Hoe speculatief is SpaceX en de zekerheid van de zonsverduistering

Voordat je gaat luisteren, heel even dit.
Hartelijk welkom bij Space Cowboys nummer 201.
We zijn allemaal weer een beetje bekomen van de 200ste.
Dijs Roes bijvoorbeeld. - Vroog thuis gekomen.
Hallo allemaal. - Ja, en Filip Schronijans.
Ja, genoten, want dat was in Space Expo extra leuk voor ons.
Zeker weten. Ja, mijn naam is Herbert Plankestein.
We gaan een nieuwe aflevering volgooien met Filip Noemerezein.
Nou, de beursgang van Space Expo. - Goed plan, Thijs.
Ja, buitenaardsleven, donkere materie, donkere energie.
Alle kwetershits komen langs. - Heel goed.
En ik heb op mijn lijstje staan van drie, vier onderwerpen.
Het nieuwe protocol voor contact met buitenaardse intelligentie.
Je zegt buitenaardse leven, ik zeg buitenaardse intelligentie.
Daar zijn nieuwe gedragsregels voor afgekomen.
Goed, Filip, ik stel voor dat we het op de begin gaan hebben over die
beursgang van Space Expo, want dat was zeer opzienbarend in allerlei opzichten.
Dat was ook gewoon wereldnieuws. Wat wil jij daarover kwijt?
Nou, ik wil wel een beetje een overzichtje geven van hoe dat allemaal gelopen is
bij deze groen man, meneer Elon Musk. Hij begon daarmee in 2002.
Toen had hij iets van 100 miljoen eigen vermogen uit de Paypal en hij wilde een
ruimtebedrijf beginnen om de kosten van de lanceringen naar beneden te krijgen
en om mensen naar Mars te krijgen. Dat was zijn doel.
En dan zag ik ook eerder deze week zag ik ergens een post over die beginfase.
Om te beginnen was hij met Tesla ooit eens een uur of twee,
a drie verwijderd van het faciëment. Toen vond hij net nog een laatste plukje
financieren en toen kon hij weer door. En met Space Ex was het eigenlijk ook zo,
want ik begreep dat de eerste drie Falcon raketten die faalden en hij had nog geld
voor één lancering. - Ja, ja, ja.
Nou, eigenlijk niet. Toen is hij met kerst op kerstavond heeft hij het
bij elkaar weten te schapen. In 2008? - In 2008, inderdaad.
Die vierde lancering, die lukte wel. En die meneer die dat postte,
die schreef 'most people quit one launch before the one that works'.
En hij zegt 'het gaat er dus om toch door te gaan, als iedereen zegt,
dat je echt moet stoppen'. En inmiddels is die beurswaarde,
die begon dus bij 1,8 biljoen dollar, of 1800 miljard dollar.
Maar die is inmiddels 2,8 biljoen dollar, want die aandelen die werden geïntroduceerd
voor 135 dollar, maar om vier uur vanmiddag waren ze 203 dollar.
Ja, nu net een paar minuten voor dat wij de opname startten was het nog maar 193.
Buiten gewoon volatiel aandeel. - Buiten gewoon volatiel. En er wordt ook verwacht,
begrijp ik, dat er nog wel druk komt op die aandelen.
Omdat dit was een introductie voor voornamelijk, voor een heel groot deel,
voor particuliere beleggers, die allemaal willen meeliften op die hype,
ondanks dat Musk 84 procent van de stemrecht heeft, dat is nooit iets te zeggen,
maar dat heb je misschien sowieso niet als particulier.
Ze streven er ook niet allemaal naar, he, particuliere beleggers.
En die grote beursfonds en pensioenfonds, die komen waarschijnlijk nog later,
maar er komt ook over of drie maanden of zes maanden, als die lokt eraf is,
komen natuurlijk een heleboel SpaceX medewerkers die allemaal in die begintijd
personeelsaandelen gekregen hebben en daar nooit wat mee konden,
maar die zijn nu, als ze die kunnen verzilveren voor deze koers,
dan zijn ze schat helemaal terecht. - Het betreft tot 2200 miljoen ergens,
heb ik begrepen. - Zoiets, ja. En dan komen ook meerdere miljardaires
zullen eruit komen. En die gaan natuurlijk gewoon cashen.
Dus het is vaak zo, en ik hoorde ook vanochtend van de bank,
dat er nogal wat gevallen zijn geweest waarna drie jaar zo'n koers
van zo'n heel populair gehyped aandeel gewoon onder de introductiekoers staat.
Dat is bij Facebook bijvoorbeeld zo geweest. - Nou ja, en bij deze,
want ik even full disclosure, ik heb geen SpaceX aandelen.
- Ik ook niet. - Ik had Tesla aandelen vanaf 2011.
Dus daar was ik vroeg bij, maar deze heb ik overgeslagen.
Dus ik heb uit alle kanten vroege mensen aan mij van, en doe je mee?
Mocht ik in de toekomst dat wel willen, dan dacht ik inderdaad ook van,
nou, er is nog genoeg tijd. Want het is wel leuk.
Het is echt een soort van BNR-achtige eerste paar minuten
van Sp.S. Cowboys die we toen niet hebben gehad over geld en over beurs.
Maar ook ruimtevaart an sich, en Filip, daar kijk ik ook jou aan,
kan eindeloos duren. En het is interessant dat het als een AI-bedrijf,
want daar kunnen we het er even over hebben, wordt gevalued.
Maar tegelijkertijd komt er ook ruimtevaart bij kijken,
en er komt Elon time bij kijken. En ik denk dat er in de toekomst nogal
instapmomenten zullen zijn, om het zo maar te zeggen, omdat het gewoon
van raketten mede afhankelijk is. - Elke lancering die misgaat kan
een instapmoment zijn. - Zeker als er een keer eentje misgaat
met mensen erin. Dan is het een aantal keer de pop aan het dansen.
En dat was de reden dat hij altijd zei dat hij juist SpaceX absoluut niet
naar de beurs wilde brengen. Dat was natuurlijk dat akkufietje dat hij ooit
zei dat hij Tesla weer van de beurs wilde halen. Dat was toen hij zo gek werd
van al die speculanten op de beurs. - Ook speculanten.
- Ja, short sellers en de overheid, de regulators. En daarom wilde hij
het met SpaceX niet doen, maar omdat hij nu veel AI investeringen
wil doen, doet hij het nu wel. - Maar hij heeft ook geregeld wat hij
bij Tesla even was vergeten, dat hij dus alle zeggenschap houdt,
wat Filip al zegt. Hij is niet meer uit de pilotenstoel weg te krijgen.
- Hij heeft 42 procent van de aandelen, maar daarvan zijn er een groot aantal
aandelen met 10 keer zowel stemrecht en daardoor heeft hij toch 84 procent
van het stemrecht. - En vind je er iets van of heb je er nog een...
- Ik vind het zeker wat van. - Wat is jouw analyse?
- Nou, ik vind om het begin heel speculatief. Ik werd mij natuurlijk ook
gevraagd, want ik mocht mijn nieuwsuur een keer over vertellen.
En wat ik ervan vond van vak en houdelijk ruimtevaart, maar ook of ik natuurlijk
ging daarin investeerd. Nou, nee, want ik vind het speculatief,
maar ik wil ook iets kunnen roepen over SpaceX zonder dat ik aandeelhouder ben.
- Ja, dat vond ik eigenlijk ook heel belangrijk voor deze podcast.
Ik denk dat jullie wilde beelden voorleggen, want ik was bijvoorbeeld Paul Krugman,
Nobelpresident voor de Economie. - Ik zag hem toevallig twee weken geleden.
- Jij zag hem? - Ja, hij was in Nederland een week.
- Oh, oké, oké. Hij was in Europa inderdaad, dat heb ik dan weer gevolgd.
En je kunt hem trouwens dagelijk zien, want hij heeft dus een dagelijkse column...
- In de New York Times. - ...op Substack.
Nee, hij is weg met New York Times, hij doet het nu voor eigen rekening op Substack.
Daadat hij een tour aan tour was. - Ja, maar die gaf wat cijfers over
Microsoft bijvoorbeeld en SpaceX. Kijken, waar heb ik ze? Hier.
Vorig jaar heeft Microsoft 125 miljard winst gemaakt op 318 miljard omzet.
Zelfde jaar verloor SpaceX 4 miljard op 19 miljard omzet.
Ja, maar is dat gewoon van operations of is het na investering?
Hij verdient heel veel, hij verdient ongeveer 5 miljard op Starlink.
Ook zo veel ongeveer op die raketten, Falcon 9 en Falcon Heavy.
En dat stopt hij allemaal in XAI en de Starship, die hij natuurlijk al 12 keer gelanceerd heeft...
zonder dat dat ding het doet, zonder opbrengst.
Maar het argument van Kirkman is gewoon, SpaceX en Microsoft worden vrijwel hetzelfde gewaardeerd...
het gebeurt op dit moment, maar er is een gigantisch verschil in bedrijfmatige resultaties.
Mag ik er iets over zeggen? Want ik zat een tijdslede bij de technoloog, de podcast.
Jouw oude technoloog. - Zeker.
Te praten over datacenters in space. We hebben het heel algemeen gehouden,
maar de aanleiding was toch ook wel omdat Elon Musk daar dingen over geroepen heeft.
