Contact met verst verwijderde ruimtesonde is hersteld

Heel erg welkom bij Space Cowboys nummer 126. Mijn naam is, ja dat is een hele hoop, mijn naam is Herbert Blankesteijn. En ik zit hier met Thijs Roes die je al heel even hoorde. Dat is ik, hoi. Dat is hij. En met Marieke Baan. Goeiedag. Ja, welkom allebei. En even snel rondje wat jullie meest spectaculaire onderwerp voor vandaag is, Thijs. Nou het is een storm in een glas water, maar elk excuus om over Voyager te praten, ga ik aan. Dus we gaan het even over Voyager hebben. Voyager, want het contact was echter... Ja, het is niet eens relevant. Niet relevant. Nou ja, het is wel relevant, maar we hebben het er nog wel over. Waarom het wel of niet relevant is, daar gaan we het straks over hebben. Marieke? Ik heb twee nieuwtjes die te maken hebben met ruimtetelescopen, dus dat past goed in het thema van Space Cowboys natuurlijk. En eentje over een aardjes telescoop. Oké, prachtig. En ik heb onder andere een bericht over een enquête onder Amerikanen, wat Amerikanen eigenlijk willen dat NASA doet. En you won't believe what happens next. Ja, precies. Luisteren we vooral verder. Ja. Eerst Thijs. Take it away. Ja, dan gaan we met James Webb beginnen. Oké. We gaan het gewoon over James Webb hebben, want hij is al weer anderhalf jaar, hangt maar hij is een jaar al foto's aan het terugsturen, of moet ik zeggen data aan het terugsturen. En omdat de vieren is een nieuwe foto uitgekomen, maar er zijn ook wat andere nieuwtjes, weetjes, dingetjes, leuke redenen om het er even over te hebben. En Marieke heeft volgens mij ook nog daar een nieuwtje van. Dat klopt. Dus ik wil, ja, om dan meteen te beginnen van kijk, Brenda Shono's. Bij plaatjes is het natuurlijk een beetje lastig, want het gaat over... Als je dingen wilt zien in plaats van horen, dan is dat toch wel de weg om te... Dan is dat inderdaad gewoon een hele goede. En het gaat gewoon... James Webb heeft een foto genomen van een gebied waar jonge sterren worden geboren. Nee, waar sterren worden geboren en zo kort geleden, dus duizend jaar ongeveer. Was dat dat gebied waarvan iemand zei bij Marieke in de buurt dat het een hagedis was? Ik herinner me dat zei dat. Oh ja, Ingelloes meldde dat. Ingelloes was dat. Ingelloes was dat. Ingelloes was dat. Ingelloes was dat. Ingelloes was dat. En het zijn jonge sterren, maar je ziet dus ook eigenlijk... Heb je wel eens een foto gezien van hoe een ster geboren wordt? Het is een soort gras wolk. Dan schiet er op een gegeven moment... Hij gaat aan, maar dan schiet er dus een soort jet eruit. Maar dan komt er ook langzaam... Het ziet er bijna uit als een soort ijscel eigenlijk. Een soort guppy. Het middelste is er gewoon heel veel waterstof op elkaar geworden. Eigenlijk versterkt het wel levende wezens. En zo voelt het dan. Ik kan me wel herinneren dat ik voor de eerste keer zo'n plaatje zag. Inderdaad wel zo'n soort van verbondenheid voelde. Wat lijkt een ster die geboren wordt op een kikkerdril... Een kleine organisme. En daarom zegt ook iedereen dat een ster geboren wordt om het lekker menselijk te houden. Ja precies. Een hele bevalling. Het is een grote bevalling. Explosief. En dan schiet die waterstof eruit in het begin. Maar dan zit eigenlijk nog het licht verhult. Het beginnende licht van die kernfusie die daar begint. Die zit nog verborgen achter al het stof. En dat zie je op die foto dus ook heel mooi. Maar het is ook zo grappig. Want het verplaatst zich. Dus het is ook niet net als een zonnestelsel een iets dat heel vaak op een plek lijkt te zijn. Het schiet weg van iets. Het lijkt ook een soort spoor achter zich te trekken van dat stof. Terwijl die dus ook langzaam aanknippert. Maar dat is het mooie van Web natuurlijk. Die kan ook dwars door dat stof om die jonge ster erheen kijken. En dan zie je ze pas eigenlijk. En dus zie je ze een klein beetje bovenop elkaar. Maar het zijn verschillende glaswolken die je lijkt te zien. Wat ik als een soort amendement erin wil gooien. Jij praat er nu over alsof je een bewegend beeld ziet. Maar zo is het ook weer niet. Want je ziet een foto en al die beweging die je denkt te zien. Die suggereert zichzelf eigenlijk. Ja, zoals een Jackson Pollock zegt. Ook als James Webb, de Web-telescoop, over een jaar zou je eigenlijk hetzelfde beeld zien. Want zo snel zijn de bewegingen ook weer niet. Precies. Nee, maar dat vind ik dus wel het mooie inderdaad. Als je gewoon kijkt naar hoe iedereen die ooit in het disco is geweest en weet hoe rook zich verspreidt door een ruimte. Om het zo te zeggen heel traag. Je kan een hele vorm in zien. Maar ook als je daar een foto van neemt, dan kan je wel zien wat er gebeurt. Ik zou zeggen een Jackson Pollock schilderij waar het is verfgooid. Je ziet als het ware nog van de kracht die het meegekregen heeft. Absoluut. Maar ik maak zelf wel eens een timelapse video van de wolkenlucht. Dat is prachtig. Dat kan ik iedereen ook aanraden. Niet zo moeilijk. Maar om zoiets te maken van een wolk waar sterren ontstaan, dan heb je echt wel een paar eeuwen nodig. Een paar eeuwen? Ja, natuurlijk. Om iets te kunnen zien. Ja, absoluut. Om beweging te kunnen zien. Absoluut. Dat is trouwens niet heel super dichtbij. Maar het is wel een van de jongste plekken waar het geboren wordt. Het beeld beweegt niet. Maar het mooie is dat als je overal op verschillende plekken in het universum jonge sterren fotografeert, dan zie je wel verschillende stadia. Dan kan je dus die stadia opnieuw zien. Dat is waar. Je moet je fantasie een beetje vrijlopen laten natuurlijk. Ja, maar je moet wel bij de data blijven. Je moet een beetje vooruit spoelen. Dit is ook zo prachtig. Je ziet op een gegeven moment echt heel duidelijk zo'n ster aangaan met van die jets die er uitschieten. Je moet hem ook even laten zien zo. Je ziet het er gewoon uitschieten. Krijs houdt nu zijn laptop omhoog. Ja, want je moet naar die foto er gewoon lekker in verdwijnen. Je moet gewoon eens kijken naar waar zit die beweging om dan. Het openhangende mond. Ja, en Google is op accretion disc. Aan een goede schijf. Ja, een goede schijf. Hoe een ster wordt geboren, maar hoe al dat stof er omheen dwarreld en waar dus weer planeten uit kunnen ontstaan. Je kan het in van die wolken waar sterren worden geboren, kan je dat proces gewoon langzaam zien. Het is prachtig. Het is prachtig. En wat ik zeg, het verbindt eigenlijk iets heel groots aan het soort van... Het voelt alsof het leeft. Als het onderdeel is van leven. Ja, dat zeiden we al. Het geeft misschien leven en dat is mooi, Bruggen Schenaar. Marieke, want jij had ook nog iets gevonden wat James Webb had ontdekt. Ja, dat heeft ook te maken met een jonge ster. Dat is een ontdekking die Webb heeft gedaan binnen het MINDS programma. Dat is een van die gegarandeerde waarnemtijdprogramma's met Webb. Dat wordt gelijk door Max Planck in Duitsland. Of wel het Max Planck-instituut. Ik weet niet of je het nou zegt. Maar Max Planck heeft zelf even de leiding genomen. Heidelberg zeg maar. En in dat team zitten ook mensen als Iline van Dishoek uit Leiden en Rens Waters uit Nijmegen en Inge Kamp uit Groningen als ik me niet vergis. En die hadden vorige week echt een schitterend resultaat kan ik wel zeggen. Ze hebben in de schijf zeg maar van stof en zo die rond de jonge ster PDS 70 zit. Hoor je naam? Schitterend hek. Ik zal zo vertellen waar die staat. In een hoogsterrebeeldje je hem niet kan zien vanaf het noordelijke halverd. Ze hebben water gevonden. En dat is interessant natuurlijk. Want dat is precies in de zone rond zo'n ster waar in theorie aardachtige planeten zouden kunnen worden geboren. Hebben we dat woord weer. En rond die ster zijn al eerder een aantal jaar geleden zijn er al twee reuzenplaneten ontdekt op veel grotere afstand. En wat hier interessant aan is, is natuurlijk de gangbare theorie is min of meer dat het water op planeten komt. Zoals op onze aarde ook bijvoorbeeld door inslagen van planetuïden of meteoriten of kometen waar water in zit. Maar als dat water toch die sterke straling van zo'n ster die nog planeten aan het vormen is kan overleven en gewoon aanwezig is tijdens het geboorteproces, dan hebben we iets heel nieuws te pakken eigenlijk. Dus ja, ze gaan daar meer onderzoek aan doen. Kijken of dat ook bij andere sterren het geval is. Ik heb ook even opgezocht waar die PDS-70 staat. 