Tweede vlucht Starship eindigt in succesvolle ontploffing

Huitsteen, contact met de deur 1. Goed zo. Hurtelijk welkom bij Space Cowboys, mijn naam is Gerard Plankestein. En ik begroet Arno Wielders. Goedemiddag. Hallo, leuk dat je er bent man. Absoluut. Thijs Roes. Hey, hoi. Hi, hoi allemaal. Ja, het is 22 november. Vorige week is Starship omhoog geschoten en uit elkaar geploft. Is het alweer vorige week? Ja, vorige week. Zaterdag was het. Wat vliegtuig tijd. Ja, wat vliegtuig tijd. En de raketten doen dat ook. En verder, waar gaan we het nog meer over hebben? Wat heb jij nog meer voor onderwerpen Arno? Nou, er was over een paar weken geleden de Space Summit. ESA heeft daar een Space Summit gehouden in Sevilla. En daar zijn we al een aantal interessante dingen uitgekomen voor de komende 5, 6 jaar. Dus daar moeten we het even kort over hebben. Jij, Thijs? Er is een leuke app waarbij je kan helpen om een AI te trainen om zwarte gaten beter te vinden. Maar dat leg ik dadelijk nog even uit. Ja, zeker. En ik heb een boek ontdekt en jij bleek het ook ontdekt te hebben Arno. Een skeptisch boek over Mars. Heerlijk. Ja, dus dat gaan we zo direct met z'n tweeën recenseren. Heel skeptisch over Mars zelf ook. Ja, precies. Maar goed, Starship. Thijs, jij bent onze Starship deskundige. Dat vrees ik dus al. Ik zie allemaal mensen online die zoveel weten. Je hebt hem aangejaakt. Dat is dan ongeveer het enige wat. Omgeduwd. Want dichtbij mogen aanschouwen. En we waren met een clubje mensen ook aan het kijken bij iemand op kantoor. Op groot scherm. Live. Live en het was zo te gek. Want die plaatjes, de zon kwam net op. Dus het was qua fotogeniekheid. Je hebt de video gedeeld vol met slow-mo's. Waar het puinjolk weer om de oren vliegt. Oh ja, nou, eigenlijk was het een van de grote succes. Dat er dit keer geen puinregen was. Echt van die vonken die vlak langs de camera vlogen. In de eerste twee minuten al. Ja, dat wel. Dus in de show note, om daaruit te beginnen, is een link van Everyday Astronaut. Die eigenlijk de beste beelden achter elkaar heeft gezet. Wat jij toch altijd wel weer nieuwe dingen ziet. Zoals hitterschildjes die ervan afvallen of inderdaad dat er toch iets van projectielen... Ja wat waren dat inderdaad? Een stuk metalen flammende zaken langs de camera schoten. Wat was dat? Hoe weet ik dat nou? Geen idee. Dat kunnen alleen maar van die hitterschildjes zijn geweest. Zoiets? Ja, dat kan. Hitterschildjes van wat? Van de start-ship zelf. Dus die er bovenop zit, de tweede trap. van ongeveer een minuut na de lancering en je zoomt in op Starship, dan zie je dat echt wel, een fractie van het oppervlak van Starship wat bedekt zou nog moeten zijn met die hitterschilders die zijn weg. Maar dat is ook te verwachten omdat dat bindingsproces op precies op bepaalde naden van de tank die is nog niet helemaal 100% goed. Kan je dat uitleggen? Want eigenlijk, dit is een van de grote open vragen nog. Dus wat weet jij van die tiles, hoe zitten ze vast en hoe willen ze dat doen? Ik weet niet precies hoe ze vast zitten. Maar ongeveer, want je lijkt meer te weten dan wij. Die moeten met een bepaald lijmachtige materiaal vastgezet zijn op Starship. Maar die dingen, dat zijn hele keramische en rare spullen is het, die hitterschilders. Dat is vrij moeilijk om dat te hechten aan de metalen oppervlak van Starship. Dus daar zie je dat daar nog problemen mee zijn en die problemen zijn bekend. Dat dat nog niet helemaal 100% is opgelost. Wat mij verbaast is dat er nog zoveel bleef zitten tijdens de lance. En als die omhoog ging en zo lang? Als je kijkt wat ze binnen... Dit is pas de tweede testvlucht, die ze met een compleet nieuwe raket doen. En als je kijkt hoeveel die komt, ik sta echt met open ogen te kijken. Na de eerste testlansering introduceren ze hotstagingen. Dus het feit dat je de tweede trap al ontsteekt terwijl die nog vast zit aan de eerste trap. Ja, dat was mooi om te zien. En dat werkt dan? Ja, klopt. Ja, het werkt. Ja, werkt wel. Bizar. En daarna exploderen zowel de eerste trap als de tweede trap. Don't get me wrong, tuurlijk. Waarschijnlijk vanwege het rondklotsen, vanwege dat hotstaging. Je zag meteen daarna dat de motoren meteen waren uitgevallen. Dat zou dus kunnen zijn omdat de klap zelf en alles wat erbij hoort van het hotstaging eigenlijk alle buizen, eigenlijk alle zuurstof en methaan zo heeft rondgeklotst dat ze het meteen niet meer deden. Kijk, die eerste trap die moet, nadat die is losgekoppeld van de tweede trap, moet die gelijk een burn maken met een paar motoren om in de juiste stand te krijgen om hem weer terug te laten landen. En die tijd tussen dat hij volledig heeft aangestaan om hem omhoog te brengen de tweede trap en dat hij weer opnieuw moet opstarten, daarin is die brandstof gaan lopen, op plekken terechtkomen wat je niet helemaal wil. Dus dat proces moeten ze ook nog goed bekijken. Dat is waarom die eerste trap waarschijnlijk geïxplodeerd is. Maar het feit dat dat hotstaging, ik had verwacht, je introduceert twee maanden voordat je deze test doet en je introduceert een compleet nieuw aspect van de lanceerder, hotstaging, dat dat goed gaat is voor mij verbazingwekkend. Het zou wel zo zijn geweest als je het over die hitteschildjes hebt, als ik je goed begrijp, dat dan ook stel dat Starship terug de dampkringing moest dat die gewoon opgebrand zou zijn. Dat hangt er vanaf. Als er een heel groot deel blijft zitten, misschien dat dan nog een groot deel zou kunnen landen, maar dat die landing helemaal goed zou zijn gaan, dat betwijfel ik. Daar ben ik met je eens. Dat was wat ik begrepen heb van de doelstellingen van deze test. Dat was ook niet helemaal het doel. Het feit dat ze hem in space kregen was eigenlijk het hoofddoel van deze testvlucht. Dat hij goed gesepareerde, dat Starship verder zou gaan in zijn vlucht, dat die zes motoren in de ruimte gewoon goed werkte van Starship. Dat heeft het allemaal gedaan. Het ging allemaal goed eigenlijk tot inderdaad het dan vlak daarna niet meer goed ging. Maar ik hoorde eigenlijk iets nieuws voor mij, dat had ik even gemist. Ik dacht dat de boel ontplofte, dat dat iemand was die op een knop drukte, omdat het nu gaat het niet helemaal goed meer. Laten we de boel maar opladen. Het is niet iemand, het is automatisch. Dat is met Starship gebeurd, wat ik begrepen heb. Niet met de booster zelf. Als je naar de beelden kijkt, ik ben verre van expert, want ik was er ook niet dichtbij, maar als je kijkt naar die booster dan zie je dat die als het ware gewoon echt aan het falen is. Steeds grotere ontploffingen om het zo maar te zeggen. Waar Starship volgens mij, daar hadden ze het besloten omdat hij te ver uit koers was of zo. Want verder deed hij het eigenlijk wel. En wat je ook, volgens mij zijn er ook beelden opgedoken, waarbij je ziet dat het voorste gedeelte van Starship met die twee zijvleugels gewoon nog doorvliegt nadat ze de self destruct hebben ingedrukt. En dat kan natuurlijk niet gebeuren. Dat soort grote stukken moeten ook gewoon uit elkaar spatten. Dus je zag al gelijk na de lancering, de FAA, ja we stellen weer een mishap per investigation op. Dat moet. Was dat de mishap? Dat had niet heel mogen blijven. Bij elke explosie is die mishap automatisch natuurlijk. Het hoort gewoon niet, dus je moet er wat aan doen. Dus er wordt nu gekeken van wat er verbeterd moet worden. Alleen na tweeënhalf uur na de lancering konden er alweer mensen over het lanceerplatform lopen. Ja en dat was de vorige keer natuurlijk wel anders. Ja vorige keer was dat een soort orde losgemeting. Ook dat watersploeisysteem om die lancering beter te controleren. Dat heeft weer vrij goed