Het gekke vind ik ervan, even kijken, waar begin ik in dit verhaal?
Een van de redenen waarom SpaceX nu zo hoog gewaardeerd wordt, is mede door die datacenters in space.
Het stomme is dat in een S1-filing, dus een filing bij de SEC om de beurs op te mogen,
worden die datacenters in space heel slinks buiten beschouwing gehouden.
Dus Elon Musk, en dat vond ik ook weer toch diep in mijn hart bloedirritant,
dat hij in alle interviews de afgelopen tijd dus de hele tijd wel die toekomstvisie tentoonspreidt,
maar dat vervolgens dus op het financiële plaatje, als het echt om harde cijfers gaat,
het buiten de beschouwing wordt. - Op het randje van illegaal zou ik zeggen?
Je zou bijna zeggen op het randje van illegaal, kijk is deze mooie visie,
maar stiekem de grote moneymaker is geen onderdeel van de beursgang,
om het zo maar te zeggen. - Wij betwijfelen hier,
we hebben die datacenters in space al een paar keer besproken hier,
wij betwijfelen nergens of dat een moneymaker wordt, maar als hij die overtuiging heeft,
dan moet hij die ook uitdragen. - Precies.
En nu moet ik zeggen dat ik op zich, kijk alles van SpaceX denk ik wel,
en ook het feit dat het eigenlijk dus een AI-bedrijf moet worden,
en dat je daar heel veel geld mee kan verdienen,
en dat het dan misschien inderdaad zoveel waard zou kunnen zijn,
dat geloof ik allemaal wel in, alleen kan dat nog een goede 10, 12 jaar duren.
Dus ook net als bij Tesla zag je dezelfde dynamiek,
dat er gewoon heel ver vooruit werd geïnvesteerd, om het zo maar te zeggen.
Nou, ik weet het nog, want ik heb inderdaad 15 jaar geleden aan mijn geld vastgehouden,
terwijl er inderdaad alleen maar verlies was, en het ging bijna de tijd over de kop en zo,
maar uiteindelijk was het in 2019 toch echt, werden al die beloftes waargemaakt.
Wie weet worden die beloftes hier ook waargemaakt, maar je zit er wel echt lang op te wachten.
Maar dat is ook zo geweest, en dat vond ik wel leuk om erbij te hebben.
Met Tesla, en ook met Amazon bijvoorbeeld, met Facebook ook,
hoewel iets in mindere mate dan met Amazon, maar we hebben dit eerder gezien.
Dat wil niet zeggen dat het met SpaceX dezelfde kant op moet gaan als met Amazon,
dat hoeft namelijk helemaal niet, maar het kan wel.
Het is eerder getoond.
Maar hij toont niks aan, want ik zag ook ergens dat die 135 dollar,
dat gebaseerd 100 keer de omzet van 2025, en je moet niet eens spreken van koers-windsverhouding,
want er was vet verlies van 5 miljard, maar het is slechts 3,7 keer de beoogde omzet in 2030.
En nou is die omzet in 2030, die hoopt uit dat hij gigantisch is, en daar schreef iemand over,
want ja, maar er is geen aannemelijk argument, en wat doen de autoriteiten daarmee?
Stel dat ik nou een pizzeria open in Parijs, en ik vertelde investeerders dat vanaf morgen
alle 12 miljoen Parijsenaars dagelijks bij mij pizza komen eten.
Dat is ongeveer de verhouding, he?
Ja, sorry, daar gaat de Franse toezichthouder toch waarschijnlijk mij wel wat vragen stellen.
En dat is hier dus niet gebeurd, dus dat is wel heel bijzonder.
En ook heel bijzonder vind ik dat hij erin geslaagd is dat hij binnen 2 weken
in de Nasdaq-index komt, terwijl dat normaal gesproken heel lang duurt.
En zodra hij in die index zit, dan word ik natuurlijk ook,
ondanks dat ik dat niet zelf besluit, wordt ik ook aandeelhouder,
omdat mijn pensioenfonds en mijn beleggingsfonds die gaan dan automatisch...
Verplicht is om die index te kopen.
...in beleggen, dus dat heeft natuurlijk wel heel erg knap gedaan.
Ja, waarschijnlijk ook met behulp van zijn contacten in de huidige Amerikaanse regering.
Ongetwijfeld, en ik vond ook een heel interessant iets wat ik niet wist
toen ik daar mijn nieuwsuur over stond te vertellen.
Maar later kwam ik erachter dat de reden dat hij XAI heeft opgenomen in SpaceX
is dat hij wil zijn lanceringen voor die datacenters goedkoop verkopen aan XAI.
Maar als het nog 2 bedrijven waren geweest en ik verkoop mijn lanceringen
heel goedkoop aan XAI, dan was ik gedwongen uit concurrentieprincipes
om ook diezelfde prijs te rekenen aan andere bedrijven die datacenters in de ruimte.
Maar nu ik het in mijn eigen bedrijf heb opgenomen, dan kan ik natuurlijk,
en het is gewoon XAI, SpaceX is gewoon een AI-bedrijf met eigen,
die heeft toevallig eigen raketten, dus die kunnen dat financieren zoals ze willen.
Dus dat is voor hem een enorm voordeel en kennelijk een cruciale reden
om die AI's samen te voegen met het ruimtevaartbedrijf.
Ik blijf het toch intens vinden, want dat SpaceX een AI-bedrijf is.
Gewoon op die manier, want de verdienmodellen kloppen
qua raketlanceringen en qua internet overal.
Maar dan opeens die datacenters, die komen toch een beetje uit de lucht gevallen,
in dit geval, en ik vind het apart.
Jij stuurde nog een mooie link door, Herbert, van New York Times, een paar dagen geleden,
waarbij ze alle beloftes van Elon Musk hadden gewogen.
Zeshonderd beloftes.
Ja, nu vond ik wel weer een buitengewone verwarrende overzicht,
alsof het toch weer een beetje de angle was van hoe kunnen we Elon Musk
in een hoekje drijven, om het zo maar te zeggen.
Want ik heb deze discussie ook in de kroeg met vrienden, heel veel,
van Elon Musk belooft gewoon heel veel dingen en maakt ze niet waar, of hij is laat.
Maar hij belooft ook wel veel dingen die hij wel waar maakt.
En dat zijn nog alles dingen.
Zelfrijnende auto's, een elektrische auto, een gebruikbare rakette.
Ik wil 'hallo'.
Dus als je dus New York Times-artikel volgt, dan lijkt het alsof hij maar 16 procent van de tijd
de waarheid spreekt, maar nog eens een keer, 16 procent is het te laat, staat er.
Maar hij heeft het wel gedaan, te laat, maar hij heeft het wel gedaan.
En voor de dingen die hij gerealiseerd heeft, wil jij zeggen, is het helemaal niet zo erg
dat er ook 90 procent niet gerealiseerde beloftes blijven?
Voor de duidelijkheid dus, want dat maakt het zo verwarrend.
Twee derde is niet gerealiseerd, maar één derde, dus als je inderdaad zegt...
En zeer winstgevend.
En zeer winstgevend.
Is ook helemaal niet erg.
En werkend.
En ik bedoel niet perfect werkend en nee, je kan nog niet met een zelfrijnende auto
van New York naar Los Angeles nu, maar wel een soort van, want je moet nog steeds erbij
blijven als mens.
Ik vind iemand die zulke moonshots maakt en dan zulke dingen bereikt, nog altijd,
hij is wereldveranderend en dat zal blijven.
We hoeven daarom Elon ook helemaal niet te bashen, maar er zitten natuurlijk wel dus twee derden
aan gebakken lucht boven en na zo lang hem volgen is het op een gegeven moment wel irritant
aan het worden, want je weet niet helemaal meer waar je hem wel en niet in moet volgen
als twee derden.
Ik wil nog iets anders in de groep gooien, want we moeten SpaceX vanaf nu het beschouwen
als een AI-bedrijf, en de AI van SpaceX heet GROK.
Als je enigszins de mogelijkheid hebt als gebruiker, dan moet je bij GROK uit de buurt
blijven, want GROK, dat is bekend, is volledig vervuild met Elon Musk zijn eigen nazistische
sympathieën.
Ja, nazistisch, maar in ieder geval met zijn eigen, hij wil dat Brian van Elon Musk zit
mede in de AI.
Ja, er zitten heel wat ontzettend foute dingen in, waarin er liggen hier voorbeelden van,
van antisemitische uitingen en GROK die zichzelf mega Hitler noemt en allemaal van dat soort
dingen.
Theorieën over white genocide in Zuid-Afrika, allemaal van dat soort zaken, in hoeverre vinden
jullie dat een probleem?
Ik heb persoonlijk meer het idee dat het over zelflandende raketten gaat en over robots
die een Mars sample return shirt aanhebben.
Ik denk meer aan, Tesla is fantastisch geweest in het verzamelen van de data over de echte
wereld.
Ik kan me heel goed voorstellen dat XAI uiteindelijk, de robotisering en het vliegen en het zelfstandig
kunnen opereren, dat daar veel meer om gaat dan een taalmodel.
Ja, vind ik ook, en tegewinnen schijt ik dat toch inderdaad de ruimtevaartactiviteit
in mijn hoofd kennelijk van die AI is en ik ben enthousiast over wat die heeft betekend
voor de ruimtevaart.
