ja, dat denk ik wel. Ik ga naar een satelliet. Die is twee keer van de radar verdwenen. En nu weer teruggevonden. Hoe werkt dat? Met de exponentiallye groei van het aantal satellieten... Dat in de lucht komt. En alle geopereultieke situaties. Is het steeds belangrijker om te weten wat er boven ons vliegt? Je ziet dat er veel landen die... Investeren in de space situational awareness. Dat kan de allerlei tracking metode zijn. Daarmee hebben ze nu een vrij moeilijk... Vindbare satelliet teruggevonden. Dat was gelanceerd in 1974. Dat was onderdeel van een grotere missie. Genaamd... De E-satelliet. Dat is een grote missie. Dat is een grotere missie. Dat heb ik hier staan. De hexacon system. Toen nog onderdeel van de United States Air Force... Space test program. Toen was er nog geen Air Force. Sorry, geen Space Force. Toen was er nog geen Space Force. Toen viel het Space segment onder de Air Force. Die had kleinere module's aan boord. Waaronder de Infrared Calibration Balloon. Dat was een klein dingetje. Die had op 500 km hoogte zichzelf moeten oplazen. Dat had als make-punt kunnen zijn... Als een reflector. Als een make-punt kunnen zijn voor calibratie doeleinden. Die ballon is nooit opgeblazen. Die missie is compleet mislukt. Hij is nooit opgeblazen. Hij is relatief klein gebleven. 66 cm in lengte. Hij is ook van een bepaald materiaal gemaakt. Waarbij dat zich moest oplazen. Metaal en aluminium reflecteert lekker. Dat kan je mooi terugvinden. Maar dit kon niet. Nu, na bijna 50 jaar, is hij weer te groot. Met de radar. Met allerlei tracking systemen. Remote sensing equipment. En wordt er nu ook weer voor gewaarschuwd. In de verschillende TLA-programma's. Voor eerste-weerde botsingen. Wat zijn TLA-programma's? TLA's zijn de basis. Dat is de basis. Hoe zeggen we dat? De plek en tijd van een satelliet. Waar hij vliegt. Het is een van die 23.000 objecten. Waarvan we weten waar ze zijn. Als je nu rondvliegt. Als je je dreigt op botsingkoers te zijn. Met een ander satelliet. Die TLA's krijg je binnen. En dan weet je of je zegt. Ik neem het risico dat ik ga botsen. Of ik ga toch een manoeuvre plannen. Hij is teruggevonden. In de jaren 90 was hij ook al teruggevonden. Toen was hij iets rustiger boven. En toen weer kwijtgeraakt. Toen de systemen nog niet sterk genoeg waren. Om dat ding maar te kunnen volgen. Nu is hij weer teruggevonden. En nu kan je weer terug gaan berekenen. Hoe is hij ooit uit de koers gegaan? En waarom zijn we hem kwijtgeraakt? Hoeveel jaar duurt het voordat het verbrandt? Hij vliegt 500 kilometer hoogte. Dat is ongeveer 800 kilometer hoogte. Dat is helaas wel een dingetje. Als er niet een andere kracht op plaatsvind. Hij blijft daar lang rondzingen. En ook 800 kilometer hoogte wordt een drukke hoogte. Kunnen we dit opvatten als een teken? Dat de monitoring systemen steeds omvattender worden. Dus dat we oude troep terugvinden. Die we altijd al kwijt waren. Dat de zolder op gaat. Zo wordt hij ook uitgelegd in de systemen. Dat onze mogelijkheden om bepaalde dingen te tracken. Dat we steeds beter worden. We kunnen ook vormen van satellieten. We kunnen dat heel klein tracken. We kunnen tot ongeveer 3 centimeter. Dat was tot redelijk kort geleden. 10 centimeter. Heel veel beter, 3. De doel is om nog naar 1 centimeter te gaan. En nog minder. Ik begreep dat 1 centimeter en minder. Dat kan door een micro meten uit een debris schild. Bijvoorbeeld op het ISS afgeweerd worden. Alles vanaf 10 centimeter kon je zien. Daarvan wist je waar het was. Tussen 1 en 10 had je een probleem. Als je nu maar een probleem hebt tussen 1 en 3. Dan is de situatie al behoorlijk verbeterd. Dat schildt enorm inderdaad. Als het heel erg link is gaan de astronauten in hun capsules zitten. Zodat ze direct weg kunnen als er een lek slaat. Dan weet je wat je moet doen. Het ISS doet 3 keer per maand een manoeuvre om een ontwijking te doen. Wat ik hier al begreep. Niet alleen daarvoor. Spionage satellieten nemen ook weer een vlucht. Dat is een probleem. Dat is een probleem. Als je precies kunt zien welke vorm een satelliet heeft. Welke onderdelen aan boord zitten aan de buitenkant. Daar kun je daar genoeg over vertellen. Heb je een goed idee van wat die kan? Ja. Daarom wordt het wel echt... De satelliet zelf. Dat is niet zo heel belangrijk. Dat we hem hebben teruggevonden. Dat zegt wel iets over onze huidige kunsten. Even een kort item. Zeg de namen. Anst jullie wat? Nee. Sachsenfort? Nee. LFA? Volgens mij moet je blijven uitleggen. Nee. We hebben voor het eerst een Europese raket. Op een Europese lanceerplatform staan. Dat platform is in Unst. Dat is het noordelijkste eiland van de Shetlands. Deel van Schotland. Maar eilanden liggen nog niet boven het vaste land. Dat is een Duitse bedrijf. Die wil tegen het eind dit jaar. Een raket gaan lanceren. Een kleine raket. Vanaf een Europese lanceerplatform. Dat is nog nooit vertoond. Hebben we niet in Kiruna? In Noord-Zweede? Die zijn allemaal suborbital. Dit zou een lancering naar een baan moeten zijn. Vandaar kun je mooi in polaire banen komen. Dat heeft bepaalde voordelen. Voor aardopservaten. Een rondje in