gewerkt. Ja ik zag wel aan één... Ik kond er nergens iets over vinden. Aan een kant zag ik best wel zo'n bruine wolk in plaats van een mooie witachtige wolk. Dat zal dan wel gewoon stof zijn geweest of gewoon die steinen met een beetje weg geblazen. Of een likje verf dat er weer over heen moet. Precies zoiets. Maar er was ook vandaag nog net nog een video van ja alles is helemaal oké daar. Bij de lanceerplatform eigenlijk geen bijzonderheden. Een paar kleine lichte beschadigingen van wat leidingen ofzo. Ja en de disconnect waar die aan vastzitten, waar er brandstof in gepompt wordt, die schijnt wat ontwricht te zijn. Dus daar moeten ze nog naar kijken. Bij zoiets zijn er altijd van die dingen natuurlijk. Maar als je het vergelijkt met de eerste dan is het echt een significante verbetering. En Elon Musk die zei van we kunnen eigenlijk in drie vier weken is de hardware wel weer klaar om... Voor de jaarwisseling de volgende dan? Ja voor de jaarwisseling de volgende. Maar dat is Elon time he. Even de conversiefactor erop loslaten. Reality distortion field. Ja ze hebben er al eentje klaar staan. Wat was het dan dit keer? Weet jij hem nog uit je hoofd? Bij booster 10 of 11 staat klaar en Starship. Ja want er staat er eentje tussen die gaat niet vliegen. Dus we hebben eentje voor test gebruikt en dan 10. Dit was 10 volgens mij. Ik zoek zo meteen nog eventjes op wat de laatste verwachtingen zijn. Als je ziet wat er nu klaar staat is dat voor de komende jaar kunnen ze gewoon testen blijven doen. Lijkt het. Alleen het is dus inderdaad weer wachten op de FEE want er moet wel een nieuwe lancerenvergunning komen. En dat is dus maar de vraag hoe lang dat duurt. Want dit keer heeft het ook wat meer dan een half jaar geduurd. Ik verwacht dat het dit keer sneller gaat. Omdat het als je kijkt van waar brokstukken of waar dingen fout zijn gaan dat heeft niet direct invloed op beschermde dieren of lokale populaties. Die schildpad die daar nestelt die heeft geen betonreger op zich gekregen. Dus dat is in ieder geval dat is goed nieuws. En die vissen moet ook niet zeuren want die zitten op de eerste rij. Nee precies maar heb je dat fantastische interview. Want Iban Maske zegt een hoop rare dingen. Maar nu komt hij ook weer totaal briljant uit de hoek. Ik vond dat interview dat hij met Lex Friedman had gedaan echt fantastisch. Omdat hij daar gewoon normale antwoorden gaf op hele interessante vragen. En een gedeelte daarvan ging over wat ze voor fish and wildlife. Wat allemaal aan ons hart gaat uit de natuur. Wat ze allemaal niet moesten doen. En dus ze moesten bijvoorbeeld bewijzen dat ze geen walvis of haai zouden raken met Starship. Bewijzen. Bewijzen. Ja dat de kans niet groot is dat Starship relatief klein ten opzichte van de hele golf van Mexico en de Atlantische Oceaan. Niet een walvis of haai relatief klein zou raken. Dus dat was bijna schier onmogelijk. Moesten ze wel doen. En ze moesten aantonen dat de zeehonden die daar waren. Geen last zouden hebben van de sonic boom. Van de luchtdruksgolf van Starship als die door de geluidsbarrieren zou heen gaan. En om dat aan te tonen moesten ze dus een zeehond op vastbinden. Zauzielig. Vastbinden en hem een koptelefoon opdoen. En een sonic boom op hem loslaten om te kijken of die zeehond dat kut vond. En die zeehond vond dat niet leuk. Dus conclusie, nee dat is vervelend maar die test moest wel gevoerd worden. Maar hij kon het wel aan. Het was niet alsof hij daarna helemaal aan is. Maar de vraag is waar die zeehond last van had. Van het vastgebonden zijn of van die knal. Als je de ogen ziet van deze zeehond dan is het antwoord vrij duidelijk. Die denkt wat de hel overkomt mij. Waarom zit ik hier vastgebonden op een of andere plank. Terwijl het in Florida ook een onweerd zou je zeggen. Dus een boom hoorden ze in hun carrière wel vaker. Ja het was vrij absurd. Dus ze vonden het ook... Als je zulke dingen hoort dan denk je nou ja. Niet heel zinvol. Maar andere dingen vind ik wel heel zinvol. Dit specifieke voorbeeld vind ik niet zo zinvol. En de vraag of hij een walvis raakt. Ik denk van niet. En er is ook nog de vraag is een walvis... Je moet gewoon daar statistiek op loslaten. En zo moeilijk is dat niet. Wat mij altijd een beetje verbaast is dat je kan daar heel moeilijk over doen. Maar je weet van tevoren al dat dit de regels zijn. En dat je dit soort onderzoeken moet doen. Dus dan moet je gewoon als SpaceX zeggen we zijn het er misschien niet helemaal in mee eens. We vinden het een beetje overdreven. Doens op zich. Ja maar zei ik niet. En voeren het werk uit. Oké. Ja toch? Nou ja dat doen ze ook. Ja uiteindelijk wel ja. Maar ik hoop... Ja misschien ben ik dan fanboy. Maar ik hoop wel op een snelle launch weer. Ik weet niet of de luisteraars dat weten. Maar jullie twee wel. Ik ben heel erg van de natuur. Ja. Dus wat dat betreft denk ik dat ik rechts van spreken heb. Als ik in Nederland over de wegen rij en ik zie een platgereden egel liggen. Dan denk ik nou. Als het iets aantoont dan is het in elk geval dat er nog egel zijn. Ja. Haha oké. En daar denk ik dus ook aan als het gaat om walvis en zeeronden. Als je met een naar beneden vallende starship een walvis raakt. Dan zijn er waarschijnlijk best wel veel walvissen. Dat is wel waar. Dat is wel waar. Of ze onmogelijk klein zijn. Ja. Nee daar heb je gelijk in. Of je hebt hele grote walvissen. Haha hele grote walvissen. Oké. Goed. Hebben we genoeg starship besproken? Nou ja we kunnen er een beetje over uitwijden denk ik. Want er speelt nog steeds wel wat een en ander rondom. Probeer eens wat. Ehm even kijken hoor. Want er was nog wat bezels nieuws. Ja er was een andere bijvoorbeeld. Er was een concurrentie voor. Wat was dat Stokespace? Stokespace dat is echt fenomenaal wat we daar aan het doen zijn. Ja concurrentie. Ik zie het niet. Ik weet het niet. Wat gaan zij doen? Kijk starship is natuurlijk de overtreffende trap qua gewichten of massa in een barrelt om de aarde. Of een raket die de mensheid ooit heeft gemaakt. Precies. Stokespace wil wat kleiner. Maar die gaan voor een volledige herbruikbare systeem ook. Alleen die gebruiken in plaats in hun tweede trap gebruiken ze niet één raketmotor of zes. Nee ze hebben een ring gebouwd. Met allemaal hele kleine raketmotortjes. En die worden vanuit één systeem aangestuurd. Maar die worden ook gelijk gebruikt om weer terug te komen in de atmosfeer. Dus diezelfde capsule die heeft een watergekoelde hitteschild. En daarmee kunnen ze dus weer terugkeren in de dampkring en gewoon weer landen. Niet zoals starship want die wil tussen die armen. Maar die gaan gewoon op de grond landen onder raketaandrijving. En die hebben twee maanden geleden 140 miljoen opgehaald. Omdat ze een goede test hebben laten zien en dat werkt. En die zijn nu bezig op voorbereiding voor een eerste lancering. En eigenlijk is het een beetje hetzelfde. Maar net wat meer als Relativity Space. Dat bedrijf dat 3D printing doet. En Terran R wil gaan lanceren. Het zijn allemaal systemen die eigenlijk gebaseerd zijn op herbruikbaarheid. Dus je ziet in de VS nog maar weinig nieuwe raketten komen. Of een paar na. Die niet meer een bepaalde hoeveelheid herbruikbaarheid in zich hebben. Een interessante ontwikkeling. Anders dan Ariana bijvoorbeeld. Ja. Interessant. Maar Stookswees, wat voor rol zien ze voor zich? Wat voor deel van de markt willen ze bestrijken? Wat gaat die raket doen? Waar is die goed in? Kijk, er is nu een compleet gebrek aan genoeg lanceerders. Er staan heel veel satellieten en peloten te wachten om gelanceerd te worden. Dus er is een deel van de markt die gewoon braak ligt. En daar proberen die jongens op in te