370 ligt er ja van ons vandaan in het sterrebeeld Centaur. En dat kunnen we helaas niet zien vanaf het noordelijke halverd. Ja, dat is wel vanuit het zuidelijke halverd. Oké, dan moet je even naar de andere kant van de evenaar. Ja, wauw. Er staan in de show notes, ik ga ook nog even iets sturen van de New York Times voor de mensen die daar een abonnement op hebben. Want ik weet niet of iedereen daar een abonnement op heeft. Want er is een hele serie bij de New York Times, er verschenen nog een paar mooie web, van eigenlijk ontdekkingen van de afgelopen maand. Maar ook nog een paar van James Webb. Je kunt trouwens even tussendoor voor ontzettend weinig geld een abonnement op de New York Times krijgen. Ja, cent per week ofzo? Precies, ik geloof dat ik iets van twee euro per maand betaal. O, serieus? Dan moet ik erover weten. O, serieus? Ja, ja, ja. Ik heb een tijd in New York gewoond, daar was nog jarenlang op kregen gehad. En er kwam elke zondag nog steeds een krant van mij ergens op een stoep waar ik lang niet meer woonde. Alleen wel omdat dat abonnement het goedkoopste was, dat zondagse abonnement. Maar, dank je, dat is voor de tip. Ik ga even kijken. Want daar hebben ze best wel sterke astronomieverhalen, vind ik altijd. En prachtige video's ook vaak. Dus mocht je dat hebben, zoek vooral rond. Want daar staat nog een hele mooie foto van een region waar sterren worden geboren. Maar ook, volgens mij heeft dit niks met James Webb te maken, maar ik vind het gewoon een hele grappige. Deze moet ik gewoon even vertellen. Ze hebben een ster gevonden die van een kant, astronomers aan Caltech hebben het gevonden. Een kant van deze wit dwerg is gemaakt van helium en eentje van waterstof. Dus het is een soort two-face ster en hoe dit werkt en waarom die op die manier. Echt heel moeilijk te geloven. Hij draait ook rondjes, ze hebben natuurlijk een mooi plaatje ervan gemaakt, van aan de ene kant naar de andere kant. Is het wat lichter en aan de andere kant. En moet ik dan denken aan de noordkant en de zuidkant? Of moet ik aan het oosten en de westkant? Meer aan de oosten en de westkant. Dat is bizar. Dus dan draait hij rond en dan keert hij. En hoe is die ontdekt? Ja, dan probeer ik dus, dit is onder de fotoserie die ze hebben staan, ze wijderen er nauwelijks over uit. Ik ben hier ook verder niet op die ingegaan. Ik hoopte misschien dat een van jullie nog hier mij over kon voeden. Ik kan er even niks mee. Maar dit moeten mensen maar eens even uitzoeken. Hoe dit zit, wat plaatjes ook mooi. Want het moet of verklaard worden of het moet ontzenuwd worden. Ja precies. Dat heeft als naam Janus meegekregen. Maar ken je dat? Ja, want Janus was de god of zo met een Janus kop die twee gezichten had, een voor en een achterkant. Twee verschillende gezichten. Absurd hè? Iemand heeft een Janus kop of iets heeft een Janus kop, dat betekent twee gezichten. Twee verschijningsvormen zeg maar. Het is heel vreemd, ze snappen het zelf ook niet helemaal. Het is een langzaam stervende ster. Hij is ook in een vreemd stadium van zijn proces. Ja en Witte Dwerg is al overleden. Ja, hij is eigenlijk al overleden. Dus ik zat ook net te denken hoe sterft Witte Dwerg verder. Want uiteindelijk als het nog waterstof en helium is. Ja, in stortings dood is het niet storto. Ja, het ligt er aan of hij een begeleider heeft. Als er een begeleider is dan gaat er materie van de ene naar de andere. Maar dat hangt er vanaf. Kan inderdaad. Wordt die helium nog omgezet bijvoorbeeld? Een ontploffing zijn ja. Ze zeggen wel het is waarschijnlijk niet een perfect 50-50 hoor. Maar ze zien dus dat hij als het ware zich langzaam aan het opbreken is. En eigenlijk waar we net ook over hadden bij James Webb. Je maakt er een momentopname van. En op dit moment is hij eventjes in deze vorm. Maar dat zal niet het meest stabiele ster zijn. Dat denk ik. Dus dit en nog veel meer in de show notes. Want bij al deze nieuwtjes. Kunnen mensen zich verder zelf invullen? Ik hou zo van astronomische onderwerpen. Dat merk ik. We hebben nog over raketten vandaag. Weet ik ook niet. Hebben we iets over raketten? Ik weet het niet. Het is wel grappig. Als je Space Cowboys luistert. De ene keer zit het vol met astronomie. En dan zit het weer vol met raketten. Rakettenliefhebbers moeten misschien nog even twee weken wachten. Dan zitten hier weer andere mensen. Die het met raketten doen. Ik heb aan het eind van deze uitzending een kleine SpaceX update. Dan houden we dat voor je te goed. Dan ben ik aan de beurt. Wat ik eigenlijk het meest spectaculair vond. Was een enquête. Die is uitgevoerd door Pew Research. PEW Research. Over wat Amerikanen vinden van wat de NASA zou moeten doen. En wat ze verwachten van de ruimtevaart. En daar komen dan allerlei dingen uit. Die wat meer voor de hand liggend zijn. En waar ik soms denk van wat moet je daar verder mee. Bijvoorbeeld dat zeven op de tien Amerikanen vinden het essentieel dat de Verenigde Staten een wereldleider blijven in de ruimtevaart. En dat 30% dat wat minder belangrijk vindt. Nou ja, oké. Even kijken. Ze vinden dat privé-ruimtevaartbedrijven best wel goed werk doen. Bij het bouwen van raketten dan trouwens. Nu we het daar toch over hebben. En dat belangrijke bijdrage leveren aan ruimteonderzoek. En reizen in de ruimte openstellen voor meer mensen. Ik zie dus eigenlijk dat ze, als ik de resultaten erbij pak, de vraag is een beetje van wie is verantwoordelijk? Vindt u NASA verantwoordelijk? Of vindt u dus private bedrijven? En dan is er een soort van sentiment van nou dat kan inmiddels. En priveerbedrijven kunnen dat ook prima doen. Ja, nou dat is één van de onderheden. Maar er komt meer hoor. Even verder gaan. 47% van de Amerikanen zeggen dat ze het afgelopen jaar minstens één ruimtevaart gerelateerde activiteit hebben gehad. Bijvoorbeeld kijken naar beelden van ruimteteunoscopen. Geweldig. Dat komt voor vandaag. 45%. 47%. Is dus op een of andere manier in een jaartijd in contact geweest met de ruimtevaart. Dat is allemaal leuk. Wat ik, ja waar ik mijn schouders heel erg mee ophal, vier op de tien verwacht dat uiteindelijk intelligent leven ontdekt zal worden op een andere planeet in de komende vijftig jaar. Zo'n vraag wordt je dan gezegd. Hoeveel? Veertig? 