een verticale richting. Dan breng je de hele aarde in kaart. Ook in Kiruna willen ze dat doen. Orbitale lanceringen. In Groot-Brittannië, vooral in Schotland, zijn er 4, 5 plekken die ook heel graag een aardopservatie willen doen. Dat is die lancerbasis. Lanceren faciliteiten willen gaan ontwikkelen. Het loopt de hele tijd. Er komt nieuws vandaan. Dan gaat de band je failliet. We hadden de lancering van Lancho One uit Cornwall. Dat had de eerste orbitale lancering vanuit Europa moeten worden. Behalve dat het niet lukte. Nu is de race opnieuw open. Dat was geen Europese raket. Je moet in je persbericht wat doen om een eerste te krijgen. Het was geen echte lancering. Het was een vliegtuig opsteeg. Nu is het wachten op Rocket Factory Augsburg. We hebben besluiten in welk accent je dat moet uitspreken. We hebben het niet gelukt. Dus we wachten. Spannend. Kiruna was een super orbital. Vorig jaar hebben ze die verbouwd. Daar kan je nu ook orbitale vluchten vanaf trekken. Vanaf lanceren. Maar die hebben ze nog geen lancering gehad. Ik denk dat het nu een gevecht gaat worden tussen Engeland en United Kingdom. En de Europese Unie. Wie lanceert de eerste? Die Kiruna. Politiek was belangrijk. Twee jaar geleden een van de twee maandelijkse besprekingen van de programma raad voor exploratie van ESA. Die altijd in Parijs is. Of in Noordwijk en Estec. Ze hebben een keer georganiseerd in Kiruna. Dat duurde twee dagen om er te komen. En met sledenhonden het laatste stukje. Iedereen vond dat geweldig. Maar ook wel heel erg tijdover. Daar waren ze een hele week bezig voor. Maar het was politiek belangrijk dat dat een keertje daar was. Niet alles hoeft te hebben met sledenhonden heen? Nee, dat was wel een grapje. Oké. Mijn volgende onderwerp. Op het begin begrijp ik dat ik het onderwerp van een van de mede space cowboys heb afgepikt. Ik heb een onderwerp over navigatie. Ik las in het nieuws, een maandje geleden of zoiets. Dat de navigatie is nu van Galileo 20 cm nauwkeurig. Daar waren we mega trots op. Dat is beter dan GPS. Veel beter dan GPS. De Europese Galileo navigatiesatelieten kunnen 20 cm nauwkeurig horizontaal. En in de verticale richting 40 cm nauwkeurig. Het was fantastisch. Maar er zijn nu initiatieven genomen. Die zijn goed gekeurd in de ministerconferentie eind 2022. Maar nu begint men met die projecten. Om een nauwkeurigheid te krijgen van 1 mm. Met een herhaalbaarheid van een tiende millimeter. Dat betekent wat? Ze hebben twee systemen. Een systeem is een soort constellatie van satellieten. Die om de aarde moet draaien. Daar hebben ze twee consortia aan gedaan werken. Allebei voor 80 miljoen euro. Die moeten P&T voor Position Navigation and Timing. Die gaan nieuwe signalen en nieuwe frequenties gebruiken. Om een nauwkeurige plaatsspraak te hebben. Ook voor andere dingen die rondzweven in de ruimte. Een jaar later... Dat betekent dat je vanuit de ruimte kunt... In de ruimte weet je ook beter waar je bent. Een jaar later wordt er een andere satelliet genesis. Dat is een prototype. Die is voor wetenschappelijke doeleinen. Met behulp van die andere satellieten moet hij de nauwkeurigheid... van 1 mm zien te krijgen. Dat is een nauwkeurige kaart van de aarde. Je kunt zien hoe de aarde verandert. De aarde ademt een beetje. De Everest kan er een millimetertje verschillen. Ik vond het heel bijzonder. Ik vroeg me af als gebruiker. Ik weet niks van navigatie. Ik vond het interessant. Ik lees dingen. Ik heb een stedelijke gebied. Als je binnen met een millimetertje nauwkeurig gaat... dan weet je je sleutels wel te vinden. Dat vond ik wel. Een onvoorstelbare prestatie. Dat is een opmerking. Je hebt bij een flatgebouw niet nauwkeurige gps. Die signalen reflecteren. Dan werk je op een andere golf. Misschien moet je bij de experten. Wat heb je met de opmerking? Wat ik er snel van heb? Wij werken aan Galileo. Galileo vliegt op 20.000 km hoogte. Dat is de Mio orbit. Als ik het snel las van dit plan... is het idee dat het in Leo gaat hangen. Lagerbaan aan de aarde. Dan heb je een enorme winst. Dat geeft enorme winst. Dat geeft enorme winst. Je zal een stuk of 700 satellieten nodig hebben. Wil je een full orbit coverage constellation hebben. Galileo heeft 28. 700 satellieten is veel. Je ziet wel dat je er een aantal zaken hebt. Je hebt een aantal zaken. 700 satellieten is veel. Je ziet wel wat Musk doet met zijn 20.000. Het is niet meer onmogelijk. Als dit gaat vliegen... zal het een tweede Starlink. Er moet zowel veel satellieten zijn... er moet zowel veel satellieten zijn... maar ze moeten ook nauwkeurig zijn. Navigatie, de core... component is tijd. Je tijd moet goed zijn. Aan de hand van de tijd bereik je afstanden met de licht? Wat navigatiesatellieten doen... is niks anders dan zeggen... ik was hier op dit tijdstip op dit moment in tijd. Als je 4 satellieten hebt... voor je x, je y en je z... en je tijdscorrectie... dan kan je je plaatsbepaling doen. Maar die signalen... vertrekken met de lichtsnelheid. Als je 3 nanosekonde verkeerd zit... dan ben je al een meter opgeschoven. Dus een millimeter nauwkeurig. Ik zeg al, 3 nanosekonde is een meter. 