NASA bestelt maanauto’s, een raket gaat met pensioen…

Dit is een BNR Podcast. Welkom bij Space Cowboys nummer 144. Ik heet welkom Michel van Baal. Hallo allemaal. En Bruno van Mayenburg. Hallo. Eerst nog even bewijzen van inleidende schermmutselingen. Wat hebben jullie als leukste onderwerp vandaag? Bruno eerst. Ik heb als het leukste onderwerp dat gisteren de raket met de saaiste naam ooit voor het laatste gelanceerd is. De saaiste naam ooit. En welke is dat? Ik dacht dat ga ik straks verklappen. O, nog een verpapje. Prachtig, ja. Vind ik een geweldig idee. Ik heb het toch zo weer vergeten. Cliffhanger. Ja precies. Michel. Ja, mijn leukste nieuws waar ik tegenaan liep was dat we tegenwoordig daadwerkelijk iets met medicijnen in de ruimteproductie aan het doen zijn. Nou ja, stel je niet te veel voorbij voor. Eigenlijk heb ik wel zin om over de wetenschap in de Netflix serie 3 Body Problem met jullie te... Dat is heel spannend. Die heb ik namelijk gezien. Zouden we het doen, moeten we het en doen, want dat kan niet zonder spoileren. Dus dat kan iedereen die het nog niet gezien heeft en dat wil even afhaken. Meteen afhaken. Ja, oké. Dat is leuk. Vooral voor het natuurkundig oogpunt, want dat vind ik dan weer interessant. En mijn meest interessante onderwerp dat is kernenergie op de baan. Hoe nodig is dat en hoe gaan we dat dan regelen? Dat lijkt me ook wel heel spannend. Ik denk dat we daar ook leuk over kunnen discussiëren zo direct. Mooi zo. Maar dan gaan we gewoon beginnen en dan zou ik zeggen, Michel, wat is jouw eerste onderwerp? Laten we dan even beginnen bij Blue Origin. En dan met name de raket Newt Shepard. Blue Origin was één van die bedrijven die het niet onomstreden ruimtetourisme daadwerkelijk gerealiseerd hadden. Waar ik altijd van gezegd had, ik kloof er niks van. En eigenlijk nog steeds niet. Het komt nog steeds niet zo heel erg... Van de grond. Ja, ja. Dat is niet bedoeld, maar inderdaad. En het lag een tijdje Blue Origin is de raket die dan een hopje maakte naar wat eigenlijk de 100 kilometer lijn zou moeten zijn. Maar intussen hebben we dat weer teruggeschaald naar 66 kilometer. Dat is ook wel ruimte. Dus het is nu gewoon 66 kilometer of zoiets dergelijks. In ieder geval zit het onder die 100. En dan ga je even omhoog en dan ben je een paar minuten gewichtloos. En dan land je als het goed is aan parachutes weer met je capsules op de grond. En dan ben je een ton of twee lichter? Waarschijnlijk. En je krijgt een speldje. Ja, ook dat zijn. Maar goed, als je dat wil doen, dan moet je dat maar doen. En ik hoop om allerlei moeilijker redenen dat het nooit heel groot wordt, als ik heel eerlijk ben. Maar echt hardlopen doet het ook niet. Er is vorig jaar een lansering, een maand of 16 of 18 geleden, is er een lansering van New Shepherd mislukt. Daar bleken ze dat de koeling van de motor van de booster niet goed werkte. Dus daar hadden ze blijkbaar iets veranderd in het ontwerp. Waardoor die rondom die nozzle die motor te heet werd. En dan vervolgens bezweekt de uitlaat, om het zo maar even plat te zeggen. Toen heeft het een flinke tijd terug stilgelegen. Gelukkig, geen persoonlijke ongelukken gebeurd. En ze hebben in december vorig jaar de eerste onbemanne lansering weer gehad. Met de bedoeling om zo snel mogelijk de boel weer te hervatten. En dat hebben ze eigenlijk nog steeds niet gedaan. Maar ze hebben wel de volgende bemanning alvast aangekondigd. Maar ik vind wel dat het... Niet zo snel gaat? Nee, ik ga er zacht gezegd op. Dus wat daar nou allemaal, waarom dat allemaal zo lang duurt. Het zegt ook wel wat over de... Maar het duurt toch altijd lang in de ruimtevaart, Michel? Ja, maar als je hier toch geld mee wilt verdienen. En ik dacht toch ooit dat dat de bedoeling was. Dan zul je wel bij spreken deze dingen een keer per week of maand moeten lanceren. Want anders heb je aan die paar ton nog steeds niet. Het schiet niet op. En dat is wel opmerkelijk. Wat er dan altijd gebeurd bij zo'n lancering. Er moet altijd weer een PR-dingetje in. Het klinkt een beetje lullig. Maar het PR-dingetje is dat ze na de oudste mensen naar de ruimte... Nu iemand gaan sturen die van kleur is. En nog een week ouder dan de oude mensen die al naar de ruimte was geweest. Oh, heel oud en van kleur. Om twee punten tegelijk te kunnen scoren. Nou doe je het toch wel bij je tekort. Misschien wel. Er zit een verhaal achter. Ik wilde een persoon niet tekortdoen. Maar wel het feit dat er altijd wordt geprobeerd om iets te vinden wat media aandacht. Dat kan inspiratie worden. Dat is lastig. Ik wilde een man niet tekortdoen. Ik heb het overigens over Ed White. Dat is wel een zeker iconische persoon. Want dat is de eerste persoon van kleur die in 1961 al in de astronautenselectie zat. Hij heeft het alleen niet gehaald. Dus hij is nooit astronaut geworden. Maar hij was wel de eerste van kleur die geselecteerd was voor het astronautenprogramma. Hij zou vliegen maar die vlucht ging niet door. Ik dacht dat hij de uiteindelijke selectie niet gehaald had. Ik begreep dat hij erbij zat maar dat uiteindelijk zijn vlucht niet doorging. Het gaat me niet om de man. Het gaat alleen om dat er altijd wat bedacht moet worden. Zodat jullie kijken naar Bruno als journalist. En als jullie daar verhalen over schrijven. Daar ben ik soms een beetje allergisch voor. Daarom krijg ik zo'n verhaalt niet echt gesleten. Gelukkig niet. Maar er wordt natuurlijk wel over geschreven. Als die lancering plaatsvindt gaat dat aandacht krijgen. Ik hoor jou ook allerlei dingen vermelden die je eigenlijk niet weet. Wat opvalt is hoe weinig metendeelsaam Blue Origin is vergelijken met SpaceX. Over SpaceX is het zo metendeelsaam als het probleem. Dat weet ik ook niet helemaal zeker. Maar het klopt wel dat het niet heel duidelijk is waarom dit zo lang duurt. Ik snap wel dat als een lancering mislukt dan moet de FEJ onderzoek doen. Je moet dingen in de verwijziging implementeren. Dan moet je ontwerp aanpassen. Dat kost tijd. Dat vertraging oplevert. Maar ze hebben in december al die New Shepard weer probleemloos gelanceerd. We leven intussen in april. Ze komen nu met de aankondiging van de bemanning maar nog niet eens met een lanceerdatum. Dus het is niet zo dat ze dat volgende week gaan doen. Dat vind ik wel opmerkelijk lang duren. Als je daar ambitie hebt om het een beetje tempo te hebben. Om elke week of maand een vlucht te organiseren met goedbetalende passagiers? Dat heb ik al eens vaak gedeliberreerd en opgeschreven. Ik denk dat die markt er eigenlijk ook helemaal niet is om dat zo intensief te kunnen doen. Er zijn best mensen die dit willen. Ik vraag me af of je daar een commercieel project op wilt draaien. Maar goed, dat gaat misschien te ver van nu. Ik geloof niet dat dat de reden is waarom Blue Origin in dit soort business zit. Voor hun is het veel aantrekkelijker als opstapje naar raketten leveren voor de Vulcan Centaur. Om het zo maar even te zeggen. De motoren daarvan zijn veel lucratiever dan een paar toeristen. Dat is wel goed voor de PR. En dan zijn we weer terug bij het. Je wordt het toch serieus genomen. Het is dan wel een zwaar geen orbital raket. Het is toch een soort diploma wat je haalt? Het is al drie keer niks hoor. Je hebt hetzelfde. Hier zit niet weinig dynamiek in als je naar Virgin Galactic kijkt. Sorry, Virgin Galactics met die ketter ondersteunen. Virgin Orbit al eigenlijk? Virgin Orbit met die... Nee, Virgin met dat vliegtuig. Ja, dat is Galactics. Niks Galactics aan natuurlijk. Ik weiger dat te zeggen. Dat lukt ook nog voor geen meter. Ik heb wel eens gezegd dat de Don of space-toerism is hier. Volgens mij al drie jaar geleden. Was Virgin