50% verwacht dat. Amerikanen? Ik denk dat dat 80% is. De UFO's of de UFO's? Intelligent leven ontdekt op een andere planeet. Intelligents leven. Oh. Ja ja. Dus dan denk je aan search for extraterrestrial life. Ja. Met, nou ja, signalen van buiten. Intelligent, dus dan heb je het echt over signalen. Niet over water ontdekken of op andere manieren signatuur van leven ontdekken. Zoals gepolariseerd licht. Dat mogelijk afkomstig is van linksdraaiende of rechtsdraaiende moleculen. Dat is vaak een signatuur van leven. Awesome. Deze ken ik niet. Ik heb er toevallig laatst nog iets over gelezen. Dank je. Maar goed, dus dat soort dingen komen uit. Maar wat ik echt interessant vind, tot nu toe dus eigenlijk niet. Wat ik echt interessant vind, is wat, ja, nee serieus. Wat willen Amerikanen eigenlijk dat NASA moet doen? En dan zeggen ze dus dat 11% slechts vindt dat NASA prioriteit moet geven aan reizen naar Mars. Elf? Ja. En ik geloof dat het 10% is, nee 12% vindt het belangrijk dat NASA bezig is met reizen naar de Maan. Maar zeggen ze omdat Elon Musk het aan doen is? Nee, nee, nee. Ze vinden dat NASA dat niet moet doen. En ik moet eerlijk zeggen dat als je dan zegt vinden ze dan dat Elon Musk dat moet doen. Dat vind ik in de resultaten niet op het eerste gezicht terug. Dat is het bekende verschil tussen bemanne ruimtevaart of bemensse ruimtevaart en onbemensse ruimtevaart. Ja, maar ik vind dit gaat dus in tegen mijn verwachtingen. Want ik zou verwacht hebben als je mij had gevraagd wat verwacht je dat zo'n enquête gaat opleveren. Zo ik gezegd heb, mensen houden van bemanne ruimtevaart. Ja, ik denk dat niet. Omdat ze zich kunnen identificeren. Want dat is ook volgens mij wat de politiek denkt en wat de ruimtevaart zelf denkt. Misschien allemaal bemanne ruimtevaart heel belangrijk. Waarom? Omdat ze denken dat je daarmee de ruimtevaart kunt verkopen aan de massa. En dus daar budget voor kunt krijgen. Ja, het lijkt wel anders te zijn. Het lijkt wel inderdaad een oude aanname te zijn. Ja, wat vinden ze dan wel belangrijk? En dat vind ik ook wel een eye-opener. 60% geeft de hoogste prioriteit aan het opsporen van asteroiden die op de aarde afstormen. Daar hadden we toevallig in de afgelopen maand in juli hadden we er eentje van die pas gezien werd toen hij de aarde al voorbij was. Notenbenen. En kennelijk drinkt dat soort nieuws dus best door tot de Amerikanen in elk geval. Ja, maar dat is clickbait. Dat zie je in Nederland ook overal. Het is wel clickbait, maar het is ook waar. Het is geen nep nieuws. Dus er is wat dat betreft een subtiel onderscheid. Ik vind veel dingen tot nu toe echt heel mind-blowing of best wel interessant. Nou dan geef ik je er nog eentje. 50% van de gepijlden vindt dat NASA kennis en mannenkracht moet steken in het redden van de blauwe planeet van opwarming. Kijk. En dat vind ik goed nieuws. Dat vind ik ook. Want dat betekent dus dat ze begrijpen dat die opwarming er is. En dat ze ook begrijpen dat er mogelijk nog wel iets aan te doen valt. Wat zat jij nog verbaasd te kijken? Het is heel anders dan de Morris of inderdaad de aannames die over NASA heel vaak rondgaan. Maar het is dus niet zomaar een krant of een oppervlakkige website die denkt we gooien even een onderzoekje online. Nee, Pure Research heeft dat graag. Het is toch wel een gereputeerde. 11.000 Amerikanen zijn er ook voor geëncuteerd. Dat is een groot aantal. Dat is veel meer dan je nodig hebt voor een statistisch significant resultaat. Een representatieve groep kan dat in elk geval zijn. Waar beginnen we? Wie wil wat roepen? Ik heb in elk geval geroepen dat dit verrassende resultaten zijn. Anders dan wanneer verwacht je dat er intelligent leven. Dat zijn totaal anybody's guess. Intelligent vind ik misschien ook te specifiek. Als je het algemeen had gevraagd dan zou het een heel hoog getal zijn geweest. Het zit langzaam een klein beetje in de psychiek van mensen. Maar wat moet je ermee? Mensen kunnen het verwachten. Het kan al of niet uitkomen. Dan ben je er klaar mee. Ik kan dan vragen of het de verantwoordelijkheid is van NASA om daarnaar te zoeken. Als je als 10% denkt we gaan het toch niet vinden dan zou dat een soort cynisme uitblijven. NASA zoekt niet naar buitenaartsleven. Nee, hooguit met ruimtesondes. Maar als het gaat om sporen van intelligent leven dan doet NASA dat helemaal niet. Dat doen universiteiten hooguit met middelen die mede door NASA in de ruimte zijn gebracht. Daar zit natuurlijk de crux van heel NASA. Faciliteren. Daar hebben we het best vaak over gehad in de afgelopen jaren. Wat is de rol van NASA over ESA? Het lijkt nog steeds op het aanleggen van de treinennetwerk in de VS of telecomnetwerk. Infrastructuur. Ze hebben de eerste stapjes gezet waardoor privébedrijven de raketten kunnen overnemen. Dus dan kan ik me voorstellen dat Amerikanen zeggen dat gaat lekker. Dat hoeven ze er niet mee te doen. Waar hebben we NASA dan voor nodig? Een van mijn aannames is dus wel, en ik zie wel dat 1 op de 4 heeft gezegd dat ze naar een plaatje van een space telescope hebben gekeken. Zoals de James Webb telescoop. 1 op de 4. Valt me misschien nog een heel klein beetje. Mijn ruimtehart valt het een beetje tegen, maar eigenlijk valt het nog wel mee. Ik had gedacht dat daar meer zat. Zo van NASA moet astronomie doen of dat faciliteren. Hubbles, James Webb en succeszaken omhoog sturen. Mensen krijgen veel waar voor hun geld. Maar er zit wel meer in, vind ik. Dit zegt ook wat mensen belangrijk vinden. Je moet het niet, vind ik, toespitsen op NASA of privébedrijven. Privébedrijven, daar heeft de kiezer weinig over te zeggen. Dat is niet de vraagstelling. Je weet niet de vraagstelling. De basis in de ruimte. Als de keuzes zijn NASA of privébedrijven. NASA is niet de basis. Dit is wat mensen belangrijk vinden. Zó belangrijk dat ze willen dat een overheidsorganisatie zich daarmee bezighoudt. Dat er belastinggeld aan wordt besteed. Even los van of ze dat vinden, zegt mij dat wat mensen belangrijk vinden. Je weet niet of er nog een derde keuze was. Dat er een internationale regulerend orgaan zou moeten komen. Amerikanen vinden dat Amerika bestaat eigenlijk helemaal niks. Dat is niet echt een heel essentrie. Dat zie je ook. Ook in dat perspectief is het interessant en belangrijk. Je ziet dat de vraagstelling net iets te specifiek is. Of het intelligent leven is. Of people will build colonies on other planets. Komen er koloniën op andere planeten. Gaat dat gebeuren of niet? Als je dat niet zou vragen, staat het om het zo te zeggen. Dat vind ik dus de categorie domme vragen. Serieus, vind je dat... Of denk je dat er expedities komen naar andere planeten? Dat is totaal gratuïte vraag. Terwijl als je vraagt, vind je dat NASA dit moet gaan doen, dan is het een heel ander soort vraag. Precies. Ik vind die eerste vraag niet heel irrelevant. Het idee is soms het begin van de realiteit. Het droom is het begin van het doen. Dank je voor het afmaakje. Als ik zie waar iedereen het mee eens is, dat ze voor veiligheid moeten zorgen voor space debris, dan kan ik niet anders dan denken dat er ook een paar mensen daar bang voor zijn gemaakt. Dat is de vraag. Daar hebben ze dus... Sorry, hier staat rockets and debris. Daar vindt men dat daar een rol is voor NASA. Amerikanen vinden vaak dat de overheid zich met veiligheid moet bezighouden en weinig anders. Daar spreekt dus een bepaald egoisme uit. Dat kun je dan vaststellen. Ik ga je vertellen dat in de afgelopen 