Maar als je ook zegt, wat wil die nou met al dat geld van die wat die opgehaald heeft?
Die 45 miljard?
Daar wilde die AI mee doen, maar wat is dan het doel van die AI, daar heeft hij ook in
elk geval in de beschrijving relatief nobele doelen om de grote wetenschappelijke vraagstukken
van de wereld op te lossen, uiteindelijk zal die toch af moeten van die rare grok denk
ik.
En als je inhoudelijk kijkt heeft hij toch wel weer een aantal interessante dingen gedaan.
Een paar dagen geleden heeft hij een programmie AI software overgenomen voor 60 miljard dollar.
Welke was dat ook weer?
Zo.
Dat ding heet...
Is het complete beursgewerking alweer opgesoeperd?
Cursor.
Oh, Cursor heeft hij overgenomen.
Cursor heeft hij overgenomen, ja.
En nu wil hij concurreren met Anthropic, met Cloride, met OpenAI, dan komt hij daar ook
weer in.
En iets anders...
Snelst groeien bedrijf, qua omzet ter wereld ooit, dat zei Rutger Brechtman.
Heb ik van een filmpje van Rutger Brechtman, dus dat daar nog winst te behalen valt, dat
lijkt me wel slim.
Ja, maar wat hij dus altijd gedaan heeft, ook met zijn raketten, dat hij altijd alles
in eigen hand.
Dus als er een bedrijf is wat een niche technologie heeft die hij wil, dan gaat hij daar geen contract
mee maken, maar dan koopt hij het gewoon en dan integreert hij het en daardoor kan hij
ook die strategie van dat hij een raket bouwt en die lanceert in, die spat uit elkaar,
maar dan leert hij van, dan doet hij weer eentje en dan nog eentje en nog eentje.
Daarvoor moet je een bepaalde agility en bewendbaarheid hebben, want aan die volgende versie moet
je heel snel met wat veranderingen, maar als die toeleverancier is, als je daar allemaal
een contract mee hebt, zeg je ja, dan veranderen de specificaties, dan wordt meer werk, dan
wordt die onderhandeling alleen, die zou al zo lang duren, dat wil hij niet.
Dus als er een bedrijf van hem zijn, kan hij ogenblikkelijk zeggen, nou weet je wat, vanaf
nu gaan we het zo doen en dan leren we van die voorgaande missen, dus die geldt ook voor,
hij koopt die cursor, in plaats dat hij een contract mee maakt, koopt hij dat dus gewoon.
Dus dat vind ik al op zich, als je de geld hebt, een verstandige beslissing.
En er was ook een nieuws vorige week of zo, dat hij nu een terugkeerkapsule Starfall
genaamd, ik weet niet of jullie er ooit van hadden gehoord, die mag nu getest worden van
de Flight Aviation Authorities, en dat is een soort discus van iets meer dan 3 meter diameter
en al 75 centimeter hoog, met hitteschild, en daarmee kan hij dan dingen terugbrengen
naar de aarde.
Meer dan 2000 kilo witte ding, waarvan 1000 kilo nuttige lading, en dat wil hij dan hebben
voor space manufacturing en misschien mining, dus hij werkt ook aan terugkeer uit de ruimte,
wat altijd een probleem is, om veel spullen uit de ruimte terug te keren, dus hij heeft
ook daar weer nieuwe initiatieven met zowel de Cursor als Starfall, allemaal nieuws wat
voor mij, wat ik van in het nieuws kwam, maar voor mij al helemaal, na die beursgang.
Dus hij heeft nog steeds initiatieven die bijdragen aan het algemeen product.
En eigenlijk de diepe toekomst van SpaceX, want je ziet van die koppen langskomen, van
de fans om het zo te zeggen, over enige tijd beheerst SpaceX gewoon de hele aarde om het
zo te zeggen en het universum, niet onmogelijk vind ik, ik bedoel als je ziet hoe snel dit
op dit moment gaat en waar de ambitie ligt, ik denk dat menselijke, bemensde ruimtevaart
misschien voor hem eigenlijk een afleiding is, als hij toch al met bots begint aan te
komen, dat hij veel beter alleen maar machines de lucht in kan sturen, en dan inderdaad
heel ver kan komen met machines, want hij bouwt ook altijd machines door de machine.
Het zal hem maar een stuk makkelijker maken.
Exact, dus ik heb eigenlijk het idee, en hij heeft de technologie al bijna, om gewoon nu
iets naar Mars te sturen, een robot naar Mars te sturen.
Dan is het gaan naar Mars ook niet nieuw meer, want we hebben al robots naar Mars gestuurd.
Ja, maar een humanoid, dus een mensachtige robot, waar je live kan meekijken.
Nuance.
Vind ik dus geen nuance, als je ziet hoe snel hij het wel niet doet, ik bedoel, bij Ford
wordt ook wel eens gedacht dat hij de auto heeft uitgevonden, alleen maar omdat hij zoveel
auto's heeft kunnen maken, en dat is natuurlijk met die vergelijking die wordt van vaker getrokken
met Elon Musk, hij doet het zo snel, en hij is zo van, als we dat 80% weten te behalen,
dan hebben we al meer behaald dan wanneer je eindeloos aan het klooien bent, en dat lukt
misschien, dat de traditionellen die vinden het niks, maar hij kan zo snel gaan dat ik
inderdaad ben benieuwd ben waar Space is over tien jaar staan hoor.
Wat denk je dan van zijn superbonus, die duizend miljard die hij zal krijgen als hij binnen
twintig jaar een miljoen mensen op Mars weet te krijgen?
Als hij dat voor elkaar krijgt, be my guest, daarvan was bij Tesla ook zo'n ding, capitalism
will capitalist.
En dan is het ook weer een schijntje, dat bedrag, maar dat had ik ook, toen hij dat
bedacht dat hoorde bij deze beursgang, was het gigantisch veel geld, maar hij heeft nu
al veel meer dan dat, het zijn leven niet zichtnifikant door als hij duizend miljard dollar krijgt,
en hij investeert het ook in het nieuwe project, dus hij is niet iemand die in twintig villa's
woont en in grote auto's rijdt, hij investeert het alleen maar in de Neuralink.
Precies, voor dat soort bezigheden is dat bedrag ook totaal zinloos.
Het is voor hem alleen maar om nog een bedrijf op te kunnen richten om weer iets idiotes
te doen, dus wat dat betreft is het een scala aan The Boring Company, Neuralink, het is
wat dat betreft Love and More Hadam, en dat is natuurlijk Elon Musk, een ontzettend belangrijk
persoon in de wereld op dit moment.
Zullen we daarbij laten wat dit onderwerp betreft, na meer dan twintig minuten, of je
kijkt, Filip is er misschien nog wat kwijt.
Ik weet, ik kan er een uur over doorgaan.
Ik denk misschien moeten we wel ere wie ere toekomt zeggen dat hij wel heel veel heeft gehad
aan die Gwyn Shotwell, die president van de bedrijf, die heeft gewoon wel heel erg goed
al die visionaire dingen van gaot en musk omgezet in productie en een bedrijf wat daar
gewoon kan profiteren, absoluut ja.
Hoe heette die COO van Mark Zuckerberg ook weer, die dame?
Sandberg.
Ja, Sheryl Sandberg, zij is Elon Musk's Sheryl Sandberg.
Laten we het gewoon hebben over het protocol, dat is ook voor jullie handig als je contact
krijgt met buitenaardse intelligenties, dat je weet wat je moet doen.
Dat is mooi.
Een protocol?
Er is een nieuw protocol, er was er al eentje uit de jaren tachtig als ik me niet vergis,
en dat is nu, ja, back in the late 1980's, er is nu een nieuw protocol geratificeerd
door de International Academy of Astronautics, waarover straks meer, en de bedoeling van zo'n
protocol is dat een onderzoeker die denkt contact te hebben met buitenaardse intelligentie,
niet buitenaardse leven, want die verrissing werd in de pers wel gemaakt, merkte ik van
de week, maar buitenaardse intelligentie, dus je denkt, hey, daar zijn mensen die, of
mensen, perdon, wezenen die in contact proberen te komen, dat je weet wat je moet doen.
Verrast mij.
Verrast mij.
Nou ja, ik vind het helemaal niet verrassend wat er in dat protocol staat, eerlijk gezegd.