niet zo goed als Out of Business? Dat is Virgin orbital. Die zijn hier gegaan. O ja, dat zijn alle Virgins. Die zijn ook niet meer uit elkaar te houden. Virgin Galactic was volgens mij ook al weer een zwaar verkeer. De Don is wel... De zon wil nog niet echt op hoor. En dat is toch opmerkelijk. Leuk onderwerp. Ja, lekker mopperen. Leuk onderwerp, Michel. Dat doen we. Ja, precies. Wacht maar tot ik bij de 3D Body Bomb nog maar kom. Ja, dat is ook heel spannend. Die cliffhanger, we blijven eraan hangen. Bruno, jouw eerste verhaal. Gisteren is de allerlaatste Delta IV raket gelanceerd. Het was de Delta. Het was de Delta, ja. Ja, dat vind ik een hele saaie naam. Het is een... Bruno, mission Delta met André Kuipers. Nee, dat vond je ook een saaie. Ik zou het niet in de PR hebben. Het is zo saai, omdat de Amerikanen... Het is de opval van de Thor. Dat was een balistische raket. Dus gewoon om atombommen op Rusland te gooien. Omgepouwd, versie 1, 2, 3, 4. Die gingen dan satellieten lanceren. En omdat het de vierde was... Die heette dan Thor Delta. En daar zijn ze gewoon bij blijven hangen. En terwijl al die andere raketten... Je hebt dan de Juno en de Jupiter en de Atlas. Die bestaat nog steeds. Saturn, allemaal Romeinse godens. Maar als moet je Epsilon gaan marktigen of zo? Dat is toch ook niet te doen. Het is toch wel heel fantasieloos. Maar Bruno, toen de discussie hierover losbrandde... In onze appgroep, waarin wij onderwerpen gaan tevoren bespreken... Toen hoorde ik toch wel van verschillende kanten... Een bepaalde genegenheid of nostalgie. Hoe moet ik het noemen? Dus is die delta alleen maar saai? Of is het ook een ding dat wat gepresteerd heeft? Nee, er zijn dus vier deltas geweest. Dus eigenlijk is dit delta delta. En die hebben dus sinds 1964 jaar gediend. Ja, wauw. Inclusief store zelfs 67. Dus echt een goede pensioenleeftijd. En dat is ook echt een soort werkpaard geworden. De laatste versies waren het delta heavy. Dat zijn dan die zo'n grote raket... Waarvan er eigenlijk drie aan elkaar geknoopt zijn, lijkt het. Dat is wat Elon Musk later ook heeft afgekeken met zijn Falcon Heavy. Dat was eigenlijk de zwaarste vrachttekooi daarmee lanceren. Vooral voor espionage? Ja, eigenlijk heeft hij alleen maar voor de NRO... De espionage satelliet gelanceerd. Dus wat het dan precies is, is officieel niet bekend. Ik geloof twee keer... Eén keer, dus de Parker. Oh, de Solar Probe. En nog eentje die me even ontschiet. Dus ook dat is eigenlijk best wel saai. Haha. Oké. Maar wat zat hierop? Ook weer een NRO. Waarschijnlijk een radio. Een hele grote radio antenne. Die dan van alles oppikt volgens onze eigen satellietenforcer Marco Langbroek. Oh ja. En dat is allemaal keurig gegaan. En wat is de reden dat die wordt afgedankt? Is dat gewoon Falcon Heavy? Nee, Falcon Centaur is de nieuwe Falcon Star. Maar er is dus gewoon een betere opvolger? Ja. Wat is er beter aan de opvolger? Hij is ongeveer wat goedkoper. Uiteindelijk zijn de kostprijzen van deze dingen bijna altijd de drijvende krachten. Ik weet het niet zeker hoor. Met een militaire satelliet is het ook iets minder... A is minder transparant en B is misschien minder relevant. Want je hoeft niet hard te concurreren. Maar het is wel een zekere spannende. Want Delta is nu inderdaad voor de laatste is geweest. Maar voor de militairen is Falcon Centaur nog helemaal niet operationeel. Die moet eerst namelijk twee keer gelanceerd worden met succes met iets anders. Voordat de militairen hun satelliet erop willen hebben. De laatste lancering hebben we gehad. Dat hebben we toen uitgebreid over gehad met de Paraguaylander. Een tijdje terug voor de kerst. En de tweede is Dreamjaser. Die is volgens mij over hier een beetje vertraagd. Dus er zit nu wel een ongemakkelijk gat tussen. Waar ik niet precies weet of ze dan naar Falcon Heavy gaan. Er is nog Atlas. Die moet nog een paar. En Falcon Heavy doet dus ook voor een militaire satelancering. Dan hebben ze inderdaad wel een redundatie. Beter dan de Europianen. Haha, ja. Dat was het. Heb je nog aanvullingen? Ik kom er op terug. Je komt er op terug? Hartjes voor Delta. Haha. Het was wel heel spectaculair. De laatste lancering. De grootste raket. Ja, dat is toch mooi om te zien. Dan wou ik jullie meenemen naar de maan. En wel naar het fenomeen maanwagentjes. Want de NASA heeft er een aantal aan besteed. Dat wil zeggen, de NASA heeft drie bedrijven gevraagd om maar eens een ontwerp te maken. En dat is natuurlijk wel een leuk moment. En ik vond een aantal dingen wel grappig. Eén is dat de bedoeling is dat er wagentjes worden ontworpen die het gewoon tien jaar kunnen uithouden. Dat moet natuurlijk wel kunnen. Want die Marsrobots hebben het ook eindeloos lang uitgehouden. Dus dat zal het grootste probleem niet zijn. Wat misschien wel een probleem is, dat ze ook de maannacht moeten kunnen overleven. En dat is interessant. Want we hebben net een paar apparaten gehad die op de maan hebben gestaan. Die de een net niet en de andere net wel dat hebben overleefd. Onverwacht wel ja. Die Japanse Slimlender was het. Ja. Die het dan overleefde. Ja, waarvan niet eens verwacht werd dat die het zou overleven. Maar die het toch deed. Maar dat is dus best een lastig probleem. Om apparaten te maken die dat kunnen overleven. Vanwege die lage temperaturen die er dan heersen. En dat is iets waar we misschien ook in mijn volgende onderwerp nog op terugkomen. Ik vraag me zelfs af. Ik denk dat het voor de maan een stuk lastiger is zelfs dan voor Mars. Want daar heb je nog wel eens van atmosfeer. Dat maanstof is wel vrij berucht. Is maanstof erger dan marsstof? Ja, volgens mij wel. Omdat dat zo extreem puntig is. Zijn in ruw tegelijk. Ja, en dat wil je niet in je larus hebben zitten. Niet in je longen trouwens. Nee, zeker niet in je longen. Dat marsstof is door erosie allemaal een beetje af. Niet zoals bij ons, maar wel een beetje afgewassen. Vanwege die atmosfeer en de wind en wat je daar allemaal hebt. Maanstof is gewoon... Splinters. Ja, in feite wel microsplinters. Dat is techniek is daar over het algemeen niet zo blij mee volgens mij. Dat vroeg ik me wel af hoe kan dat nou dat het zo op de grens zit. Dus zo'n audacious lander die gaat kapot. Slim die overleeft op een of andere manier. Dan zit je ergens met die overleving. Het moet wel mogelijk zijn om dat zo te ontwerpen. Je kunt het hier op de aarde ook testen. Je kunt de temperatuur omlaag vragen en de vacuüm. Wat ik opmaak uit het huidige verhaal. Dat is dat in de meeste gevallen dat geldt voor complete missies. Voor de nabije toekomst ook. Dat gewoon gemikt wordt op een dure van een dag of zes. Dat is die maandag. En dat die hele maandag maar wordt vergeten om het eenvoudig te houden. En om het goedkoop te houden. Als je daarop gaat specificeren en bouwen. Dat is een beetje duur. Dan moet je accu's hebben die zich zelf verwarmen. Ik vind het interessant om daarover te hebben. Of elektronica testen die je in staat is om nacht te overleven. Die kun je best wel maken. Maar dat is een heel stuk duurder dan tegenwoordig volgens mij best gebruikelijk. Dat je gewoon redelijk optische technologie meeneemt naar de maan. Dat kost dan niks. En die... Niks is een groot woord. Maar dan heb je daar geen... Maar als je dat allemaal zelf moet gaan ontwikkelen voor die specifieke omstandigheden. Dan moet je hele speciale uitzettingsconfinanciënten hebben. Dat kost heel veel tijd. En dat is hartstikke duur. En dat hebben ze in het verleden wel heel veel gedaan. Dat vond ik wel grappig aan de computerchips in satellieten. Die dan wel langer mee moesten. Die liepen altijd twee, drie generaties achter op wat er op de