40 jaar of zo ben ik daar ook anders over gaan denken. Want dat oppassen en onderzoeken en maatregelen nemen tegen space debris, maar ook asteroiden, dat uitkijken naar, dat heb ik eerst opgevat. Dat volgt op Regans en Star Wars programma. Regan had gezegd dat we gewoon de roodlijnen van de spreekspunten van de spreekspunten van de spreekspunten van de spreekspunten van de spreekspunten. Dat kon ik niet. Ik had gezegd dat we de Russische raketten uit de lucht gaan schieten. Dat kunnen we wel, volgt een onderzoeksprogramma op. Dat levert eigenlijk helemaal niks op. Mijn interpretatie was dat onderzoeken van de gevaren van asteroiden en dergelijke dat is alleen maar om de mensen die dat onderzoek doen en dat er gebeurtenissen met potentiële wereldbeëindigende gevolgen dat zijn risico's die wil je toch zo goed en kwaad als je kunt die wil je uitsluiten in plaats van dat je zegt die kans is klein, we doen er maar niks aan. Je kunt je niet permitteren om daar niks aan te doen. Er gebeurt van alles inmiddels. De grote wordt er echt wel gevonden, alleen de kleintjes niet. De kleintjes zijn nog best groot genoeg om heel veel kwaad te doen. Zoals dat ding dat pas langskwam. Je kunt zeggen klikbeet, maar je kunt blij zijn dat die op enkele tienduizenden kilometers van de aarde ons niet mist heeft. Als de afstand tien keer zo groot was geweest had dat ook in de telegraaf gestaan. Ja, absoluut. Interessant hoor, dus inderdaad één monitor asteroids dus asteroides bekijken, twee klimaat in de gaten houden maar ook drie is nog steeds standaard onderzoek doen. Om onze kennis van de ruimte te verhogen. Daarvan zegt 40 procent nog steeds een topprioriteit en 45 procent, dus samen 85 procent zegt ook belangrijk maar iets lagere prioriteit. Dus ik kan eigenlijk pas zeggen dat waar begint het waar zich nou ongeveer 40 procent van dat hoeft niet. Search for life and planets that could support life niet de rol van NASA. Mensen naar de maan sturen, mensen naar Mars sturen. Daar is de grootste sceptus over en topprioriteit. Dus eigenlijk van die drie dingen ongeveer 10, 15 procent dat het een topprioriteit is. Dat verbaast me inderdaad. Als mensen zeggen die blombandenruimte waar de expedition naar de maan en Mars vinden we niks als dat het enige was wat je zou horen dan zou je nog kunnen denken van ja daar ben ik het niet mee eens en dat is wel belangrijk. Dus ze weten die mensen gewoon te weinig. Maar als er ook uitkomt dat ze het klimaat belangrijk vinden en ruimtevaart onderzoek daarna vinden ze belangrijk en onderzoek naar gevaren vanuit de ruimte vinden dan moet je gaan besluiten ze hebben dus best een beetje opgelet en dit is gewoon de afweging die ze maken. Dat vind ik heel interessant. En om even een andere vergelijking te maken als je weet dat bij de laatste verkiezingen 45 procent van de kiezers op Donald Trump heeft gestemd dan vrees je het ergste maar blijkbaar zijn ze toch ook weer niet zo slecht geïnformeerd als het om ruimtevaart gaat. Ja precies en ruimtevaart valt mij op is over het algemeen een van de heel weinige onderwerpen waar je Amerikanen mee samen krijgt. Dus daar wordt veel gewoon Politiek verdwijnt dan een beetje ofzo. Eigenlijk zou je wensen dat Marieke dat zo'n onderwerp zo'n enquête ook een keer om het Nederlandse gaat. Ja interessant. Kan je dat voor elkaar krijgen? Ze kijkt er twijfeld voor zich uit. Als jij helpt misschien? Als wij helpen met enqueteren. Gewoon een BNR enquête. Ik zeg wel Twitter. Zullen we deze enquête hier afsluiten? De link naar een eindeloos verslag van Pure Research zelf die staat in de sonat. Ik wil wel even zeggen dat de reden dat we te lang over moeten en hebben gehad is dat de Verenigde Staten een enorme rol hebben in de ruimtevaart. Zowel inspirerend als ook. En money. Thijs, jouw volgende onderwerp. Ben ik aan de beurt? Dan wil ik het eerst over Voyager hebben. Voyager is leuk. Moet ik het nieuws melden? We konden hem even niet bereiken. En nu kunnen we hem weer bereiken. Dat was een dingetje. Het zou heel jammer zijn als het contact permanent verloor ging. Ik denk dat we bij beide Voyagers vooral dankbaar moeten zijn dat we zo lang gebruik van hun incidenten hebben kunnen maken. Je hebt de cijfers nog even nagekeken. Wanneer zijn ze ook weer weggestuurd? In 1977, 20 augustus, Voyager 2. Heel grappig, die is eerder vertrokken. Dat is 46 jaar geleden. Je bent beter in hoofdreven dan ik. We zitten bijna op de 46ste. We gaan nu op naar de 46ste. Verjaardag. 5 september was Voyager 1. Dus die is twee weken later vertrokken. Voyager 2, ze zijn identiek. Ik heb hem op mijn arm staan. Welke heb je nou precies op je arm staan? Ik heb een paar dagen geleden een cijfers. Ik heb een paar dagen geleden met een vriend van me erin gedoken. Ze zijn echt identiek, de twee Voyagers. Ze hebben wel een andere baan. Inclusief de plakketten. Of vrij snel gingen de eerste instrumenten op de ene. Minder goed dan de andere. Dus al vrij snel konden de ene dit beter en de andere dat beter. Ze kregen toch een identiteit op die manier? Ja, ze kregen zeker een identiteit. Voyager 1 is verder. Voyager 1 heeft ook de Peel Blue Dot foto genomen. Die is verder omdat hij iets andere baan heeft. Want hij heeft later gelanceerd. Maar hij heeft uiteindelijk een hogere snelheid gekregen. Ja, maar de ene gaat op hetzelfde vlak als ons zonnestelsel. Die gaat gewoon recht richting de planeten en verder. En Voyager 1 is dus omhoog geschoten bij Saturnus. Voyager 1 is omhoog geschoten? Het is omhoog. Hij heeft daar door Neptunus gemist. Of hij ging omhoog omdat hij Neptunus toch zou missen? Het mooie is dat hij daar wel een overzichtsfoto heeft kunnen nemen. Vanuit een ander perspectief. Ik pak even die banen erbij. Want ik ben ook bang dat ik het verkeerd zeg. Want dat wil ik natuurlijk niet. Uiteindelijk is het zo om een nieuwtje erbij te pakken. Ze phonen nog de hele tijd home. Maar de antenne van Voyager 2 had een iets verkeerde instructie ontvangen. Als ik het goed begreep. En was even geen contact mee te krijgen. Antenne was net iets verplaatsen. Ze schoot langs de aarde. Normaal gesproken hadden ze gezegd dat ze even tot oktober moeten wachten. Want dan wordt hij automatisch. Dan reset hij zichzelf. Maar het was alweer. Vanochtend of gisteravond kwam er alweer een bericht. Want in oktober zou die antenne toevallig de juiste kant op kijken. Omdat hij het zelf doet. En nu had hij verkeerde instructies ontvangen. Er was dus gezegd dat de antenne verkeerd is gericht. Maar in oktober komen we vanzelf door die bundel heen. Dan kunnen we de juiste instructie weer sturen. En dan kijk je de hele tijd de goede kant op. Maar wat is er nu gebeurd dat er toch eerder in orde is gekomen? Volgens mij deed hij het gewoon weer. Zullen we dat er even bij pakken? Er is een signaal opgevangen. Misschien ondanks dat die antenne niet helemaal meer goed slaat. Ik weet het niet. Ik zit ondertussen op de Twitteraccount van Naza Voyer. Ik tweet ongeveer elke dag zijn afstand tot de aarde. Allemaal volgen mensen. Dat is echt een leuke account. Gisteren meldde hij inderdaad dat Deep Space Network een career signal heeft opgepikt. Toch goed gedaan. Ik heb het ook even goed gezegd. Ford Year 1 is inderdaad naar boven gegaan bij Saturnus. En precies wat jij zegt. Naar Ford Year 2 konden we daardoor nog naar Iranus en Neptunus toe. En zo vet ook. Want dat zijn de enige foto's die we van dichtbij nog steeds herhaalden. Dat is nooit meer herhaald. Hubbell heeft nog wel wat dingen gedaan. James Webb had nog aandacht. Dat haalt het niet. Het is een oude televisiecamera uit de jaren 70. Dat is ook zo gaaf. Als je een oude live show ziet, dat het zo'n soort camera is. Je moet de foto's van Voyager. Kato de straalbuis of zo. Dat is een oude camera. Die foto's waren toch gewoon hartstikke mooi. Of vonden we dat alleen toen? Dat vonden we toen. Als je nu naar de foto's van Voyager kijkt. Er zijn ook nog foto's van Voyager van de aarde. Allemaal aan inflatie onder even. En voor wie Mute vroeger de Voyager 1 exact van de aarde verwijderd is. Nu. 9,9 of? 10,9. 