Trouwens, de precieze tekst van protocol heb ik pas minuten voor deze opname gevonden,
heb ik nog niet eens gelezen, zal zo uitleggen hoe dat komt, maar in ieder geval, het gaat
over wat doe je als je gegevens op lijken te wijzen dat daar wat aan de hand is, om te
beginnen niet te publiceren, dat staat erin, daar wacht je mee, en dat heeft ook mee te
maken dat dat via sociale media makkelijk een eigen leven gaat leiden, niet geloofd
wordt en zo, dus eerst vakgenoten waarschuwen, paniek veroorzaken, allemaal van dat soort
zaken, vakgenoten waarschuwen, die gaan dat verifiëren, verifiëren is dus vers 2, als
het in wetenschappelijke zin geverifiëerd is, dan stap je naar de overheid en dan ga je
zorgen dat het gecanaliseerd wordt, onder andere naar de Verenigde Naties, een onderdeel van
het verhaal is niet antwoordgeven, dat weten jullie ook waarschijnlijk, jullie kijken tot
nu toe inderdaad niet verrast, bij de overheid wordt dan vervolgens een heel wijs beleid
uitgestippeld om dat den volken kont te doen, want het moet wel, als het eenmaal verifiëerd
wordt, dan moet het wel gepubliceerd worden, maar dan ook weer op zo'n manier dat het
niet leidt tot paniek, en ook niet leidt tot complottheorieën, want dat is een andere
mogelijkheid die je de laatste tijd erg onder ogen moet zien, complottheorieën rond het
buitenaarsleven zijn, dat is wel heel grappig, je kunt complottheorieën hebben die zeggen
dat er buitenaarsleven, die circuleren nu, dat we bezocht zijn, dat mensen zijn abducted
en onder de bed gehouden, als het eenmaal waar is dan krijg je de complottheorieën dat
het niet waar is, en als jij dus zegt de overheid moet daar dan iets over zeggen, welke overheid
is dat dan, want dat is nog niet appeltje eitje, die hebben nu nog de Verenigde Naties,
maar het zijn toch wel landen die er dan maling aan hebben, om je het waar te zeggen weet
ik niet of wat er precies over in het protocol staat, en ik denk ook dat dat per land moet
verschillen, want in niet elk land kan dat hetzelfde luiden, in het ene land zal er
een belangrijke rol spelen, de federale overheid of de landelijke overheid zal daar een belangrijke
rol in spelen in andere landen, misschien meer mediaorganisaties ofzo, sociale media
zijn natuurlijk belangrijk in het verhaal, hoewel ik me afvraag of je die in de hand
kunt houden, überhaupt, waarschijnlijk niet, en dat is ook wel interessant, want toen ik
las wat ik over het protocol te pakken kon krijgen, en dat bestond dan uit een artikel
dat ik vond, een korte mededeling op de site van de IAA, die ik net noemde, toen stond
daar ergens een overweging, dat je natuurlijk moet proberen om de sterrenkundigen, neem
je aan, die het om de ontdekking voor het eerst doen, om te voorkomen dat die op hun
eigen sociale media daar al komt van doen, maar als dat in het protocol staat is dat heel
fijn, maar het werkt natuurlijk alleen als iedereen dat protocol kent. En zich eraan houdt,
want er zijn ongetwijfeld ook geen acties. Maar het begint er al mee, en dat kwam ik al
tegen bij de bestudering van die documenten die ik vond, ze gaan er eigenlijk zelf al
van uit dat dat niet zal lukken, waarmee dus de hele exercitie van het maken van het protocol
vrij zinloos wordt. In een realistische situatie is het heel erg de vraag of er überhaupt
naar gekeken wordt, of er op tijd naar gekeken wordt. Ja, iedereen duikelt over elkaar heen
natuurlijk. Ja, want er zijn intussen voorbeelden genoeg van gevoelige publicaties, ik noem
maar wat ik herinner me iets over, leven in een of andere vulkaan is meer hier op aarde,
dat niet gebaseerd was op normaal DNA, maar op iets waar fosfor een rol in speelde. Dat
is prematuur gepubliceerd, lijkt me tot een hele hoop hijs. De ontdekking van Leven op
Mars eind jaren 90. Allemaal dat soort dingen, de little green man die niet bleek te bestaan,
nou dat viel nog wel mee. Orson Welles natuurlijk met zijn oorspel, dat was geen wetenschappelijke
ontdekking, maar ook iets wat hij te laten zien. Dan kreeg je er veel paniek. Dus ja,
hoe denken jullie hierover? Gaat zo'n protocol werken? Is het zinvol om het te hebben? Ik
denk dat wel zinvol is om alle wetenschappers daarvan te overtuigen en die zullen zich ook
wel aanhouden, zeg maar, tegen de Engeloese van deze wereld, de space cowboy die zich hier
voor een deel mee bezighoudt, die houdt zich daar wel aan en die ziet er ook het belang
ervan in. Dus het is ook weer misschien weer zo'n protocol dat voor degenen die het snappen
is het niet nodig, en voor degenen die het niet snappen, helpt het niet, want ze houden
zich er niet aan. Nou precies, nou daar kunnen we bij laten. Dan kunnen we meteen door naar
Engeloes. Nou, dan hebben jullie nog even tijd om erover na te denken en misschien nog
iets te verzinnen wat je wil zeggen. Ik was dus benieuwd naar de tekst van dat protocol,
en mijn uitgangspunt was een stuk bij space.com en dat zei het eigenlijke document, het hele
protocol is te vinden op de website van de IAA. Zonder link, dat vond ik eigenlijk al
gek. Nou, die website van de IAA is niet zo moeilijk te vinden, dus die had ik snel te
pakken. Toen ging ik daar eens kijken, eerst op die voorpagina, vond niet zo snel iets,
vooral heel veel mensen, foto's van gebeurtenissen waarbij mensen prijzen krijgen en elkaar
feliciteren en zo, je kunt je dat wel voorstellen. En één mededeling, die was ook al wel weer
vreemd, even kijken of ik die snel kan terugvinden op de site van de IAA, die is hier. Kijk,
we gaan naar onze mediasectie voor de laatste persberichten en wat betreft dat protocol,
ik vat dat maar eventjes samen, moet je naar press releases, maar ook weer zonder link.
De mededeling op hun eigen site, die verwijst naar iets op hun eigen site, maar ze geven
je niet eens een link. Bestaat het wel? Heb je het protocol gevonden dan? Ja, maar ik ga
zo vertellen hoe, nog één omweg heb ik bewandeld, want na heel veel gezoek vond ik een mogelijkheid
om op deze site van de IAA een zoekvenster te gebruiken, dus ik dingen intikken als protocol
en SETI en zo, niks. Zoekfuncties op websites werken toch niet? Soms wel. Uiteindelijk,
wat ik heb gedaan, en in het verleden heb ik daar wel vaak de succes mee gehad, niet
op de website kijken, niet op de zoekmachine gebruiken van de website zelf, gewoon googlen,
gewoon de naam, want ik had wel ergens de volledige titel van het document, heb ik in
Google gegooid en toen vond ik op de website van de IAA. Ja, dit is wel de manier hoe ik
het ook altijd doe met alle websites. Maar het begon met een, wat ik dus in eerste instantie
vond was nog een document over dat protocol, maar nu dan eindelijk met een link naar het
protocol, ik bedoel ik heb niet vaak zulke omwegen moeten bewandelen om een eenvoudig
documentje te pakken te krijgen, wat gewoon in het nieuws is. En ik snap dat als dit protocol,
ik was echt boos, ja ik zie het nog steeds aan je, dat als dit een belangrijk protocol
zou moeten zijn en mensen zijn eerst inderdaad zoeken waar het protocol ligt, dan zijn de
nieuwsuitzending al wel gevuld. Ja, maar waarschijnlijk hebben we best wel veel tijd om dit bekend
te maken, dit protocol. Ja, zeker, want het is niet morgenochtend dat de aliens op de
stoep staan. Nee, want het onderdeel, je mag niet antwoorden, het is fijn als mensen dat
opvolgen, maar luister eens, een signaal dat wij krijgen, dat zal hoogstwaarschijnlijk
lichtjaren onderweg zijn geweest, om niet te zeggen tiental of honderden lichtjaren,
dus je hebt wel even, ook als je per ongeluk wel antwoordt, dan heb je nog even. En ook
hebben we meer tijd om ons technologisch te ontwikkelen, want de gedachte is altijd,
als wij een signaal krijgen van buitenaardse intelligentie, zijn die waarschijnlijk veel
verder dan wij, want wij zijn nog maar zo kort in staat om überhaupt radiogolven weg
te sturen, dus die zijn waarschijnlijk verder dan wij, maar voordat we echt in interactief
contact komen, zijn wij zo een paar eeuwen verder, en dan zijn we ook, in technologisch
op zich, een paar eeuwen verder. In gravitational waves, vroeger hadden we ons gekletst, zo iets?
Dat zouden we ook nog zeggen. Zo is er ook een science fiction boek, waar mensen, die
waren dan ingevroren en gingen naar een extreem verre andere planeet, en dan kwamen we daarnaar.
Is dat iets contact van kwalsingern? Ik weet niet precies welke het was, maar we werden
daar de ondooid en we werden daar begroet door alle mensen van de aarde die ons allang
al het dematerialiseren en materialiseren hadden uitgevonden, dus die hele in vries, lange
reis van generaties lang, daar was allemaal zin in. Ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja,
dat is niet kantig. Nee, nee, nee. Oké, goed, dus dat wat het protocol betreft, tenzij
jullie nog vragen hebben? Nee hoor. Oké, Thijs, jij bent aan de beurt. Ja, gaan we naar onze
collega Inge Loes, want die heeft samen met een groot internationaal team een paper gepubliceerd
gekregen, ze staat ook als een hoofdauteur van dit artikel genoemd. Ik zag dat het vorig
jaar al geschreven was, received, 9 juli 2025, geaccepteerd in maart en 21 mei is het verschijnen.
Het gaat over valse negatieven bij het ontdekken van buitaars leven, even in het algemeen.
Valse negatieven, dus je ontdekt dat het niet zo is, terwijl het eigenlijk wel zo is? Precies.
Ze hebben een paar hele terechte punten gemaakt, daarom vond ik ook een ontzettend vet paper.