grond was. En dat is een heel groot proces van ontwikkeling voor space hardening. Dat kost er gewoon vijf, zeven, acht, negen, tien jaar tijd. Tegen die tijd kon je computer of je telefoon al dingen... Die satelliet nog lang niet meer kan. En ik volg mij doen ze dat bij dit soort missies niet. Dat ze eigenlijk gewoon zeggen, we pakken gewoon op de shelf technologie. Maar ook kijken hoe lang die volhoudt. Je hebt natuurlijk nul massaproductie. Nee, je maakt er één. Drie dus nu. Er worden drie ontwerpen gevraagd. Ik ga even wat dingen over jullie heen gooien. Drie teams. Eén rondom intuitive machines. Die kennen we dus. Van een van die maanzondes. Lunar Outpost is de andere. Ventury Astrolab is de derde. En het moeten wagen worden die door astronauten gebruikt kunnen worden. Als vervoermiddelen. Maar ze moeten ook autonom kunnen rondrijden. Dus dat is interessant. De ontwerp dat nu gevraagd wordt. Er zijn enkele tientallen miljoenen dollars beschikbaar. Maar dan kan je rondrijden zoals de Apollo-tijd in je maanpak. Of moet er ook nog een cabine in waar je kan uitkleven? Die indruk heb ik niet. Nee, nee, nee. Maar je moet dus zowel mensen kunnen vervoeren als autonom rondrijden. Dat is wat ik eruit haal. En NASA gaat er dan uiteindelijk één kiezen. Als we veel geld hebben dan kiezen we er misschien meer dan één. En met Artemis-V moet die één of verschillende meegaan. In 2029 zou die gelanceerd moeten worden. Dat lijkt mij toch reikelijk optimistisch? Natuurlijk. Het is altijd optimistisch. Maar het is ook wel een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje... Het is ook wel een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje... ...reallistisch. Als je het nou nog aan moet beginnen. Dat ook. Maar het idee dat Artemis-V in 2029 wordt gelanceerd is ook optimistisch. Dus als dat meer realistisch wordt dan heb je vanzelf meer tijd. Dat is natuurlijk ook nog eens een keer zo. Maar goed, deze dingen moeten dus die maandacht kunnen overleven. In veel Heeft dan Axiom Space, Odyssey Space Research. Allemaal van dat soort gegevens komen hier voorbij. En ik ben heel benieuwd naar die verschillende ontwerpen. Waar ik ook benieuwd om mee te maken is, om het natuurlijk heel erg te maken heeft met de specificaties en form follows function en zo. Dus worden die dingen eigenlijk wel verschillend is de vraag. Of gaan ze echt schermen met features? Want ik kom in... Achteruit rij camera. Nou ja, adaptive first control. Stoomverwarming. Nee, maar serieus. Ik kom nu in hele sporadische specificaties. Kom ik tegen dat een van de drie zou dan de mogelijkheden hebben om banden te verwisselen. Nou, ik zou het heel vreemd vinden als de anderen dat niet zouden hebben. Maar ja, als ze zich van elkaar willen onderscheiden dan zullen ze toch in dit soort grappenmakerijen moeten zoeken. Dus ja, over een jaar of zo zullen we misschien in dit programma het kunnen hebben over de verschillende ontwerpen en waarin ze dan van elkaar verschillen. Ik ben benieuwd waar dan het budget vandaan komt. Want dat is, weet je, ze zeggen we kiezen er één afhankelijk van het budget. Maar dan denk ik nou, je moet eerst budget voor één hebben, want dit zal niet goedkoop zijn. Weet je? Was er iets duidelijk over wat dat ding mag wegen? Want dat is in de komende jaren niet zo. Nee, gewicht ben ik niet tegengekomen. Nee, nee, nee. En ook over het budget voor nu, voor het initiële ontwerp zijn ze heel vaak tientallen miljoenen dollar. Nou ja, dat kan dus een nul meer of minder zijn. Ja, nou ja, dan kan je een ontwerp maken, maar je kan er niks bouwen. Nee, maar wel leuk natuurlijk. Heel leuk om je technische lusten op bod te vieren. Dus om te doen lijkt het me heel leuk, maar voor ons om te volgen natuurlijk ook. Dat is het voor dit moment, denk ik, wat de maandagetjes betreft. Er zijn een gespannen afwachting. Leuk. Michel? Ja, ik wil het even over ruimtemedicijnen hebben. Dit is een verhaal wat mij eerlijk gezegd, dat hadden we al eerder kunnen oppikken, maar dat is mij geen ontgaan. En dat gaat over een experiment van Fardar Space. Ik weet niet of jullie iets zegt, Fardar? Ja, dat was die kapsule die niet mag landen, toch? Ja, ja, oké. Kapsule die niet mag landen? Ja, dat klopt. Nee, dat klopt inderdaad, maar je loopt... Wat het verhaal wil ik ook wel horen. Ja, wat het verhaal vooruit. Maar dat is eigenlijk een vrij kleine kapsule hoor. Volgens mij is het ding een meter in diameter. Een soort cone weet je wel. En wat daarin zit is een soort mini fabriekje voor het cristalliseren van bepaalde stoffen, specifiek gericht op medicijnonderzoek. En daar kreeg ik een enorme jaren 80 vibe van. Met die in Lodewijk van den Berg. Nooit ingeloste beloftes? Ja, precies. Dat vroeger, weet je wel, men in het begin van de mannenruimtevaart heel erg bezig was met die, hoe heet het, dat is veelbelovend. Je kan een beetje kristallen maken in de ruimte die je op de aarde niet kunt maken. Dat is nooit echt van de grond gekomen. Want in microgravity kunnen die kristallen veel zuiverder worden en groter. Ja, zoiets. Maar het grappige is onze deels Nederlandse astronaut Lodewijk van den Berg, die ik vorig jaar of 2 jaar geleden heb geleerd. Ik ken hem zo. Dat was de kristallonderzoeker in die tijd. Waarvan naast hij heeft gezegd, we maken maar een astronaut van een kristallonderzoeker. Want van een astronaut kristallonderzoeken maken, dat gaat nooit lukken. Zo is die man astronaut geworden tot zijn eigen verbazing. Dat blijft nog steeds een mooi verhaal. Maar die heeft, en het was een mooi man, maar daarvan was wel duidelijk. Dat kristallonderzoek is wel groot. Maar die ruimte daar was nooit zo... Daarna is dat nooit meer zoveel overhoord. Tot nu. Omdat ze dus een bepaald medicijn, dan moet ik het heel even opzoeken. Ritonavir. Dank je wel. Het gaat om de metastable form 3 van Ritonavir. En Ritonavir is een hiv medicijn. Ik noem luisteraars als ik hier uit de band bocht vliegen moet, want ik ben geen pharmaceutical. Dus vergeef me even. Maar dat is een kristal wat twee verschillende vormen heeft. En vrij berucht schijnt te zijn in de medische wetenschap. Omdat de vorm 2, wat de meest stabiele is, die lost minder goed op in water. Dus als je die in je lichaam krijgt, dan werkt die niet zo goed. Want hij komt niet op de goede plek terecht. Hij lost gewoon niet op je blad. Ja, zo begreep ik het minstens. Terwijl vorm 1 is dan eigenlijk het medicijn. Die doet het goed. Die crystallijnen vorm 2, zeg maar, als dat eenmaal in je kristal zit, dan vervuilt het dan ook naar vorm 2. En dan hebben ze op een gegeven moment vrij beruchte affaire waarin ze heel veel van demin zijn en moeten terugroepen. Omdat ze allemaal vorm 2 waren geworden. Omgekristalliseerd worden. Ja, vorm 2 waren geworden. In plaats van vorm 2 waren we er niet meer. Dus die specifieke kristalform is blijkbaar nog wel belangrijk. En hier hebben ze een experiment gedaan met vorm 3. En die is dan metastabiel. Dus ze zijn niet de meest stabiele vorm. Dat is vorm 1. Maar ze hebben allemaal zo'n putje waar ze in kunnen blijven hangen. Dus als je het precies op de goede manier doet, dan kan het allemaal vorm 3 worden. Of vorm 3 dan een beter medicijn is dan vorm 1. Daar heb ik helemaal niks over kunnen vinden. Dus ik denk dat het toch meer de technology demonstration is wat ze hier aan de doen waren. Maar ze hebben dus in feite zo'n capsule omhoog gebracht volgens de boelverhit tot 135 graden. 131 graden. 