1 miljard kilometer. Dus dat zegt dat Twitter account nu. Ja, dat zei Twitter account 18 juli. En de light travel time is dus... Het zijn lichturen. 22 lichturen. Ik heb weleens uitgelegd gekregen. Dat is een ding van een mini. Flinke mini trouwens. Hij heeft grote antennen. Hij heeft dus de kracht van... Wat zei iemand nou ooit? Een koekwaslampje. Een heel zacht paar wattjes. Dat komt er nog vanaf. De plutoniumreactor komt er nog vanaf. De instrumenten zijn toch ook al uitgezet? Om plutonium te sparen. Dat vervalt gewoon. Het is puur de warmte van het verval. Dat gaat gewoon door. Er is steeds minder plutonium over om te vervallen. Een exponentiele curve wordt die energieleverantie minder. Dat houdt een keer op. Door apparaten uit te zetten... Je kunt geen energie besparen omdat het verval doorgaat. Het is een proces dat niet te stoppen valt. Je kunt alleen steeds minder apparaten gebruiken. Om in elk geval te zorgen dat er nog 1 of 2 iets behoorlijk doen. Dat is wat er gebeurt. Er staan inderdaad nog maar een paar instrumenten aan. Op Wikipedia hebben ze overzicht van wat het nog niet doet. Dat is een beetje anders. Maar het is een beetje een beetje een beetje een beetje een beetje... Een beetje anders. Allebei hebben ze nog wel hun cosmic ray system aan. En hun charged particle instrument. Low energy charged particle instrument. Waarmee ze konden meten. Wat de invloed van de zon is. Dat ze buiten de heliosfeer zaten. Waardoor de deeltjes vanaf de zon... Daar hebben we dat wel eens goed uit gelegd. Er staan allemaal deeltjes uit het hele al. Ons kant op van ontploffende sterren. Van alles wat er buiten hangt. En de zon slaat dat weg met zijn eigen straling en kracht. Daardoor ontstaat een soort bel om de zon heen. Een paar jaar geleden zijn beide voyagers... Daardoor die zeebel naar buiten gegaan. Hoe heet je die gordels ook alweer? Weet jij het zo uit je hoofd? Ze zijn de interstellaire ruimte ingegaan. Daar zijn al die deeltjes een beetje kriskras door elkaar aan het vliegen. Maar binnen de heliosfeer is het nog de straling van de zon... Die ze wegduwt. Die ze buiten houdt. In die instrumenten zag je een soort piek. Net als je je kraan thuis aanzet. Er is een mooi cirkel omheen. Het water dat als het ware op je wasbak valt. Er ontstaat een bel van alles wat naar buiten duwt. Aan de randen daarvan zie je een soort golfje. Daar waar het water weer terugklotst. Dat creëert een bel naar buiten. Maar ook een soort rand. In die instrumenten zag je een piek van een soort buitenrand. De rand van de bel. Daarna was het opeens stil. Vanaf dat moment was het duidelijk. De zon is een beetje te lang. Het is een beetje een rustelaire ruimte. Waar ons zonnestelsel nou precies begint en eindigt. Daar kunnen we lang over bakkeleien. Je kan in ieder geval zeggen dat ze op weg zijn naar het niets. Is het niet de Kuiperbelt? Nee, op zich niet. Dat is er zeker niet van Ellen. Die zijn rondom de aarde. Ze doen het nog maar. Ze hebben iets van 2025, 2028. Dan houdt het wel een keer op. Maar volgens mij houdt het pas op als het ophoudt. We gaan worden 50 jaar. Absoluut. Ik heb hem zelf ooit op mijn arm gezet. Omdat ik hem tijdloos vind. Het maakt niet uit of hij het nog doet. Het maakt niet uit of hij het nog doet. Nog, nog. Volgens mij was New Horizons ook een beetje aan het inlopen. Dat werd opgemerkt op onze discussiegroep op WhatsApp. Ons Space Cowboys. Ook als dat contact totaal er niet meer is. Dan gaat hij nog verder. Hij gaat niet stoppen. Hij gaat niet in de berm liggen. Dat is een van de dingen die veel van onze tijd te lang vergeten is. Daar geloof ik heilig in. Dat Voyager, net als de ontdekingsreizigers, en de oude Grieken, ook omdat hij er dan nog steeds is. Ook dan kan je nog steeds een website openen met waar hij nu is. Dan moet je het uitrekenen. En dus even om het af te ronden. Ik vond het zo gaaf om te zien dat augustus en september en Colleen, heb jij ook nog een voortje wat jeuke wens heeft en dan verd Unterstüt państwo gaantermineren op een Ja, mijn volgende onderwerp gaat over een ruimtotelescoop, Euclid. En die is aangekomen in Lagrange Point 2. Hey! Dus Web heeft... Maar ligt dat ook weer? ...nieuw gezelschap. Dat ligt achter de aarde en de maan op anderhalf milimeter afstand. Oké, dat is niet ver van waar James Webb de telescoop hangt? Nee, zelfde punt. Zelfde punt eigenlijk zelfs. Ja, en dan gaat hij rondjes draaien rond dat punt. En het grote voordeel is dat zo'n telescoop dan gewoon 24-7 waarnemingen kan doen omdat hij geen last heeft van veel straling en gedoe. Genoeg licht vangt en met de aarde en de maan eigenlijk meedraait rond de zon. En dan zal hij wel iets anders gaan doen dan James Webb, want die hangt daar al. Dus dan heeft hij andere instrumenten aan boven. Al die dingen zijn complimentair eigenlijk, al die telescopen. Nou, wat er nu gebeurd is, hij is twee... Wanneer is hij nog gelanceerd? Dat weet ik niet. Sorry, in Juckelis? Ja. Twee maanden geleden? Begin juli volgens mij. Ik ben even de precies datum kwijt. Maakt niet uit. Dus hij is ongeveer een maandje onderweg geweest naar dat punt. En onderweg zijn de instrumenten aangezet. Hij heeft twee instrumenten aan boord. Een optisch instrument voor visueel licht en dat heet FIS en een infrarood instrument en dat heet NISP. FIS en NISP, oké. Ga je vertellen waar die afgattingen voor staan? Nou, dat FIS staat voor visual en dat NISP staat voor near infrared. En toen FIS voor het eerst werd aangezet, toen schrok iedereen zich helemaal lam. Want strooi ligt op de eerste foto. Dus waarschijnlijk zit er een gaatje ergens, een klein gaatje waar dat licht door komt. Toen hebben ze gekeken wat er aan gedaan kon worden en nu hebben ze die telescoop een klein beetje gedraaid en er zijn genoeg posities over als ze een bepaalde manier draaien. Dat dat strooi ligt, stray light, geen grote belemmering meer is. Dus dat was even schrikken. Maar intussen zijn ook de eerste, ze noemen het ingenieursfoto's, de eerste commissie ingfoto's, de testfoto's gepubliceerd maandag. Nou, die zijn vrij spectaculair. Ze zijn eigenlijk spectaculairder moet ik zeggen dan de eerste web technische foto die vorig jaar uitkwam. Dat had iedereen, die schrok een beetje van wat moeten we met die grote puntsterren? Gewoon een hele mooie lichtshow. Ja, het ziet er gewoon schitterend uit. Er staat een linkje in de show notes waar je ze allemaal kan bekijken. Wat zien we daar? Wat zien we daar? We zien daar sterren en sterrenstelsels. En die euclidmisser die gaat eigenlijk twee dingen doen. Die gaat donkere materie opsporen en donkere energie opsporen. En