Buitaars leven in dit geval, niet intelligentie. Dus duidelijk, het gaat niet over intelligentie,
het gaat over veel van die nieuwtjes die eigenlijk de afgelopen tijd, afgelopen jaren best wel
lang zijn gekomen, bijvoorbeeld de maandzaadspots en de vlekjes op mars die langskomen, maar
ze noemen het nog meer voorbeelden van er wordt volgens een missie iets gevonden en men is
zo bang voor een valse positief, zeggen dat je buitaars leven hebt gevonden en het blijkt
toch niet zo te zijn, zo zeggen de auteurs van het artikel, men veel te voorzichtig is
geworden en de kans op valse negatieven daarmee dus is toegenomen. Dus ze hebben een aantal
punten. Het is een leuke uitgangspunt. Ja, het is een heel mooie uitgangspunt. Wat als
we bij wijze van spreken eigenlijk het bewijs voor buitaars leven al gevonden hebben, maar
uit gewoon totale schroom, totale voorzichtigheid, tussen bepaalde dingen over het hoofd zien
en komt het zelf ook nog toelichten over twee weken is dat dan? Maar ik wil dat vast
aanstippen omdat het gewoon een mooi stuk staat ook in de show note. Als onderwerp
zelf, zeggen ze, staat het niet hoog op de agenda. Inderdaad de angst voor een valse positief
overschaduwt eigenlijk volledig de aandacht voor de valse negatieven. Ook absence of proof
is not proof of absence. En extraordinary claims require extraordinary evidence. Dat ook. In
dit geval noemen ze eigenlijk gewoon voorbeelden van ja je vindt iets, er wordt gevraagd is
het leven, het lijkt er niet op, oké we negeren het en het verdwijnt een beetje in een soort
la. Wat zou volgens Engeloes CS dan moeten gebeuren? Het allemaal opnieuw tegen het licht
houden, er is zeer bewust van zijn dat als je dus test op een nee dat je misschien nog
meerdere invalshoeken kan proberen om te kijken of er misschien een andere vraag te
stellen is om iets anders te testen waardoor zou kunnen blijken dat het wel leven is. En
dat is een beetje hun punt. Het verdwijnt te snel in een la waardoor al die andere invalshoeken
gewoon genegeerd worden en je dan dus ook niet op een soort verdieping of verbreding komt
van wat je wel gevonden hebt. Jammer dat Engeloes er zelf niet is, maar goed over twee weken
dus wel. Wat ik zou willen weten is, hoezo laat je toe dat het in een la verdwijnt, want
vaak zijn die data openbaar en als je daar verder mee wilt dan kun je dat nog verder mee. Je
moet niet vergeten, ik denk dat die data zijn altijd nog beschikbaar, maar je moet uiteindelijk
een overzicht hebben van al die laders waar een prior onderzoek in zit zodat je dat weer
op kunt pakken zodra je meer weet. En Engeloes staat er dus niet toe, dat is eigenlijk wat
je nu doet. Aan de hand van dit artikel zeggen ze eigenlijk van dit moeten we dus serieus
ermee omgaan. Let op, want we hebben het allemaal snel over decennia en marsrovers die samples
hebben gevonden, en andere soorten behijzen ook. James Webb telescoop, bijvoorbeeld Biosignatures,
zulke soorten zaken. In de zin van signalen van infraroodwaarnemingen, atmosfeersamestellingen,
gebeurtenissen in de atmosfeer. Ja, er is een soort breed scale aan zaken en dan wordt het
gewoon te snel gezegd uit angst voor als het positief wordt gezegd, nou dan zal het dus
wel geen leven zijn. Hup, door naar het volgende, we gaan verder zoeken, nieuwe missie, et cetera.
Heel zeer terechtpunt van Engeloes, dus chapeau, en ze komt het nog even bij. En dan wil ik
ook weten of er wel genoeg mankracht is, of vrouwkracht, om die ontzettend grote voorraad
data nader te bestuderen. Of computerkracht. Ja, nog ook. Oké, begrijp het. Goed zo.
Filip, jouw volgende punt. Nou ja, als we dan toch wel eventjes Mars hadden aangestipt,
ik wilde het hebben over Artemis, Artemis 3 en exploratie, waarmee ik als probleembeschrijving
wil beginnen dat de Amerikanen, die Lunar Gateway, dat ruimtestelmond onder maan moet draaien
in het kader van die Artemis herplanning, maar eventjes in de ijskast hebben gezet. En ook
Mars Sample Return, dat is niet de reden dat ik dit shirt nu aanheb, maar dat is een vervallig.
Voor het luisteraars die het niet zien, een embleme van Mars Sample Return op de slieps-en-borstkast.
Zeker. Zit ook lekker dat shirt. Maar het probleem daarvan is ook dat die bijdrage die
Europa en al die internationale gezamenlijke projecten geeft, die geven recht op de stoeltjes
richting maan, want we hebben natuurlijk nog steeds geen eigen bemensde raket en dat vind
ik een grote omissie, maar zolang dat zo is kunnen we natuurlijk niet zelf daarheen.
En ja, wat gaan we nou doen? We als Europa. En de directeur-generaal van ESA heeft altijd
gezegd dat die in de ESA-cancel in Parijs, die gisteren en vandaag was, zou aangeven
hoe die dat ging oplossen. Nou zagen we gelukkig vorige week al het nieuwst dat Luca Parmitano,
de ESA astronaut, dat die nu tot de bemanning behoort van Artemis 3, dus dat is heel bijzonder.
Dat is misschien niet de Artemis missie die je het liefst zou willen hebben, want die
gaat niet naar de maan, hij gaat in een baan om de aarde, al die dingen testen zoals het
koppelen met maanlanders en het overpompen van brandstof en het ruimtepak. Al die dingen
die nog niet af zijn en niet goed getest. Maar goed hoor, ik vond het wel een hele logische
vraag, laten we nou gewoon een missie doen, maar hebben we van alles testen zonder dat
we naar de maan gaan? Dat zeggen ze ook, dat zegt Luca ook. Deze missie die draagt
misschien wel meer bij dan zo'n rondje om de maan, want hier gaan we gewoon echt de
dingen van leren die nodig zijn. En in de persconferentie was ook een tussenzinnetje
wat ik interessant vond, ging over SpaceX, dat ze zeggen, ja daar gaan we ook daarna
voor de maanlanding gaan we misschien maar koppelen van Orion aan de maanland, in de
buurt van de aarde en niet pas in de buurt van de maan, want dan doen we dat terwijl
we nog in de baan om de aarde zitten en als dat niet misgaat dan kun je gewoon terug.
Ik weet niet of ze dat ook daadwerkelijk gaan doen hoor, maar in dat geval van Luca was
natuurlijk beter een stoeltje in de baan om de aarde dan helemaal geen stoeltje en dat
zag je ook een beetje bij de Canadezen, want de Canadezen zijn nu eigenlijk spekkoper,
die hebben hun plaats op Artemis II al gehad en die grote robotarm voor de Lunar Gateway
hoeven ze natuurlijk helemaal niet meer te leveren, want die 1 Lunar Gateway die zat in elk geval
in de koelkast, het is niet dat die nou per se al helemaal gecanceld is.
Dan zat ik nu een beetje aan het zoeken naar wat dan besloten is op die ESA cancel van
gisteren vandaag en ze schrijven eigenlijk niet specifiek iets over hoe dat nou moet
met die Artemis en met die stoeltjes en met die samenwerksprogramma's, maar wel in het
algemeen over meer Europese onafhankelijkheid.
Ze willen die robotarm, daar verscheen ook vandaag een artikel over, dat die robotom
waar ik ooit projectmanager van was die op Mars zou moeten werken om die samples terug
te brengen, dat die wordt nu getest en dat de engineeringmodel is klaar en dat die dan
gaat gebruikt worden voor toekomstige Maan- en Marsmissies, maar niks in die officiële
verklaringen en ik heb de verklaring van de cancel, daar zaten we in de shownoods, maar
wel directeuren benoemingen samenwerken met India en dat er in een interim ministerieel
cancel komt waar de ministers van Europa komen om te gaan praten over exploratie in december
van dit jaar, dus ze hebben wel dat dan een beetje vervroegd in de zin van dat ze echt
wel daar moeten gaan kijken wat nu het plan is, zodat uiteindelijk zullen we toch iets
moeten bedenken dat de Europese onafhankelijkheid gebaat is bij het gebruik van al die dingen
waar we al meer dan een miljard in gestopt hebben.
Ja, ik vond er nog een ander interessant was dat verhaal, want toen ze met Artemis II terugkriegden
naar de aarde was er op een gegeven moment de zonsverduistering, want de maan stond precies
tussen de zon en de capsules in en daar zagen ze ongeveer elke 10 minuten een meteoriteinslag,
dat was een licht flitsje, wat dan zichtbaar was doordat het gewoon verder echt pikken
donker was op de maan, maar het was te pikken donker, want de zon zat achter de maan, gedurende
53 minuten, en ze zagen 5 a 6 keer, dus de ene zagen 4 en de andere zagen 2, dus onduidelijkheid
of de ene daarvan dezelfde was of niet, maar wel elke 10 minuten, en als je er uiteindelijk
naar de maan gaat met een maanbasis, dan moet je wel je realiseren dat daar geen atmosfeer
is en dat verbrand niks in de dampkring, dus alles wat aankomt te zeilen, dat slaat gewoon
in.