3 picosekonde zit je op 10 centimeter. Dan heb je een meter. Ik lees dat de satellieten... dat de 4 bestaande technieken... voor navigatie combineren. Ook de fouten die erin zitten... die corrigeren ze dan met elkaar. Ze worden allemaal gesynchroniseerd. De instrumenten met de nanosekonde... die je op 10 centimeter zet... dat is een beetje een probleem. Je hebt allemaal gesynchroniseerd. De instrumenten met een ultra stabiele oscillator. Waarvan niet beschreven werd... wat er dan zo ultra stabiel is aan die oscillator. Maar de factor tijd wordt dan... nauwkeuriger bepaald dan voorheen. Als je die atoomklokken zo goed kunt maken... dan is dat natuurlijk geweldig. Een van die bedrijven die dat kunnen maken... die hebben ook contract onlangs gewonnen. Dat was trouwens vandaag de kick-off... voor een solar system internet studie. Dat ze het internet kunnen leveren... door het hele zonnestelsel. En gaan uitvissen hoe in de toekomst... elk ruimteschip kan worden uitgerust... met een ontvanger en een zender voor internet. Dat je alle internetknooppunten in de ruimte hebt... rondzweven. In plaats van een deep space network? Ja, maar er komt niet een deep space. Nee, gewoon in de omgeving. Maar in de omgeving aardemaan en mars. Dezelfde bedrijven werken ook aan... deze nieuwe navigatiesatelliten. Die beschreven een eisje... dat ze compatibel moeten zijn met 5G en 6G. En die moeten ook met je koelkast kunnen praten. En weten waar je koelkast staat in de keuken. Als je die gebreid bent. Ik vind het enorm fascinerend. Ik laat mij graag uitleggen hoe het allemaal werkt. Je bent 90 miljoen. Dat is alleen voor de ontwikkeling. Dat is heel weinig geld. Dat is voor de ontwikkeling van een paar satellietjes. Dat klinkt meer als een poc-messie. Een proof of concept. Het is niet voor het deployen van 700 satellieten. En het creëren van een operationeel systeem. Er komen ook een hele hoop grondstations bij kijken. De LEO is ook niet alleen maar die 28 satellieten. Het zijn ook die grondstations met... vergelijkbaar nauwkeurige klokken. Nu we het hebben over allerlei... gevoelige satellieten die met duizenden tegelijk in de baan om de aarde. Misschien een mooi bruggetje naar het volgende onderwerp. Een paar jaar geleden was er een ophef in de Amerikaanse... interlichtingewereld over een Russisch... nucléaire satelliet. Het was niet duidelijk wat er nucléaire aan was. Je hebt al eerder een Rusland satelliet met een... kernreactor aan boord in de baan om de aarde gebracht. Die kernreactor was voor voortstoeing. Niet per se een goed idee. De ding is een keer neergestort boven Alaska. Dat gaf veel gedoe. Maar de andere optie is dat zij een atombom... naar de ruimte willen schieten. Wat de inrichtingsdienst daarover kwijt wilde... was niet helemaal duidelijk welke van de twee het was. Allerbij een beetje verontrustend. Er zijn eerder... proeven geweest met atombommen in de baan om de aarde. Dat gaf een grote elektromagnetische pulse. En langer op een brede poos... veel straling die bleef hangen om de aarde. Niet fijn als je daar veel satellieten hebt rondzweven. Sorry. Ik werd bevraagd daarover door de media. Toen hebben we besloten als Europese Spaces Agency... dat we daar niks op kunnen doen. Het was wel heel erg politiek gevoelig. Er waren ook boze tongen die beweerden dat dat nieuws... voornamelijk was gepusht door een senator. Die heel graag wilde dat het 61 miljard dollar... steunpakket voor Utrecht werd goedgekeurd. Het werd goedgekeurd. Als er meer dreiging was vanuit Rusland... zou dat beter zijn voor de beslissingen in het congres. Dat weet je nooit bij dit soort afwegingen. Er is recent een stemming geweest in de veiligheidsraad. Waarbij Japan en de Verenigde Staten hebben gevraagd... of een voorstel hebben gedaan... dat je geen kernwapens in de baan om de aarde mag brengen. Wat sowieso niet meer mag sinds 1976 met de terruimteverdrag. Je mag ze ook niet ontwikkelen. Daar heeft Rusland tegengestemd. Dat gaf veel crakeel. Het was een hele grote oplossing. Je kan zeggen waarom je een voorstel moet voorleggen... waar Rusland al aan gebonden is. Of iedereen die dat ondertekend heeft. Rusland zei zelf... dat ze nog veel verder zouden gaan. Maar dat willen jullie blijkbaar niet voorstellen. Dus het gaf weer maximale verrijving en gedoe. Uiteindelijk weten we nog steeds niet... wat de voordelen van de overheid zijn. We weten niet wat het plan zou zijn. Iemand uit de Space Force beweert... dat het wel degelijk gaat... om het tot ontploffing brengen van een kernwapen in de baan... om de aarde om satellietnetwerken... en constellaties uit te schakelen. Dat is wat we er tot nu toe van weten. Welke schade dat echt zou geven... is volgens mij weinig. Je kunt je voorstellen dat dat niet tof is voor die satellieten. Aan de andere kant... moet je er misschien ook niet op rekenen... dat ze allemaal uitgeschakeld worden. Maar goed, dit even als contrapunt voor deze optimistische... of deze grootste plannen natuurlijk. Je hebt natuurlijk een satelliet die hangt constant... en die is een heel groot plan. Het is natuurlijk constant in de omgeving van een grote