36 minuten lang. En vervolgens laten ze 24 uur lang kristalliseren tot de juiste vorm. Om dan te kijken of ze dat stabiel weer terug naar aarde kunnen brengen. En het antwoord is ja, dat kunnen ze. Maar zoals Bruno Terecht aangaf met de nodige vertraging. Want de lancering was vorig jaar in juni. En dit hele experiment duurde 24 uur. En de bedoeling was om meteen daarna terug te komen. En dat lukte dus heel lang niet omdat ze geen toestemming kregen om die landen weer op aarde te laten komen. Dus dat ding bleef in de baan om de aarde rond sterkelen. En waarom mocht hij dan niet landen? Ja volgens mij kregen ze gewoon geen vergunning. Maar hij moest in Utah, het is een privaat bedrijf. Dus hij moest in Utah op zo'n range, zo'n militair trein landen. En blijkbaar kregen ze van de FA. Heb jij iets over gehoord? Ik kreeg hem naar Bruno. Nee, nee waarom het niet mocht. Dat is gewoon een beetje een absurde verhaal. Maar ja ze kregen blijkbaar heel lang geen toestemming. Maar hij is in februari zelfs nog geland. En ze hebben dat inderdaad onderzocht. En het blijkt inderdaad te werken. Dus dat die cristalisatie heel goed gewerkt heeft. En ook heel stabiel door de landing en et cetera. Een beetje schudden bederft de boel niet. Nee als je het daarna afkoelt tot 15 graden. Dan blijft het blijkbaar stabiel op die manier. Ah zo. En dat, dus ze hebben dat uiteindelijk best wel succesvol gedaan. De bedoeling hierachter is op die manier eigenlijk vrij goedkoop. Maar ja, wat zei het zo lang? Dat weet ik ook niet. Maar je had toch niks bij voorstellen dat dat goedkoop zou zijn? Nee, nee. De bedoeling is dat je op deze manier bepaalde aardestoffen die je in micro-gravitatie kan maken. Maar op aarde niet. Dat je die dan relatief goedkoop kan produceren in de ruimte. En de aarde kan brengen. Het kan best zijn dat we hier over 40 jaar weer denken. Goh, hoe zou het ermee staan? En dus weet je nog opa. Maar goed, ik vond het wel leuk dat ik dacht, hey, dit is eigenlijk een hele oude ruimtevaart toepassing waarvan we vroeger over jubelden. Echt heel lang geleden. Eigenlijk uit zicht. Dus nu weer terugkwam. En ja, het is toch een geslaagd experiment. Ik vind het toch knap. Ja, ik ging kijken op de wiki van de medicijn-reprimandavir. Er stond ergens, ja, ze kunnen vorm 3 tegenwoordig ook via bla bla bla extrusie produceren. Ja, precies. Nee, maar dat denk ik ook hoor. En bovendien, ik kon ook nergens vinden of vorm 3 nou het voordeel was van vorm 3 in medische zin. Want voor mij ging het vooral omdat je vorm 1 wil en dat die niet terugvalt naar 2. Dat zijn nu berichten dat je zoekt zoekt zoekt en dat je denkt dat zal het er wel gewoon helemaal niet zijn. Ja, mocht er een medicus luisteren die je meer van af weet dan hoor ik het. Dan ben ik oprecht nieuwsgierig. Dus dan houden wij ons aan bijvoorbeeld. Dan hou ik me zeker aan bijvoorbeeld. Toch een leuk geslaagd experiment. En een ding is geland. En het experiment heeft gewerkt. Mooi zo, dankjewel. Bruno? Ja, maandag is het misschien jullie ook niet ontgaan. We zijn in Amerika en de zons verduistering. Dat is ons niet ontgaan. Nee, wij hebben zelfs een eigen verslag even ter plekke gehad. Ik zal Marieke hebben aan. Ik zal haar verslag even voorlezen. Het was te gek. Uiteindelijk na veel locatiewisseling in Albert terecht gekomen voor een wolkenloze eclipse. Je kon de protuberance met het blote oog zien. En protuberance, dat zijn? Zonnevlammen. Dat zijn precies, als die maandag precies voor de zon schuift dan kun je, wat je normaal niet kan zien, een soort hele uitsprietende zonnevlammen. Die kun je dan wel zien en dat is een van de, ja. En het was een ringvormige zons verduistering heb ik begrepen. Ja, maar het werd toch echt wel heel donker. Ja, dat heb ik ook gezien. Sterker nog, ik vond eigenlijk het mooiste beeld dat ik ben tegengekomen in alle media bij elkaar. Een satellietfoto van de aarde met de schaduw van de zon daarop. Ja, ja, ja, dit is mooi. Dat vond ik wel heel fijn. Echt een soort vies bruine grote vlek. Ja, het is een onscherpe, en weet je dus, dat is de schaduw van de maan zoals die op de aarde valt en die reist over dat aardappenvlak heen ten gevolge van de bewegingen van de maan en de aarde en ook de draaijingen van de aarde natuurlijk. Ingewikkelde dans is dat. Maar dat camera-standpunt, dat vond ik toch wel heel bijzonder. Ja, ja, en dat maakt het ook weer iets inzichtelijker hoe dat nou precies werkt. Ja. En het bijzondere was natuurlijk deze keer vooral dat het over, ja, over, eigenlijk helemaal dwars over de Verenigde Staten liep. Ja, van Mexico tot in Canada. Dus meestal is het ergens een oceaan of een Siberië of zo en dan zijn er toch weer wat minder mensen waarvan je hoort. Het meest opmerkelijk is eigenlijk dat je Amerikanen zou gaan kijken. Hoezo? Nou ja, weet je, de Amerikanen, gewoon deel van Amerika, geen enkel vertrouwen meer in de wetenschap heeft. Blijkbaar wel precies, geloof dat wij dit heel precies kunnen voorspellen. Over bijzondere camera-standpunten, sorry dat ik je steeds onderbreek hoor, bijzondere camera-standpunten gesproken. Ik kwam een plaatje tegen ergens online van de bezetting van de Airbnb. Ja, die heb ik nog gezien. Hoe noem je dat? Accommodatie. En ik heb dat mijn vrouw nog voorgehouden. Dan zag je dus een kaartje van Amerika met allemaal groene vlekjes en een baan van rode vlekjes. Ja, ja, ja. Dat waren allemaal stijf vol geboekt. Ik zeg, weet je wat je hier ziet? Dat wist ze niet. Dus dat was makkelijk scoren voor mij. Ja, dat is het spoor van de zonsverdaasde. Echt heel leuk. Ja, er waren inderdaad woekerprijs voor parkeerplaatsen. Mensen hadden keurig op tijd geboekt en dan werd het op het laatste moment nog gecanceld. Het beste en het slechtste in de mens kwam hier in de bovenkant. Zeker. Wat dat betreft heb ik nog een verhaal trouwens. Want in 2026 is er een zonsverduistering in Spanje. En wij dachten, wij gaan een huisje boeken voor 2026. En dat zijn we gaan proberen. Mijn vrouw vond online een heel leuk huisje dat we wel wilden gebruiken. En contact opnemen en het bleek dat je nog niet kon boeken via de organisatie waar dat dan bij ons ondergebracht. Dus wij met wat omwegen vonden de verhuurdere zelf namen rechtstreeks contact op. Kunnen we alvast boeken voor die augustus 2026? En toen vroeg de verhuurdere, ja maar waarom moet je ze nu al nodig boeken voor? Nou ja, als je liegt dan loop je toch tegen de lamp en is je boos. Dus we hebben dat eerlijk gezegd. Nooit meer wat gehoord. Dus je begrijpt wel wat die nu aan het doen is. Name your price. Als je nog meer... Word je overal afgelopen? Als we jaloers zijn dan moeten wij naar Spanje. Zijn er nog andere plekken waar we heen kunnen? Nou, dat zijn er twee achter elkaar in Spanje. Ik dacht dat is heel zeldzaam, zo'n verduistering. Is ook zo. En dan zeker boven een plek waar je gewoon kunt komen. Maar toen ging ik toch even checken wanneer de volgende waren. Kijk, iemand als Govert Schilling weet het uit zijn hoofd. Ik moet ze even opzoeken. De volgende is dus inderdaad op 12 augustus 2026. Ja. En die kun je zien in Spanje onder andere. En een stukje van Portugal. Of in Groenland of IJsland. Maar wij krijgen hier dan een gedeeltelijk eclipse. Dat is ook, hoef je gewoon niet voor de deur. Dat is toch niet hetzelfde. Ja, nee dat is waar. En de volgende is het jaar erop. Op 2 augustus in 2027. En ook weer in Spanje. En dan gedeeltelijk in IJsland en goed, aan de rest van Europa. Dus op zich zitten we sinds 1999 eindelijk weer eens... Aan de goede kant. Ja, ik heb ook in Frankrijk gestaan in 1999. Maar helaas in de bewolking. Ja, dit verhaal heb ik heel raar gevoerd van mensen. Ja. Maar goed, het was wel indrukwekkend. Dus in die zin voor heilig vatbaar. Ja. Maar die Spanjaarden hebben dan wel erg veel geluk. Ja, dus misschien kun je nog een mann nog een keer bellen voor een andere mann