spelen. Het tweede is dat dit een heel systeem is wat vrij makkelijk te lanceren is. Dus je kan met mobiele op verschillende plekken in de wereld kan je het lanceren. Dat is ook waar ze naartoe willen. En ze willen. En dat is denk ik waar vooral de militairen heel erg geïnteresseerd in zijn. Je vraagt op maandag, ik wil graag een lanceering hebben, en op vrijdag lanceer je. Rapid launch, dat is waar ze naar toe willen. Dat is een vrij klein systeem denk ik. Dit is een relatief klein systeem. Dus ik denk dat het volgens mij iets voor 2000 kilo in een lagerbaan is. En daarom kan het ook iets eenvoudiger. Want een van die zaken waar de Spacecnik mee kamt is dat hun raketten zo groot en krachtig zijn dat ze ook hele grote krachtige lanceerplatvormen nodig hebben. Dus ik kan me voorstellen dat dit wat kleiner en wat makkelijker is. Flexibeler. Het is weer een nieuwe variant op herbruikbaarheid. Dus die ring van kleine raketmotoren ziet er heel cool uit. De test die ze gedaan hebben ziet er ook in mijn ogen heel stabiel uit. Dus dat gaat echt de goede kant op. En zo zie je dat er, omdat die markt er is voor nieuwe satelliet om te lanceren, zie je dat dat soort bedrijven toch vanuit de private capital toch in staat zijn om geld op te halen. Want anders zou je wel denken van ja daar is niks te lanceren. Waarom zou ik anders als... Ja, als het voor business. Precies. Ik zou geen geld investeren. Maar die jongens krijgen dus overal 140 miljoen. Dat vind ik een hoop geld. Ja, daar wel iets mee. En ik denk dat die lancering wordt ook spectaculair. Helemaal als je de beelden van de terugkeren kan kijken. Ik zou dat graag willen zien. En wanneer wittler is dit gaan doen dan? 2025, 2026 is het best wel zin. Dan pas. Duurt nog wel even. Zijn we nog aan het ontwikkelen. Zullen we zien of het een concurrent voor SpaceX wordt? Het duurt nog wel eventjes denk ik. En al helemaal omdat het toch een beetje een ander marktsegment gaat. Wacht even, Falcon 9 gaan ze natuurlijk niet met pensioen doen. Nee, precies. En daar komt het wel een klein beetje in de concurrentie positie. Dat doet Terran Arfan Relativity ook. Dat is de concurrentie eigenlijk voor Falcon 9. Ja, precies. Ik heb nog twee dingen over Starship nog wel te zeggen. We waren even aan het kijken welke booster nou precies was. Booster 9 vloog met Starship 25. En de volgende lijkt dan 10 te worden. Maar dat is even de vraag. 26 was waarschijnlijk alleen voor. Testmogelijkheden. Dus of het nou 28, 29, 30 of 31 wordt. We gaan dat dan wel weer zien de komende tijd. 30 en 31 staan ook al bij. Ja, ze zijn al bezig met 34. 30, daar staan al onderdelen voor klaar zelfs. Dus zo ver gaat het. Dus voor degene die geïnteresseerd zijn in de serienummers van Starship. 16 boosters zijn ze ook wel. Het laatste wat ik er nog wel echt over wilde zeggen was dat er twee senatoren zijn. Die ook links daarvoor in de show note. Dat kwam vandaag nog uit die eigenlijk proberen. Ik weet niet helemaal wie ze nou proberen aan te sporen. Maar twee senatoren in de VS hebben wel gezegd dat ze sneller moeten zijn met het verlenen van die vergunningen. Omdat dadelijk loopt de VS nog achter op de rest van de wereld. Dat lijkt me schier overdreven. Want ik loop op dit moment hartstikke voor. Maar deze Kirsten Cinema en Schmidt zijn de ene straat als Republikein, de andere onafhankelijk. Eric Schmidt is het. Die hebben het gezegd en deden een oproep aan de FEE om snel te zijn hiermee. Het probleem ligt niet zozeer bij de FEE zelf. Want die heeft al gevraagd om extra personeel om al die vergunningen te kunnen wat sneller te kunnen verlenen. Het is congres wat het FEE geld moet geven omdat we dat kunnen uitvoeren. En congres heeft dat de afgelopen jaren tegengehouden. Maar het is heel simpel. SpaceX zit nu op 100 Falcon 9 lanceeringen totaal vanaf Cape Canaveral en Vandenberg. Als je iedere keer die vergunning moet verlenen en je moet ook nog een keer die nieuwe spelers die komen. En Neil Glenn van Bezos komt eraan. Daar gaan we het zo over hebben. Dus Terron R, Firefly. Op een gegeven moment houdt het op wat een mens per vergunning kan doen. Je moet gewoon een vergunning hebben voor elke maand zoveel lanceeringen. Of je moet genoeg mensen hebben die dat gewoon op een relatief snelle manier kunnen doen. Ja precies. Vooral als er zo veel gevlogen wordt natuurlijk de laatste tijd. Het loopt de spijngaten uit bijna joh. Het is wel waar. Er wordt gewoon heel erg veel gelanceerd. Dus dan moet daar ook wat voor er zijn. Skande. Naar Washington. Oké. Neil Glenn. Ja, Neil Glenn. Jij ook weer verstand van Arno. Ja, nee maar ik vond het natuurlijk. Er was een heel mooi stuk. Deelde hij. Deelde Arno. Vertel maar. Het is dan Jeff Bezos. Jeff Bezos heeft iets van 20 jaar geleden Blue Origin opgezet natuurlijk. Maar die doet het heel stapsgewijs. Ook een klein beetje op de oude manier. Niet zoals SpaceX het doet. Maar die willen ook een raket lanceren die bijna net zo groot is. Ietsje kleiner dan een Starship. En ook herbruikbaar. Die heet de Neil Glenn. En die zou eigenlijk al in 2020 moeten worden lanceren. Toen werd 21. Maar oké. Nu zegt hij. Ze hebben een contract met NASA om een kleine Mars missie te lanceren. Dat zijn twee kleine satellieten, de Escapade, en die moet rondom Mars de interactie tussen de zonnewind en de atmosfeer van Mars gaan onderzoeken. Hartstikke interessant. Dus die hebben het contract gekregen. Maar de idee is daar wel van, volgens NASA, dat ze in november volgend jaar met New Glenn omhoog moeten. New Wattus is dan de vraag. New welke static fire, New welke live feed van welke testlocatie, welke testvlucht en we moeten dan volgend jaar naar, volgend jaar november naar Mars. Ambitieus. Dat lijkt mij heel ambitieus, ook omdat je tot nu toe, af en toe komt er een kiekje uit de fabriek van Blue Origin naar buiten. En dan zie je dat er wel hardware staat. Schijnt wel iets te gebeuren. Er gebeurt heel veel. Ze hebben heel veel personeel. Dus er gebeuren allerlei dingen en ze houden zich ook bezig met een nieuw ruimtestation. Ze houden zich bezig met die landen die via NASA gecontacteerd worden. Het tweede contract. Dus er moet heel veel gebeuren, alleen op het lanceerplatform zie je nou niet zoveel gebeuren. En als je in november volgend jaar je eerste lancering wilt doen, dan moeten er wel eens wat testen gaan gebeuren. Ik vond het daarom bijna wel grappig, omdat het ging dus over een quote. Dus het artikel was een quote van het hoofd van dat onderzoeksprogramma. Van die sonde, hoe noem je hem? Ja, die orbiter. En die had er dan dus nog een goede hoop op. Maar de kop was dus zoiets als, even kijken hoor, escapade confident in planned 2024, New Glenn launch. Maar als je dan de zin las, dan was dat gewoon typisch een beetje zo'n Amerikaanse zin. Een PR-zin. Daar komt ie. I'm confident they will likely be ready for the launch of escapades. I'm confident that they will likely be ready. Dus ik moest er erg om lachen. Dat is een voorzet op een heel laatste uitstelling. Ja, ik ben heel erg zeker dat het ze misschien gaat lukken. Ja, precies. Dus ja, maakt daarvan wat u zelf wil. Dus toen ben ik met je rond gaan kijken, is er nog iets over New Glenn? Ja, is er nog iets gewoon? En dan eigenlijk is het gewoon heel weinig. Dus men heeft het er wel eens over, maar het wordt een beetje als een soort vaporware gezien inmiddels. Nee, nee, nee. Dat gaat dus veel te ver. Maar het geeft dus wel aan dat ze ook eigenlijk heel weinig naar buiten brengen van een soort succes. Even laten zien dat het werkt. Dat kan je PR-strategie zijn. Gewoon je kaarten aan je borst houden. Dat kan wel. Ook als je volgend jaar in november