En de maan heeft gravitatie, dus ze trekt dingen aan ook.
Ja, dat is link, dat vond ik ook wel interessant.
Dat is een reden om ondergronds te gaan zitten, in elk geval een of andere bescherming, te
maken.
Oké, goed.
Nou, toen het zonsverduistering is gevallen, en er is er een op 12 augustus 2026, dat is
over 8 weken of zoiets.
Jij zit in de buurt van Barcelona?
Ik zit in de buurt van Barcelona, in het plaatsje Flix in Spanje.
Oké, wat leuk.
Dank je voor de uitnodiging, wij gaan waarschijnlijk toch naar de andere kant van Spanje.
Galicia?
Ja, gewoon noord aan de kust, maar dan wel de woestijnen natuurlijk, want het schijnt
eens van de meest bewolkte gebieden aan de kust te zijn.
Jij gaat, Filip gaat ook, geloof ik?
Ja, naar het midden.
Ik zit precies tussen jullie en ergens uit Scoria in de buurt ofzo, in het midden van
het land en dan ergens waar je bij een kasteel naar boven kunt om dan een goede vrije blik
op het westen te hebben.
We hebben nog niks geregeld.
Noordwesten, he?
Nee, ik heb geboekt.
Ja?
Maar je moet naar het noordwesten kunnen kijken, met een vrij zicht, want ja.
Zeker, want het is, en dat is een van de bijzondere dingen van deze zonsverduistering, de zon
is verduisterd vlak voor de zonsondergang.
Ja, dat wordt echt te gek natuurlijk.
En ik weet niet of jullie het wel een keer hebben meegemaakt, maar ik wel.
In Oregon, ja.
Ik heb een keer bij Callands Oog, ik was op de terugweg van een of andere klus op Tesla-notenbenen.
Pardon?
Callands, oh ja, ga verder?
Ja, dit was in de jaren negentig.
Oké.
En het was een gedeeltelijke zonsverduistering.
Aha.
Dus samen met een klokhuiscollega, waar ik toen voor het klokhuis, heb ik op het strand
gelegen en we hebben naar de ondergaande zon zitten kijken, terwijl die gedeeltelijk verduisterd
was.
Ach, geweldig.
En was dat toch bijzonder, als men nu zegt dat het gaat zijn?
Ja, dat was heel bijzonder, want het is nog altijd niet gezond, maar je kunt dan redelijk
zonder bescherming naar de zon kijken en dat moet je niet te lang doen, maar dat weten
we dus allemaal.
Maar dat was heel mooi, dat was magisch.
Geweldig.
Maar dit is ook meteen je risico, want ik zag hier ook een stukje staan 'the eclipse comes
with a catch here, how to avoid ruining your view'.
Tuurlijk.
Als je niet oppast, dan zitten er gebouwen in de weg, bossen.
En wolken niet te vergeten.
Want ik heb het nog even nagedraagd, en dat wist ik niet, als je überhaupt welke zonsondergang
wilt zien, dan moeten er voor ongeveer 400 kilometer geen wolken zijn, want je kijkt
horizontaal langs de aarde, en dat is heel wat anders dan recht omhoog.
Er zit heel veel atmosfeer tussen.
Ja.
Dus hoe verder je naar de noordwesten gaat, hoe eerder op je dagje je bent.
En in Mallorca is het het laatst, dat je het kunt zien, maar zit je bijna in het land,
dus heb je al heel stuk gegeten.
Het scheelt wel eens met een paar minuten hoor, het is ook in Galicie half 9 's avonds
of daarom trend.
In het Rusland, en dan via IJsland.
In Siberië, het gaat over Groenland heen eerst, en fun fact, op Groenland is de zonsverduistering
het langst, namelijk net iets meer dan twee minuten, en in Spanje is het tussen anderhalf
en twee minuten.
Wauw, dat is wel kort.
Theoretisch maximum is een minuut of zes, geloof ik.
Ik was ooit in Shanghai, bij de langste van de eeuw, zes minuten, stortregen.
Het werd alleen donker, dat hebben we gezien, maar er zaten een heleboel mensen met hele
grote telenlensen, camera-teams, alles zat daar.
Allemaal van niks.
En je hebt het nu aan het woord, hoeveel zonsverduistering heb jij gezien?
Nul.
Nee!
Nou ja, die ene.
En jij Thijs?
Ja, dan als dat metelt, twee.
In Frankrijk en in 2017 in Noord-Amerika, in Oregon, en dat was fantastisch, ik heb in
Oregon gewoond toen ik een jaar of 18, 19 was, en bij mijn gastgezin, die woonde aan de Pacific,
dus wij konden gewoon in een huiselijke setting, met een barbecue erbij, konden we gewoon op
hun dek...
Uit het raam kijken.
Ja, we stonden gewoon buiten, in plaats van over de Pacific uit te kijken, een fantastische
view.
Geweldig, ik heb de Polaroid van die dag ook op mijn wc gehangen, staan we al met zo'n
fietsje omhoog te kijken, dat was geweldig, ik had 20 jaar eerder in 1990 in Frankrijk,
de welbekende, die heb je ook gezien denk ik?
Ja, ik ben de topscorer in dit gezelschap dan, want ik heb er twee gezien, en allebei net,
ik was in 1990 in Finland, en daar had ik dat kort voor de totaliteit ontstond er een
venster in het wolkendek, waardoor ik het helemaal heb kunnen zien, terwijl iemand, een
Nederlandse collega die 30 kilometer verderop stond, die heeft het niet gezien, en ik was
bij Verdun, dus ook in Frankrijk, net als jij in 1999, met mijn kinderen, en daar eigenlijk
hetzelfde verhaal, het was echt kut weer, maar er was net voor ons een moment dat we
die totaliteit precies hebben gezien, vraag maar aan mijn kinderen, ja, dat is...
Wij zaten bij Mets, en Erwin Krol van Het Weer, opa verteld, die stond dan aan de kust,
en toen dacht ik, hadden we dan dus blijkbaar in de kust, dan ben ik normaal niet of zo
in de buurt moeten staan, want daar kon je het blijkbaar wel zien, maar dat is niet voorspelbaar.
Nou ja, toen, maar ik heb nu prachtige apps die me gewoon van minuut tot de muziek laten
zien waar de wolken zijn.
Ja, maar als je 300 kilometer verderop moet zijn, dan haal je dat niet, dat is uitgekondigd.
Als ik nu de apps, ja zeker, we hebben een busje ook, dus een campervan, ik heb gewoon
zoiets van, ik weet een dag van tevoren, weet ik wel een beetje, of het gaat lukken of niet.
Ook in 1999, ik was namelijk in Beire gaan zitten, met mijn kinderen op campings, onder
het motto, daarvandaan kan ik binnen een dag desnoods naar Hongarije, en desnoods naar
Frankrijk.
Ik koos Frankrijk op grond van de weerberichten, en het was nog waardeloos, en ik had dan geluk,
maar het was waardeloos.
Ik kan me nog herinneren hoe wij de dag van tevoren in de krant aan het kijken waren waar
we heen moesten, ja dat is zo anders dan nu, wanneer ik gewoon binnen een paar minuten
een satellietfoto op mijn telefoon heb.
Ik had toen geloof ik de weertelefoon of iets dergelijks, ik had een mobiele telefoon.
Ja ja ja, dat is een mobiele telefoon.
Ik heb me afgevraagd of ik zo dynamisch zou moeten of willen zijn, en dan op overwolle
provinciale wegen, dat is de eerste kant, proberen op te gaan of je het dan haalt of
niet.
Ik denk dat ik maar gewoon fingers crossed, want in Shanghai had het niet geholpen, en
in de familie circuleert het verhaal van oma in Noord-Frankrijk, die toen even naar het
ballet gegaan was en helaas terugkeerde de zonsverduizaging voorbij was.
Dat komt elke keer als we het over de zonsverduizaging hebben, komt dat weer ter spraak.
Maar ik heb wel een kaart opgezocht van Spanje, nu al, met gewoon waar is gemiddeld zijn de
meeste zonuren, en daar zit zo'n kolossal verschil tussen, natuurlijk.
Ja, dan moet je naar Aragon zijn.
Ja, ja, en ik ga dus inderdaad niet zo stom zijn om op een plek te zijn waar het gemiddeld
natuurlijk heel bewolkt is.
Dan is Galicia dus een vrij slechte keus.
Nou, we gaan dus, je hebt op een gegeven moment die bergketens, en daarachter begint
de woestijn, en daar... binnen een paar kilometer van elkaar.
De woestijn is niet voor niks een woestijn.
Daarom, de meest bewolkte plek en de meest zonnige plek liggen heel dicht bij elkaar, maar
je moet wel even weten waar je moet zijn, en het, laten we wel wezen, wordt al bloed
heet misschien.
Oké, advies aan luisteraars, zoek een woestijn.
Ja, precies, en een hoger plek.
Maar als jullie naar het noordwesten kijken, dan kijk je wel weer in de richting van de bergen,
dus ik moet hier even goed...
Ja, dan moet je nog even goed uitbehoogd.
Ja, oké.
Er is trouwens een app voor ook, dat je kunt, de plaats waar je bent, kun je dan intoetsen
en dan krijg je een simulatie van wat je dan precies ziet.
Oké.