voor 2027. En dan dus gewoon wikkelhaard liegen. En dan zeggen we van ja dan zijn we zoveel jaar bij elkaar. Ik ben heel benieuwd of de accommodaties in 2026 vol zullen zijn. En dat het jaar daarop van pure verveling dat er niemand meer komt. Laten ze hem nog kunnen. Dat dat volgende 2e jaar wel goed komt. Dat we eclipsen met moeheid krijgen. Eclips moeheid. Dat is niet te verbrekenen. Lijkt me sterk. Maar goed, mocht u een huisje hebben in Spanje dat u kwijt wilt in die periode, laat ons dat ook weten. Ja, dat was het Bruno wat de eclipsen betreft. Ja hoor. Ja, oké. Nou dan wil ik het met jullie hebben over kernenergie op de maan. Want we hadden het nu daarnet nog over die wagentjes. Nou ja, willen die het nachts kunnen rijden dan moeten ze ergens energie vandaan halen. En ik begrijp dat het langzamerhand de consensus is in de ruimtevaartwereld. Misschien kunnen wij er nog wat aan doen. Maar in elk geval dat daar kernenergie voor nodig zal zijn. En ik begrijp ook dat het onderzoek al redelijk ver is om dat ook te gaan realiseren. Tot het punt dat er ook weer aanbestedingen zijn gedaan. En hoe het projecten worden voorbereid om daar ook werkelijk wat aan te gaan doen. En ja, het heeft er dus mee te maken dat nu nog, dat zei ik net ook al, de missies die in voorbereiding zijn voor de komende jaren, dat die niet buiten één maandag zullen treden. Een maan-streekje dag, dag op de maan. Omdat die nacht op de maan gewoon heel lastig is. Is belachelijk koud, wordt er dan 170 graden onder nul of iets dergelijks. En zeker ook omdat we allemaal naar de zuipel willen. Ja, het is een apart probleem. Dan heb je ook plekken waar de zon nooit schijnt. Dus dat is ook interessant. Maar in ieder geval wil je die maan-nacht overleven met mens en machine, dan zul je op een of andere manier ergens energie vandaan moeten halen. En even kijken hoor, wat de projecten zijn die in voorbereiding zijn. In ieder geval zijn NASA en de Amerikaanse legeren zijn alvast bezig met nucleaire thermische propulsie. Dat wil dus zeggen aandrijving met behulp van nucleaire bronnen. Dan heb je gewoon een nucleaire warmtebron. En je laat waterstof wegspuiten en daarmee bestuur je dan een raket. Dat is een interessante... Maar dat is niet voor op de maan. Nee, dat is niet voor op de maan. Dat is een soort vingeroefening. Maar dat kom ik dan toevallig tegen. Dat zijn ze dan ook aan het doen. En NASA is nu bezig om wat ze noemen low cost preliminary design contracts uit te geven teams om een 40 kilowatt splijtingsreactor te ontwerpen voor gebruik op de maan, op het maanoppervlak. Oké, dus een echte kernreactor. Ja. Want tot nu toe is het natuurlijk wel gewerkt met al die plutoniumgeneratoren. Ja, die ook aan boord van de Voyagers zijn en zo. Die warmtebronnen. Ja, dan heb je dus een warmtebron en die laat je elektriciteit opwekken. Dat is ongeveer wat er gebeurt. Geen bewegende delen, gewoon zo simpel mogelijk. Maar dit is alweer een stapje verder. Ja, want die plutonium dingen die werken dus puur met de warmte die wordt gegenereren door het verval van het plutonium. Daar treedt geen kernspleiting in op. En hier gaat het dus echt om splijtingsreactoren. Ja, helemaal nieuw is het natuurlijk ook niet. Want in de jaren 60 gebruikten de Russen die dingen gewoon al in satellieten. Ja, ja. Die hadden al. Dus in die zin... Dat is waar, maar dat... Geen slecht idee trouwens. Ja, het is eigenlijk geen kwaadereuk komen te staan. Is er eentje neergestort toen boven Canada? Ja, de Cosmos, Cosmos Soville. Die dingen heet allemaal Cosmos. Dat was niet een hoog nummer, hoogteveling. En laatst was er weer zo'n scare, want de Russen hadden aangekondigd om iets nucléairs... Nee, de Amerikanen hadden aangekondigd dat ze er achter waren gekomen, dat de Russen iets nucléairs in de ruimte wilden doen. In de baan te aanbrengen. Nou, en dat hadden ze gedaan toch op een sojuus, dacht ik. Nou was het niet Huygens die ook een zo'n radioactieve bron aan boord had? Jazeker. En toen is er nog wat herrie geweest rondom de lancering. Maar dat was weer, hoe heet het, plutoniumverval. Ja, precies. Dat is wel qua lancering wel, nou ja, weet je, die dingen worden ontworpen dat je, als die raket ontploft, dat die capsule met plutonium dat overleeft als een in zich heel capsule blijft. En dat is nooit in de gebeurten bewezen dat het echt zo is, maar daar was het op ontworpen. Maar dat is bij een reactor natuurlijk een heel ander verhaal aan de andere kant. Als je een reactor is natuurlijk, als die nog niet gedraaid is, is die natuurlijk ook maar beperkt radioactief. Ja. Maar waar ik het met jullie over zou willen hebben is, denken jullie eigenlijk dat je inderdaad aangewezen bent op kernenergie? Want je kunt je natuurlijk ook wel een systeem voorstellen met zonnecellen die je toch wel daar zult hebben in allerlei vormen en in vrij grote hoeveelheden. En dat je accu's meeneemt die je dan natuurlijk in die maandag tegen de kou moet beschermen. Maar je kunt accu's hebben, in elektricite auto's heb je dat ook wel, die zichzelf een beetje verwarmen wanneer dat nodig is. En is daar wel eens, ik heb er vooral vragen over hoor, is daar wel eens aan gerekend of je in die maandag in een accu zoveel energie kunt opslaan dat die zichzelf warm kan houden en als het maanochtend wordt nog wat over heeft? Ja, dat denk ik wel. Ik denk ook wel, maar ik ken de cijfers niet. Dat zal een kwestie van gewicht zijn, denk ik. Want ik denk dat je gewoon qua energie dichtheid, niet dicht, gewoon kernenergie, energie per kilo eigenlijk bijna niet te overtreffen is. Dat zou goed kunnen. Ja, je kunt accu's doen en dat opwarmen, maar dan moet je echt wel heel en plus zonder panelen. Alleen dat zal gewoon veel zwaarder zijn. Oké, dus dat zou een voordeel van kernenergie kunnen zijn dat je voor de energiebehoeftes die je hebt met minder brandstof nodig hebt, daar komt het dan naar om dat op de maand te krijgen. Zeker als je op een gegeven moment gaat nadenken over dingen als een maandstad, even heel ver weg denken, zeg maar. Dat is niet alleen zo dat je die batterij moet warm houden, maar je moet die mensen in die stad ook warm houden en in leven houden en zo. Ik denk dat dan al heel snel de balans door slaat. En ik moet zeggen, ik heb net een associatie met het boek Artemis, het toevallige titel of niks met elkaar te maken, van Andy Weir. En die kent iedereen, die is de man van het boek achter de film The Martian. En die schrijft zijn fixe boeken. Met Damon was dat, die had een science the shit out of this. Ja, precies. Maar die de neiging heeft, of tenminste de groente heeft, om zijn boeken wetenschappelijk redelijk verstevig te onderbouwen. En daar, dat gaat over een maandstad, en daar hebben ze eigenlijk als belangrijkste verdienmodel is er gewoon metalproductie. Dus daar smelt dus je aluminium. En daar staat een gigantische kernreactor in dat verhaal. Dat je die voor de energie moet zorgen om die industriele capaciteit op gang te houden. Dus als je dat allemaal wil, een stad in leven houden. Plus inderdaad met als bijkomend voordeel, maar ik weet niet meer precies hoe het zat, maar dat het volgens mij het bijproduct daarvan ook nog was dat het zuurstof oplevde. Ik weet niet meer hoe dat zat. Dat kan ik me ook niet direct voor de gemeente halen. Ja, misschien is het gesmelt... Wat is water splijten met hitte? Ja, was het volgens mij dat smeltingsproces van aluminium. Nou ja, goed. Oh, bakziet. Ja, ik weet niet. Nou ja, dat doet het. Dat doet het, joh. Maar die kwam ook uiteindelijk tot de conclusie dat dat kan niet met zo'n beneden. Daar heb je gewoon een loei van een kernreactor voor nodig. Ja. Ja, goed, dat is