hij gaat eigenlijk met vis, met dat visuele instrument, de vormen meten van sterrenstelsels. Want donkere materie hoeft natuurlijk druk of z'n invloed uit op de zwaartekant. Dus hij zoekt donkere materie door te kijken naar lichte materie. Ja, en dat weak cleansing. Dus met weak cleansing kunnen ze dat gaan bestuderen. Dat is dus lenswerking van sterrenstelsels? Ja. En die gaan ze dan meten? Ja, de zwaartekracht die het licht verbuigt. In het zand? Ja, en dat andere instrument, dat infrarote instrument gaat de hoeveelheid licht meten die de sterrenstelsels op verschillende golflenkt uitzenden. Dus dat is eigenlijk de rotverschuiving meten. Oh ja. En als je die dingen combineert, dus als je de vorm combineert met die afstand en die rotverschuiving, dan kan je eigenlijk een soort 3D kaart maken van het hele, hele al. En dan kun je zien hoe de donkere materie is verdeeld. En hoe zich beweegt ook. Dat vind ik wel interessant. Als je een 3D model hebt en je hebt de rotverschuiving dan weet je ook iets over de manier van hoe het van je af beweegt, hoe snel het van je af beweegt. En daarmee heb je dan dus inderdaad een 3D kaart met een soort acceleratie om het zo maar te noemen. Ik weet niet wat de juiste term zou zijn. Dat is heel interessant. De versnelde uitdaging. Ja, de delta om het zo maar te zeggen. Dus je hebt niet alleen van waar is wat, maar ook hoe beweegt het zich. En dat is wel interessant, want donkere materie en donkere energie is altijd alleen maar dat wat we plakken op dat we rekenkundig inderdaad niet helemaal snappen. Precies. Maar nu ook, ik zit gewoon aan een EI te denken. Dus er komen antwoorden op al die vragen waarschijnlijk en dan gaat er zes jaar over doen om die hele scan te maken. Dus dan is een derde van de EI eenmaal in kaart gebracht. En ook nog een leuke weetje is dat die foto's nu zijn gepubliceerd. Dat zijn echt de eerste foto's. Dat zijn oppervlakjes van misschien een kwart, bij een kwart maan ofzo. En dat is een miljoenste van wat je uiteindelijk gaat scannen. Wow, serieus? Er komt echt nog zoveel meer. En daar moet je die foto's maar even bekijken in jouw link. Want je ziet gewoon een soort sterrenveld en sterren stijlsals. Als je 1 miljoen van zulke plaatjes door EI heen gooit, nu met herkenning, met gewoon het rekenen wat het visueel tegenwoordig mogelijk is. En dat rekenen gaan ze doen in Groningen. Want er komt natuurlijk heel veel data van die telescoop af. En er zijn een paar stations in Europa die dat allemaal binnenhalen. En dan zijn er ook allemaal landen, in acht landen ofzo, een aantal weet ik niet precies, maar een stuk of acht landen. Die hebben dan een eigen datacentrum waar alles gewoon gereed wordt gemaakt voor de astronoom om dingen mee te kunnen gaan doen. En in november komt er net zoals bij Web een jaar geleden, komt er een early release observation. Dus dan komen er echt mooie plaatjes. In november krijgen we het. En ook de eerste data om je je ding op te kunnen draaien. En die data bouwt op, dus dat duurt echt wel even. En dan kan je langzamerhand je software erop... Dat is net zoals met Gaia, daar heb je ook elke omdels 11 jaar weer een data release. Dus dan wordt die kaart steeds gedetailleerder en zit steeds meer informatie in. En dat gaat Juclet in feite ook doen. Het is een Europese missie van ESA, maar er werken ook andere landen. Amerika en Japan. Er zijn weer Space Cowboys afleveringen op 8 november en op 22 november en ook op 6 december. Dan komen dit soort dingen vast weer. Is dat het of heb je nog meer feiten en wetenswaardigheden? Over Juclet niet. Dan mag ik er weer een doen. Ja, doe jij een rijtje. Die had ik net voorgezet en had ik net ons rooster weer eroverheen gelegd. Ik wou het hebben over het hacken van satellieten. Dat heeft ESA laten doen. Dat ze zeggen ESA heeft pas op een conferentie, dat was de SciSat-conferentie. Hebben ze gezegd tegen de aanwezigen zal ik maar even zeggen, hier heb je een satelliet. Ik dacht eerst is het nou de Opsat of is het een Opsat-satelliet in elk geval. Een satelliet die voor dat doel is beschikbaar gesteld. Hier heb je een satelliet, ga die maar hacken jongens. Dus toen mochten de White Hat Hackers, de ethische hackers een kunst te vertonen. Van een bedrijf Thales hebben ze succes gehad. Die hebben toegang gekregen tot het GPS-systeem van die satelliet. Ik zal maar zeggen wederrechtelijk dus, zonder dat ze daarvoor de accreditatie, de credentials hadden. Ze hebben toegang gekregen tot het Attitude Control System. Dus het systeem om de stand van de satelliet te controleren. Ze hebben toegang gekregen tot de camera van die satelliet. Allemaal zonder dat dat de bedoeling was. Ik heb wel begrepen dat het om bepaalde redenen iets makkelijker was. Er waren veel dingen in deze satelliet gepropt om te hacken. Een normale satelliet zal maar een selectie van dat soort dingen hebben. Niet al deze dingen bij elkaar. Maar dat is allemaal gelukt. Staat er iets over of het draadloos was of dat er ook een fysieke nodig was? Nou zou er geen draad naar die satelliet lopen. Nee, maar ik kan me dus voorstellen dat je inderdaad ligt eraan hoe vrij deze opdracht is. Als het allemaal draadloos is, dan heb je dat als één probleem. Maar als dat niet makkelijk is of niet kan, dan kan ik me voorstellen dat je ook het scenario doet... ... dat als iemand een heel kleine mini sat laat aankoppelen. Ik noem maar iets op een kleine verbinding die aan de zijkant... Daarom zat ik te denken dat fysiek meer mogelijkheden biedt. Omdat er waarschijnlijk fysiek wat meer... ... zou er ergens nog een aansluiting kunnen zitten. Ik noem maar iets. Het lijkt me ook heel onlogisch. Maar anders kan je ook zeggen... ... als het alleen maar op signalen zit, dan is het vrij duidelijk waar de poorten zitten. Ja, ik heb wat dat betreft niet zoveel kunnen vinden over wat voor... ... manteldes hebben gebruikt. Wat voor poorten, wat voor ingangen er precies gebruikt zijn. Maar in ieder geval openbare ingangen. Want het is niet zo dat Esana heeft gezegd... ... hier is de deur, die staat open, loop maar naar binnen en kom ons dan vertellen dat je naar binnen gelopen. Zo is het ook weer niet. Dus je moet op een gegeven moment op een of andere manier toegang krijgen. Maar draai je je satelliet ook op? Mensen die dit interesseert, misschien jou persoonlijk ook wel... ... kan ik vertellen dat we in de technoloog hier een aflevering over hebben gemaakt. Die aflevering zet ik in de show notes. Dus dan hebben we Fred Streefland. Die is CEO van een bedrijf dat zich met beveiliging van systemen in de ruimtevaart bezighoudt. Die ook vindt dat daar meer aan... ... natuurlijk, want daar verdient hij zijn brood mee... ... vindt dat daar meer aan zo moeten gebeuren. Vooral natuurlijk ontwerpen met security in het achterhoofd. Dus dat kan interessant zijn als aanvullend. Maar wat ik wel leuk vind is nog even... ... want Esa was het wel een beetje aan het bagatelliseren. Zo van we hebben op geen moment de controle over die satelliet verloren. Nee, dat zal dan wel. Dat zal wel, ja. Maar wat Thales erover meedeelt is eigenlijk wel weer zo interessant. Want ze zijn erin geslaagd om de data die terug werden gestuurd naar aarde... ... van die satelliet om die te beïnvloeden. Ze konden namelijk gewoon beelden die door de camera werden... ... ik zei net al de camera kon de