een... De eerste test voor Blue Origin komt zo rond de kerst dit jaar. Want ze hebben voor de nieuwe lanceerder van de United Launch Alliance, de Vulcan, hebben zij de motoren geleverd. De BE-4. Ja. En dat wordt een hele belangrijke. Want dat moet wel goed gaan, laat ik het zo stellen. Ja, zij hebben die motoren gemaakt. En die hebben ze geleverd aan ULA, omdat ULA eerst werkte met Russische motoren. Nou, dat kon natuurlijk niet meer. Dus toen hebben ze nu gezegd van nou, we willen graag andere. En toen zijn ze bij Blue Origin uitgekomen. Dus die hebben twee motoren geleverd nu. En die zijn geïntegreerd op de raket. En als zover ik begrepen heb, 25 of 26 december wordt die gelanceerd. Oké. Mooie data. Ja. En een belangrijke test ook voor ULA en Blue Origin. Want dat is ook de motor die onder New Glenn gaat? Ja. Ja, precies. Oké. Die is wel gestediged fired natuurlijk. Die is afgelopen zomer. Hebben we er al even over gehad. Maar ja, en dan moet die dus onder die raket. Ja, het kan natuurlijk. Het kan natuurlijk. Dat betekent dus dat het geen vaporware is. Nee, precies. Ja, zo van, er wordt wel daadwerkelijk. Je hebt die motor. Ja. Precies. Maar qua raket, of dat in ieder geval volgend jaar gaat lukken. Maar ook op fuel. Wat jij redeneert denk ik, is voordat je werkelijk naar Mars gaat, zult je toch een keer die raket willen testen. Ja, en niet alleen de raket. Niet alleen naar de ruimte krijgen, maar naar Mars krijgen en dan die orbiter ook netjes in een baan door omheen. Maar daar heeft- Wacht even. Het is een rocket lab. Dat brengt hem alleen in een baan richting Mars. Wat zit er dan bovenop? Dat zijn gewoon twee satellieten die richting Mars worden geschoten. Ja, in de juiste richting. In de juiste richting. Hoe ze in de baan rondom Mars komen, dat heeft niks te maken met Blue Origin. Nee, dat doen ze zelf met hun eigen motor. Van wie is dat? Wie maakt dat dan? De NASA. NASA heeft de opdracht gegeven. NASA maakt dat zelf? Nee, volgens mij is het Rocket Lab die die twee satellieten maakt. Ik weet niet zeker. Serieus? Ik weet niet zeker. Ja, dat is wel een multic Rend amount die doetel. Want dat Blue Origin dus weer zo handig mee geeft. En dat draaiston bijna vent esceties gaming meen. En daarvind je ook de sp else uit demos. gaat en dat die meneer likely is, dat ik daar niet heel veel vertrouwen in heb, dat is eigenlijk alles. Dat is meer. Dat is mijn punt. Er zitten nogal wat dingen aan. New Glenn is ook gecontracteerd voor andere zaken, voor constellations. Voor heel veel satellieten in één keer lanceren. Voor die tijd of daarna? Daarna. Van Amazon. Ja, maar daar staat wel druk op. Want de licentie die Amazon en andere constellaties krijgen om verbinding met de aarde te houden, die is maar voor een bepaald tijd geldig. Dus je moet op een bepaald tijd wel wat in de ruimte hebben zetten. En ook de tijd dat je constellatie compleet bent, dat zit er een bepaalde limiet aan in tijd. Dus er zit wel druk op om dat wat sneller te doen. Er moet een keer wat gebeuren vanuit Blue Origin. We wachten het rustig af, denk ik. Maar dan zou je toch van die New Glenn een testlancering verwachten voor kerst volgend jaar? Ik denk dat ze het risico gaan nemen om gewoon als eerste lancering de payload op te zetten. Ook op Vulcan zit al een payload op. Ja, maar wat meestal gebeurt voor z'n werk weet, is dat je dan een payload neemt die niet al te veel kwaad kan worden. Nee, nee, nee. Volgens mij zit hier Paragren op van Astrobotic en dat is gewoon een lander voorop de maan. Dat is echt een risico. Waarom doen ze dat? Kun jij dat uitleggen? Ten eerste betaal je niet de volledige prijs, neem ik aan. Dus er zal wel een flinke korting op zitten en dat kan wel een bepaalde missie mogelijk maken of niet. En een beetje haast soms? Dat men niet wil wachten tot 2026? Ik ken de details natuurlijk niet, ik zit er niet in. Maar ik denk echt dat het te maken heeft met het feit dat je erop hoopt dat de lancering gewoon goed gaat en dat je dus gewoon een korting in de prijs krijgt. Ik denk dat de prijs echt significant lager is als je de eerste keer mee gaat. Ja, dat zal best. Mij viel op dat, ik hoop dat ze gaan, want er zijn eigenlijk heel weinig marsmissies volgend jaar. Er gaat altijd wel een klein plukje die kant op, maar eigenlijk als je ze nu onder elkaar zet dan was er wel het een en ander aangekondigd, maar dat gaat niet door. Dus dat is in 2026 doorgeschoven. Er zijn nogal wat oude quotes te vinden dat Starship nu misschien al die kant op zou gaan, dat is niet zo. Maar het wordt misschien wel eventjes rustig op Mars voordat het druk wordt. Stilte voor de storm zou ik willen zeggen. En deze is daar een van. Weet jij wat de Chinezen op dat vlak hebben? Volgens mij een Chinese Mars- en Proleteursnaam voor 2029. Ja, maar ik kon niks vinden zo snel over 2024 dat er echt iets op het stal stond. Nee, volgens mij kan me ook niet echt het idee herstellen. Maar het zou wel kunnen dat er gewoon nog dingen alsnog bedacht worden, omdat het ook weer niet... Er is niks, maar er zijn een paar ideeën uit het verleden geweest die nog door kunnen gaan of zo. Maar die moeten dan nog aangekondigd worden. Dus ik denk niet dat het gebeurt. Het is wel een heel erg kort dag. Daarom. Je ziet gewoon weer dat de maan in trek is. Ja, precies. Maar goed, laten we nog even op het kerstblijf. Want we hebben nog een boek te bespreken. Dit is het Space Cowboys boekenhoekje. Want ik ontdekte via een recensie, was in Archeotechnica geloof ik, het boek van Kelly en Zach Wienersmith, A City on Mars. Can we settle space? Should we settle space? Have we really thought this through? Het is een skeptisch boek over reizen naar Mars. Is het allemaal wel nodig? Is het allemaal wel mogelijk? Is het wel een goed idee? En dat... We schreven vanuit jeugd toch enthousiasme om een boek te schrijven om die kant op te gaan en toen een soort van, oh wacht, wacht eens even. Dat is wel, dat heb je waarschijnlijk ook uit die recensie overgehouden die Archeotechnica stond. Ze wilde eigenlijk een boek schrijven van wat leuk, we gaan naar Mars. Maar we gaan het wel even allemaal goed uitzoeken. En het verhaal wil dus dat ze al uitzoekend erachter kwamen dat heel veel dingen maar worden aangenomen. Bijvoorbeeld dat het een goed idee is om dat te doen überhaupt. Of dat als je daar met een kleine groep mensen zit dat iedereen wel goed met elkaar overweg zal kunnen en allemaal van dat soort dingen. En ze beschrijven dus hun eigen verbazing en teleurstelling. Toen bleken juridisch, klopt er van alles niet, hun eigen verbazing en teleurstelling dat het allemaal een stuk minder zeker was dat het zou gaan gebeuren, dat het eigenlijk wel kon en zo. En daar gaat dit boek over. En een van de leuke dingen is, dat beschrijven ze zelf ook, maar dat herken ik heel erg. Iedereen heeft wel boeken gelezen over Mars. En in die boeken staat altijd dat het geweldig is, dat het gaat gebeuren. Dat het goed gaat aflopen. Dat het ook allerlei nut heeft. Dat het gewoon normaal functioneert. Dat het allemaal normaal zal functioneren. Ik exagereer nu, maar straks mag jij Arno. Waarom staat dat in alle boeken? Dat kan ik toevallig vertellen uit eigen ervaring. Ik had dus een keer goed contact met een uitgever. Ik had een boek geschreven voor die uitgever. Dat beviel die uitgever buitengewoon en die zei van, moet je niet wat meer voor ons schrijven? Ik zei, ik wil eigenlijk wel eens een boek schrijven. Want ik hoor en lees verschrikkelijk veel over Mars. Ik ben er zelf eigenlijk heel erg skeptisch over. Dus ik zou eigenlijk wel eens goed willen uitzoeken wat daar allemaal rammelt, zeg maar, aan de plannen om