kernbom. Namelijk de zon. Maar goed, dan zou een kernbom in de banen... om die hoogte ietsjes dichterbij zijn. Maar er komt ook regelmatig golvenstraling van de zon. En de zon is nu op het hoogste punt van zijn zoneactiviteit. Als ze dit overleven, dan weten we wel wat meer. Maar het is dan nog steeds minder dan een kernbom op die plek. Dat denk ik ook. Als side note, ik kom net terug van een weekje in Tromze... in Noord-Norweeg. Dat is een keer anderhalf maand geleden. En dat zonnehoogtepunt wat Filip net zegt... is prachtig te zien daar in de zon. Noorderlicht. Noorderlichten mogen daar zien. Dat is heel gaaf. Maar goed, dat is als side note. Op juni is de Nacht van de Ruimte in Nijmegen. Met een groot evenement. Met dit jaar als thema de zon. Dus daar komen mensen spreken over de zon. En ook over kernfusie. Omdat dat toch onze belangrijkste energiebron is. En wordt ook met al die zonnepanelen tegenwoordig. Kan jij in de shownotes nog zetten? Dat kan ik doen. Ik ga dan toch weer even terug naar het navigatietopic. Want vorige week zijn er weer twee satellieten... van het Galileo-netwerk gelanceerd. Dat zijn een van de laatste van de eerste generatie. Europa is nu zeer druk bezig om de tweede generatie Galileo-satellieten... te gaan lanceren. Maar de eerste satellieten waren nog niet helemaal gelanceerd. Dus dat is nu een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje... een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje... Deze satellieten waren nog niet helemaal gelanceerd. Er liggen er volgens mij nog vier op de plank. Hoe komt dat? Liggen we achter? Ja, gewoon continuere productie. Deze zijn wel wat vertraagd. Maar dat komt door onze eigen lanceerde capaciteit. De laatste vier satellieten waren eigenlijk bedoeld... om met de Ariane 6 de lucht in te gaan. Maar daarvan weten we inmiddels... die is flink vertraagd. En op dit moment heeft Europa gewoon geen eigen lanceerde capaciteit. Dus is de afweging gemaakt... van die satellieten moeten wel echt lucht in. Die hebben we nodig. Want de eerste satellieten van Galileo zijn in 2004 gelanceerd. Daar hebben we in Noordwijk bij jouw werk, Filip... natuurlijk het Galileo Reference Center staan. Daar was ooit het allereerste contact met Galileo in stade. Die zijn wel 20 jaar verder. Dus die zijn toch ook wel aan het einde van het atijm. Dus die moeten nog moeten vervangen worden. De lancering van Galileo hebben even een tijdje stil gelegen. En die hebben nu gezegd... ze moeten lucht in, dus maar. Dan maar met Elan. Want Ariane 6 zou in juni moeten gaan hebben. Dus dat is een hele grote kans. Galileo wordt zo belangrijk geacht... dat we daar aan niet op wachten. En ook de mede vlucht van de Ariane 6... wordt daar nog te risicovol geacht. Dus dat wilden ze niet op wachten inderdaad. Want ook de volgende twee, de laatste twee... dat is een hele grote kans. En dat is ook een hele grote kans. En dat is ook een hele grote kans. Want ook de volgende twee, de laatste twee... die staan voor SpaceX gepland. En die eerste vlucht van Ariane 6... zijn denk ik ook al besproken. Dat denk ik wel inderdaad. Dus het was de bedoeling dat hij met een proven flight omhoog ging. Daar zijn ze iets te duur voor om ze op een maiden flight te zetten. Ja, nee precies. Ze hebben nu zelfs... de eigenaar van Galileo is de Europese Commissie. Maar wel met allerlei... in ieder geval staatsgevoelige... of Europees gevoelige technologie. Het is een autonomie voor Europa. Als de dingen bij ons getest worden in Noordwijk... dan mag er ook niemand bij komen. Dat vind ik zelf een klein beetje overdreven. Omdat de technologie zit vooral in wat jij doet. In de software van die dingen. Je kan aan die sensoren van buiten af niet zoveel zien. Maar het was veel te ingewikkeld... om vast te stellen wat je wel en wat niet mocht zien. Dus nu als er een satelliet getest wordt... mag er geen publiek in die testruimte langskomen. Al die rondleidingen hebben dan... als Galileo een satelliet getest wordt, hebben die pech gehad. Dan moeten ze maar iets anders gaan bekijken in S-TEC. Als je dichtbij staat, dan zie je ook niet veel meer. Je ziet al helemaal niet wat erin zit. Het is niet echt een militaire redeneermetode, ja? Nee, militaire is gewoon... als iedereen er weg blijft, dan zijn we zeker oké. Maar het is wel zo dat het strategisch belang van Galileo is enorm. Dat zie je nu al met die vliegtuigen... waarvan de navigatiesignalen gespoefd worden of veranderd. Dat die vliegtuigen niet meer correct weten waar ze zijn. Het grote gewaar is dat er in die technologie ingebroken wordt. Bij de Baltische Staten wordt inderdaad... enorm gespoefd door de Russen. En daar hebben we als verkeervliegers enorm veel last van. Galileo is inderdaad een van de oplossingen. Is Galileo bijvoorbeeld de nieuwe generatie daar beter tegen bestand? Ja, er zijn allerlei andere methoden die we kunnen gebruiken. En dat is een van de vliegtuigen die we kunnen gebruiken. En dat is een van de vliegtuigen die we kunnen gebruiken. Er zijn allerlei andere methodes voor... waarbij Galileo een dienst kan doen. We hebben onder andere het PRS