controle over krijgen. Beelden die door de camera werden teruggestuurd, die konden ze veranderen. Ah ja. Daar hadden ze invloed op. En ze konden ook, dat is ook heel interessant... ... ervoor zorgen dat bepaalde gebieden voor die camera ontoegangelijk werden. Wat dus betekent, als ik het mag interpreteren, dat een vijandige mogelijkheid... ... als die zo'n satelliet op dezelfde manier kan hacken... ... dan kan hij ervoor zorgen dat bepaalde gebieden niet weer zichtbaar zijn. Ja. Bijvoorbeeld het terrein van die mogelijkheid zelf. Zo, jongens, jullie zien ons even niet. Zodat jullie het spionagesysteem... ... ik extrapoleer nu een beetje, maar die kant kan het opgaan. En dat is dus wel, nou ja, ook precies het doel van zo'n ondernemer... ... als hier nu wordt beschreven, dat je dat soort gaten kunt dichten. Ah ja. Ja. Dat is natuurlijk de bedoeling. Je vraagt hackers van, nou, laat eens zien wat je kunt. De hackers laten dat zien, vervolgens ga je dat onmogelijk maken. Dat is de bedoeling. Ja, leuk. Ja, ik hoop dat het niet... ... als de web blijft, dat het me niet gaat veranderen. Nee, precies. Dat het niet gehackt wordt. Daar heb ik dus geen verstand van, maar het is dus wel waar dit over gaat. De vraag die je dan moet stellen is, is web beveiligd tegen dit soort grappenmakerij? Als je de juiste apparatuur hebt, kan je natuurlijk heel veel signalen... ... constant overal opvangen. Je hebt eigenlijk die B-skotertje nodig, kan je van alles ophangen. Het belang van klooien aan de data van web is natuurlijk niet zo vreselijk groot. Want het is maar wetenschap, zal ik even zeggen, als het mag. Het belang van het invloeden van data van spionagesatellieten... ... of bijvoorbeeld van weerkundige satellieten... ... of bijvoorbeeld van geopositioning-satellieten... ... dat is natuurlijk veel groter. Maar je kunt je toch wel afvragen, als het gaat om vandalisme, want dat bestaat ook... ... is web beveiligd? Het is misschien een interessante vraagstelling voor een keer. Ik zal het eens rondvragen. Vraag maar eens rond. Het is leuk. Vertel erover de volgende keer. Ik heb over satellieten gesproken. Waar zijn er heel veel satellieten van? Extrem veel. Extrem veel? Van Starlink? Van Starlink. Precies. Ik was in Frankrijk op vakantie, net terug. En mij viel dus op dat Starlink daar echt ontzettend populair is. Ik wil gewoon... Ik had het een beetje gevoelig... Ze hebben natuurlijk niet zo'n geweldig internet in het Franse platteland. Ik vond het echt... Een paar jaar geleden was ik in Frankrijk... Met ADSL mag je al heel blij zijn. Ja. En ze zijn wel de afgelopen jaren ook fiber aan het aanleggen geweest in Frankrijk. Ook in het buitengebied, uit een soort van ontwikkeling van platteland. Waar gewoon... Ja, het is gewoon een uitgestrekt land. Ze zijn niet zo goed in Geulegraven daar. Allemaal op palen. En er is ook... Rotsbodem, daar kan niet. Rotsachter. Dat is geen kabel, hè. Dat was dan toch gelukt ook wel op sommige gebieden. Maar toen was al duidelijk dat er ook wat satelliet internet aan komt. Ik heb met een paar mensen gesproken die het hadden. Campings en festival. En... Ja, waar sloeg ik stel van achterover? Dat Twitter, slash X. Mij dus, omdat ik in Frankrijk was, aanbiedingen aan het doen was. Aanschafkosten zijn er nog wel. Die fluctueren een beetje. Van een paar honderd euro tot dan wordt het weer kwijtgescold. Tot 300, 400 euro. Dat allemaal. Maar de aanbieding was nu vooral 40 euro in de maand. 40 euro in de maand. En hoe bedreedband? Hoe bedreedbandig? Super de piepende programma. I don't care. Hartstikke goed. Weet je wel. Goed genoeg. 100 Mbits, zoiets. Weet je wel. Low latency. Ik weet niet wat het precies is. Het fluctueert ook wel. Ik had een videocall met iemand. Dat was haperend. En toen hebben we het nog een keer geprobeerd. Toen ging het ineens wel goed. Dus het leek erop alsof er nu dan even een gat in de dekking is. Dus het gaat allemaal goed. Het gaat allemaal goed. En dan ben je misschien net als vroeger. Dan opeens doe ik het niet meer. Is er iets? Oh het werkt weer. Weet je wel. Als je een beetje zucht zat gaten zit er heel soms nog in. Maar ik zat het ook met die mensen erover. In vergelijking met wat ze daarvoor hadden. Peperduur voor iets dat eigenlijk nauwelijks werkte. En als het wel werkte was het nog trager dan een oud modem van vroeger. Zo'n telefoon. Ting ding ding ding. Ja. Die. En dat is gewoon dus revolutionair voor de mensen daar. En ik bedoel ook als je het platteland daar bekijkt. Er zijn heel veel mensen weggetrokken. En er staat het ene kortje na het andere kortje. Dat is ook wel heel schattig. Maar het geeft wel echt heel veel mogelijkheden voor een land als dat. En voor ons is het misschien kunnen we er een klein beetje overheen kijken. Omdat het misschien ons platteland gewoon wat dichter is. En we onze infrastructuur zo goed hebben geregeld. Ja. Maar je hebt drie soorten Starlink ontvangers op dit moment al. Je hebt een kleine. Een professionele om het zo maar te zeggen. Die is wat groter. Die komt bijvoorbeeld ook in zwaar weer. Bij sneeuw en zo. Doet die het gewoon nog. En heb eentje die voor beweging beter is. Dus die kan dan op een schip of op een trein of wat dan ook. Een camper. Of op een camper. Ja kan die absoluut mee. En voor veertig piekjes in de maand. Sorry hoor. Maar het is echt revolutionair. Dat is gewoon dat is echt het werkt gewoon. En ik vond het normale ervan vond ik even zo heerlijk. Want twee jaar geleden zaten we. Zat ik aan een tafel in Frankrijk en toen kwam er gewoon zo'n treintje. Zo'n treintje over van van al die satellieten. Zo'n hele streep. Ja ja ja. En het hield maar niet op. Het hield maar niet op. Op een gegeven moment raakte een meisje half in paniek. Want die had er echt van wat gebeurt er? Wat gebeurt er? Wat gebeurt er? Wat is dit? Weet je wel. Dat is een invasie. En nu zie je je ziet ze niet meer. Maar ze zijn er absoluut wel natuurlijk. En er zijn ook andere bedrijven nu langzaam maar zeker toch ook aan het inzien. Ja er zit een business case hier. Hoe heet het ook weer? OneWeb en. Ja precies. En de ene gaat strafiet en dan wordt er weer een doorstart. Dus even gewoon eventjes afwachten. Zo'n abonnement is dat tegenwoordig geo beperkt. Want ik had begrepen dat dat wel zo was. Wat je natuurlijk wil met je camper is dat je thuis. Het kan een argument zijn om styling te nemen. Dat je dat thuis gewoon hebt. En dat je het vervolgens op je auto zet. En dat je vakantie gaat houden. Gewoon je internet meeneemt. Kan gewoon. Moet wel kunnen. Kan gewoon. Ja kan gewoon. Ja technisch kan het wel. Maar als Elon Musk dat met een of andere systeem onmogelijk gaat zitten maken. Omdat het beter in zijn businessmodel past. Nou dit is mooi pruggertje naar een klein beetje een soort verdieping van dit alles. Want ja het is geolocated en ja hij kan. Hij Elon Musk kan inderdaad aanzetten. Uitzetten wat hij wil. Waar hij maar wil. Dat is ook een oekranische manoeuvre onmogelijk te maken. Ja opzij. Ja dus er was laatst weer een dingetje daarover. Nu dan komt er iets van. Dat jullie de Russen gaan zitten plagen kan ik helaas niet aan meewerken. Nou nee dat is het niet. Want hij heeft natuurlijk. Nee? Laten we wel wezen hij heeft ook wel in eerste instantie. Wel heeft SpaceX gewoon heel veel toegezegd. En daarheen gestuurd. En kan je gewoon zeggen dat het