natuurlijk wel, dit is science fiction, maar het was wel wetenschappelijk doorgerekend. Science fiction. Ja, die kernreactor, want je kunt wel zeggen dat is een stuk gunstiger qua megawatt per liter brandstof, of hoe je dat ook uitrekt. Niettemin moet je ontzettend veel ijzer naar de maan gaan schieten. Ja. Meer dan er ooit, ik weet niet wat de maten zullen worden van zo'n kernreactor, maar dat is één. Dat is net over die Russische kernreactor. Ja, die lancerde een Spinnenhuisensatelliter met kernreactor, met van die moderatorstaven en zo. Ja, dat waren forse dingen, maar dat was wel iets wat gewoon... Niet veel meer dan een touringcar. Ja, ja, dus denk ik duizenden kilo's, maar ook niet meer. Dus ja, dat bestaat wel en kan wel. Ja. Ik denk overigens wel dat je in theorie zonnepanelen, dat je de materialen om lokaal op de maan zonnepanelen te maken daar wel hebt. Weet je, want ja, zand. Andurch. Ja, dus je komt waarschijnlijk in eend. Alleen, ik denk ook wel weer dat je om dat proces op gang te brengen, dat je wel weer een nucleaire reactant nodig hebt. Ja, en misschien ook wel delstoffen om accu's te maken, maar dan gaan we wel ver in onze speculaatie. Nee, precies. Maar ja, precies, daar komen we nog aan eend. Maar wat wel ook wel interessant is om aan te denken, dan krijg je dus natuurlijk ook spleitingsafval op de maan en op aarde ga je dat dan in bergen stoppen ofzo. En op de maan weet ik niet, kijk je komt er een tijdje mee weg, dus gewoon ergens in een crater te leggen. Ja. Maar hoe meer je op de maan gaat doen, hoe minder je daarmee wegkomt. Ja, ja, het lijkt me ook geen goed idee. Uiteraard moet ik daar toch gaan wonen, maar goed. Nee, sowieso. Ik denk nog even aan Arno Wiel, dus die. Wat is die van plan? Die vindt het altijd onzin en dat wij moeten daar gewoon naartoe gaan. En daar kun je je over van mening verschillen. Ja, nou het is zeker avontuurlijk. Of je daar op termijn helemaal zolang blijft voelen, dat waag ik me ook wel eens af te vragen. Ik denk inderdaad dat kernafval wat er in een crater ligt, qua doodgaan je mensenproblemen op de maan is. Nee, het zal daar niet verwaaien. Nee. Het kan hooguit een meteoriet opvallen, maar die kans is natuurlijk ook weer niet zo vreselijk groot. Nee. Ja, daar ben ik met je eens. Ja, dat moet je aan regels binden, maar zover zijn we nog niet. Nee, maar we mogen dromen. Maar ja, dat is dus mijn verhaal over de kernreactoren op de maan. En we zullen wel zien, we zullen er zeker nog meer over horen. Je derde onderwerp, Michel. Ja, nou dat is eerst even een kort updateje, het is niet echt een onderwerp waar we hebben het er vaak over. Het gaat over Voyager 1, waarvan we regelmatig hebben, nou ja, toch een tijdje geleden ook twee keer hebben we besproken dat hij alleen nog allemaal gabbelig gabbelig, of 10101010 terug stuurt naar de aarde eigenlijk, want dat was het. De flight data computer zit vast die op het signaal moet programmeren wat dan, wat de wetenschappelijke data is. Dus hij stuurt onzin terug. Ze zijn erachter wat het is. Dus het zit inderdaad in een specifiek stukje van het geheugen van die flight data computer. Dat is stuk. Ze weten niet waarom het kan geraakt zijn door een deeltje, het kan zijn dat hij gewoon oud is. De backup was in 1982 er allemaal uitgegeven. Ja precies, nee de backup is al een tijd. Dus ze hebben hem op een gegeven moment een commando gegeven om een readout te doen van wat zit er eigenlijk in je geheugen. En toen kregen ze tot z'n grote beleidschap inderdaad data terug. Dus dat wel. En daar konden ze met de boelgepuzel herleiden waar het dan het probleem zit. Daarmee is het nog niet opgelost. Maar hij doet meer dan 101010 en dat is natuurlijk al winst. Ze zijn nu bezig om te kijken of ze hier een workaround voor kunnen vinden. Waarbij het grote probleem is dat je natuurlijk, ja je hebt tweeënhalve uur, 22 uur heen en 22 uur terug communicatietijd. Dus ja het duurt gewoon vrij lang voordat je dit probleem echt opgelost. Waarbij ook nog trouwens in achtergrond de capaciteit van het Deep Space Network een probleem is. Want die antennes die met name in Australië staan en ook in Amerika die contact houden met alle zon er zilver weg. Ja die hebben maar beperkte capaciteiten die kunnen geen twee dingen tegelijk. En ja als je die hiervoor wil gebruiken moet je dat aanvragen en hopen dat je daar tijd op krijgt. En dat is ook nog vaak bij dit soort dingen een issue. Maar voor de mensen die dit op hun bil hebben getatueerd Thijs. Hij heeft hem wel maar niet op die plek. Schouderen ja. Nee voor de mensen die dit op hun schouderen hebben staan Thijs. Er is nog steeds hoop. En dat is goed nieuws. Dat was de foto op date. Ja leuk nou mooi dat er hoop is. Het blijft wel spannend. Het blijft natuurlijk fascinerend dat dat oude dingen te behablaast doen. Ja fantastisch. Daarom moet hij het ook blijven doen. Ja ja ja hij moet terug. Maar goed backup is er al uitgeschenen. We hebben hem nog een backup. Dat is voor je z'n twee he. Dus die werkt nog wel. Ja zeker. Maar ik heb dus nog een ander onderwerp maar dat wil ik als laatste doen. Oké dan eerst Bruno nog even dan ik nog. Ja nee dat wou ik eigenlijk ook wel. Daar heb je er ook zin in. Ik heb ook zin in. Ja dat is wel een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje Nou ja dat is misschien ook goed om daar niet mee te eindigen. Er is namelijk een ding gevallen op een huis in Florida. Ja en ja dat sowieso dat viel door het dak en door de vloer tussen de eerste verdieping en de eerste stroom. En daarna nog een keer door de vloer van de Beganegrond. Dat was met vrij groot geweld. Het is redelijk plausibel dat dat uit Outer Space kwam. En dat was op 8 maart. Dat was toevallig ook de dag dat het ruimtesstation een pallet geloof ik met afgewerkte batterijen over boord zette. Ja nee dat was toen ook de dag dat we de vloer van de Beganegrond gingen. Nou ja dat overboord zetten was al heel lang geleden gedaan. Maar dat het weer terug kwam in het reentry in de atmosfeertek. En de bedoeling was om dat gecontroleerd te laten afdalen. En door allerlei gedoe was dat een stuk minder gecontroleerd gegaan dan de bedoeling was. Volgens mij niet hoor. Volgens mij was het niet de bedoeling. Dat hebben ze jaren geleden overboord gezet in de categorie ongecontroleerd. Dan heb ik dat weer begrepen. ongecontroleerd. Dan heb ik het vergeten. Hij was wel uitgerekend dat hij in een bepaalde tijd op een gegeven moment, weet je dat binnen een paar uur, zeg maar, dat hij naar beneden zou komen. En die baan die kwam inderdaad over Florida, ook nog over Nederland trouwens. Ik heb na het nog volgende keer een gememoreerd buiten gestaan toen we het even over die pallet hadden. Maar dat was al eerder weg zeg maar. Want als hij boven Nederland, dan had hij wel een flink lichtspoor opgelift. Het was echt een orde. Wat leuk kunnen zijn. Ja, dat ding was ongeveer te groot van een busje volgens mij. Het is best een grote auto. Echt wel een fors. Nou ja, ik noem het een pallet, maar het was inderdaad in de 2,5 ton range qua gewicht. Dus dat is inderdaad auto en goede ook. En vol met batterijen. Batterijen ja, gebruikte batterijen die niet meer nodig waren. En ja, daarvan had Nasa gezegd van ah jongens, dat brandt allemaal wel op. Pikant is dat ESA daar anders over dacht. Ja, Duitsland had een alert gedaan volgens mij. Ja, ESA had heel veel aandacht voor. In ieder geval, dat is dus plausibel. Het object is opgeraapt, zal ik maar zeggen. En bij Nasa ingeleverd. Dus bij Nasa wordt nu onderzoek gedaan of het inderdaad uit die zak met afval komt. Ja of nee. Hopen dat ze daar dan eerlijk in zijn. Want als het uit hun boedel