signaal. Public Regulated Service. En dat is een van de redenen... waarom in aaneen al die secrecies erin ingebouwd zit. waarom in aaneen al die secrecies erin ingebouwd zit. Ook met SpaceX zijn er allerlei afspraken gemaakt. Ook met SpaceX zijn er allerlei afspraken gemaakt. En dat betekent dat er wel wie er niet op het lanceerplatform mag zijn. En dat er wel wie er niet op het lanceerplatform mag zijn. In geval van dat een lancering mislukt. In geval van dat een lancering mislukt. Wie mag er dan als eerste naar de brokstukken toe? Daar is al een afspraak over gemaakt. Wie mag welk brokstuk bekijken? Ja, precies. En daarom is dit ook wel een uniek lancering geweest. Ondanks dat het voor die raket zelf van SpaceX was... was het een hele routine. Van deze specifieke booster was het al de 20ste vlucht. Van hetzelfde exemplaar. Ja, hij is al 20 keer de lucht ingewees en weer geland. Jammer was alleen dat Galileo's vrij zwaar. Jammer was alleen dat Galileo's vrij zwaar. Ze hebben ook de afspraak moeten maken met SpaceX. Ze hebben ook de afspraak moeten maken met SpaceX. Dat was het laatste voordeel van deze booster. Elk laatste restje brandstof was nodig. Voor het terugvliegen was geen brandstof benover. Dat was de laatste vlucht van deze booster helaas. Maar na 20 vluchten heeft hij zijn geld wel terugverdiend. Mijn derde onderwerp. Vorige keer heb ik uitgebreid gesproken. Ik heb een België-architect. Zavier de Castelier. Voor ESA heeft hij een maanbasis ontwerpen. Hij is architect. Maar hij was expert in 3D-printen. Hij heeft een maanbasis ontworpen. De modules waar je in woont zijn allemaal opblaasbaar. Hij had een 3D-printen hexapods. Dat zijn dingen die je in de kustbescherming ziet. Dat storten voor de kust van Normandië. De zeshoekige dingen grijpen in elkaar. Als je een lading van opzoort, rollen ze niet weg. Als je van die kleine dingen maakt en je stort uit over een ballon. Dan komt het in de maan. Je hebt een maanbasis. Als je een ballon op de maan hebt, dan kun je daarmee een laag. Er moet een laag van 2 meter zijn. Je moet eroverheen krijgen. Zodat je beschermd bent tegen de kankervorwerkende straling. Als een soort schild. Hij heeft hele hoge verticale zonnepanelen. De bedoeling is dat maanstation op de Zuidpool of Noordpool. Die is wetenschappelijk het interessantst. Omdat hij op de Zuidpool komt. Op de Evenaar, waar de apolomistjes naartoe gingen, kan het niet. Daar is het 2 weken zonnig en 2 weken nacht. Dan wordt het te koud. Op de Zuidpool scheert de zon altijd langs. Als je een verticale zonnepaneel neerzet. Dat draait in 28 dagen om zijn as. Eén keer in de maan rond. Dan heeft hij altijd zon en stroom. Dat maatzon is ontworpen. Dat maatzon is ontworpen voor 144 personen. Dat is heel veel. Het is gemaakt door de Arche-Tectic Bureau. Hij deed dat samen met anthropologen, ingenieurs, psychologen. Astronauten en robot-experts. Er is bijvoorbeeld één antropoloog. Die heeft ooit eens wetenschappelijk vastgesteld. Dat 144 personen. Dat is een beetje het maximum. Je weet nog wie iedereen is. Er is nog sociale cohesie in die groep. Er zijn bedrijven waar dat principe ook al wordt gehandteerd. Die 144 is voor sociale cohesie in de maanbasis. Als je de ontwerpen ziet, zijn ze prachtig. Daar zitten alle functies in. Sociale ruimtrecreatie, restaurant, sport, accommodatie. Dat is een hele grote groep. Dat is een hele grote groep. Het is wel iets waar heel veel prettiger woonde zou moeten zijn. Het is wel iets waar heel veel prettiger woonde zou moeten zijn. Dan bijvoorbeeld in een space station module. Hij zegt ook dat de space station van binnenkant door ingenieurs ontworpen. Bij die ingenieurs stond de apparaatuur centraal. Dat is een weerwar van apparaatuur en bedrading. Bij mij staat natuurlijk de mens centraal. Ik ben een architect. Ik ben een architect. Dat gaat er dus heel anders uitzien. Hij heeft ook een paar beschreven in een artikel in De Tijd. Hij heeft ook een paar beschreven in een artikel in De Tijd. In de Belgische krant. Dat die grote rolmodellen zijn. Dat een architect bedacht heeft dat er een raam moet zitten in een ruimteschip. Dat een raam ook heel moeilijk is om te maken tegen het vacuum. Dat een raam toch voor de psychologische well-being van de mens toch wel heel moeilijk is om te maken tegen het vacuum. Dat een raam toch voor de psychologische well-being van de mens toch wel superbelangrijk is. Er was een Russische architect die heeft space stations ontworpen. Helemaal in het begin van de Russische tijd. Maar die had ook aandacht voor de kleuren. Met kleurcodes gaf ze aan wat boven en onder was. Want er is anders geen boven en onder in space. Maar voor je orientatie is het toch prettig als je kunt doen alsof er een boven en onder is. We hebben ook al gezegd dat je in de statie van Antarctica moet gebruiken waararchitecten vonden dat je warme materialen moest gebruiken en warme kleuren. Want dat is daar al zo koud. Er is sowieso een parallel met Antarctica. Je kunt daar acht maanden per jaar niet weg. Daar zijn allerlei parallelen waarom ook wij kijken naar de maanbasis of in het ruimtesstation of op