oekranische leger. Draait voor een extreem groot gedeelte op dit moment op Starlink. Gewoon de oekranische strategie is. Doelen in kaart krijgen. En dan zorgen dat met een drone die op Starlink werken. Heel specifiek die geraakt dat een doel geraakt kan worden. Om zo op een heel. Zodat van een heel hoog niveau. De infrastructuur van de Russen onmogelijk te maken. En dat is eigenlijk de strategie. Van de oekranis. Waarmee ze doen met speel. Met hele specifieke speldopriekjes. Dat kunnen doen. Dat wordt mede mogelijk gemaakt door Starlink. Alleen waar Elon Musk moeite mee had. Heeft. Is dat het voor zeer duidelijke offensieve doeleinden wordt gebruikt. Waarbij hij of SpaceX als het ware vooraan komt te staan in dit offensief. Maar dat komt hij dan nu achter of zo? Nee dat heeft hij van af. Dit is wel een discussie die al een maand. Twee maanden erin. Wat is het ongezief in een oorlog. Waarbij. Bijvoorbeeld dat dit ging volgens mij specifiek. Ik ben er niet op ingelezen. Iets op de Zwarte Zee. Ja. Dus het ging op het Zwarte Zee. Of als het bijvoorbeeld in Rusland binnen het echte. Het echte Russische grondgebied is. Dan heeft hij dus moeite mee. Als het daarmee wordt gebruikt. En daar probeert hij volgens mij ook alleen maar een weg te vinden. Overal in de wereld zet hij het nu stuk voor stuk aan. Dus je hebt een soort grondstation nodig. Om het werk aan te krijgen. En natuurlijk gewoon een soort toegang tot de legale markt. Om het zo maar te zeggen. Gewoon een ingang hebben in het land. Kenya was bijvoorbeeld weer online gekomen. Dus daar kan je het nu ook hebben. Dus er is een kaart ook op de site van Starlink. Daar kan je gewoon de wereldkaart zien. Waar het allemaal kan en waar niet. En daar staan inderdaad best wel even. Ja ik zal het even exotische orde voor ons noemen. Gewoon zo van allerlei landen van je denkt. Oh ja nee natuurlijk moet het daar ook zijn. Maar je bent er nog wel opgetogen over. Je weet wat het betekent voor de sterrenkunde. Ik weet absoluut wat het betekent voor de sterrenkunde. Voor de surgetelescopen. Ik ben er opgetogen over. Ik ben er... Het gebeurt bij zulke dingen denk ik altijd. Van het gebeurt. Er zitten voordelen aan deze technologie. En nadelen aan deze technologie. James Webb hangt achter de maan. Ik denk dat er valt omheen te werken. En ook een Starlink satelliet valt als er waren ook weer weg te filtreren data. En zo zitten we elkaar allemaal in de weg op deze planeet volgens mij. Dus het is een beetje... Ik heb hier ook in deze uitzending een klaargesongen gehouden over het einde aan de hemel. Zoals we hem kennen. Om het zo maar te zeggen. En daar ben ik ook wel voorheen rauw. Maar het is ook een soort van... De wereld verandert zo snel zoals we allemaal de laatste tijd een paar jaren hebben mogen meemaken. Dat het gewoon... Ja maar dat laatste ben ik het wel eens. Ja zeg maar. Voor de... Ja weet je wel als de donkere... De duisternis niet meer de duisternis is voor een persoon. Gewoon dan zou dat erg zijn. Maar af en toe zo'n trein van Starlinks. Ik vind dat zelf niet zo drama. Maar voor de professionele sterrenkunde is het echt wel drama. Ja een drama. Ja want er wordt ook een soort van... Je kan het eruit. Filtreren. Maar ik vind het ook wel heftig hoor. Ik vind het ook wel heftig. Het is gewoon lastig. En New York Times staat ook in show notes. Ze had een groot stuk over wat betekent het geopolitiek gezien. Dat Elon Musk er dus een invloed op heeft. En wij hebben het over... Ze leggen Starlink goed uit. Maar ze hebben het ook over dat overal ter wereld... Eigenlijk men daar wel iets van vindt. Van wat is er opeens gebeurd. Dus ik ben er misschien excited over. Ik vind het wel grappig toch wel dat dit er al zo lang aan zit te komen. En als er iets is dan worden mensen wakker. En dan nu... In een heel vroeg stadium is daar over gepiept hoor. Ja het is nooit verboden om het zo te zeggen. Dus niet dat ik daar voor eens was. Maar dat astronomie ding kwam vrij snel. De geopolitieke impact hiervan. En dat Elon Musk er dus daar enorm... Dat vind ik bij Elon Musk... Dit is een proces van al meer dan een decennium. Dat je gewoon ziet wat zijn plan is en wat hij doet. Hij doet het ook. Maar dat iedereen toch buiten deze bubbel van ons en zo... Zo laat wakker wordt over de consequentie van al deze technologie... Die mede dankzij hem op ons af komt. Ja. Dat staat in de show nou zo over in. Ik weet er niet snel een mening over. Het is meer zo van ja het is dus gewoon... Ja. Eigenlijk was mijn nieuwtje goh wat is het normaal geworden. Gewoon Starlink jongens. Nieuws is het is geen nieuws meer. Zullen we daarbij laten want dan kan ik Marieke nog het woord geven... Voor een laatste onderwerp dat je volgens mij nog wel hebt. Nog een leuk misschien afsluitertje. De Extremely Large Telescope die wordt heel groot. 39 meter doorsnee primaire spiegel. Die wordt gebouwd in het noorden van Chile. Echt een elkevoudige spiegel. Gesegmenteerd 798 segmenten. En die is voor de helft klaar. Dat was het nieuws van eindelijk. Voor de helft klaar. Dit is de Extremely Large Telescope. 499 segmenten zijn er klaar. 300. Nou nee het gaat om de bouw van de constructie. De eerste, tweede, vierde en vijfde spiegel die wordt ergens anders gemaakt. Het gaat echt om de constructie. De bouw van de dome. Om het zo maar even te noemen. Het voetbalstadion. De Very Large en nu de Extremely Large. Ja en het leuke is er is een geweldige webcam. De link staat in de show notes. En ik hoor de laatste van een algemene journalist op een nieuwsredactie. Dat hij elke ochtend als hij zijn computer aanzet... gaat die computer aan met het beeld van de Eeltree. Hoe ver zijn ze nu? Je ziet nu al dat die stalen constructie van de koepel... dat hij al bijna rond wordt. Ik zie de timelapse alvorend. Ja dus hij gaat in 2028 in bedrijf. Echt? Een soort kermis attractie. En daar kun je het live op volgen. Een achtbaan in de licht. Ja je kan dat ook. Het is een telescoop en achtbaan in één. Dat is wat zien. Ja. Haha. Gaaf zeg. Dus het was altijd 2027 maar door corona en alles. Is het allemaal wat vertraagd? En de eerste waarneming is het nu gepland voor het wet. Het is mooi om de sterken te populariseren. Dat je die functies inderdaad combineert. De trillingen kan je net als Starlink gewoon eruit filtreren. Tuurlijk ja. Uit de data. Tentententententententent. Maar het is zo gaaf. Het gaat zo net als Hubble meehelpen om zo'n grote ontdekking te doen. Het is echt te gek. Dat was het Marique of had je er nog meer over? Dat was het. Dat was het. Mooi. Nou dan ga ik jullie danken. Thijs Roes. Graag gedaan. Marieke Baan. Ook graag gedaan. Ja ik ben Herbert Blankesteijn. Dit was Space Cowboys. Even denken welk nummer ook weer. 126. Volg ons op X. Volg ons op X. At Space Cowboys Pod. Precies en LinkedIn zet je de laatste tijd ook op. Dus volg ons ook op LinkedIn. Denk ik. Dat klopt. Dat doe ik. Maar dat komt dan bij mijn eigen account vandaan. In de koorts. Dan zitten we niet als Space Cowboys. Nee dan moet ik dit toch teleur. We zitten wel op mastodon als Space Cowboys. Goed. Dus ik dank jullie hier in het studio. Ik dank de luisteraars dat ze het tot hier hebben volgehouden. En ik vestig iedereen zijn aandacht op Space Cowboys over twee weken. Dan zijn we er gewoon weer. Met dan weer een ander gezelschap. Dus tot dan. Dag allemaal. Dag.