komt, dan zijn ze ook aansprakelijk. Ja, absoluut. En als het er van een andere ruimtebron komt, dan is het land dat verantwoordelijk is voor die ruimtebron aansprakelijk. En dat is allemaal weer belangrijk voor de bewoners van de Thaars. Ja, nee, in die zin is het makkelijk. Want volgens mij is het zo dat degene die het gelanceerd heeft, is aansprakelijk. En dat in dit geval zal dat dan waarschijnlijk ook Nasa zijn. Dus dan is het Amerikaan. Relatief inrouder. Ik las trouwens inderdaad een quote van Jonathan McDowell, de Amerikaanse Margot Langerbroek. Die had inderdaad nagerekend en die zei het klopt inderdaad met het profiel van de baan. Dus het was waarschijnlijk inderdaad een stukje van dat. Maar wat was het voor een object dan? Ik heb een foto gezien. Het zag eruit als een van een koker. Een soort klont. Ja, ja. En het was natuurlijk deerlijk gesroeid en verminkt en zo. Dus het was niet meer herkenbaar als iets iets vertrouwts. Nee, het zal toch niet zo ingewikkeld zijn om uit te zoeken of dat uit jouw... Nee, dat zal ook niet zo ingewikkeld zijn. Maar was er geen twijfel over? Nasa wil daar natuurlijk wel even ter degen naar kijken en het weet te weten voordat ze inderdaad naar hun telebankieren over gaan. Ja. Dat is voor mij niet heel veel gebeurd. Ik kan me in Australië een auto herinneren die door iets geraakt is tot los was. Ja, dat is hetzelfde. Ja, ik weet niet meer. En dus die Russische satelliet. Nou is er in Gelandig Brug ook niet eens een keertje een dak van gesneuveld. Nee, dat was gewoon een meteoriet. Oh, dat was een meteoriet. Ja, dat is waar ook. Was dat vroeger of na zijn kabeltelefoon? Laat het maar. Helemaal Vinkersven. Er is natuurlijk, kijk, er is sowieso op aarde veel meer water dan land. Op land zijn er veel meer onbewonenden dan bewoonde plekken. Het is gewoon een kwestie van kansrekening. En zelfs de bewoonde plekken, daar zijn veel meer plekken waar net toevallig even niemand staat dan de plekken waar net toevallig wel even iemand staat. Dus er wordt niet zo vaak materiaal beschadigd en er wordt al helemaal niet zo vaak iemand gewond door dit soort voorvallen. Maar goed, nu is dus iemand huis geraakt. Ja. Er zijn steeds meer satellieten. Ja, nee, precies. Je kunt wel dit gaat toenemen zonder enige twijfel. Maar of het ook gaat toenemen tot een niveau dat, ik zal maar zeggen, andere belangrijke doodsoorzaken overtreft. Laten we gewoon rustig. Geloof ik nog even niet. Ja, maar ik vraag me ook een beetje af, want er zijn daadwerkelijk steeds meer satellieten, maar er zijn wel steeds meer kleine satellieten. Dus dit zijn dingen die spelen bij echt grote objecten, maar na inderdaad 2,5 ton. Maar wat zit er nog in de aarde? En waarom de aarde van 2,5 ton? Dat wordt er wel minder. Wat er nu allemaal omhoog gaat. Er wordt steeds meer opgemet. Al die spionage satellieten zijn ook niet licht. Nee, maar die worden wel gecontroleerd, gereantript, want het is maar om te voorkomen dat die iemand in handen krijgen dat ze niet willen. Ja, ik denk dat dat mijn laatste verhaal is. Dus mogen jullie slot en kort gaan verzorgen samen? Ja, nee, ik heb de Netflix serie 3 Body Problem gebinchwatched, moet ik eerlijk zeggen, met veel plezier gekeken. En nogmaals, als je nog wil zien en je wilt geen spoilers, dan moet je even afhaken, want anders lukt het niet. Heb je hem al gezien? Nee, nee, nee. Maar nog niet? Nee, ik heb van heel veel kanten gehoord. Gaat het over het fysieke 3-lichamen-probleme? Nee, het gaat over een buiteraardse beschaving die, nou ja, echt plat gezegd weg is naar ons, omdat zij komen van een planeet en die planeet bevindt zich in een sterrenstelsel met drie zonnen. En daar gaat de eerste aflevering over gaan, dat de heldeninval daar moet uitvolgen. Maar als je inderdaad een planeet hebt en je draait om drie zonnen, dat is per definitie instabiel. Je hebt nooit eigenlijk een stabiele baan, je kunt het ook niet uitrekenen, om het zo maar even te zeggen. Ja, je hartnumerieken kun je benaderen, om het zo maar even te zeggen. Niet op termijn van een jaar of zo, dat loopt vrij snel spraak. Ja, dus die beschaving heeft stabiele periodes van 20.000 jaar en dan bloeit hij spraak. En dan op een gegeven moment schiet hij in een baan. Een chaotische baan. Ja, een chaotische baan. En dan is het weer heel dicht bij een sterren, het verschroeit alles. Ja, en op een gegeven moment zijn de stadskommers naar ons. Na dat, hadden we vanuit China, dit is volgens mij een oorsprong Chinese boek, vanuit China een soort van hallo, hier zijn we, achter het signaal hebben gegeven. Dat is allemaal een rijke, dat heeft risico's. Hello world. Ja, maar er zit dus best wel veel natuurkunde en ook ruimtevaart in die serie, onder andere gebruiken ze bijvoorbeeld de zon, om dat signaal te versterken. Geen idee of dat kan. Ja, dat kan, ik kijk naar jou. Ja, er zijn wel plannen om inderdaad de afbuigende werking van de zon te gebruiken als telescoop, maar dan moet je gewoon heel ver... Oh ja, ja, dus je kunt nog lens... Oh, gravitatielens. Niet de werking van plasma ofzo, maar de zwaartekracht gebruiken om fotonen af te buigen. Ja, maar hij zit propped voor met natuurkunde, echt een beetje futuristisch. En ook een beetje correct. Nou, dat is de grote vraag. Ja, oké. En daar was ik wel benieuwd. Nou, we hadden ook in de appgroep daar alle even een discussie over. Het gaat op een gegeven moment ook over, hoe heet het, een computer die ze maken van één proton, waarbij ze alle dimensies van het universum hebben uitgevouwen, weet je. Daar kan ik allemaal niet veroordelen, maar ik dacht wel overstruikelmd... Dat is een snare theorie. Ja, zoiets. Maar waar ik wel overstruikelde is dat ze quantum entanglement gebruikten om het probleem van de communicatie op te lossen, want het is entangled, dus verstrengeld. Dus dan kun je faster than light, realtime tussen vier en een half lichtjaren ofzo was het. En hier kun je communiceren. Ja jongens, dat is gewoon echt niet waar. Je kunt wel degelijk instantaan reactie hebben, maar om communicatie voor te moeten gebruiken, dan weet ik toevallig uit een eerder leven, uit mijn Delfse periode, dan moet je wel degelijk informatie uitwisselen met het zin van het licht. Dus dat quantum entanglement voor encryptie inderdaad instantaan over lichtjaren effect kan hebben, dat is waar. Maar je kunt het niet gebruiken om te communiceren, dat is echt niet waar. En dat is... Af en toe heb ik wel eens te stomen voor de televisie bij deze serie. Ook overigens op een gegeven moment zit er een lancering in, vooral voor grijnig, en daar hebben ze een lancering en dat ging best geloofwaardig. En daarna kwamen er drie drama series, drie de scènes waarin dan van alles gebeurde tussen mensen. En toen liepen ze die controlekamer binnen om te kijken naar de booster separation. Toen dacht ik echt, ja maar jongens dat is twee minuten later, weet je. Dat is dat jullie zijn nog drie uur verder in het verhaal. Dus ja, klein bier, maar ik heb af en toe wel even lopen mopperen tegen dat scherm. Maar wat het echt interessante deel was, is dat ze op een gegeven moment besluiten om die beschaving die met een float van wezens naar ons toekomt, die reizen we tegemoet. En dan komen we dan tot 1 procent van de lichtsnelheid, zoiets. En daar gebruiken ze, daar komt hij weer, nucleaire aandrijving voor. In dit specieke geval dus een serie van bommen, waarin die telkens in de ruimte hebben neergezet, opgehangen, vindt men maar, ik heb er ook een ook wat van, maar die ze in de ruimte hebben, in een pad hebben verspreid en die dan telkens met een ontploffing de capsules, daar zou ik verder niks over vertellen, die capsules