Antarctica waar je geen politie hebt, geen rechters, geen gevangenissen. Daar moet je toch ook mee omgaan. Dus die equivalent is wel heel duidelijk. En wat ik heel erg leuk vond, hij zegt over 20 jaar ongeveer dan moet het in gebruik zijn. En hij wil ook die maanbasis daar een model van hebben in Keulen. Want in September wordt de Luna Maan Test Faciliteit geopend. Daar hebben ze een nagebouwd maanlandschap bij het astronautencentrum in Keulen. En daar wil hij dus een mock-up van zijn magnet. Dus er zijn plaatjes van dit ontwerp te zien? Ja, de eerste plaatjes zijn in dat tijdschrift in de krant en ook in een Belgisch architectuurblad. Daar zag ik het ook al. Wat ik ook heel leuk vond, als je het echt wil ervaren dan moet je Fortnite spelen. Er is nu een level toegevoegd in Fortnite. Waarin je op een maanbasis kunt spelen. Dat is gebaseerd op zijn ontwerp. Dus hij schreef in de tijd daar dat zijn kinderen nou eindelijk vond dat papa eens iets deed wat echt cool was. Oké, maar Fortnite wordt al heel lang niet meer gespeeld door mijn kinderen in ieder geval. Ja, kennelijk is het nog steeds populair. Er worden nog steeds levels bij bedacht door Epic Games. Maar hij heeft zijn kinderen zijn werk in een keertje waardeerde. Ja, dat is toch ook fijn voor die man. Lijkt dat nog een beetje op het ontwerp dat bij jou in de gang van Astech ligt? Wat is het ooit eens bedacht? Er zijn een aantal principes die vergelijkbaar zijn. Bij mij in de gang ligt een stuk waar je 3D geprint een soort steen-achtig iets hebt. Maar goed, hij heeft dan die hexapod of die zeshoekige dingetjes en er zijn ook al eerder plaatjes van hoe een maanbaas eruit kan zien met grote serres wat ook belangrijk is en dat heeft hij ook genoemd. Ik neem het ook wel deels voor het borduurtop wat er al eerder bedacht is. Maar ik vond het een hele mooie studie. En de klanten zijn ook ESA, NASA en JAXA het Japanse Space Agency die willen allemaal het hele bestaande onderwerp. Maar hij heeft ook al eerder gewerkt voor NASA met een Marsbasis ontwerp. Hij heeft gewerkt aan Orbital Reef. Orbital Reef is een van de vijf potentiele vervangers voor het ruimte station ISS in 2030. Is dat die van... Het is Sierra Space en Blue Origin een hele luxe interieur met kapitoneerde wanden. Dat verbaast mij niks, want een van zijn vorige klussen heeft heel veel gewerkt aan luxe jachten. Dus van die miljardairs jachten die in Monte Carlo liggen om daar heel efficiënt ontwerpen, heel prachtig en luxe. Heel efficiënt, maar geld speelt geen rol. Ja, dat heeft wel een voordeel. Sterker nog, geld speelt wel een rol want voor die miljardairs is het gewoon een hele prachtige interieur. Ik ben benieuwd om er een keertje naartoe te gaan. Ik zou het graag willen zien ja. Als er inderdaad iets komt in Keulen, dan ga ik daar wel bij kijken. Ja, in Keulen kan ook. Of op de Maan. Dat sluit weer mooi aan met mij volgende onderwerp. Dan is de grote vraag wie er eerder gaat zijn. Gaan wij als Europeanen of de Amerikanen op de maan zijn, of zijn het toch de Chinezen? Ik begreep dat als er een niet-Amerikaan met een Aartemis land is, is het een Japander. Ja, dat was besloten. Het was een staatsbezoek, een paar weken geleden is dat besloten. Ja, toch wel een beetje tegenvaller. Ik vind het een tegenvaller, maar er is één argument, wat ik nergens heb gezien, maar wat ik wel weet, want er was een tijd een discussie voor dat Lunar Gateway ruimstation, of daar één of twee woonmodules op moesten zijn. En Europa maakte een woonmodule en de Japaners wilden een woonmodule maken. En toen beweerde NASA bij hoge bij laag, nee, er is onzin, twee woonmodules, één woonmodule is meer dan zat. Dus toen maakte, toen was het compromis dat de Japaners maken dan wat apparatuur voor in de Europese woonmodule. Maar later hebben de Amerikanen toch hun eigen module tot woonmodule omgevormd. Dus toen waren er ineens wel twee woonmodules. Maar de tweede was nou ineens een Amerikaanse, dus die Japaners voelden zich behoorlijk benkocht. En dit is natuurlijk wel heel mooi dat er nou een Japaner mee mag gaan. Toch wel, toch wel een koopje dan, denk ik. Maar Nick, is er een onderbraakje? Nee, geen probleem, alleen maar leuk. Maar inderdaad, de Chinezen zijn nu ook hard op weg. En die zijn nu onderweg met de Changi-6. Ik weet niet of ik het helemaal goed uitpreek. Maar die moet volgende maand gaan landen in de crater Apollo. Die is nu nog onbemannt inderdaad. Die is nu nog onbemannt. Maar dat wordt wel gezien als een soort voorloper voor een volgende missie richting de maan van de Chinezen. Om daar ook een maanbasis neer te zetten. Want ze hebben een bebande vlucht voor 2030 aangekondigd. Ja, volgens mij wel. Nu zijn er natuurlijk alleen de Amidikanen die een bebande vlucht daarheen gaan staan. Dat kwam hier nog buiten geleden. Wat is het, 74 voor de laatste volgens mij? 72. 