naar Mars te gaan en het enthousiasme daarover. En toen betrok die uitgever, de gezicht, en die zei van, nou ja, ik geef toch eigenlijk liever een boek uit waarin staat dat dat wel kan. Want dat willen mensen veel liever hebben. Dat kopen ze eerder. Zo werkt dat met boeken over Mars. Plus natuurlijk dat bijna iedereen die verstand heeft van dit soort dingen daar ook heel enthousiast over is. Dat heb je met allerlei dingen natuurlijk, maar met met ruimtevaart in het bijzonder. Je gaat niet heel veel verstand hebben van ruimtevaart als je het allemaal maar dom vindt. Dus zo werkt dat. Arno, vertel, want jij zit ook op en neer te springen alsof je hier van alles over wil zeggen. Jij kent het boek ook? Ik heb het zo hoog, dat ligt thuis. Ik ben nog niet begonnen. Maar wat ik het goede hier van deze goede boeken vind, is dat ik ben het helemaal met je eens dat alleen maar boeken met positiviteit, daar heb je niks aan. Daar leer je ook niks van. Dit is als mensen, ik moet het nogmaals, ik moet het lezen, maar als ze goed onderzoek hebben gedaan en ze hebben allerlei gaten ontdekt die nog onderzocht moeten worden, dan gaat het alleen maar helpen om het uiteindelijk wel voor elkaar te brengen. Dus ik vind dit juist heel positief. Maar dat er gaten zitten op juridisch vlak, dat weten we al honderd jaar. Een kolonie zetten het op een andere planeet. Niel de Lus gelegd ons dat niet uit. Nee, natuurlijk niet. Hij heeft ook altijd gezegd, ik breng jullie naar Mars. Dat is wat hij heeft gezegd. Ik ga geen stad voor jullie bouwen, dat moeten jullie maar lekker zelf doen. Dus ik ben de transportbedrijf die jullie daarnaartoe brengt. Hoe jullie het daar moeten doen en alle juridische zaken moet je lekker zelf doen. Ja, dat is wel waar. Dat mensen het serieus hebben, en ik heb op Twitter al een aantal discussie gezien tussen de auteurs en van die pro-mensen. En ten eerste vond ik het heel beleefd naar elkaar toe. Dat was al heel mooi. En je ziet aan beide kanten dat er wel wat geleerd wordt. Dus diegene die heel positief is, die denkt van dat zijn goede punten, daar moeten we over nadenken. Aan de andere kant, kijk, het is heel moeilijk om iets te beschrijven en daar kritiek op te hebben wat... ...nog niet bestaat. ...nog niet bestaat, precies. Dat is ook waar. En daarom denk ik van, ja, ik heb het express gekocht. Ik ben heel pro, dat weten jullie allemaal, dat is heel simpel. Maar ik lees juist graag dat soort boeken omdat dat je alleen maar scherper maakt. En je argumenten ook nog eens een keer heroverwegen. Misschien is je initiële gedachte wel geweest van we moeten het zo en zo doen, maar als zij zeggen van hier zit een kink en daar zit een kink, dan moeten we de boel helemaal overwegen. Prima, perfect. Dus ik ga het graag lezen. Ik vond echt een goed idee dat boek. Ik heb het boek ook niet gelezen, ik heb alleen de recensie erover gelezen. Dat is wel iets. Ja, die gaf een soort TLDR, stond er ook. Ik was het niet helemaal eens met het feit dat er alleen maar een Halleluja stemming zou zijn. Maar ik verwelkom alleen maar... Weet je, jij kunt wijzen naar mij, want ik roep hier al, het is niet alleen maar Halleluja. Nee, het is niet alleen maar Halleluja. Alleen maar omdat ik besta, zij zijn de gek. Ja, precies. Maar nee, natuurlijk zijn er meer skeptici. Ja. Maar over het algemeen... Ik vond het heel constructief, omdat het inderdaad bijna letterlijk over de constructie gaat zo nu en dan. Waar woon je dan eigenlijk? En is het daar wel fijn? En hoe ziet dat eruit? En hebben we die tweede planeet wel nodig? Nee, maar dat is een verveling. Ik vond de recensie dat ook wel goed samenvatten eigenlijk. Het gaat er natuurlijk om dat we graag de ruimte in willen, zodat we problemen op aarde beter kunnen oplossen en meer over onszelf leren. Het is niet zo dat die tweede planeet, dat wordt vaak een beetje verkocht, ook door Elon Musk zo, van we hebben een planeet twee nodig. Maar de lessen, de manieren waarop onze evolutie verandert gewoon, onze evolutie als mens, omdat we in ieder geval proberen multiplanetaire te zijn. En al is dat één metalen hutje op de marshei, dan vind ik het nog een groot, bewonderanswaardig project. En een miljoenenstad, dat zijn een beetje de grote visies waarmee mensen überhaupt de eerste keer enthousiast krijgen. Maar als je er goed over nadenkt, dan... De ontdekingsreisendag werd ook nog aan verwezen. Dat heeft honderden jaren geduurd en heel vaak schipbreuk, dood, allemaal dood, en nooit meer iets van teruggehoord. En dat gaat hier ook meegeboren en misschien wel veel meer. En dat er een boek uitkomt van heb je hier al aan gedacht, heb je hier al aan gedacht, ik denk dat er honderd zo'n soort boeken kunnen uitkomen en moeten uitkomen, zodat we inderdaad ons er een voorstelling van kunnen maken. Maar er is niet alleen maar een Hallelujestemming en aan de andere kant denk ik van, nou ja, ik hoop dat het mensen eigenlijk motiveert om inderdaad ook een start-up te beginnen in ruimte wonen. Ik denk dat die daar... Die zijn er al trouwens, gewoon ruimtearchitectuur. Maar daar is best wel ruimte, nog meer ruimte voor, op de maan bijvoorbeeld, bij die projecten. Of die is een beetje vroeg nog, kost een paar jaar, kan je ze pas uitrollen. Kijk, we moeten volgens mij een keertje einde maken aan het idee dat we de mensheid gaan redden door een groot deel van de mensheid te verplaatsen van planet A naar planet B. Ja, dat is bizar. Dat is echt bizar en dat is de grootste onzin aller tijden. En dat zegt Elon Musk, dus dat zijn de woorden van... Nee, dat zegt hij niet. Hij zegt niet we need a planet B, maar op een gegeven moment... Hij zegt we hebben planeet B nodig om ervoor te zorgen dat als er een astroïde op de aarde komt en de hele samenleving hier mee ophoudt, dat we nog een tweede hebben. Dat is zijn reden. En daar ben je wel mee eens. En daar ben ik het helemaal mee eens. Wat is het verschil dan met wat je daarvoor zei? Het verschil is dat, omdat het klimaat hier op aarde heel slecht is, moet je dus heel eenboel mensen wegbrengen om de populatie naar beneden te brengen. Dat is onzin verhaal. Maar dat hoor ik nog heel vaak. En er worden mensen die voor zijn, die worden daar de hele tijd ook mee om de oren geslagen. Terwijl we weten allemaal, zo gaat het niet gebeuren, je kan alleen maar planeet B hebben als je voor planeet A verdoriegoed zorgt. Anders heb je planeet B ook niet. Dat staat ook in dit boek trouwens. En volgens mij, de meeste mensen die voor colonisatie van Mars zijn, die vinden dat ook. Dus die discussie is een beetje... Blam, achterhoud. Oké. Dat was vind ik. Nou ja, dan ga ik hier iets aan toevoegen. Want volgens mij is het scenario waarvan jij zegt dat het dan wel klopt, volgens mij klopt dat ook niet. Wat gebeurt er namelijk als je Mars coloniseert? Dat blijft geen brave colony. Daar kwam bij Kim Stanley-Wolff het zaad. De kruisvaders in het Heilige Land, die hadden zich binnen de korte keren onafhankelijk verklaard van hun Europese moederlanden en gingen hun eigen gang en waren een eigen natie. Dat gaat op Mars ook gebeuren. Absoluut. Dat denkt iedereen toch wel. De Verenigde Staten hebben zich onafhankelijk verzuid van Engeland. Maar dat is een van de redenen om te doen volgens mij hoor, voor heel veel mensen. Wat gebeurt er dan als het hier op aarde nog vervelender wordt dan op Mars, waarvan ik altijd zeg dat is bijna niet te doen, als zou je het willen. Nee, maar dat gaat niet. Nee, maar stel je hebt die tweede planeet nodig, weet je wat er dan gebeurt? Dan is dat al lang een onafhankelijke planeet. Klopt. En dan komen wij allemaal met onze koffertjes en zo. Nee, nee, nee. En dan zeggen