Dus waanzinnig handig, ook heel mooi, en dan zie je inderdaad ook dat die, hoe meer
je naar het westen gaat, dat de zonsluis dan klaar is, en daarna zingt die, en hoe meer
je in het oosten bent, dat die op een gegeven moment, en dan is hij, ja, verduisterd gaat
hij onder eigenlijk.
Dit is specifiek voor zonsverduisteringen?
Voor die specifieke zonsverduisteringen.
Voor die specifieke, oké, ja, er zijn heel veel...
Voor wie je moeilijk weg kan naar Nederland, is de hoopvolle mededeling dat hij in Nederland
in elk geval gedeeltelijk is, deze zonsverduistering.
Dat is niet hetzelfde, kan ik eigenlijk niet...
Ik weet niet of jullie dit wisten, dat hoorde ik al een half jaar geleden, of zoiets, van
BNR's correspondent in Spanje, John Lucas, wisten jullie dat er de komende drie jaar,
dit jaar, volgend jaar, en 2028, er totale zonsverduisteringen zijn in Spanje?
Nee, dat wist ik niet.
Ik wist dat er nog één was, maar ik wist niet dat er daarna nog weer één was.
De laatste, die is Ringvormig.
Leuk, ook leuk om te zien.
Zeker, moet je ook zeker meepakken.
Ik overweg serieus om drie jaar achter elkaar naar Spanje te gaan.
Nou hartstikke leuk.
Zo moeilijk is dat niet om naar Spanje te gaan.
Nee, zeker niet.
Het is toevallig volgend jaar ook in augustus, maar dan in Zuid-Spanje.
Echt waar?
Dat is geweldig allemaal.
Ja, die Ringvormig in 2028, die is dan een band uit mijn hoofd gezegd van het zuidwesten
naar het noordoosten.
Te gek.
Ja.
Heel gaaf.
Ik heb nog wel wat zaken te vertellen.
Ja, ik zal nog eventjes meedelen dat op de site timeanddate.com heb je een fantastische
wereldkaart en dan kun je een willekeurige plek aanklikken in de baan van de zonsverduistering
en dan krijg je te zien hoe lang die duurt, van hoe laat tot hoe laat, en alle gegevens
maar die je wilt.
Dus dan kun je de optimale plek wat dat betreft ook uitzoeken.
Geen gang met de tash, volgende onderwerp.
Nou, in onze 200e uitzending hadden we een Q&A op het eind en er was een luisteraarsvraag
over, goh, hoe kijk ik jullie aan tegen veranderende donkere materie?
En toen kijk ik iedereen elkaar even vertwijfeld aan, dus heb ik er wel iets over gezegd.
Toen beland ik in een soort discussie met Bruno terecht over, we weten eigenlijk helemaal
niks.
En toen dacht ik, nou weet je wat, voor die luisteraar ga ik het nog eens even goed uitzoeken.
Nou, dat heb ik geweten, mijn hoofd deed pijn vlak voor deze uitzending, want het is allemaal
vrij ingewikkeld.
Maar in die zoektocht heb ik ook wel wat nieuwtjes nog omhoog weten te krijgen die ik even wil
delen.
En toevallig is er nog een interessant interview bij Lex Friedman uitgekomen, wat ik ook in
de shownotes even wil delen, maar we gaven een matige antwoord en nu geef ik weer een
matige uitleg van hoe het nou precies zit, want de luisteraarsvraag ging over, ja, hoe
kijken jullie nou naar het idee dat misschien donkere energie niet constant is, maar misschien
verandert over de tijd, en waar dat op sloeg is recent onderzoek van afgelopen jaren, ongeveer
5% van wat wij zien in het universum is zichtbare energie en materie, om het zo maar te zeggen.
En overigens 95% is gedeeltelijk donkere materie en donkere energie, en we weten van Einstein
dat energie hetzelfde is als materie, van materie kan je energie maken, en andersom,
en valt er nou al iets, en men dacht heel erg lang de afgelopen 25 jaar is ervan uitgegaan
dat die donkere energie relatief constant was, dat is het verschil tussen donkere materie
en donkere energie, donkere energie is eigenlijk dat we zien dat het heelal steeds sneller
uitdrijt, veel sneller dan we denken, donkere materie is eigenlijk als je naar een sterrenstelsel
kijkt en dat draait rond, zo'n melkwegstelsel, dan gaan de sterren aan de rand te hard, ik
moet wel eens aan een pannenkoek denken, stel je gooit een pannenkoek op een platenspeler,
en je maakt, hij is nog niet gebakken en het is beslag, dan zal het midden snel draaien
en de randen zullen langzaam gaan, en hoe vaster die pannenkoek wordt, hoe meer het aan
elkaar zit, hoe sneller de buitenkant van de pannenkoek zal ronddraaien op die platenspeler,
dat is eigenlijk de conclusie van donkere materie, van die sterren aan de rand gaan
veel te hard, iets moet het allemaal samenbinden, en hoe komt dit nou allemaal? Nou, de discussie
ging dus eventjes heel duidelijk over donkere energie, waarom draait het heelal nou sneller
uit dan we dacht? En Lovriek, ik ga je op één punt even corrigeren,
je zei dat energie is materie, dat is niet helemaal waar, energie is massa, energie is
niet per se materie, maar het is vanwege het feit dat je energie massa vertegenwoordigt,
dat die sterren zolang nog bewegen, dat je concludeert dat die er moet zijn.
Nou, dit is ook allemaal nog een beetje de vraag, want men komt er dus achter dat als
men de telescopen op alle verschillende plekken naar alle plekken stuurt om te kijken hoe snel
tijd het er nou uit, kom men ook niet heel duidelijk op één getal uit. En ligt dat nou
aan de instrumenten, of ligt dat nou aan, en hier komt de luisteraarsvraag, aan het feit
dat misschien dus donkere energie niet gelijkmatig is, maar dus misschien op verschillende plekken
van het hele al op een andere manier uitdijdt. Toen ben ik een beetje ingaanduiken en ja,
dan kom je er wel achter dat dit een hele prachtige, hele levendige discussie is tussen
alle astronomen en cosmologen. En wat ik er zo tof aan vind, is dat men is er niet over
uit. Ik kom ook, om de maand is er bij wijze van spreken wel een nieuwtje waarvan je denkt
nee, het zit weer anders, nee, het zit weer anders. Maar dat is toch prima, ze weten het
nog niet. Precies. Het is een actieve discussie en daarom wordt er constant eigenlijk geschermd
met allerlei is het misschien dit, is het misschien dat. Klopt, bestaat het allemaal niet en is
het gewoon een meetvoudje. En dat is ook prachtig, dat is gewoon wetenschap in acties. De Chinezen
die kwamen daar nog mee. En nou, dan heb ik een klein beetje goed nieuws, want de komende
tijd, de komende jaren en zelfs de komende maanden, komt er de hele tijd, komt er nieuwe
data uit of nieuwe telescopen online die zich ook voornamelijk met dit onderwerp gaan bezighouden.