als het ware tot hoog snelheid moeten blazen. En dan met behulp van de ruimtes, ja. En toen, dat had ik ook met Arno over in de app, toen hadden wij ze iets van, het stom is, het kan wel, weet je, dit is een bekende. Hoe werkt dat dan? Nou, je hebt een enorm zeil als het ware en die op het moment dat je bij die bom bent en dat zeil, dat zat een gat in het midden zelfs, dus er ging het was doorheen, die bom die is aan de achterkant van het zeil, dan ontploft die het atoombom en die drukgolf die dat genereert, die versneilt je dan tot grote snelheid tot je bij de volgende komt, die ontploft en die drukgolf, dus je krijgt elke... Maar je moet het hele pad uitzetten met atoombommen, lijkt me niet praktisch. Dat is nog een goede, weet je, maar dat, maar vooral, dat blijft nooit heel, weet je, als je dat op die manier doet. Maar de grap is, het fundamenta onderklopt. Dus dit is wel eerder voorgesteld, maar dan met een in feite een heel stevig schild als het ware. Ja, Project Orion. Ja, en dan neem je zelf die bommetjes mee, dus ja, dat klinkt onnurbiedig, maar je neemt die bommen zelf aan boord mee en die gooi je eruit en laat je ontploffen en op die manier. Dat hebben de Amerikanen echt serieus in ontwikkeling gehad, volgens mij. Ja, ja, Project Orion, daar heb je een hele grote plaat aan de onderkant en die moet gewoon al dat geweld een beetje tegenhouden en dan gooi je bommen naar achteren. Dat werkt prima, alleen het is gewoon niet netjes om atoombommen in de ruimte te... Nee, en er zijn tegenwoordig verdraagden ervoor om dat niet te doen. Maar wat ik ook wel een tikje, ja, ik snap, weet je, van al dat verhaal technisch, maar dat is dat mijn andere moppenmoment was dat ze hebben dan de knapste koppen uit de ruimtevaart en in wetenschap bij elkaar gehaald om een oplossing te verzinnen, hoe we dan met 1% van de lichtsnelheid daar kunnen, nou ja, die kant op kunnen. En dan komt de heldin van het verhaal en die heeft dan iets bedacht waar niemand aan gedachten heeft. Weet je, dan dacht ik, niemand aan gedachten heeft. Weet je, dit is sinds de jaren zestig, daar zijn we er al mee bezig geweest. Hoezo heeft nog nooit iemand... Kijk jij een serie of kijk je een documentaire? Kijk, ja, precies. Nou, dat kan ik dan toch niet laten, weet je. Ik heb ervan genoten. Wat ik altijd grappig vind bij dit soort vragen, dat is, je kunt die snelheid op deze manier opvoeren, waar niet altijd over wordt nagedacht, is dat je als je ergens bent ook de snelheid weer tot nul moet zien terug toe brengen. Ja, dat hadden ze wel. Ze hadden namelijk bedacht dat die andere beschrijving zo gaf als ze het was dat zei dat ging oplossen. Het is wel een tip, je moet wel kijken, echt een goede serie. Je had het net over die plaat, maar dat is het dus niet, het is een zeil. Het is eigenlijk een soort zonnezeel wat ze voor gebruikt. Maar dan niet zon, maar dus de uitbarst van zo'n atoombom, je moet dat voortstuwen. Ja, dat was een beetje het idee. Voor mij is het probleem dat het niet heel blijft. Je moet een beetje afstand houden, denk ik. Als je meer afstand houdt voordat je die bom laat afgaan, dan heb je minder profijt van het geweld. Ja, dan moet je het zeil heel groot maken. Ja, ik vraag me ook een beetje af, want ik snap het met die plaat, dan denk ik dat het zo loos kan. Of je moet willen, ik weet het niet, maar het kan. Maar zo'n zonnezeel blijft toch helemaal niet in zo'n parachutevorm zitten als je dat doet. Kijk, sowieso moet zo'n zeil flinterdun zijn. En zo'n atoomontploffing is niet heel erg netjes. Daar komt ook een hele hoop grijs bij vrij. Grijs? Ja? Dat lijkt mij wel. Alles smelt en verdamt. Ik hoor dat Bruno hier in het kamp zit, dat ze niet gewoon dit mocht kunnen. In de jaren zestig hebben ze een atoombom in ruimte tot ontploffing gebracht. Oh ja? Ja. Oké. Hoe heet de proef ook weer? Blue. Nou, ik weet niet meer. Maar in ieder geval, ja, dan krijg je dus een zo'n enorme radioverstoring en een fallout. Ja. Electromagnetische pulse ook nog inderdaad. Ja, maar verder, ja, nooit meer wat van gemerkt, zeg maar. Het is een stuk rommeliger als je het boven een stad doet, zeg maar. Ja, het gaat overigens wel missen ook in de serie, hoor. Maar goed, dat zal ik dan een filmpje nog terecht even kijken. Ik zeg ook niet dat we het meteen moeten doen, maar... Maar vanzelf moet het kunnen. Maar ik denk, zo'n zeil, als dat gewoon op afstand heeft, dan krijg je gewoon een soort windvlaag van verdampte atoombom en zo. Ja, echt squeaky clean word ik niet, maar... Nou ja. Ik ga hem ook kijken. Ja, maar waar wij het nu over hebben, dat vind ik ook een heel interessant probleem op zichzelf, want je moet een compromis sluiten tussen er heel dichtbij zitten en met lekker weinig zeil die klap te kunnen opvangen of er verder vanaf zitten en je raket heel houden, maar dan heb je juist weer een verschrikkelijk veel grotere zeil nodig, namelijk kwadratisch ook wel eens een keer. Ja, ik vond een artikel hierover van een website, staat ook in die show notes, die gaat specifiek over wetenschap in films of niet. En die hadden weer een link naar iemand die hier bij Los Alamos, dus de Amerikaanse atoombom laboratorium werkt. Even kijken. John Dale C. Sollum. Wie kent hem niet? Met een paper in 1991, nuclear explosive spacecraft propulsion, en die rekent dat allemaal uit en dan heb je dus die, dat zeil moet ongeveer 500 meter... Ook met een zeil? Ja. Ah, oké. Het moet 500 meter in doorsnee zijn en als je dan een atoombom hebt van 25 ton, dat is niet zoveel denk ik. Nee, want het gaat meestal in kilotonnen. Ja, maar goed, dan hoef je maar iets van 20 meter afstand te houden. Oké. Ik heb het niet nagerekend, het hele paper is redelijk... Dat wil niet een zeil van 500 meter overkils in. Redelijk optimistisch. Het is ook natuurlijk... Het grappige is, hij spreekt hier heel erg van, ja het is natuurlijk wel een beetje problematisch om atoombom in de ruimte tot ontploffing te brengen, maar misschien kunnen we het samen met de Russen doen. Want dit was in 91, toen alles net open ging, en er spreekt echt een onverwoestbare optimisme uit. Maar eigenlijk maak jij me optimistisch, Bruno, want ik dacht inderdaad, je krijgt heel veel druppels en grijs en troep, wat dus gaat rondcirkelen als radioactief afval. Als het allemaal in de vorm van damp van die bom vertrekt, dan is dat helemaal geen probleem. Nee, dan heb je wel wat atomen van allerlei vreemde elementen, maar dan is dat zodanig verdunt in de wereldruimte, dan kan ik me eigenlijk helemaal niet voorstellen dat dat als radioactief afval zo in totaal verdampte staat, dat dat werkelijk een probleem zou zijn. Bij komen het voordeel is ook dat je al die dingen niet meer op de aarde hebben liggen. Nee, als je dat van de baan van Jupiter doet, who cares. Ja, dan zijn we er mooi vanaf. Nou, ik word er eigenlijk steeds enthousiast over jou. We gaan het gewoon doen. Maar wat ik het meest fascinerend hier aan vond, of dit is een beetje een mopper ter scherm af en toe, maar het hele concept van het denken van uit een beschaving die dus op een planeet moet leven die in zo'n three body system zit, zeg maar, dat hebben ze wel echt heel leuk uitgewerkt. Kijk die serie, het is echt een moeite waard. Nou, we gaan het thuis misschien ook wel doen. Mooi zo. Iemand nog iets bij wijze van uitsmijter? Geen uitsmijter, dit was de uitsmijter. Dit was de uitsmijter. Mooi zo. Dan dank ik Bruno voor Wajnburg. Ik dank Michel van Baal. Graag genaamd. Mijn naam is Herbert Blankesteijn. Ik dank de luisteraars dat ze het tot hier hebben volgehouden en heel graag tot over twee weken bij de volgende Space Cowboys. Dag allemaal. Tot de volgende keer.