ze ga naar je eigen planeet terug. Ik heb het verkeerd uitgelegd, sorry. Mijn fout. Wat ik wil zeggen is dat op een moment dat mensheid hier op aarde uitsterft tijdens een grote astroïde inslag, dan heb je de soort bewaard door ook op Mars een colony te hebben. Dat is wat ik daarmee bedoel. Dat heb je dan wel gedaan. Stel dat het allemaal lukt. Jawel. Dat is waar in mijn ogen Musk het de hele tijd over heeft. Hij heeft het niet met een complete populatie naar Mars toe te brengen. Dat gaat echt niet werken. Hij heeft het wel over, want in 2050 wil hij daar een miljoen mensen heen hebben gegaan. Hij wil daar zoveel mogelijk mensen naartoe brengen. Eens. En hij heeft het over een miljoen, maar dat is echt een arbitrary getal voor hem. Ik ben er van over. Ik denk een kleine barstbaas is al een hele goede aard. Musk doet rare dingen, zegt rare dingen en kan, ik denk af en toe een enorme eikel zijn. Ik heb het helemaal niet eens. Maar er zijn een aantal drijferen bij hem die in mijn ogen oprecht zijn. Absoluut. En het idee om mensen buiten de aarde langdurig te laten wonen en hij heeft voor Mars gekozen, dat is iets waar hij oprecht mee bezig is. Ja. Daar zijn we het sowieso eens. Oké. Dat vind ik al heel wat. Daar zijn we het sowieso eens. En verder lees dat boek. Ja, absoluut. Ja. Mooi. Dat is een onafhankelijke natie, een onafhankelijk planeet. Dat is volgens mij evident. Dat is vanaf dag één zo. Ja, daar zijn veel science fiction boeken over geschreven. Zodra een groep mensen weg is van de controle van Houston of mission control, hoe je het ook wil noemen. Maar het wordt allemaal ropelt en de AI neemt het daarover. Dan krijg je gewoon AI-planeet tegen de aarde. Dat is een mooi boek. Je ziet het zelf al in het verleden met meer dat er tijdens bepaalde missies dat astronauten weigden om met de grond te praten omdat ze niet eens waren met hoe bepaalde dingen gingen. Dat begint al op het moment dat je op zo'n afstand van elkaar zit dat je eigenlijk niet meer onder de straf... Handhaving. Ja, handhaving. Dat is het. Handhaving op Mars vanaf de aarde. Forget it. De muiters van de bounty. Die schreven ook hun eigen wetten daar op Pitcairn Island. Oké, wat hebben we nog meer te bespreken? We hebben nog een paar dingetjes op de rol staan, denk ik, eventjes voorbij Mars. Misschien de zwarte gaten eventjes staan. Dat is wel leuk. Er is een app uitgekomen. Die moet maar eventjes checken in de show notes. Ik pak hem er even bij. Waarom hebben we hem nou niet? Heb ik hem nog niet in de show notes? Jawel, hier is hij. De Black Hole Finder heet hij. Er is namelijk een Nederlands Zwarte Gaten Consortium. Dat is een van die nieuwe consortia's. Die is opgericht waarbij vele wetenschappers samenwerken om zo'n kennisinstituut te runnen. Die kunnen wat hulp gebruiken. Als ik het goed begrepen heb, zo nu en dan wordt de creatie, het ontstaan van een zwart gat gedetecteerd via zwaardkracht golven. Op zo'n moment willen deze astronomen heel graag zoveel mogelijk telescopen richten op de plek waar dat vandaan komt. Daarvoor hebben ze AI nodig om uit heel veel data te weten te selecteren waar dat nou precies vandaan komt. Net zoals je wel eens stoplichten moet selecteren bij de 2-factor authenticatie van Google, dan ben je dus stiekem het zelfrijden van Google aan het trainen. Ze hebben dat ook nodig voor deze zwarte gaten. Je ziet een plaatje. Dat geeft 2 beelden van een telescoop weer. Op het ene moment een foto van een object en op het andere moment een foto van een object. Zo nu komt er een lichtstraal doorheen, een satelliet doorheen, een vliegtuig doorheen, een flitsstraal komt erop. Dat algoritme kan nog niet goed de objecten van die glitches onderscheiden. Dus we moeten even met z'n allen meehelpen om dat algoritme te trainen om die artefacten te kunnen ontdekken. Ik dacht eerst dat het een soort set-it-at-home was. Dat je data ging verwerken en met een actuant. Maar je moet zelf kijken. Er zit een klein tutorial nog vrij ingewikkeld omdat je even moet snappen dat dit een artefact is. Ik heb hem een tijdje lopen trainen enkele tientallen foto's heb ik wel gedaan. Ze geven ook in de handleiding een aantal voorbeelden. Ik vond het ingewikkeld omdat het een rondstipje moet zijn van een paar pixels. Het mag geen donut zijn. Maar ook dat vond ik lastig. Ik denk dat ze nog kunnen helpen aan de uitleg. Wat nou wel en niet werkt. Ik dacht ook dat er bij het trainen van machine learning niet alleen naar een algemene groep kijken. Maar ook je top 1% van trainers die heel goed zijn in het detecteren ervan. Zodat je je wat extra gewicht meegeeft. Vooral als allemaal leken via onze podcast nu meetraineren is dat super behulpzaam. Ik vond het zelf persoonlijk ingewikkeld. Ik had het gevoel dat een derde van mijn schattingen gewoon niet kloppen. Het is een hele leuke hitparade van mensen die het heel veel doen. Dus ik hoop ook heel goed in zijn. Dat is een dubbel opschrijving daar ook. Ze gaan niet over eenacht ijs bij die club. Het zijn telkens drie foto's. Ervoor, erna en het verschil daarvan. Daar moet je zelf naar kijken. En elk drie-tal laten ze wel door tien mensen bekijken. Dan gaan ze kijken meestal is het te me gelden. Waar is iedereen het over eens? Waar is het 50-50? En waar zijn je top 1% experts het over eens? Om de beste mensen ook mee te nemen. Daarmee kun je veel makkelijker en sneller je model trainen. Ik vind het heel interessant om dat te organiseren. Hoe regel je dit zo met een groep vrijwilligers. Dat je eruit haalt wat erin zit. Ja, precies. Dus een leuke app staat in de show notes. Kom, ga mee die. Ja, twee neutronen sterren die elkaar smelten. Die vormen een zwart gat. En dat wordt gedetecteerd. Ik vond het echt prachtig. Dan heb ik een commet voor jullie. We gaan weer het hele universum door. Van de haarde naar de maan naar Mars. Dat is de commet 12P slash Ponds Brooks. Ze krijgen altijd van die namen. Ik weet het verder ook niet. Niet te onthouden. Ik moet het echt voorlezen hier. Die is in 1812 voor het eerst gezien. Daarna was hij terug in 1883. Dus die heeft een periode van 71. Een beetje van de orde van de commet van Halley. Heeft ook een baan die daar een beetje op lijkt. De perihelium dichtst bij de zon is ongeveer 3 kwart van de baan van de aarde. 3 kwart astronomische eenheid. Het verste punt is iets voorbij de baan van Neptunus. Wauw. En hij doet grappige dingen. Hij heeft last van plotseling helderheidsvariaties. In 1883 was dat al 3 magnitudes. Dat schijnt een factor 16 te zijn. Ik heb dat niet uit mijn hoofd. Maar in die orde van groter moet je denken. Opeens 16 keer zo helder. Later is hij teruggeweest in 1953 slash 54. Is hij een factor 100 opeens in een dagtijd van helderheid veranderd. Niemand weet zeker hoe dat gebeurt. Maar een mogelijke verklaring is dat daar in de kop van die commet reservoirs zijn van gas en stof. Dat als de zon erop schijnt dat die druk oploopt. En dat op een gegeven moment door een barst in het oppervlak een hele hoop zoien naar buiten komt. Een interessant detail is dat zowel in 1883 als in 1953 dat er een vorm is ontstaan in de coma van die commet. Wat ze denken aan horens. Daarom is hij ook bijgenaamd de devil's comet. Anderen zeggen een hoefijzer. Het is Satan zelf. Ik heb geen foto's. Die hebben ze in 1950 blijkbaar nog niet kunnen maken. Maar even die plotselingen lichtverandering. Wanneer is die dan opgemerkt? Wordt die de hele tijd opgemerkt? Die is in 1883 voor het eerst opgemerkt. De plotselingen lichtverandering. Tijdens de nabijheid van de zon. En wat is er dan anno 22 november 2023 aan de hand? 22 november is nu weer in beeld. Hij is zelfs al in beeld sinds juni 2020. Toen was hij in magnitude 23. En je weet de helderste sterren. De sterren met het blote oog zichtbaar zijn in magnitude 1 tot en met 5. 