Dus Euclid bijvoorbeeld, nou dat is vers van de pers, die zouden eigenlijk in oktober met
een enorme datadump komen, die komen nu in november met een iets kleinere datadump en
dat is de eerste grote datadump van Euclid en Euclid is een telescoop die in een Lagrange
point hangt en dus naar verre sterrenstelsels kijkt om te kijken hoe ver bewegen ze zich
van ons vandaan. En hoe snel. En hoe snel. En kan je ze met elkaar vergelijken en dat
is wel handig, want je hebt geen atmosfeer die ertussen zit. De Extremely Large Telescoop,
dat duurt nog een paar jaar, link in de show notes, er zijn nieuwe foto's, want de dome
is af en ze zijn al bezig met installeren van de spiegel als ik het goed begrijp. Die
gaat hier ook naar kijken en die schijnt zo specifiek te zijn dat die binnen een decennium
kan kijken naar een sterrenstelsel en kan zien, dus in plaats van dan verschillende
sterrenstelsels met elkaar te moeten vergelijken en daar een conclusie uit te trekken, kunnen
ze twee keer met enige tussenpauze naar hetzelfde sterrenstelsel kijken en dan kijken in hoe
ver is deze van ons af bewogen. En dat is ook prachtig, want dat hebben we nog niet
eerder gekund. Dus de komende jaren, het is een hele levendige discussie over een van
de grootste mysteries, namelijk waarom is er zoveel energie of materie die we niet kunnen
zien en wat betekent dat? En praten die twee misschien ook wel met elkaar, net als dat
zwaartekracht licht kan buigen, zou het ook zomaar kunnen zijn dat donkere energie, donkere
materie erop van invloed is op enige manier. En eigenlijk, ook omdat het om zo ontzettend
veel energie en materie gaat, is het zo heerlijk, het is zo'n groot onderwerp en we snappen
er zo weinig van, dat dat in de komende tien jaar, ik weet niet of we er dan wel iets
van snappen. Dat is cosmologisch heel belangrijk natuurlijk. Ja, nou ja, en wie weet welke diepe
ontdekkingen we daar over niet, welke revoluties dat wel niet teweeg kan brengen. Ja, ik wilde
ik ook persoonlijk misschien wat over zeggen, want ik ben toevallig kernfysicus en ik luister
met veel plezier naar jullie discussie, jullie zijn ongeveer geen kernfysici. Absoluut niet,
dankjewel, en nu zeg je pas iets. Daarom ben ik ook heel erg stil geweest in deze discussie,
want als je nou kijkt naar het beroemde Dunning-Kruger plaatje, waar je in het begin als je ergens
uit gaat leren, dan denk je dat je er op een gegeven moment alles van snapt, dat heet Mount
Stupid, en als je dan op dat punt voorbij bent, dan realiseer je dat je er eigenlijk helemaal
niks van begrijpt en pas heel langzaam ga je dan weer het kennisniveau bereiken wat je
in het begin dacht dat je had, maar je komt daar nooit helemaal aan. Ik zit nu in het
midden van dat grafiekje, waar ik ervan overtuigd ben dat ik er echt helemaal niets van begrijp,
en ja, het is wel heel interessant, dus ik zou heel graag al die data willen snappen en
uitgelegd zien, zodat ik toch een klein beetje weer richting dat Mount Stupid niveau kan
op. Ik loop dus Mount Stupid op, ik liep Mount Stupid op in de hoop dat ik er dus inderdaad
nog iets van zou snappen, maar uiteindelijk is het echt inderdaad maai-kalig. Ik heb wat
ook nog geen enkele illusie. Maar voor de luisteraar, zoek maar op Dunning-Kruger. Ja,
dat is wel leuk. Heel leuk. Ook in andere takken van wetenschap geldt dat, he? Ja,
maar je hebt een kernfysicus, even die donkere materie massa. Ja, ik snap dat er een verschil
tussen massa en materie, maar bij kernsplitsing zet je toch in principe materie om in energie,
maar de vraag is wat is energie, misschien? Ja, want je zet het zo op in elkaar om, en
bij kernfysie komt er energie vrij, omdat je die massa's van die atomen kunt bij elkaar
optellen en bij splitting eigenlijk ook. Wanneer noemen we iets dan materie en wanneer noemen
we iets dan energie? Wanneer wordt energie materie en wanneer wordt materie energie? Nou,
bij de kernreacties, als je twee kleine kernen bij elkaar voegt en je kijkt daarna naar
de massa van het totaal, wat je dan krijgt, dat is minder dan wat je oorspronkelijk had
bij die twee, dus dan is de som minder dan de delen en dan komt er dus een enorme hoop
energie bij vrij en bij de splitting heb je precies hetzelfde, heb je een heel groot atomkern
en die valt uiteen in twee of meer en als je weer die massa's bij elkaar optelt dan
mis je ook weer massa en dat is dan de energie die is vrijgekomen. Maar een proton, is dat
materie of is dat? Dat is materie, maar vertegenwoordigt via zijn massa ook energie. Een photon daarentegen
vertegenwoordigt wel energie, maar heeft geen massa. Heeft geen massa. Wat ook wel grappig
is om te melden, een voorwerp in bewegen, zeg een raket ofzo, heeft in rust een bepaalde
massa, gaat dat heel hard bewegen ten opzichte van jou, dan krijgt hij meer massa, maar het
is nog steeds dezelfde materie, maar door de bewegingsenergie krijgt hij meer massa. Mind
blowing, oké. Dat zijn de best dingen die we wel weten. Daarom heb ik geschiedenis gestudeerd
en geen natuurkunde. Even kijken, wat is nog het belangrijkste onderwerp dat we gaan
bespreken? Want we zijn al een uur bezig. Wat ook. Ik had een nieuwe dalletje, heeft
iemand nog iets belangrijks? Niet heel belangrijk, maar ik kan wel even heel kort samenvatten,
wat ik bijzonder vind is dat we hebben een tekort aan astronautenvluchtmogelijkheden voor
al die astronauten die zijn aangenomen in 2022. En daarom zijn de Fransen begonnen samen
met Vast Aerospace, die een nieuwe ruimtsatioen maken, wat het ISS moet vervangen, om daar
missies mee af te spreken. En die hebben we dus voor drie franse astronauten afgesproken.
En dat wordt misschien dan toch wel de manier, zodat we toch kunnen zorgen dat die astronauten
kunnen vliegen ondanks dat het ISS in 2032 ophoudt te bestaan. En dat die stoeltjes na
de maan, dat zijn er natuurlijk maar heel erg weinig. En er komen dus steeds meer missies
waar afspraken worden gemaakt tussen bijvoorbeeld een land en een commerciële partij. De derde
zijn er trouwens twee Fransen en de derde een Tjech, die dan een afspraak met Vast
Aerospace, met aan de ene kant Frankrijk voor twee astronauten en Tjechlokaj of Tjechje
voor de andere. En ja, dat vind ik wel een bijzondere ontwikkeling die Platene ESA ondersteunt
dat allemaal, want ze zijn ook onze astronauten, dus we zijn er blij mee.
Ja, jij nog wat Thijs?
Nou, dat schrijf je vooral in voor de nieuwsbrief op thijsgroeps.nl/pscowboys, thijs met T-H-I-Y-S-R-O-S.nl/pscowboys.
Ik zal hyperkort mijn laatste onderwerpje nog even samenvatten, want dat kan wel. Dat
gaat over de Japanse slim missie die op de maan is geland. Die heeft een heel klein
rovertje losgelaten, Sora-Q geheten, S-O-R-A, streepje Q. En dat ding kan zichzelf transformeren.
Het was een bolletje, hij is losgelaten, heeft zich hervormd tot een halter, een halter die
kon rijden, die heeft een rondje gereden om die rover heen en heeft daarbij netwerkverbinding
gelegd, foto's gemaakt. Kortom, dat heeft 100 minuten gewerkt en dan hield het er weer
mee op. Twee uren was de bedoeling, dus zoveel scheelt dat ook weer niet. En het bijzondere
hierbij was dat de Japaners die hebben daarbij samengewerkt met de mede-eigenaar van het
merk Transformer. Dus speelgoedfabrikant, speelt ook een rol in allerlei audiovisuele
entertainment en zo. Dat was heel nuttig, want ik begreep dat dingetje heeft een foto
gemaakt waar je kon zien dat die lander was omver gekiepert. Of was dat die missie? Ja,
dat zou best kunnen ook, dat heb ik even gemist. Oké, ik was namelijk een beetje
wantrouwig, dat heb ik ook met jullie gedeeld in de appgroep die we hebben, juist vanwege de
bemoeienis van die speelgoedfabrikant. Ik dacht het was de publiciteitsstunt, maar jullie
dachten daar anders over geloof ik. Ja, ik had al van dat ding gehoord, niet van die Transformer
verhaal, maar wel dat de foto waarin ze konden zien dat die was omgekiepert, dat was genomen
door een robotbolletje wat er uitrolde uit die landen. Ik had er geen probleem mee dat
een bedrijf iets kreeg. Wat mij ook een ongemakkelijk gevoel gaf, dat besefte ik later, dat was dat
het artikel op space.com las als een zonder meer overgenomen persbericht. Dus ik sta alleen
in dit wantrouwen, dus for the record, en ik leg me verder neer bij jullie oordeel,
dat is allemaal prima. Het is natuurlijk ook gewoon leuk dat dit kan, en ook als samenwerking
tussen een speelgoedfabrikant, waarom zouden die niet de ruimtevaart mogen subsideren. En
de wetenschap is het ook prima. Mag ik nog wat zeggen als nabrander? Ja, zeker. Meestal
gebruiken we die nabranders ook om interessante aankondigingen of tips. Komende vrijdag hebben
we bijeenkomst over de ambassade van de maan in Space Expo. Dat gaat over het duurzaam en
verantwoorde exportatie van andere hemelichamen. En in dit geval de maan die eigenlijk wel
wat bescherming nodig heeft tegen ongebreideld imperialisme, wat de ruimtevaartmiljardairs
zouden kunnen tentoonspreiden. Of de naties die zich met ruimtevaart bezighouden. Precies.
En dat is gewoon vrij toegankelijk vrijdagavond, dus dat is leuk. Maar inmiddels moet ik ook
iedereen aanspoor om lid te worden van de Nederlandse vereniging van ruimtevaart, want
ik ben daar sinds afgelopen donderdag de voorzitter van. Gefeliciteerd. Dat weet ik nog niet of
ik daarmee gefeliciteerd moet worden, want volgens mij is dat ook heel open werk. En
dus daar ben ik nog niet helemaal van overtuigd, maar die vereniging bestaat 75 jaar, daar zijn
ze en we, moet ik het misschien wel zeggen, supertrots op. Dat is een van de oudste verenigingen
van ruimtevaart. Opgericht ver voordat er ruimtevaart überhaupt bestond. En er zijn maar twee die
ouders zijn, de Duits en Engels of zoiets. Dat is eigenlijk wel heel leuk. Ik zou zeggen
wordt alle lid is heel goedkoop en voor studenten is het gratis. Oké, bij deze. Tot zover deze
Space Cowboys met Ty Roes, met Philippe Schoonijans en met ondergetekende Herbert Blanke-Steijn.
Iedereen die geluisterd heeft, gefeliciteerd dat je het hebt volgehouden en heel graag
tot over twee weken bij Space Cowboys nummer 202. Dag allemaal.
Ontakt gehad. In napleiten blikken advocaten en officieren terug op zaken die hen altijd zijn bijgebleven. En zonder sensatie, maar met aandacht voor wat er echt speelde. Napleiten, het verhaal achter de uitspraak. Luister in de BNR-app of je podcast-app.