72, ja. Maar de Chinezen gaan zich natuurlijk gewoon houden aan die 2030. Want dat staat in het zoveel jaren plan. Dat doen ze gewoon. En of de Amerikanen een 2026 gaan halen, daar wens ik enorm te betwijfelen. Dat wordt het spannende. Ik wil zeggen, want de Changi 1 en 2 zijn in 2017 en 2010 gelanceerd. Die waren in een baan om de maan bezig gebracht. Ze hebben een hele reeks Changi's gehad. Ik wil zeggen, Changi betekent de godin van de maan. Dus alle Changi-missies van de Chinezen gaan daarheen. Drie was de allereerste lander op de maan. Daarmee waren ze de derde na Amerika en Rusland. Changi 4 landen aan de achterkant van de maan. Dat was een paar jaar later. En Changi 5, nog niet zo heel lang geleden, haalden voor het eerst materiaal weg van de maan. En om hem weer terug te brengen. Niet voor het eerst, dat hebben de Apollo's. Ja, dat was voor China voor het eerst. Voor het eerst op een band in elk geval. Nee, er zijn ook al andere mannen tempo return geweest in de jaren 70. Echt waar? Ja. Voor China was dat een van de eerste keer. Maar dat was nog naar een plek die we konden zien vanaf de aarde. Daar kan je nog wel een beetje bij sturen. En wat Changi 6 nu gaat doen, en dat is wel echt een primeur, is om aan de achterkant van de maan, dus de dark side of de moon, materiaal weg te gaan halen. En dan moeten ze in de buurt van de Apollo krater zijn. Dat is een van de oudste plekken van de maan, ofteens waar het oudste materiaal te vinden zijn. Oké. De Apollo krater, dat is een heel oud instagkrater? Ja, het is wel voor zover bekend. In ieder geval in de buurt van de Zuidpool, dat is een vrij diepe krater. En daar verwacht dat daar een van de oudste materialen zit. En dat is dus niet waar de Apollo's geland zijn? Nee, de Apollo's zijn volgens mij meer bij de Evenaar in de buurt geland. Ik zit even te kijken wat de verwachte datum is, maar die kan ik even niet terug vinden. Maar na de landen heeft hij ongeveer twee dagen de tijd om zijn materiaal bij elkaar te verzamelen. Dat wordt naar verwachting een kilo of twee. En moet dan weer aan zijn terugrijs. Na 53 dagen heb ik begrepen, als die terugkomen. En een van de doelen was om te vergelijken of het materiaal aan de achterkant van de maan nog zichtelijk anders was dan aan de voorkant van de maan. Ja, dat is verwachting. En dat dit materiaal dus echt veel ouder is dan het materiaal dat we inderdaad al uit eerdere missies teruggehaald hebben. En dat moet dan wetenschappers op aarde weer heel veel nieuwe kennis opgeven. En dat is natuurlijk weer een stukje prestige. Daarmee zijn ze dus zoals je zei, de eerste wereld. Daarmee wel. Nou, ik heb net gezegd, maar dan ga ik twijfelen of er echt wel sample returns van de maan geweest zijn in de jaren 70. Ik dacht het wel. Maar ik hou het op. Of de luisteraars mogen dat opzoeken. En dan gaan we meteen ook even, jij bent net de dark side of the boon. Dat mag je nu nooit zeggen. Dat was een heel goede LP van Pink Floyd. Die bestaat niet. We hebben de achterkant van de maan en de voorkant. De achterkant is ook de helft van de tijd verlicht. Ja, uiteraard. De kant die wij nooit te zien krijgen. Maar Chang'e 6 dus wel. Ja, Chang'e 6 gaat hem zien. En ook in het licht. Daarom heeft hij ook maar zo korte tijd. Hij moet wel weer voor dat het daar weer donker wordt. Moet hij weer terug zijn. En hij gaat daar ook met al die landers op de maan die dan voor de nacht weer weg moesten zijn. Ja, hun business gedaan moesten hebben. Klopt. Dus daar gaat deze ook onderdeel van zijn. Ja. Dat is dan weer ongeveer hetzelfde als in het onderwerp dat ik aan het begin aangekondigd heb en nog steeds niet te berg heb gebracht. Er is een planeet. Een exoplanet. En die heet Janssen. Janssen? Ja. Met 1S of met 2S? 2S, ja. Hij is genoemd naar Zagari, dat is Janssen. Een van de uitvinders. Een Middelburgse lensenslijper uit de 16e eeuw. Nee? Ja. Die dan de telescoop uitgevonden zou hebben. Maar goed, er zijn meer mensen met die claim. Daar wil ik afwezen. Maar er is een ster. Een ster. Die heet 55 Cancri. Dus dat is een ster in het sterrebeeld kreeft. Daar omheen zitten een aantal planeten. En de planeet die dichtstbij staat, dat is 55 Cancri E. Die heeft de naam Janssen gekregen vanwege meneer Janssen. En dat is een rotsachtige exoplanet. Die is al vrij vroeg ontdekt. Eerst dachten ze dat het zo'n hete Neptunus was. Het is eigenlijk een gasreus. Maar ze kwamen erachter dat die dichtheid best groot is. Dus dat die waarschijnlijk rotsachtig is. Er hebben een aantal astronomen waaronder mensen bij S. Ron. En Christian van Buurgem bij de universiteit Leiden. Vandaag een Nature-publicatie uit. Dat het de eerste rotsachtige planeet is met een atmosfeer. Dat is ook een dichtere atmosfeer. Dus we hebben heel veel planeten. Zo'n gasreus is natuurlijk een en al atmosfeer. Daarnaast zijn er heel veel rotsachtige planeten gevonden. Dus exoplaneten. Waarvan we of niet weten of het een atmosfeer is. Of in ieder geval niets te zien. En nu hebben ze met de hulp van de beelden van James Webb. Afgeleid dat daar een atmosfeer moet zijn. Maar wel op een behoorlijk indirecte manier. Ze worden vaak gedetecteerd als ze voor hun ster langs gaan. Dan dipt dat sterlicht eventjes. Dan moet je wel geluk hebben dat hij er precies voor langs gaat. Wat ze hier hebben gedaan is dat als je erachter langs gaat. Op het moment voordat hij achter zijn ster verdwijnt. Dan zie