1 is het helderste. Ik geloof dat het serieus min 1 is. Oh ja serieus? Die gaat dan de min 1. En Venus en de maan en de zon zijn weer heel andere getallen. Normale sterren, magnitude 1. De helderste, magnitude 5. De minst helderen die je met het blote oog kan zien. Oké. Magntude 23 is al heftig. Daar heb je een dikke telescoop voor luidig. Ja precies. Hij is weer gesignaleerd. Hij zal tijdens deze nadering, in maart is hij het beste zichtbaar dan is hij waarschijnlijk net met het blote oog zichtbaar. Dan praat je over magnitude 5. En nu zit hij dus nog daaronder. Dat wil zeggen dat het magnitude getal nog iets hoger is. Dat is 10, 8 of zo. 10 inderdaad. Maar binnen afzienbare tijd moet je hem toch met een verrekijkere kunnen zien. Dus hou dat in de gaten. Ik ga weer even opzoeken hoe hij ook weer heet. 12p slash pons brooks. Het bijzondere is dat hij waarschijnlijk van iets gemaakt is. Dat die lichtflitsen... De belofte, of waar je op kunt hopen, is van die helderheidsvariatie. Op het moment dat hij al zichtbaar is, of bijna zichtbaar is. Als hij dan honderd keer zo helder wordt, dan wordt het opeens een ding dat er uitspringt aan de nachtelijke hemel. Opeens. Ja. Wat is dan nu de werkende theorie? Dat dat... Nou, wat ik net zei. Mogelijke reservoirs die warm worden, de druk loopt op en poef. Een reservoir van wat voor een materiaal? Van vocht, gas, en stof. Het kan zo heet worden dat het dan dus daar opeens... Gas heb je nodig om druk te laten oplopen, stof heb je nodig om het zichtbaar te maken. En waar komt hij dan dus vandaan dat hij daaruit bestaat? Uit de oordklaut, hè. Het wordt ook allemaal die commeten van daar. Ja. En waarom hebben dan niet alle commeten dat? Ja, alle commeten zijn anders. Daarom, ja. Het is fascinerend. Om te vallen uit elkaar in de loop van de tijd. Anderen doen dat niet. Sommige knallen op Jupiter. Ja. En sommige flitsen daamaat dichterbij komen. Maar dit was een leuk verhaal, omdat het is een bijzonder ding. Verschillende opzichten. Ik zat knetterend in vuurwerk. Met een leuk geschiedenis. Staat er in het artikel ook of ze een bepaalde waarnemcampagne rond Maart gaan doen? Dat er misschien wat satellieten in de aardbaan ook daarna gaan kijken. Daar heb ik niks over gezien in dit stuk. Op space.com, waarnaar we linken in de show notes. Maar hij wordt dus wel al duidelijk in de gaten gehouden. Want sinds 2020 hebben ze hem al in de peiling. Hij wordt wel degelijk gevolgd, maar ik denk gewoon met telescopen vanaf de grond. Ja, die telescopen zijn nu wel stukken beter dan wat we in 1950 hadden. Natuurlijk. We verwachten een hoop extra nieuwe info. Ja. Cool. Ik denk als een reden voor is dat ze misschien nog een ruimte telescopje even vrij maken. Daar heb ik dus geen aanwijzingen voor in de documentatie. Het mag natuurlijk niet te helder zijn. Dan zijn we ook grens. Ik weet niet hoe we al in tijd zitten. We hebben nog wel tien minuutjes. Oh, oké. Dat valt nogal mee. Ik dacht dan gaan we weer van de oortlaat terug naar Europa. De ESA Space Summit. Arno had daar wat over te vertellen. Ja, precies. De Director General, Joseph Asbacher, had georganiseerd een groot evenement in Sevilla in Spanje. Waar ESA natuurlijk een beetje naar aan het kijken is van hoe moeten we nou de komende Ja, dat is een heel belangrijk heethang. Hij is ook binnen de EU. Is dat belangrijk? Fijn dat er over gesproken wordt. Er wordt heel veel over gesproken. Een van de dingen die in die summit zijn alle landen bij elkaar komen die lid zijn, de member states zijn van ESA. Die hebben daar een aantal dingen afgesproken. Twee dingen wil ik daaruit uitlichten. Een is dat er komt een nieuw programma vanuit ESA voor commercial vracht naar of het ISS of toekomstige ruimtesstations. Dat kan je een klein beetje vergelijken met wat NASA heeft gedaan met het COTS programma. Waar uiteindelijk Dragon van SpaceX. Het COTS programma? COTS staat voor commercial cargo programma. Ik heb het precies de afkorting, weet ik ook niet. Maar dat boeit niet. Nu zien we dat Europa die richting ook ingaat. Dat vind ik een hele interessante ontwikkeling. Dat geeft Europa een onafhankelijke mogelijkheid om spullen naar de ruimte te brengen en hem ook weer terug te halen. Uiteindelijk konden we dat eigenlijk al met ATV. ATV bracht spullen naar het ISS. Kon helaas geen spullen terugbrengen. Maar dat was al een cargo vehicle. Maar nu wordt dat op een commerciële manier aanbesteeld. Er zijn al een aantal bedrijven in Europa die zich daarvoor aan het positioneren zijn. Dat is een interessante ontwikkeling. Ik denk ook een hele goede ontwikkeling. En het tweede belangrijke punt is eigenlijk van hoe gaan we nou in de toekomst lanceerders in Europa voor zorgen dat dat goed werkt. Europa een eigen capability. De Ariane 6 is ontwikkeling. Morgen is 23 november. De test waarbij een volledige duur van de Ariane 6 hoofdmotor wordt laten zien. Dat kan iedereen kijken. Voor het eerst dat dat live wordt uitgezonden. Dus ook een hele goede ontwikkeling. Maar ze zijn ook al aan het kijken van hoe moeten we nou het aankopen van lanceerders in de toekomst gaan doen. En je ziet nu dat er een ontwikkeling gaande is waarbij ESA misschien niet meer heel erg de bepalende factor wordt. Maar misschien ook meer zoals het in de VS gebeurd is met de ontwikkeling van Falcon 9 en met Antares van Northrop Grumman. Dus er zijn allerlei ontwikkelingen die ik vind dat een hele positieve. Omdat je ziet dat ESA zich aan het positioneren is voor de toekomst op dat vlak. Mooi. En Deep Space ook toevallig? Die capsule. De capsaille. Er wordt heel in vage bewoordingen werd er gesproken over dat die capsule die vracht naar het ISS kan brengen, dat die uiteindelijk dan ook veranderd kan worden in de mogelijkheid om mensen omhoog te brengen. Dus dat wordt al maar meer op de achtergrond over nagedacht. Maar dan wordt er dus de laatste tijd veel meer over kilo's nagedacht eigenlijk dan over per directe wetenschap. Meer eigenlijk over prijs per kilo. Dat is eigenlijk een meer leidende factor dan eigenlijk de wetenschappelijke uitgangspunten bijvoorbeeld. Hier gaat het er gewoon om. Dat is een industriële opschaling. Ja. We hebben hier in Europa nu niet de mogelijkheid om zelf spullen omhoog te brengen. Nee, precies. Dat is een probleem. En lanser-installaties hebben we ook niet echt. We hebben Kuro. Ja, maar dat is... Hebben jullie wel als Europees... Europees in Andoia die is net opengesteld twee weken geleden. Die gaat ook die van de nieuwe, volgens mij is het of Isar Space of Rocket Factory Augsburg, die twee bedrijven, die willen vanaf Noorwegen gaan lanseren. En Zweden is natuurlijk ook bezig met Kiruna. Dat wordt ook een orbital launch station. Er zijn best wel een hoop ontwikkelingen gaande in Europa die wijzen dat we ook weer, dat we een belangrijke rol willen gaan spelen. Kuro ligt meer in Zuid-Amerika. Op Frans grondgebied, hè? Op Frans grondgebied. Ja, ik heb eerst iets van... Dat snap ik, maar er is niks voor te zeggen om dichter bij Europa, het Europese continent, iets te doen. Nou, mechanisch is dat iets... Mechanisch is lastig. Ja, ik weet het. Je zit niet heel dicht, maar bijvoorbeeld al is het maar de Kanaijese eilanden of zo. Ja. Maar waarom zou je dat doen? Ik zie daar niet van in... Ja, dat je minder ver je spullen hoeft weg te schepen. Dat maakt er niet uit, die paar dagen? Je gooit die troep op de boot en dan is het klaar. Een weekje later is het er. Een weekje later. En ze hebben trouwens een nieuwe boot daarvoor gemaakt met zeilen. Hele grote zeilen. Wat? Ja, ga ik het volgende keer linkjes neer. Wat ik eruit distilleerde... Ja, wat ik eruit distilleerde was best wel positief ontwikkelingen en dat er ook gekeken wordt van hoe we de komende tien jaar op dat vlak moeten gaan staan. Dus ik vond dat... En in duidelijke samenwerking met de Europese Unie, wat ook belangrijk is. Ja. Heel mooi. Nou, heel goed. Wat hebben we nog meer? Volgens mij zijn we er redelijk doorheen eigenlijk hoor. Houden jullie ook een klein beetje bij al die lanceringen naar de maan die er nu aan het aankomen? Nou, er zijn er ontzettend veel hier al besproken. Nou, nee, maar als ze even een samenvatting hebben, dat betwijfel ik. Dat lukt mij niet. Staat er iets op het punt te gebeuren dan? Want we hebben de laatste tijd veel erover gehad over wat er in de komende jaren gebeurt. Volgens mij, Peregrine staat te gebeuren op 25, 26 december met Vulcan. Volgens mij is dat die. En dan in januari moet er eentje van Intuitive Machines omhoog gaan. Dus er zijn nog twee, drie die allemaal plan hebben. Ja, en dan komt op een gegeven moment ook nog de derde vlucht. Gewoon de derde Artemis komt er natuurlijk aan. Of ben ik weet ik niet waar. Is dat volgend jaar? Artemis. Kijken. Nee, die is nog gepland. Artemis 2 komt er nog aan. Om een of andere reden staat die startdate november 2024. Dat is nog een jaar. Ja, nee, oké. Maar er is dus andere dingen aan de hand. Ja, en wat ik daar dan wel van is, dat was vanmiddag een klein persbericht over een bedrijf dat ook een rover aan het bouwen is voor de maan. En die had eigenlijk al een groot deel van zijn payload verkocht aan derde partijen. En dat verbaasde me een klein beetje. Want we hebben heel vaak wel over gehad over wat voor business kan je nou eigenlijk doen. En wat is er op de maan te doen. Blijkbaar zien een hele hoop mensen dat dus toch. De business op de maan. Ja, en daar bepaalde experimenten uit te voeren, informatie uit te halen en dat toch op een bepaalde manier in de nabije toekomst te kunnen commercialiseren. Omdat de kosten zo omlaag zijn gekomen. Dat is toch een beetje. Ja, ligt. Voorheen had je gewoon in de jaren zestig had je negen jaar van het beste van het beste nodig. Dat heb je nu ook steeds nodig. En omdat er veel meer capaciteit is, want normaal hebben er meer dingetjes daar op die maan staan. Kun je ook meer verzinnen. Dan is er meer inderdaad beschikbaar. Ja, iets dat nu nog een beetje. Een goed idee. Ja, al is het maar voor de testen om het uit te proberen. Maar weet je ook wat er dan voor bedrijven zijn die die capaciteit hebben gekocht in dit geval. Ja, er is dus een bedrijf dat heet Interstellar Pods en die wil gaan kijken hoe bepaalde planten groeien op de maan. Ja, no shit. Ja, dus die hebben een soort klein poetje ontwikkeld. Maar toch wel in een mini laboratorium. Niet maar op het maanstof. Ja, maar die willen ze dan op het maanvlak gaan zetten en dan kijken wat er gebeurt. Oké, en dan heb je het dus heel koud en er is weinig zwaartekracht en dat zijn dan de bijzondere straling, regenen, lichtomstandigheden. Ja, dus ik denk dat wat mij daarin dus positief verbaast is dat die bedrijven dat financieel voor elkaar lijken te krijgen. Ja, en zelf blijkbaar ook resultaten denken te krijgen die zij weer kunnen verkopen of gebruiken of wat dan ook. Precies, of daarmee hun business verder. Ik weet het niet. Spannend toch? Het viel me op aan die recensie waar we het eerder over hadden over dat Marsboek. Daar stond ergens ook een zin in dat inderdaad de maan waardeloos zou zijn. Of dat mensen er achter zijn gekomen dat de maan waardeloos zou zijn. En toen dacht ik echt, ja dat vind ik echt bij voorbaat nu al heel veel te klein gedacht. Want gewoon, en dit klinkt misschien overdreven, maar je zou alleen op de kunstzinnige waarde al een maanlanding kunnen betalen tegenwoordig. Dus stel je zou met een beetje wel, kunst is gewoon heel veel waard. Dus stel, er zijn een paar bepaalde objecten geweest die bijvoorbeeld heel beroemd op een foto staan, of weet ik veel wat allemaal, foto's daarvan. Het tv-programma erover, al die dingen bij elkaar opgeteld. Maar je wilde toch echt een bemannde vlucht? Nou nee, ik heb dus het idee dat gewoon simpelweg op dit moment met gewoon installaties die je op de maan, misschien is dit een slecht voorbeeld omdat kunst eigenlijk over het algemeen het minst oplevert. Dat diekel had het heel specifiek over het minen van de maan. En ik dacht, nou inderdaad als ik planten hoor, als ik denk wetenschappelijk onderzoek hoor, als ik denk kunst maken, dan kan je gewoon, al is het films opnemen of weet ik veel wat allemaal, dan is de maan echt wel meer waard dan dat artikel zei namelijk Worthless. Dat artikel zei, we found out the moon is worthless. En dan denk ik nee, we zijn er juist wel achter gekomen steeds meer. Dat is gesargeerd. Ja, als we erheen kunnen, dat er eigenlijk heel veel mogelijkheden zijn om vette dingen te doen. Maar goed, je kunt een poppetje kneden van maanstof bij wijze van spreken en zeggen dat dat kunst is. Als je het de eerste keer hebt gedaan dan is dat veel waard. Maar de tiende al weer een stuk minder. Ja precies, maar je moet dus een mooi jaar van kunst, dan moet je vernieuwen. Het eerste klassieke concert in de ruimte vanaf de maan en zo weet je, je kan zoveel doen. Dan heb je het niet goed genoeg vernieuwd. Of het geen geld opbrengt, dan doe je het niet goed. Is het ook niet een klein beetje zo dat je nooit weet of het veel geld waard is of niet? En dat dat altijd maar op een moment brengt? Wanneer er vraag voor je zit. Op dit moment is NASA natuurlijk alles in handen omdat alles wat NASA maakt is in publieke domeinen. Maar je kan zeggen dat iedereen die op dit moment de baan heeft rondgelopen, was eerst een astronaut en naast een fotograaf. Terwijl, ik geloof er genoeg in, als je een echte fotograaf of echte kunstenaars naar de baan toe stuurt, je gewoon andere dingen krijgt dan we in de gemiddelde ingenieënst. De andere stelling is, en daarom maakte ik dat voorzondig, dat voorbeeld van dat poppetje, het is makkelijk zolang het nieuw is. En ik vind dat de vergelijking opgaat met Antarctica, met Siberië, met de zeebodem en dat soort streken op aarde, de Sahara, daar is het nieuwtje vanaf. We weten wel hoe dat er nu uitziet. En daar hebben we geen duurzame, uitgebreide menselijke vestigiaan. Siberië is hier en daar een dorp, maar niet op Antarctica, niet op de zeebodem enzovoort. Op Antarctica hebben we net iets en er is een onderzeeindustrie. Maar er is geen economie? Er is een economie, hij is alleen marginaal. Ja precies. Dus ik heb niet te snel... Een basis op de baan met wat wetenschappers die daar vrijwel permanent zitten of überhaupt zo nu en dan zitten, is een krankzinnige grote stap ten opzichte van waar we nu zitten. Dus ik hoef niet direct een soort van miljoenenstad te zien of allemaal mijn bouw. Ik denk altijd van... Ik denk eigenlijk dat er altijd zo veel te doen waar we als mensen zoveel van leren, dat voor mij mogen die vluchten inwildig naar de baan wel gaan. Absoluut, zullen ook zeker gaan. We laten het hierbij. Dankjewel Thijs Roes. Dankjewel Herbert Blankesteijn. Die hier aan het woord was, dankjewel Arno Wielders. Dankjewel. Dankjewel luisteraars. Ik hoop dat het leuk werd gevonden, anders hadden jullie het niet tot hier volgouden. Volg ons op Space Cowboys'Pod. Op een paar van jullie favorieten of minder favorieten. Op social media. Ja inderdaad en ook op Mastodon, op Blue Sky, op LinkedIn. Denk je dat het niet overlevert? Hij zit er allemaal. Bedankt en graag tot over twee weken bij de volgende Space Cowboys. Dag allemaal.