je hem eigenlijk nog. Dat is vrij simpel. Dan zie je hem dus niet meer. Dus je kunt dat sterlicht. Voor en achter met elkaar vergelijken. Er zit een heel klein verschil in. Dat is dan de straling van die planeet. Dat heeft als voordeel als je hem bekijkt. Terwijl hij voor de ster staat. Dan is het heel moeilijk om te kijken of hij erachter langs gaat. Als je voor de ster staat. Dan is het heel moeilijk om de atmosfeer te onderscheiden. Hier hebben ze voor en na. Dus ernaast en daarachter. Met elkaar vergelijken. Als je dat dan op elkaar deelt. Dan krijg je een soort spectrum. Dat is eigenlijk de atmosfeer. Dat is wat er van die hele planeet afkomt. Dus eigenlijk van de zonnige kant. Die planeet staat zo dicht bij zijn ster. Dat hij altijd net als de maan. Met dezelfde kant naar die ster toe gedraaid staat. Dus op het moment dat hij vlak voor achter de ster gaat. Dan zie je hem niet. Het is maar 1 pixel. Maar dan zit dat in dat sterlicht. Wat je ontvangt. Dat is door 2 instrumenten op James Webb opgevangen. Op dat moment. Heel veel statistiek. Ze hebben op 4 verschillende manieren geprutsd. Om te kijken of ze dat spectrum eruit konden halen. Dat is een en al ruis onderdrukking. Een biaziaanse statistiek. Om dat een beetje in orde te krijgen. Dan doe je het 4 keer op verschillende manieren. Om te zorgen dat je jezelf niet voor de gek houdt. En daar komt dat spectrum uit. Wat je dan ziet. Christiaan van Buurgem heeft gerekeerd. Stel dat het een rotsachtig planeet is. Die staat zo dichtbij dat het oppervlak gesmolten is. Het is een lava-planeet. Maar als het daar geen atmosfeer is. Dan blijft de warmte aan de zonkant. Als het wel een atmosfeer is. Als het een zwart atmosfeer is. Dan is er meer weer. Om die warmte te verdelen. Wat je ziet klopt beter. Dat er een vrij dicht atmosfeer zou zijn. Op die manier best indirect. Je ziet de atmosfeer niet zelf. Op een atmosfeer van 1 tot 200 atmosfeer. Dat geeft aan dat er nog veel is dat we niet weten. Maar dat is toch bijzonder. Zo'n dicht atmosfeer hebben we alleen op aarde. Op Venus. Dat houdt ons in spanning. Ik ben benieuwd hoe groot die planeet is. En hoe dik die atmosfeer zit. Hij is 2 keer groter dan de aarde. Wat er in de atmosfeer zit. Dat is niet duidelijk. Het is geen glashelden spectrum. Ze denken dat het koolstofdioxide is. Of koolstofmonoxide. Maar het zou ook goed andere kleine moleculen zijn. Het bijzondere is dat de atmosfeer daar blijft hangen. Ondanks dat de oppervlakte 1700 graden is. De claim to fame. Eerste rotzachtige planeet met een serieuze atmosfeer. Vandaag in nature vanaf 5 uur online. Hoe ver weg is die? 41 lichtjaar. Dat is dichtbij. Voor een astronomer is dat dichtbij. Ze hadden zorg dat de pixels over saturated waren. Dat ze te veel licht kregen. Een aantal pixels konden ze niet uitlezen. Deze sterke is met blote ogen zien. Op een goede donkere nacht. Die planeet niet. Het is jammer dat hij niet in de zogenoemde Goldilocks zone staat. Het bepaalt niet de Goldilocks. Het is nog een Venus in het kwadrat. Als ik dat maar zo hoor. Als je er meer over wilt lezen. Ik hoop dan de NRC. Daar heb ik een stukje over geschreven. Hier alvast een voorinzage. Want? Over dingen die ergens langs schuiven. Als klein weetje. Ik zag nog een heel mooi plaatje deze week. Van een amateurastronoom. Die had een plaatje gemaakt van de maan. Waar Saturnus vannachter tevoorschijn komt. Heel langzaam. Dat was een hele mooie plaatje. Aan haar scherp zie je Saturnus tevoorschijn komen. Hij had er ergens opgezocht. Toevallig staat Saturnus achter de maan. Hij wist aan de rechterkant nog een stuk maan. Dan komt er Saturnus tevoorschijn. Hij had er nog een walsje van Chopin achter moeten zetten. Dat is zo mooi. Zoek het op. Hij was zelfs mooi inderdaad. Oké. Nog verder. Dringend ruimtevaart of ruimtenieuws. Nee, ik ben... Er gebeurt veel. Zoveel dat we niet kunnen uitvissen. Wat er nu weer als een hele grote groep is. Dat is een hele grote groep. Dat is een hele grote groep. Dat is een hele grote groep. Dat is een hele grote groep. Uitvissen wat er nu weer als allerlaatste ding moet komen. Elke keer heb ik meer dan 20 onderwerpen. Die er moeten waard zouden zijn. Ja, indikken en selecteren. Indikken en selecteren. Ja. Het is... Ruimtevaart blijft fascinerend. Het is misschien ook wel... Omdat nu het een kleine oplop te doen. Om alle ruimtevaartbedrijven in Nederland te staan te springen. Dat is echt niet zo dat je AeroSpace gestudeerd moet moeten hebben. Of je moet... Voor elk profiel is er echt wel iemand nodig in de ruimtevaart. Asiologie. Ik wilde zeggen... Frans rechten. De Fransen zijn groot in de ruimtevaart. Dat is inderdaad ook... Psychologen, antropologen... Ik wou zeggen... Dat is echt niet zo. Dat is echt niet zo. Psychologen, antropologen... Dat is wat we vandaag hebben uitgelegd. Zoek je nog een baan. Meld je bij Nick. Meld je bij mij, dat kan zeker. Maar ook bij één van de vele ruimtevaartbedrijven in Nederland. Want iedereen staat echt wel... Het is een supergaaf sector. Altijd druk in de weer. Oké, dankjewel. Julep, Nick. De overling 146. Tot over twee weken. Bijm weekend.